281125 bài 5 vb bí ẩn làn nước
Preview text:
28.11.25
Bài 5
Đọc hiểu vb: Bí ẩn của làn nước (Bảo Ninh)
* Sau khi đọc:
Câu 1 (trang 130 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Cốt truyện của tác phẩm xoay quanh sự kiện nào?
Trả lời:
- Các nhân vật trong truyện: gia đình nhân vật tôi (Người chồng, người vợ, đứa con trai mới sinh) và gia đình một người đàn bà xa lạ (người mẹ, đứa con gái mới sinh)
- Câu chuyện xoay quanh sự kiện: Mỹ đánh bom làm vỡ đê, nước sông tràn vào làng gây ngập lụt.
- Diễn biến câu chuyện
+ Trận lũ lụt cuốn trôi hết nhà cửa, gia đình nhân vật tôi và dân làng trèo lên một cây đa lớn
+ Trông thấy một người bà lạ và con gái của bà bị rơi xuống dòng lũ, nhân vật tôi giơ tay ra để cứu họ
+ Cùng lúc đó, cành đa bị gãy, vợ và con trai của nhân vật tôi ngã xuống dòng lũ
+ Nhân vật tôi nhảy xuống dòng sông nhưng chỉ cứu được đứa bé gái con của người đàn nọ, nhân vật tôi rất đau lòng vì vợ và con trai mình bị dòng lũ cuốn trôi.
+ Nhân vật tôi nuôi dạy con gái của người đàn nọ như con ruột của mình và giữ bí mật với tất cả mọi người về thân phận thật sự của bé gái.
Câu 2 (trang 130 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Câu chuyện được kể bằng ngôi thứ mấy? Với nội dung câu chuyện được kể, việc lựa chọn ngôi kể như vậy có tác dụng gì?
Trả lời:
- Truyện được kể bằng ngôi kể thứ nhất.
- Dấu hiệu nhận biết: Người kể chuyện là nhân vật tôi – nhân vật người chồng. Nhân vật xuất hiện trực tiếp trong câu chuyện, tham gia vào câu chuyện
- Tác dụng:
+ Thể hiện suy nghĩ, cảm xúc bên trong của nhân vật một cách chân thực, tự nhiên (Sự đau đớn, xót xa của nhân vật tôi khi vợ và con trai mình bị dòng lũ cuốn trôi)
+ Khơi gọi sự đồng cảm của người đọc (người đọc thấy thương cảm cho nỗi mất mát của nhân vật tôi)
+ Giúp cho câu chuyện xúc động, giàu cảm xúc hơn
Câu 3 (trang 130 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Điều gì đã khiến nhân vật “tôi” chết lặng? Phân tích vai trò của chi tiết này trong việc thể hiện chủ đề của tác phẩm.
Trả lời:
- Nhân vật tôi chết lặng khi nhận ra đứa bé mà mình cứu là con gái của người đàn bà xa lạ chứ không phải là con trai của anh. Sự thật là con trai và vợ anh đã bị dòng nước lũ cuốn trôi. Việc mất đi gia đình đã khiến cho nhân vật tôi vô cùng đau đớn.
- Chi tiết nhân vật tôi chết lặng thể hiện nỗi đau đớn tột cùng của nhân vật tôi khi vợ và con trai bị dòng nước lũ cuốn trôi. Qua đó, tác giả khắc họa tình yêu thương vô bờ của một người chồng, một người cha.
Câu 4 (trang 130 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Theo em, vì sao nhân vật “tôi” giữ điều bí mật cho riêng mình? Im lặng chịu đựng nỗi đau có phải là lựa chọn tốt nhất của nhân vật không? Vì sao?
Trả lời:
- Nhân vật “tôi” lại giữ bí mật về việc bé gái không phải con ruột của mình vì
+ Muốn cho bé gái một người cha thực sự, một gia đình thực sự, được sống vui vẻ, hạnh phúc
+ Không muốn bé gái phải chịu thêm tổn thương mất mát.
- Sự im lặng của nhân vật tôi cho thấy anh là người nhân hậu, giàu tình thường và đức hi sinh.
- Theo em, im lặng chịu đựng nỗi đau có là lựa chọn tốt nhất của nhân vật vì nếu im lặng chỉ có nhân vật phải chịu nỗi đau đó còn nếu nói ra thì tất cả đều đau lòng.
Câu 5 (trang 130 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Nêu suy nghĩ của em về ý nghĩa của nhan đề tác phẩm. Em có thể đề xuất một nhan đề khác cho truyện được không? Giải thích ý nghĩa của nhan đề do em đề xuất.
Trả lời:
- Ý nghĩa của nhan đề: Thể hiện nỗi đau xót của nhân vật khi mất đứa con những không thể nói ra được, không thể chia sẻ với bất kỳ ai
- Em đề xuất nhan đề: Trái tim người cha
- Em đặt nhan đề này vì câu chuyện thể hiện tình yêu thương vô bờ của người cha dành cho đứa con đã mất
*Phân tích văn bản
Tóm tắt ngắn gọn cốt truyện qua một số sự việc, chi tiết tiêu biểu sau:
+ Nhân vật “Tôi” nhìn dòng sông, nhớ lại kỷ niệm buồn, gắn với những mất mát và bí ẩn của bản thân.
+ Tình huống nguy hiểm, của thiên tai, bom đạn: đê vỡ, lũ ngập, người vợ đẻ con trai, nhân vật Tôi phải đưa vợ lên nóc nhà tránh lũ. Rồi họ phải bám vào cành cây đa trong tình cảnh ngàn cân treo sợ tóc.
+ Trong hoàn cảnh hiểm nguy, mong manh sống chết, nhưng khi nghe tiếng kêu cứu từ dưới, nhân vật Tôi vẫn chìa tay ra cứu người đàn bà và đứa con của bà nhưng không thể được. Không may cành đa rung chuyển, vợ của nhân vật tôi đánh rơi đứa con xuống nước, rồi chị phóng luôn xuống nước tìm con.
+ Nhân vật Tôi lao xuống nước và cứu được con lên, đưa cho người dân đang ở trên cây, tiếp tục xuống dòng nước xiết tìm vợ nhưng thất bại.
+ Tới khi cano quân đội tới, họ phải dùng sức buộc nhân vật Tôi rời mặt nước. Tôi nhận được sự an ủi, động viên từ mọi người và nhận lại đứa con trai của mình. Nhưng khi chị phụ nữ bế đứa trẻ, thay tã cho nó, nhân vật Tôi nhìn, chết lặng, ú ớ gọi con, nhận lại đứa trẻ… không phải con mình, là con của người đàn bà kia.
+ Nhiều năm trôi qua, con gái của nhân vật Tôi đã thành một thiếu nữ, được coi là đứa con của làn nước. Nhưng bí mật kia thì “Tôi” không cho con gái biết, cũng không ai hay, chỉ có dòng sông biết. Nhân vật tôi vẫn ra đê ngắm làn nước, vẫn thấy vợ, con, người đàn bà nhìn mình từ đáy nước; thời gian trôi nhưng nỗi đau thì khôn nguôi bởi đó là nỗi đau không nói được thành lời. Phân tích, đánh giá chủ đề, nội dung của câu chuyện:
- Chủ đề câu chuyện trực tiếp nói về bí ẩn của cuộc đời người kể chuyện xưng tôi gắn với làn nước, việc tưởng chừng anh cứu được con trong lũ nhưng thực tế đứa bé ông cứu là con gái người đàn bà bị lũ cuốn. Và ông quyết định giữ bí mật ấy suốt đời, âm thầm, chỉ có dòng nước biết dù nỗi đau không nguôi được theo năm tháng.
- Rộng hơn, câu chuyện cũng nói về điều phổ biến trong đời sống của mỗi con người là những bí mật, những điều bí ấn khó nói, hoặc không thể nói ra, hoặc khi nói ra mọi sự sẽ tồi tệ hơn.
- Việc giữ bí mật của nhân vật Tôi gợi cho người đọc suy nghĩ về nhiều vấn đề trong cuộc sống:
+ Việc lựa chọn giữ hay tiết lộ những bí mật quan trọng có thể liên quan tới cuộc sống của bản thân và nhiều người; lựa chọn bản thân ôm nỗi đau cho người khác cuộc sống tốt đẹp hay tự giải thoát cho mình khỏi những bí ẩn giằng xé, đau xót; tức sống cho mình hay cho người khác.
+ Trong những tình huống nguy nan, ranh giới sống chết chỉ như sợi tóc, con người vẫn có thể sống yêu thương, đùm bọc, sẻ chia, thậm chí hy sinh cả sinh mạng cho người khác, cao thượng, anh dũng, nhân hậu.
+ Trong cuộc sống vô tận, thời gian có thể xoá nhoà đi nhiều thứ song có những nỗi đau, mất mát còn đọng mãi, không thể nguôi yên. Hành động cao cả, tình thương và đức hy sinh đôi khi khiến người ta vẫn phải chịu ám ảnh, xót xa, day dứt vì những mất mát từ hành động ấy.
Phân tích, đánh giá nghệ thuật của tác phẩm:
- Cốt truyện nhiều biến cố bất ngờ, tình huống éo le, thử thách, việc đảo thời gian trần thuật khiến các sự kiện được đồng hiện, đem đến cái nhìn toàn diện.
- Trần thuật từ người kể chuyện ở ngôi thứ nhất, đi sâu vào thế giới nội tâm của nhân vật, tạo điểm nhìn từ bên trong, khiến tác phẩm chân thực, giàu chất trữ tình.
- Nghệ thuật phân tích tâm lý nhân vật sâu sắc, kết hợp các yếu tố tự sự, miêu tả với những lời trữ tình ngoại đề, bộc lộ rõ chủ đề, tư tưởng của tác phẩm.
- Chi tiết nghệ thuật đặc sắc, giàu sức gợi, đem đến nhiều cảm xúc, đặc biệt là các chi tiết lặp lại ở phần mở đầu và kết thúc tác phẩm.
Đánh giá, nhận xét về tác phẩm
- Trên cơ sở những nội dung và nghệ thuật đã phân tích, học sinh đánh giá, nhận xét tác phẩm trên hai phương diện nội dung, tư tưởng, chủ đề và đặc sắc nghệ thuật, khẳng định giá trị của tác phẩm: đặt ra vấn đề muôn thuở trong cuộc sống con người phải đối diện với nhiều đau thương, mất mát; cuộc sống luôn đưa con người phải đối mặt với tình huống trớ trêu mà lựa chọn nào cũng xót xa, khó khăn, day dứt.
- Khẳng định những đặc sắc nghệ thuật truyện ngắn của Bảo Ninh đặc biệt là tổ chức cốt truyện, tạo tình huống độc đáo, trần thuật theo dòng ý thức, trong lối viết súc tích, cô đọng, giàu sức gợi.
