Trang 1
. HAI ĐƯỜNG THẲNG VUÔNG GÓC
I. KIẾN THỨC CƠ BẢN
1. Định nghĩa: Hai đường thẳng vuông góc là hai đường thẳng cắt nhau và một trong các
góc tạo thành là góc vuông.
xx yy

⊥
(tại O)
·
90
o
xOy =
Lưu ý: Các phát biểu sau là tương đương:
- Đường thẳng
AB
và
xy
vuông góc với nhau tại
O
.
- Đường thẳng
xy
và đường thẳng
AB
vuông góc với nhau tại
O
.
- Hai đường thẳng
và
AB
vuông góc với nhau tại
O
.
2. Tính duy nhất của đường vuông góc: Qua một điểm cho trước, có một và chỉ một
đường thẳng vuông góc với một đường thẳng cho trước
3. Đường trung trực của đoạn thẳng: Đường trung trực của một đoạn thẳng là đường
thẳng vuông góc với đoạn thẳng đó tại trung điểm của nó
xy là đường trung trực của
AB
{ }
xy A B O
A O OB
xy A B
ì
ï
Ç=
ï
ï
ï
=
í
ï
ï
^
ï
ï
î
Lưu ý:
{ }
xy A B OÇ=
có nghĩa là
xy
cắt
AB
tại
O
II. BÀI TẬP
Bài 1: Vẽ góc
xOy
có số đo bằng
0
60
. Lấy điểm A trên tia
Ox
rồi vẽ đường thẳng
a
vuông góc với tia Ox tại A. Lấy điểm B trên tia
Oy
rồi vẽ đường thẳng
b
vuông góc với tia
Oy
tại B. Gọi giao điểm của
a
và
b
là C. Vẽ đường trung trực của đoạn thẳng OC.
Bài 2: Vẽ đoạn thẳng
4A B cm=
, đoạn thẳng
6BC cm=
. Vẽ đường trung trực của các
đoạn thẳng
AB
,
BC
,
CA
trong các trường hợp:
a)
, , A B C
là ba đỉnh của một tam giác.
b) Điểm B nằm giữa
,AC
.
y'
x' O x
y
O
B
A
y
x
Trang 2
Bài 3: Cho
=120 .xOy
Vẽ các tia
Oz
và
Ot
nằm trong
xOy
sao cho
Oz
vuông góc với
Ox
và
Ot
vuông góc với
.Oy
a) Tính số đo góc
;zOt
b) Gọi
Om
và
On
lần lượt là hai tia phân giác của hai góc
xOt
và
.yOz
Chứng minh tia
⊥ .Om On
Bài 4: Cho
=AOB 50
.Gọi OC là tia phân giác của
AOB
.Vẽ tia OE là tia đối của tia OA, vẽ
tia OD vuông góc với OC (tia OD nằm trong góc
BOE
). Hãy chứng tỏ rằng OD là tia phân
giác của
BOE
.
Bài 5: Cho góc
A OB
bằng
130
.Trong góc
AOB
vẽ các tia OC , OD sao cho
OC OA^
,
OD OB^
. Tính
·
COD
.
Bài 6: Cho góc tù
xOy
. Trong góc
xOy
, vẽ
Ot Ox^
và
.Ov Oy^
a) Chứng minh
·
·
xOv tOy=
b) Chứng minh hai góc
xOy
và
tOv
bù nhau.
c) Gọi
Om
là tia phân giác của góc
xOy
. Chứng minh
Om
là tia phân giác của góc
tOv
.
Bài 7: a) Cho góc
xOy
. Vẽ góc
x Oy
¢¢
là góc đối đỉnh của góc
xOy
(
·
0
xOy' 180<
).
b) Gọi
Ot
,
Ot
¢
,
Oz
lần lượt là tia phân giác của góc
xOy
,
x Oy
¢¢
,
xOy
¢
. Tính
·
tOz
và
·
tOt'
c) Vẽ tia
Oz
¢
sao cho hai góc
xOz
và
x Oz
¢¢
đối đỉnh.
Oz
¢
có phải là tia phân giác của góc
x Oy
¢
không? Giải thích.
BÀI LÀM
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Trang 3
HDG
Bài 1: Học sinh vẽ được như hình vẽ:
Bài 2: a) A, B, C là ba đỉnh của một tam giác.
b) B nằm giữa A
và C
Bài 3:
a) Ta có:
= =
00
90 30xOz zOy
Do
=
0
90yOt
nên
=
0
60 .tOz
b)
Vì Om, On lần lượt là phân giác của
yOz
,
xOt
nên
==
0
15 .mOz nOt
Do đó:
= + + = + + =
0 0 0 0
15 60 15 90mOn mOz zOt nOt
.
Bài 4:
:OO= = =
00
12
50 2 25
;
AOD O COD= + = - =
0 0 0
1
25 90 115
;
DOE AOD= - = - =
0 0 0 0
180 180 115 65
;
BOD COD O= - = - =
0 0 0
2
90 25 65
;
DOE BODÞ = Þ
tia OD là tia phân giác của
BOE
Bài 5:
m
n
z
t
y
O
x
Trang 4
AOD AOB BOD= - = - =
0 0 0
130 90 40
;
COD AOC AOD= - = - =
0 0 0
90 40 50
.
Bài 6:
a) Chứng minh
·
·
xOv tOy=
( vì cùng phụ góc
tOv
)
b) Có
·
·
0 0 0
xOt yOv 90 90 180+ = + =
0
xOv vOt yOt tOv 180 + + + =
·
·
0
xOy tOv 180Þ + =
Vậy hai góc
xOy
và
tOv
bù nhau.
c) Có
·
·
xOv tOy=
(cmt)
Có
· ·
xOm yOm=
(vì Om là tia phân giác
xOy
)
·
·
·
·
xOm xOv yOm yOtÞ - = -
·
·
vOm tOmÞ=
;
Om
nằm giữa
Ot
và
Ov
Om
là tia phân giác của góc
.tOv
Bài 7:
a) Vẽ góc đối đỉnh
b)
·
·
·
·
· ·
0
0
xOy xOy' yOy' 180
tOz tOx xOz 90
2 2 2 2
= + = + = = =
(Do
Oy
và
Oy
¢
là hai tia đối nhau)
Tương tự tính
·
·
·
·
· ·
0
0
x'Oy' xOy' xOx' 180
t'Oz t'Oy' y'Oz 90
2 2 2 2
= + = + = = =
(Do
Ox
và
Ox
¢
là hai tia đối nhau)
·
·
·
0 0 0
tOt' tOz zOt' 90 90 180 .Þ = + = + =
Nên
Ot
và
Ot
¢
là hai tia đối nhau
c) Có hai góc
xOz
và
''x Oz
đối đỉnh nên
·
·
· ·
xOy' yOx'
xOz x'Oz'
22
= = =
Hai tia
Oz
và
'Oz
đối đỉnh nên
·
·
·
yOx'
yOz' y'Oz =
2
=
·
·
·
yOx'
x'Oz' yOz'=
2
Þ=
Vậy
Oz
¢
có là tia phân giác của góc
x Oy
¢
.

Preview text:

. HAI ĐƯỜNG THẲNG VUÔNG GÓC
I. KIẾN THỨC CƠ BẢN
1. Định nghĩa: Hai đường thẳng vuông góc là hai đường thẳng cắt nhau và một trong các
góc tạo thành là góc vuông. y x' O x y'
xx ⊥ yy (tại O)  · 90o xOy =
Lưu ý: Các phát biểu sau là tương đương:
- Đường thẳng A B và xy vuông góc với nhau tại O .
- Đường thẳng xy và đường thẳng A B vuông góc với nhau tại O .
- Hai đường thẳng xy và A B vuông góc với nhau tại O .
2. Tính duy nhất của đường vuông góc: Qua một điểm cho trước, có một và chỉ một
đường thẳng vuông góc với một đường thẳng cho trước
3. Đường trung trực của đoạn thẳng: Đường trung trực của một đoạn thẳng là đường
thẳng vuông góc với đoạn thẳng đó tại trung điểm của nó x ìï xy Ç AB = ï {O} ï
xy là đường trung trực của A B ïí A O = OB ïïïxy ^ AB ïî A O B
Lưu ý: xy Ç A B = {O} có nghĩa là xy cắt A B tại O y II. BÀI TẬP
Bài 1: Vẽ góc xOy có số đo bằng 0
60 . Lấy điểm A trên tia Ox rồi vẽ đường thẳng a
vuông góc với tia Ox tại A. Lấy điểm B trên tia Oy rồi vẽ đường thẳng b vuông góc với tia
Oy tại B. Gọi giao điểm của a và b là C. Vẽ đường trung trực của đoạn thẳng OC.
Bài 2: Vẽ đoạn thẳng A B = 4cm , đoạn thẳng BC = 6cm . Vẽ đường trung trực của các
đoạn thẳng A B , BC , CA trong các trường hợp:
a) A, B, C là ba đỉnh của một tam giác.
b) Điểm B nằm giữa A,C . Trang 1
Bài 3: Cho xOy = 12 
0 . Vẽ các tia Oz và Ot nằm trong xOy sao cho Oz vuông góc với Ox
và Ot vuông góc với Oy.
a)
Tính số đo góc zOt;
b) Gọi Om và On lần lượt là hai tia phân giác của hai góc xOt và yO . z Chứng minh tia Om ⊥ O . n
Bài 4: Cho AOB = 50 .Gọi OC là tia phân giác của AOB .Vẽ tia OE là tia đối của tia OA, vẽ
tia OD vuông góc với OC (tia OD nằm trong góc BOE ). Hãy chứng tỏ rằng OD là tia phân giác của BOE .
Bài 5: Cho góc A OB bằng 130 .Trong góc AOB vẽ các tia OC , OD sao cho OC ^ OA ,
OD ^ OB . Tính · COD .
Bài 6: Cho góc tù xOy . Trong góc xOy , vẽ Ot ^ Ox và Ov ^ Oy. · · a) Chứng minh xOv = t Oy
b) Chứng minh hai góc xOy và tOv bù nhau.
c) Gọi Om là tia phân giác của góc xOy . Chứng minh Om là tia phân giác của góc tOv . ·
Bài 7: a) Cho góc xOy . Vẽ góc x O
¢ y ¢ là góc đối đỉnh của góc xOy ( 0 xOy' < 180 ). · ·
b) Gọi Ot , Ot ¢ , Oz lần lượt là tia phân giác của góc xOy , x O
¢ y ¢, xOy ¢. Tính tOz và tOt'
c) Vẽ tia Oz ¢ sao cho hai góc xOz và x O
¢ z ¢ đối đỉnh. Oz ¢ có phải là tia phân giác của góc x O
¢ y không? Giải thích. BÀI LÀM
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… Trang 2 HDG
Bài 1: Học sinh vẽ được như hình vẽ:
Bài 2: a) A, B, C là ba đỉnh của một tam giác. b) B nằm giữa A và C z Bài 3: m y a) Ta có: 0 0 t
xOz = 90  zOy = 30 Do yOt = 0 90 nên tOz = 0 60 . n O x
b) Vì Om, On lần lượt là phân giác của yOz , xOt nên mOz = nOt = 0 15 . Do đó:
mOn = mOz + zOt + nOt = 0 + 0 + 0 = 0 15 60 15 90 . Bài 4: O = O = 0 50 :2 = 0
25 ; AOD = O + COD = 0 25 - 0 90 = 0 115 ; 1 2 1 DOE = 0 - AOD = 0 - 0 = 0 180 180 115 65 ;
BOD = COD- O = 0 90 - 0 25 = 0 65 ; 2
Þ DOE = BOD Þ tia OD là tia phân giác của BOE Bài 5: Trang 3
AOD = AOB - BOD = 0 - 0 = 0 130 90
40 ; COD = AOC - AOD = 0 - 0 = 0 90 40 50 . Bài 6: · ·
a) Chứng minh xOv = t Oy ( vì cùng phụ góc tOv ) · · b) Có 0 0 0 xOt + yOv = 90 + 90 = 180 0
 xOv + vOt + yOt + tOv =180 · · 0 Þ xOy + tOv = 180
Vậy hai góc xOy và tOv bù nhau. · · c) Có xOv = t Oy (cmt) · ·
Có xOm = yOm (vì Om là tia phân giác xOy ) · · · · Þ xOm - xOv = yOm - yOt · ·
Þ vOm = tOm ; Om nằm giữa Ot và Ov
Om là tia phân giác của góc tOv. Bài 7: a) Vẽ góc đối đỉnh b) · · · · · · 0 xOy xOy' yOy' 180 0 tOz = tOx + xOz = + = = = 90 2 2 2 2
(Do Oy và Oy ¢ là hai tia đối nhau) · · · · · · 0 x'Oy' xOy' xOx' 180 Tương tự tính 0 t'Oz = t'Oy' + y'Oz = + = = = 90 2 2 2 2
(Do Ox và Ox ¢ là hai tia đối nhau) · · · 0 0 0
Þ tOt' = tOz + zOt' = 90 + 90 = 180 . Nên Ot và Ot ¢ là hai tia đối nhau
c) Có hai góc xOz và x 'Oz ' đối đỉnh nên · · · · xOy' yOx' xOz = x'Oz' = = 2 2 · · · yOx'
Hai tia Oz và Oz ' đối đỉnh nên yOz' = y'Oz = 2 · · · yOx' Þ x'Oz' = yOz'= 2
Vậy Oz ¢ có là tia phân giác của góc x O ¢ y . Trang 4