10 dẫn chứng xã hội thời sự chi tiết

🔥 10 dẫn chứng xã hội thời sự chi tiết (Các phong trào,hiện tượng )

1. Xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo (2025)

• Bối cảnh: Chính phủ đặt mục tiêu năm 2025 sẽ xây mới hơn 153.000 căn nhà và sửa chữa gần 47.000 căn cho hộ nghèo, hộ có công. Nhiều tỉnh như Yên Bái, Hà Giang, Quảng Trị đã phát động mạnh mẽ.
• Ý nghĩa: Không chỉ giúp người dân có nơi ở ổn định mà còn thể hiện tinh thần “lá lành đùm lá rách”, tạo nền tảng để họ yên tâm lao động, xóa bỏ vòng luẩn quẩn của đói nghèo.

2. Biến đổi khí hậu và thiên tai cực đoan

• Bối cảnh: Năm 2024–2025, miền Bắc liên tục ghi nhận nắng nóng kỷ lục trên 41°C, mưa đá, dông lốc gây thiệt hại hàng nghìn ngôi nhà. ĐBSCL đối diện tình trạng xâm nhập mặn và sụt lún đất nghiêm trọng.
• Ý nghĩa: Đây là hồi chuông cảnh báo về trách nhiệm bảo vệ môi trường, đòi hỏi cá nhân, cộng đồng và nhà nước chung tay ứng phó với biến đổi khí hậu.

3. Đặc xá năm 2025

• Bối cảnh: Nhà nước ban hành chính sách đặc xá cho phạm nhân có cải tạo tốt, nhân kỷ niệm các ngày lễ lớn. Đây là hoạt động thường niên nhưng năm 2025 có điểm mới về quy định xét duyệt minh bạch hơn.
• Ý nghĩa: Thể hiện tinh thần nhân đạo, khoan hồng, giúp những người từng sai lầm có cơ hội tái hòa nhập cộng đồng, tránh định kiến xã hội.

4. Giá nhà đất tăng cao, giấc mơ an cư xa vời

• Bối cảnh: Nhiều khảo sát cho thấy với mức lương trung bình 8–10 triệu/tháng, người lao động gần như không thể mua nổi nhà ở thành phố lớn.
• Ý nghĩa: Đây là vấn đề xã hội nóng bỏng, phản ánh sự bất bình đẳng cơ hội và đòi hỏi chính sách nhà ở xã hội, bình ổn giá bất động sản.

5. Phong trào “Nhà Đại đoàn kết” cho hộ khó khăn

• Bối cảnh: Đầu 2025, nhiều địa phương khởi công hàng chục căn “Nhà Đại đoàn kết”, tiêu biểu tại Hà Nội, Nghệ An, Quảng Bình.
• Ý nghĩa: Dẫn chứng điển hình cho tinh thần đoàn kết – sẻ chia trong dân tộc, củng cố niềm tin vào sự quan tâm của Nhà nước và cộng đồng.

6. Kinh tế Việt Nam năm 2025 – cơ hội bứt phá

• Bối cảnh: Quốc hội đặt mục tiêu tăng trưởng GDP ~8%, tập trung vào hạ tầng, chuyển đổi số, năng lượng tái tạo.
• Ý nghĩa: Không chỉ là số liệu khô khan, mà còn khẳng định sức mạnh vươn lên của dân tộc, mở ra cơ hội cho thế hệ trẻ tham gia phát triển đất nước.

7. Phong trào dân vận khéo toàn quân (2025)

• Bối cảnh: Quân đội nhân dân Việt Nam tổ chức hội thi “Dân vận khéo” để lan tỏa tinh thần gần gũi dân, giúp dân khắc phục hậu quả thiên tai, xây dựng nông thôn mới.
• Ý nghĩa: Dẫn chứng này cho thấy sự gắn bó máu thịt quân – dân, khẳng định giá trị nhân văn của sức mạnh tập thể.

8. Cải cách hành chính – sáp nhập đơn vị hành chính

• Bối cảnh: Giai đoạn 2024–2025, Việt Nam triển khai kế hoạch sáp nhập các xã, huyện quy mô nhỏ để tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý.
• Ý nghĩa: Thể hiện khát vọng xây dựng nhà nước pháp quyền hiệu quả, minh bạch, giảm lãng phí ngân sách.

9. Giá cả sinh hoạt leo thang

• Bối cảnh: Năm 2025, nhiều mặt hàng thiết yếu như gạo, xăng dầu, điện, học phí… đồng loạt tăng. Người dân, đặc biệt là công nhân, lao động nghèo gặp khó khăn.
• Ý nghĩa: Dẫn chứng điển hình để bàn về tính tiết kiệm, thích ứng, chia sẻ trong khó khăn cũng như vai trò điều tiết của chính phủ.

10. Đại dịch số & mặt trái của công nghệ AI

• Bối cảnh: Năm 2024–2025, nhiều vụ lừa đảo deepfake, giả mạo giọng nói – hình ảnh bằng trí tuệ nhân tạo gây chấn động, nhiều người mất hàng trăm triệu đồng.
• Ý nghĩa: Là minh chứng rõ ràng cho yêu cầu tỉnh táo, cảnh giác, trách nhiệm khi sử dụng công nghệ, đồng thời nhấn mạnh đạo đức trong kỷ nguyên số.

📝 Cách dùng trong bài NLXH

• Khi viết, em nên:
  • Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề (VD: “Trong đời sống hiện đại, nhiều hiện tượng xã hội phản ánh rõ nét giá trị nhân văn và những thách thức nhân loại phải đối mặt”).
  • Thân đoạn: Lồng dẫn chứng vào, phân tích ý nghĩa, rút ra bài học.
  • Kết đoạn: Liên hệ rộng hơn (với bản thân, thế hệ trẻ, đất nước).

🔥 10 dẫn chứng xã hội thời sự về các nhân vật có tầm ảnh hưởng

🌍 Nhân vật quốc tế nổi bật (thời sự, dễ áp dụng NLXH)

1. Malala Yousafzai (Pakistan)
   • Ai: Người trẻ nhất nhận giải Nobel Hòa bình (2014).
   • Hoạt động: Đấu tranh cho quyền được đi học của trẻ em gái, dù từng bị Taliban ám sát.
   • Phân tích: Malala là biểu tượng cho nghị lực, cho quyền bình đẳng giới và khát vọng tri thức. Có thể dùng trong đề về giáo dục, nghị lực sống, bình đẳng giới.
   • Cách dùng: “Malala Yousafzai – cô gái Pakistan dám đứng lên đòi quyền đi học cho hàng triệu trẻ em gái – đã chứng minh sức mạnh của tri thức và niềm tin vượt lên bóng tối bạo lực.”
2. Greta Thunberg (Thụy Điển)
   • Ai: Nhà hoạt động môi trường trẻ, sáng lập phong trào “Fridays for Future”.
   • Hoạt động: Kêu gọi lãnh đạo toàn cầu hành động khẩn cấp chống biến đổi khí hậu.
   • Phân tích: Dẫn chứng cho tinh thần trách nhiệm của thế hệ trẻ trước vấn đề toàn cầu. Dùng trong đề môi trường, trách nhiệm thanh niên, sống xanh.
   • Cách dùng: “Greta Thunberg – cô gái nhỏ bé nhưng ‘đánh thức’ thế giới về biến đổi khí hậu – minh chứng rằng một tiếng nói cá nhân có thể chấn động toàn cầu.”
3. Elon Musk (Mỹ)
   • Ai: Doanh nhân công nghệ, CEO Tesla & SpaceX.
   • Hoạt động: Thúc đẩy năng lượng sạch, xe điện, tham vọng chinh phục vũ trụ.
   • Phân tích: Có thể gây tranh cãi, nhưng là biểu tượng sáng tạo – dám nghĩ lớn, dám thử thách giới hạn. Dùng cho đề khát vọng, đổi mới sáng tạo, vai trò khoa học.
   • Cách dùng: “Elon Musk với khát vọng đưa con người lên sao Hỏa đã chứng minh rằng, chỉ khi vượt khỏi giới hạn quen thuộc, ta mới mở ra chân trời mới cho nhân loại.”
4. Volodymyr Zelensky (Ukraine)
   • Ai: Tổng thống Ukraine, từ diễn viên hài thành lãnh đạo đất nước trong chiến tranh.
   • Hoạt động: Biểu tượng cho ý chí kiên cường bảo vệ độc lập dân tộc.
   • Phân tích: Dẫn chứng này hợp với đề lòng dũng cảm, tinh thần dân tộc, trách nhiệm người lãnh đạo.
   • Cách dùng: “Zelensky – từ một diễn viên hài trở thành biểu tượng ý chí của cả dân tộc Ukraine – đã khẳng định sức mạnh của lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết.”
5. Lionel Messi (Argentina)
   • Ai: Cầu thủ bóng đá, huyền thoại sống.
   • Hoạt động: Hành trình vươn lên từ bệnh tật, nghèo khó đến Quả bóng vàng và vô địch World Cup.
   • Phân tích: Dẫn chứng điển hình cho nghị lực, sự bền bỉ, niềm tin vào ước mơ. Hợp với đề nghị lực, khát vọng, vượt khó.
   • Cách dùng: “Lionel Messi – từ cậu bé mắc bệnh thiếu hormone tăng trưởng đến nhà vô địch World Cup – là minh chứng rằng nghị lực và đam mê có thể biến điều bất khả thành hiện thực.”

🌟 Cách kết hợp để “nâng cấp” dẫn chứng

• Quốc tế + Việt Nam: Dẫn một nhân vật quốc tế trước → so sánh/đối chiếu với một người Việt cùng lĩnh vực để tăng sức thuyết phục.
• Thời sự + lịch sử: Kết hợp nhân vật thời sự (Greta, Zelensky) với nhân vật lịch sử (Mandela, Gandhi) để làm sâu lập luận.
• Đa lĩnh vực: Không chỉ lấy trong chính trị – có thể từ thể thao, nghệ thuật, khoa học → bài làm phong phú, người chấm thích sự đa dạng.

Mình tìm mấy dẫn chứng + nhân vật Việt Nam có liên quan đến hoạt động xã hội, môi trường, bảo tồn, có thể dùng được trong bài nghị luận. Không phải ai cũng “nổi” lắm như “Mandela”, nhưng những người trẻ + hoạt động thực tế sẽ gây được cảm giác gần và thuyết phục tốt hơn. Dưới đây là các nhân vật / nhóm + phân tích cách dùng. Mình chưa tìm nhiều nhân vật rất “nổi tên” chất lượng hiện tại, nhưng các nhóm / cá nhân nhỏ cũng ổn nếu dẫn đúng cách.

🌿 Dẫn chứng / nhân vật Việt Nam + nhóm hoạt động

1. Đặng Thái Tuấn — “Hạt nhân bảo tồn động vật hoang dã”
   • Ai: Sinh viên năm 3 Trường Đại học Sư phạm Đà Nẵng, sinh năm 2001. (Báo Nhân Dân điện tử)
   • Hoạt động: Tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ động vật hoang dã, đa dạng sinh học; từng tham gia hay lãnh đạo nhóm chống mua bán động vật ngoại lai, tuyên truyền cho cộng đồng. (Báo Nhân Dân điện tử)
   • Phân tích: Tuấn là minh chứng cho vai trò của người trẻ: từ người bình thường trở thành người có hành động thực tế, thể hiện lòng trách nhiệm với môi trường; chứng minh rằng “bao dung” hay “đồng cảm” với thiên nhiên không chỉ là lời nói mà là hành động; có thể đưa vào luận điểm rằng mỗi cá nhân – dù nhỏ – có thể góp phần lớn nếu chủ động.
   • Cách dùng: “Chẳng hạn Đặng Thái Tuấn — sinh viên ở Đà Nẵng — đã từ nhỏ quan tâm, từ nhận thức của bản thân đến việc thực hiện hành động bảo vệ động vật hoang dã; hành động nhỏ của Tuấn gợi mở cho chúng ta: mỗi người đều có thể là “hạt nhân” của thay đổi.”
2. Nhóm “Tuổi trẻ Bộ Nông nghiệp và Phát triển môi trường”
   • Ai: Đoàn Thanh niên Bộ NN-MT + Cục Môi trường. (Ministry of Agriculture and Environment)
   • Hoạt động: Phát động hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới 5/6/2025, tổ chức Tháng hành động vì môi trường; có các phong trào “Sống xanh từng khoảnh khắc”. (Ministry of Agriculture and Environment)
   • Phân tích: Đây là mô hình nhà nước + thanh niên phối hợp; chứng minh rằng bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà còn được tổ chức hóa; dẫn chứng cho luận điểm “cộng đồng + thanh niên + chính sách” khi muốn thay đổi thói quen chung.
   • Cách dùng: “Như Tuổi trẻ Bộ NN–MT với chiến dịch ‘Sống xanh từng khoảnh khắc’ cho thấy, thanh niên không chỉ nói mà hành động, từng thay đổi nhỏ cũng góp phần hình thành văn hóa sống bền vững.”
3. Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Cát Tiên & người dân Lâm Đồng
   • Ai / Nhóm: Ban quản lý rừng + chính quyền + người dân ở Nam Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng. (BAO DIEN TU VTV)
   • Hoạt động: Cứu hộ, thả khỉ mặt đỏ về môi trường tự nhiên, phối hợp tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng; giao nộp động vật hoang dã để chăm sóc và trả tự nhiên. (BAO DIEN TU VTV)
   • Phân tích: Đây là dẫn chứng thể hiện “bao dung với thiên nhiên” — bảo vệ các loài sinh vật nguy cấp, và “tương tác nhân văn giữa con người và thiên nhiên”; có thể dùng để minh hoạ luận điểm rằng đạo đức môi trường là phần không thể thiếu trong giáo dục và ý thức xã hội.
   • Cách dùng: “Ở Nam Cát Tiên, hoạt động cứu hộ và thả động vật hoang dã như khỉ mặt đỏ trở về với thiên nhiên không chỉ giúp bảo tồn đa dạng sinh học mà còn thể hiện thái độ trắc ẩn, tôn trọng sự sống, là biểu hiện của lòng bao dung nơi con người.”
4. Vườn Quốc gia Vũ Quang, Hà Tĩnh
   • Ai / Nhóm: Ban quản lý vườn quốc gia + cộng đồng người dân. (Kinh Tê Nông Thôn)
   • Hoạt động: Tái thả 43 cá thể động vật hoang dã quý hiếm (nhóm IB & IIB) về môi trường tự nhiên; nhiều cá thể được người dân giao nộp lên; phối hợp chăm sóc trước khi tái thả. (Kinh Tê Nông Thôn)
   • Phân tích: Dẫn chứng rõ cho cái nhìn: môi trường sống được phục hồi, quần thể loài dần hồi sinh, và sự tham gia của cả cộng đồng dân cư — thể hiện trách nhiệm chung, lòng bao dung (những loài dễ bị tổn thương được cứu). Có thể dùng để nhấn mạnh vai trò cộng đồng + nhà nước trong bảo vệ những giá trị thiên nhiên.
   • Cách dùng: “Vườn Quốc gia Vũ Quang phối hợp nhân dân tái thả 43 cá thể động vật hoang dã quý hiếm — hành động thiết thực để bảo tồn sự sống và làm phong phú thêm môi trường sống của các loài bị đe doạ.”

⚠ Lưu ý & cách tăng độ “nổi” nếu dùng

• Những nhân vật nhỏ lên như Thái Tuấn hay nhóm thanh niên thường ít được nhớ lắm, vì thế khi dùng, em nên nhấn rằng họ là dẫn chứng gần gũi, “dấu chân nhỏ” nhưng có sức lan tỏa lớn.
• Kết hợp với dẫn chứng lớn hơn (lịch sử / quốc tế) để làm nổi luận; ví dụ: dẫn từ người trẻ hôm nay + Mandela / Nguyễn Du để so sánh.
• Chú ý thời gian (nêu năm rõ) để chứng minh tính mới của dẫn chứng — người chấm rất thích dẫn chứng cập nhật.
• Ngôn ngữ chọn lời nói nhẹ nhàng, cảm xúc + lý trí: “hành động cứu”, “tôi tin rằng”, “đã được lan tỏa”, “phản ánh sự thay đổi nhận thức”.

thể

1. Barack Obama (có thật, chính trị – lãnh đạo) • Dẫn chứng: Tổng thống Mỹ đầu tiên là người da màu, thúc đẩy cải cách y tế, quyền Tốt — sau đây là 10 dẫn chứng về các nhân vật nổi tiếng (Việt Nam + quốc tế), mỗi người kèm tiểu sử ngắn, hành động / tác phẩm cụ thể để dẫn làm bằng chứng, phân tích chi tiết vì sao họ là dẫn chứng giá trị cho NLXH/NLVH, cách đưa vào bài (câu mẫu), và ghi chú khi dùng (giới hạn / lưu ý). Em có thể bê thẳng từng mục vào bài, chỉ cần thay đổi nhỏ cho phù hợp đề.

1) Nguyễn Trãi — “đem đại nghĩa thắng hung tàn”

• Ai: Danh sĩ, nhà văn, nhà chính trị thời Lê sơ (1380–1442).
• Hành động tiêu biểu: Bình Ngô đại cáo với tư tưởng “đem đại nghĩa để thắng hung tàn, lấy chí nhân để thay cường bạo”.
• Phân tích: Hình ảnh này là minh chứng sớm và mạnh mẽ cho quan niệm khoan hòa, nhân nghĩa trong chính trị: thắng giặc nhưng không vùi dập kẻ bại, hướng tới hòa giải lâu dài. Ở mức xã hội, đó là dẫn chứng rằng chính sách khoan dung có thể bảo đảm trật tự và hàn gắn vết thương lịch sử.
• Cách dẫn vào bài (mẫu): “Như Nguyễn Trãi đã viết trong Bình Ngô đại cáo, triết lí ‘đem đại nghĩa thắng hung tàn’ cho thấy thái độ khoan hòa không phải yếu mềm mà là con đường dựng lại an ninh và lòng người sau chiến tranh.”
• Ghi chú: Dùng khi bàn về hòa giải, khoan dung, chính sách hậu chiến, trách nhiệm nhà nước.

2) Hồ Chí Minh — khoan dung + thực tế xây dựng

• Ai: Lãnh tụ cách mạng Việt Nam (1890–1969).
• Hành động tiêu biểu: Lời kêu gọi “lấy khoan hồng đối địch” trong nhiều giai đoạn, chính sách nhân đạo với tù binh, lời dạy về đoàn kết, hòa hợp.
• Phân tích: Hồ Chí Minh thể hiện sự cân bằng giữa độc lập – công lý và khoan dung: nền tảng vừa kiên quyết bảo vệ lợi ích quốc gia, vừa tạo điều kiện hòa giải xã hội. Đây là bằng chứng cho luận điểm: khoan dung phải gắn với lợi ích chung và lẽ phải để hiệu quả.
• Cách dẫn (mẫu): “Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh tinh thần khoan hòa; thực tế cho thấy chính sách ấy góp phần hàn gắn xã hội sau biến cố lớn.”
• Ghi chú: Dùng trong luận về bao dung trong xây dựng nhà nước, hòa giải dân tộc.

3) Nelson Mandela — hòa giải dân tộc

• Ai: Lãnh tụ Nam Phi, tù nhân chính trị (1918–2013).
• Hành động tiêu biểu: Sau 27 năm tù, ông lãnh đạo hòa giải dân tộc, không trả thù chế độ phân biệt chủng tộc; lãnh đạo tiến trình chuyển giao hòa bình.
• Phân tích: Mandela là hình mẫu khoan dung chính trị: chọn tha thứ để tránh nội chiến, minh chứng cho luận điểm: khoan dung ở cấp độ quốc gia có thể bảo toàn hòa bình và phát triển.
• Cách dẫn (mẫu): “Trong lịch sử đương đại, Nelson Mandela là dẫn chứng sống: khoan dung có thể hóa giải hận thù và vực dậy một đất nước.”
• Ghi chú: Rất mạnh khi bàn về chính sách hòa giải, quyền con người, xây dựng nền hòa bình.

4) Martin Luther King Jr. — bất bạo động và công bằng

• Ai: Nhà hoạt động dân quyền Mỹ (1929–1968).
• Hành động tiêu biểu: Phong trào bất bạo động, diễn văn “I Have a Dream” (1963).
• Phân tích: MLK minh họa sức mạnh của tiếng nói lương tri và hành động phi bạo lực trong việc đòi công bằng xã hội; là chứng cứ cho luận rằng thay đổi xã hội có thể đạt được bằng đạo đức và kiên trì, không chỉ bằng bạo lực.
• Cách dẫn (mẫu): “Như Martin Luther King đã khẳng định qua các cuộc biểu tình phi bạo lực, đấu tranh vì công bằng cần cả chính nghĩa lẫn phương thức ôn hòa.”
• Ghi chú: Dùng khi bàn công bằng xã hội, phương pháp đấu tranh, đạo đức công dân.

5) Malala Yousafzai — quyền học hành và dũng cảm

• Ai: Nhà hoạt động Pakistan vì quyền học hành nữ giới; đoạt Nobel Hòa bình 2014.
• Hành động tiêu biểu: Bị bắn vì đấu tranh cho học sinh nữ, nhưng vẫn tiếp tục vận động trên toàn thế giới.
• Phân tích: Malala là bằng chứng cho luận điểm: can đảm cá nhân + kiên định có thể thúc đẩy thay đổi xã hội; cô kết hợp giá trị nhân văn (quyền được học) với hành động dũng cảm.
• Cách dẫn (mẫu): “Câu chuyện của Malala chứng minh: một tiếng nói kiên định có thể làm thức tỉnh lương tri cộng đồng và dẫn tới thay đổi chính sách.”
• Ghi chú: Mạnh cho đề về giáo dục, nữ quyền, lòng dũng cảm.

6) Greta Thunberg — trách nhiệm thế hệ trẻ với môi trường

• Ai: Nhà hoạt động khí hậu Thụy Điển, bắt đầu phong trào học sinh biểu tình vì khí hậu (2018–…).
• Hành động tiêu biểu: School strike for climate, vận động lãnh đạo toàn cầu chú ý tới biến đổi khí hậu.
• Phân tích: Greta biểu thị trách nhiệm công dân của thế hệ trẻ; dẫn chứng cho luận: thanh niên có thể là lực lượng thúc đẩy ý thức cộng đồng và chính sách công.
• Cách dẫn (mẫu): “Hành động của Greta Thunberg cho thấy trách nhiệm cá nhân sản sinh sức ép xã hội để nhà nước và doanh nghiệp phải thay đổi.”
• Ghi chú: Dùng cho đề về môi trường, trách nhiệm thế hệ trẻ; lưu ý một số luận điểm về phương thức biểu tình có thể gây tranh luận — nên lồng thêm phân tích.

7) Mother Teresa — phục vụ người nghèo

• Ai: Nữ tu Công giáo, hoạt động từ thiện ở Ấn Độ (1910–1997), đoạt Nobel Hòa bình 1979.
• Hành động tiêu biểu: Thành lập các trung tâm chăm sóc người nghèo, bỏ rơi, bệnh tật ở Calcutta.
• Phân tích: Bà là mẫu mực của tình yêu thương, phục vụ vô vị lợi; dẫn chứng ăn sâu về giá trị nhân văn, kêu gọi hành động thiết thực vì người yếu thế.
• Cách dẫn (mẫu): “Tấm gương của Mother Teresa nhắc rằng lòng nhân ái không chỉ là cảm xúc mà cần hành động cụ thể, bền bỉ.”
• Ghi chú: Rất hợp cho luận về tình thương, phục vụ cộng đồng.

8) Nguyễn Du — lòng trắc ẩn trong văn chương

• Ai: Đại thi hào Việt Nam (1765–1820), tác giả Truyện Kiều.
• Tác phẩm tiêu biểu: Truyện Kiều — nỗi thương cảm sâu với thân phận con người dưới chế độ phong kiến.
• Phân tích: Nguyễn Du là dẫn chứng văn học rằng văn chương đồng cảm có thể thức tỉnh lương tri xã hội; dùng để minh họa vai trò nhân đạo của nghệ thuật.
• Cách dẫn (mẫu): “Qua Truyện Kiều, Nguyễn Du đặt ra tiếng nói nhân đạo, khơi dậy lòng trắc ẩn đối với những thân phận bất hạnh.”
• Ghi chú: Dùng khi làm NLVH, luận về chức năng giáo dục – nhân đạo của văn chương.

9) Nam Cao — nhà hiện thực phê phán, đồng cảm với thân phận

• Ai: Nhà văn hiện thực Việt Nam (1915–1951).
• Tác phẩm tiêu biểu: Chí Phèo — bức tranh bi kịch của người nông dân bị xã hội đẩy ra lề.
• Phân tích: Nam Cao minh họa sức mạnh của văn học trong việc phơi bày bất công xã hội và gợi lòng thương; dẫn chứng dùng cho luận về trách nhiệm xã hội, giáo dục đạo đức.
• Cách dẫn (mẫu): “Nam Cao trong Chí Phèo cho thấy chỉ cần một chút tình thương cũng có thể đánh thức phần người trong kẻ đã lầm đường.”
• Ghi chú: Hữu dụng cho bài nhấn vào vai trò phê phán xã hội của văn học.

10) Marie Curie — tận hiến cho khoa học

• Ai: Nhà vật lí – hoá học (1867–1934), hai lần đoạt Nobel (Vật lí 1903, Hoá học 1911).
• Hành động tiêu biểu: Nghiên cứu về phóng xạ, cống hiến cho y học/chữa bệnh; làm việc trong điều kiện rất khó khăn.
• Phân tích: Curie là dẫn chứng cho luận: tinh thần nghiên cứu, hy sinh vì tri thức. Dùng khi cần minh chứng cho giá trị lao động trí tuệ, trách nhiệm xã hội của khoa học.
• Cách dẫn (mẫu): “Marie Curie chứng minh rằng sự cống hiến miệt mài cho tri thức có thể cứu người và mở đường cho tiến bộ xã hội.”
• Ghi chú: Thích hợp cho chủ đề giáo dục, khoa học, đạo đức nghề nghiệp.

Cách chọn & dùng các dẫn chứng này trong bài

1. Chọn theo chủ đề: dùng Mandela/Hồ Chí Minh/Nguyễn Trãi cho đề về hòa giải; Malala/Marie Curie cho đề về học vấn/khoa học; Greta cho môi trường; Nguyễn Du/Nam Cao cho NLVH.
2. Đặt dẫn chứng gần đề: mở đoạn bằng luận điểm → dẫn chứng (1 câu) → 2–3 câu phân tích nhân quả (tại sao dẫn chứng ủng hộ luận điểm) → chốt liên hệ.
3. Thêm trích dẫn ngắn (nếu nhớ) để tăng sức nặng; nếu không nhớ nguyên văn, nêu hành động cụ thể và năm để người chấm thấy độ chính xác.
4. Cảnh báo khi dùng: một vài nhân vật hiện đại ( Greta, Malala) có tranh luận kèm theo — vì vậy hãy đặt họ trong phân tích cân bằng, không tuyệt đối hóa.

✅ Nhân vật nổi gần đây

1. Grace Malie (Tuvalu) — hoạt động vì biến đổi khí hậu
   • Ai: Grace Malie, đại biểu trẻ của Tuvalu, nổi lên trong COP28. (Wikipedia)
   • Hoạt động nổi bật: Phát biểu tại Tòa án Quốc tế (International Court of Justice), đại diện cho các quốc đảo bị ảnh hưởng bởi nước biển dâng; tham gia vận động quốc tế. (Wikipedia)
   • Ý nghĩa luận cứ: Dẫn chứng cho trách nhiệm quốc tế; cho thấy sức mạnh tiếng nói của người trẻ/thế hệ nhỏ khi chịu ảnh hưởng lớn bởi thiên nhiên; minh họa rằng mỗi con người có thể tác động dù quốc gia nhỏ.
   • Cách dùng: Trong đoạn về trách nhiệm chung của con người, hoặc nghĩa vụ bảo vệ môi trường; có thể dùng để nhấn mạnh: không phải chỉ người lớn, quốc gia lớn, mà cả người “yếu” cũng có quyền lên tiếng — là bằng chứng cho luận điểm “bao dung và trách nhiệm”.
2. Sabiha Baloch — người đấu tranh nhân quyền Pakistan
   • Ai: Sabiha Baloch, một nhà hoạt động nhân quyền trẻ tại Balochistan. (Wikipedia)
   • Hoạt động nổi bật: Tháng 7/2024, bà bị bắt trong phong trào biểu tình Baloch Raji Muchi ở Gwadar (Pakistan) vì tình trạng “enforced disappearances” — mất tích có ép buộc; bị đàn áp bởi lực lượng an ninh. (Wikipedia)
   • Ý nghĩa luận cứ: Minh họa cho việc đấu tranh vì công lý, vì sự thật; phản ánh quyền con người, lòng kiên trì, dám lên tiếng; cho thấy lợi ích xã hội khi có người dám nói lên tiếng nói của người bị áp bức.
   • Cách dùng: Dùng trong bài NLXH để nhấn mạnh giá trị công bằng, quyền lợi con người; hoặc nêu trong phần phản biện — rằng việc lên tiếng có rủi ro nhưng vẫn nên làm.
3. Shiori Itō (Nhật Bản) — nhà báo, filmmaker, vận động #MeToo
   • Ai: Shiori Itō, người lên tiếng công khai trải nghiệm bạo lực tình dục, làm phim, viết sách kể lại,… (Wikipedia)
   • Hoạt động nổi bật: Cuốn phim tài liệu Black Box Diaries (2024), tiếp tục đấu tranh cho quyền phụ nữ và công bằng giới. (Wikipedia)
   • Ý nghĩa luận cứ: Minh họa cho lòng dũng cảm cá nhân; khả năng phá bỏ im lặng, định kiến; quyền được nói lên sự thật; vai trò của truyền thông, văn hóa trong việc thay đổi nhận thức xã hội.
   • Cách dùng: Ví dụ trong phần nghị luận về “cần có tiếng nói dũng cảm”, “vai trò người làm nghệ thuật / báo chí trong việc phản ánh và thay đổi hiện thực”.
4. Mahrang Baloch — phụ nữ hoạt động cộng đồng tại Balochistan
   • Ai: Mahrang Baloch, nhà hoạt động nữ tại Balochistan, Pakistan. (Wikipedia)
   • Hoạt động nổi bật: Tham gia phong trào Baloch Long March (Cuộc hành trình dài) để phản đối mất tích cưỡng bức, biểu tình tay không; nhiều người bị bắt, có nguy hiểm. (Wikipedia)
   • Ý nghĩa luận cứ: Cho thấy sức mạnh đoàn kết, lòng can đảm; người bị áp bức vẫn có thể đòi hỏi công bằng; phụ nữ cũng có vai trò trong đấu tranh xã hội.
   • Cách dùng: Minh chứng trong bài về bình đẳng giới, đấu tranh quyền con người; hoặc khi nói về tầm quan trọng của hành động tập thể.

⚠ Một số lưu ý nếu dùng làm dẫn chứng

• Kiểm tra ngày tháng: vì vấn đề thời sự, nếu sử dụng “mới” thì phải gần (2023–2025), như Grace Malie, Sabiha Baloch là được.
• Khi dùng nhân vật nước ngoài, liên hệ với tình hình trong nước để dễ gần với người đọc.
• Không kể quá dài, chỉ nêu “tiêu điểm” (1–2 hành động nổi bật) + phân tích sâu vì sao quan trọng.

dân. • Phân tích: Biểu tượng của bình đẳng, tinh thần lãnh đạo hiện đại; thể hiện sức mạnh thay đổi xã hội thông qua chính sách và tầm ảnh hưởng. ⸻ 2. Oprah Winfrey (có thật, truyền thông – xã hội) • Dẫn chứng: Người dẫn chương trình truyền hình nổi tiếng, nhà từ thiện, truyền cảm hứng toàn cầu. • Phân tích: Biểu tượng quyền lực của truyền thông và sự lan tỏa tinh thần tích cực; nhấn mạnh vai trò cá nhân trong truyền thông để tạo thay đổi xã hội. ⸻ 3. Nelson Mandela (có thật, chính trị – nhân quyền) • Dẫn chứng: Nhà lãnh đạo Nam Phi, đấu tranh chống apartheid, trở thành tổng thống sau 27 năm tù. • Phân tích: Minh chứng cho lòng kiên trì, tha thứ và công lý; nhấn mạnh sức mạnh tinh thần trong đấu tranh cho nhân quyền và hòa bình. ⸻ 4. Bill Gates (có thật, công nghệ – từ thiện) • Dẫn chứng: Đồng sáng lập Microsoft, sáng lập quỹ Bill & Melinda Gates Foundation. • Phân tích: Biểu tượng cho trí tuệ, đổi mới và trách nhiệm xã hội; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc dùng thành công cá nhân để cải thiện cộng đồng. ⸻ 5. Emma Watson (có thật, nghệ thuật – quyền phụ nữ) • Dẫn chứng: Diễn viên nổi tiếng, Đại sứ UN Women, phát động chiến dịch HeForShe. • Phân tích: Minh chứng cho vai trò của nghệ sĩ trong đấu tranh bình đẳng giới; gợi ý sức mạnh truyền thông trong giáo dục xã hội và thay đổi tư duy cộng đồng. ⸻ 6. Elon Musk (có thật, công nghệ – đổi mới) • Dẫn chứng: CEO Tesla, SpaceX, Neuralink, tham gia dự án năng lượng sạch và thám hiểm không gian. • Phân tích: Biểu tượng của tầm nhìn vượt thời gian và tinh thần dám nghĩ dám làm; nhấn mạnh vai trò cá nhân trong phát triển khoa học và xã hội. ⸻ 7. Malala Yousafzai (có thật, giáo dục – nhân quyền) • Dẫn chứng: Đấu tranh cho quyền học tập của trẻ em gái, giành Nobel Hòa bình. • Phân tích: Minh chứng sức mạnh tri thức, ý chí kiên cường; truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ toàn cầu. ⸻ 8. Tony Stark/Iron Man (hư cấu, công nghệ – xã hội) • Dẫn chứng: Nhân vật trong Marvel, tỷ phú công nghệ, bảo vệ nhân loại. • Phân tích: Biểu tượng trách nhiệm trí thức và đạo đức công nghệ; phản ánh cách cá nhân thông minh có thể ảnh hưởng xã hội. ⸻ 9. Jeff Bezos (có thật, kinh doanh – công nghệ) • Dẫn chứng: Sáng lập Amazon, thay đổi thói quen mua sắm toàn cầu. • Phân tích: Minh chứng sức mạnh công nghệ và đổi mới kinh doanh; gợi nhắc tầm ảnh hưởng toàn cầu của doanh nhân hiện đại. ⸻ 10. Greta Thunberg (có thật, môi trường – xã hội) • Dẫn chứng: Phong trào học sinh chống biến đổi khí hậu “Fridays for Future”. • Phân tích: Biểu tượng sức mạnh của cá nhân trẻ, nhắc nhở trách nhiệm bảo vệ môi trường toàn cầu.

chứng: Người dẫn chương trình truyền hình nổi tiếng, nhà từ thiện, truyền cảm hứng toàn cầu. • Phân tích: Biểu tượng quyền lực của truyền thông và sự lan tỏa tinh thần tích cực; nhấn mạnh vai trò cá nhân trong truyền thông để tạo thay đổi xã hội. ⸻ 3. Nelson Mandela (có thật, chính trị – nhân quyền) • Dẫn chứng: Nhà lãnh đạo Nam Phi, đấu tranh chống apartheid, trở thành tổng thống sau 27 năm tù. • Phân tích: Minh chứng cho lòng kiên trì, tha thứ và công lý; nhấn mạnh sức mạnh tinh thần trong đấu tranh cho nhân quyền và hòa bình. ⸻ 4. Bill Gates (có thật, công nghệ – từ thiện) • Dẫn chứng: Đồng sáng lập Microsoft, sáng lập quỹ Bill & Melinda Gates Foundation. • Phân tích: Biểu tượng cho trí tuệ, đổi mới và trách nhiệm xã hội; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc dùng thành công cá nhân để cải thiện cộng đồng. ⸻ 5. Emma Watson (có thật, nghệ thuật – quyền phụ nữ) • Dẫn chứng: Diễn viên nổi tiếng, Đại sứ UN Women, phát động chiến dịch HeForShe. • Phân tích: Minh chứng cho vai trò của nghệ sĩ trong đấu tranh bình đẳng giới; gợi ý sức mạnh truyền thông trong giáo dục xã hội và thay đổi tư duy cộng đồng. ⸻ 6. Elon Musk (có thật, công nghệ – đổi mới) • Dẫn chứng: CEO Tesla, SpaceX, Neuralink, tham gia dự án năng lượng sạch và thám hiểm không gian. • Phân tích: Biểu tượng của tầm nhìn vượt thời gian và tinh thần dám nghĩ dám làm; nhấn mạnh vai trò cá nhân trong phát triển khoa học và xã hội. ⸻ 7. Malala Yousafzai (có thật, giáo dục – nhân quyền) • Dẫn chứng: Đấu tranh cho quyền học tập của trẻ em gái, giành Nobel Hòa bình. • Phân tích: Minh chứng sức mạnh tri thức, ý chí kiên cường; truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ toàn cầu. ⸻ 8. Tony Stark/Iron Man (hư cấu, công nghệ – xã hội) • Dẫn chứng: Nhân vật trong Marvel, tỷ phú công nghệ, bảo vệ nhân loại. • Phân tích: Biểu tượng trách nhiệm trí thức và đạo đức công nghệ; phản ánh cách cá nhân thông minh có thể ảnh hưởng xã hội. ⸻ 9. Jeff Bezos (có thật, kinh doanh – công nghệ) • Dẫn chứng: Sáng lập Amazon, thay đổi thói quen mua sắm toàn cầu. • Phân tích: Minh chứng sức mạnh công nghệ và đổi mới kinh doanh; gợi nhắc tầm ảnh hưởng toàn cầu của doanh nhân hiện đại. ⸻ 10. Greta Thunberg (có thật, môi trường – xã hội) • Dẫn chứng: Phong trào học sinh chống biến đổi khí hậu “Fridays for Future”. • Phân tích: Biểu tượng sức mạnh của cá nhân trẻ, nhắc nhở trách nhiệm bảo vệ môi trường toàn cầu.