


















Preview text:
BÍ B Q UY U Ế Y T Ế T C H C IẾT Ế T T Ự T Ự CH C Ữ Ữ H ÁN Á [DO D CUMENT T T I T T I LE T ] [Do D c o ume m n e t s ubt le l ] e Fa F cebo b o o k o . k com o /vu v i u ho h c o chu h h u a h n N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ LỜI M Ở M Đ Ầ Đ U Ầ Xu X ất p hát t ừ ừ n hu cầu học t c iếng H án H v à t à iếng N h N ật có chiều h ướ ư n ớ g g ia t a ăng trong n hữn ữ g n ăm g ần đ ây, ,cù ng v ới ớ việc g ệc hi n hận v à p à hân t ích nhữn ữ g k hó khăn m à n à gườ ư i ờ h ọc g c ặp p hải v ới ớ ch ữ ữ H án H , ,ch úng t ôi ch o x uất b ản cu ốn “ B “ Í B QU Q Y U Ế Y T Ế T C H C I H ẾT Ế T T Ự T C H C Ữ H H Á H N Á ”. N ”. C u C ốn s ách s đ ượ ư c ợ v c iết n hằm g iúp các b các ạn hiểu r õ n guồn g ốc t c hực ự s c ự s ự củ a t a ừn ừ g ch ữ ữ H án H q ua đ a ó t hấy đ ượ ư c ợ n c ội h àm v à triết l ý n hân s i s nh s âu s s ắc s củ ắc a v a ăn h óa, a, co n n gườ ư i ờ T r T ung Q u Q ốc. Ch C ữ ữ H án H l à m à ột l oại v ăn t ự ự t ượ ư n ợ g h ình có m ột k hông h ai t rên t hế g ế iới ớ , ,n ội htàm rìn hv ăn ph h át óta ri ẩn a ển ch củ ứ a a ứ t a ch rữo n Hg n án,ó r ất chú s n âu sg t s a ắc. scó ắc.tT h ừ Tể ừ v hiiệc ểu p ệc đ h ư ân ợ c t ích hế cấu giới ớ t qạo u v an,à q à n u h á ân si s nh q uan cũ ng n hư ư đ ặc đ ặc iểm n hận t hức, ứ c, p hươ ư n ơ g t hức ứ t c ư ư d uy củ a co a n n gườ ư i ờ Tr T ung Q u Q ốc. c. Đ i Đ ều đ ó có ý n ghĩa t a hiết t hực ự đ c ối v ới ớ v iệc d ệc ạy v à h à ọc t c iếng Hán H n ói r iêng v à n à ghiên cứ u cứ n gôn n gữ, ữ ,v ăn h óa H a án H n ói ch ung. .T ừ T ừ k hi cuốn thuyết vă n g iải t ự ự củ a H a ứ H a ứ T a h T uận r a đ a ời ờ đ ến n ay, ,n gày càn g có n hiều công t rình n ghiên cứ u cứ ch ữ ữ H án H g óp phần k hẳng đ ịnh t ính ch ất cũ ng n hư chân g iá t á rị củ a l a oại v ăn t ự ự đ ộc đ c áo, ,có l ịch s ử s ử l âu đ ời ờ n ày. Dạy D v à h à ọc t c iếng H án H phải q uan t âm đ úng m ức ứ đ c ến v iệc giáo d ưỡ ư n ỡ g q ua mỗi b ài h ọc, c, n hất l à d à ạy ch ữ ữ h án. .N ếu N k hông đ i s âu s t ìm h iểu ý n ghĩa v a ăn hóa ch a ữ ữ H án H s ẽ s k ẽ hó g hi n hớ ớ ch ữ ữ v à n à hớ ớ k hông có căn cứ , cứ ,v iệc h ệc ọc s c ẽ s trở nên đ ơn ơ đ iệu n ếu k hông có s ự s ự l iên h ệ g ệ iữa ữ ch a ữ ữ v à n à ghĩa t a rong t iếng H án H . N ét N ch ữ ữ l à n à ết n gườ ư i ờ , ,h ọc ch c ữ ữ đ ể b ể iết n ghĩa, a, b iết đ ối n hân x ử ử t hế v ế à đ à iều chỉnh h ành v i củ a m a ình ch o p hù h ợp ợ v ới ớ các q các uan h ệ x ệ ã h ã ội v ô cù ng p hức ứ tạp v à đ à a d a ạng. 1 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ QUÁ T R T ÌNH P H P ÁT T T R T IỂN Ể C ỦA C HỮ H ÁN Sự ự p hát t riển củ a ch a ữ ữ H án H l à m à ột q uá t á rình b iến đ ổi l âu d ài t ừ ừ ch ữ ữ G i G áp C ố C t đến ch ữ ữ H án H m à n à gày n ay ch úng t a đ a ang s ử s ử d ụng. .V i V ệc t ệc ìm h iểu v ề q ề uá trình p hát t riển củ a ch a ữ ữ h án l à việc r ệc ất q uan t rọng v à g à ần n hư ư bắt b uộc đ c ối với ớ n gườ ư i ờ h ọc ch c ữ ữ H án H muốn t ìm h iểu v à n à ghiên cứ u cứ có hệ t ệ hống, ,g iúp chúng t a h a iểu đ úng v à g à hi n hớ ớ m ột cách có căn cứ cứ v ề H ề án H t ự. ự .Q u Q á t á rình b iến đ ổi n ày có t hể t ể óm t ắt n hư ư s au s : * Ch C ữ ữ G iáp C ố C t 甲骨 甲 字 骨 : X u X ất h iện ở ở thời ờ n hà ân à ( 1600-1020 T C T N C ) N . .L à L loại ch ữ ữ v iết t rên m ai r ùa h a oặc x ặc ươ ư n ơ g t hú v ật. .C h C ữ ữ ở ở d ạng n ày v ẽ l ẽ ại g iống như ư n hữn ữ g g ì co n n gườ ư i ờ q uan s át s đ ượ ư c. ợ * Kim v ăn 金文 金 : Đ ờ Đ i ờ n hà C à h C u ( 1021 - 2 56 T C T N C ) N . .L à L l à oại ch ữ ữ đ ượ ư c ợ v c iết trên đ ồ đ ồng n hư ư ch uông, ,đ ỉnh. * Tri T ện v ăn 篆書 篆 : T h T ời ờ C h C iến Q u Q ốc ( c 403-221 t r. .C N C ) N và t à hời ờ n hà T à ần T (221-206 t r. .C N C ) N . .Đ ư Đ ợ ư c ợ ch c ia t a hành Đ ại Đ T riện v à T à i T ểu T r T iện. .Đ ư Đ ợ ư c ợ p c hát triển t ừ ừ k im v ăn, ,đ ượ ư c ợ d c ùng đ ể k ể hắc co ắc n d ấu. * Lệ L t ệ hư 隶書 隶 : P hát t riển t rong t hời ờ k ỳ v ới ớ triện t hư, ư ,các ch các ữ ữ đ ượ ư c ợ g c iản thể v ể ề n ề ét v iết g ần g iống n hư ư k hải t hư. ư * Khải t hư 楷書 楷 :(Ti T ền H án H 2 06 t r. .C N C N – 8 s au s C N C , N ,H ậu H H án H 2 5-220) đượ ư c ợ ch c ia t a hành H àn H h t hư ư v à T à h T ảo t hư. ư .K h K ải t hư ư l à l à oại ch ữ ữ có k ết cấu ch ặt chẽ, ẽ, ch ữ ữ đ ượ ư c ợ v c iết v ào m ột ô v uông. Mộ M t s ố s v í d ụ về q ề uá t rình p hát t riển củ a ch ữ ữ h án : 2 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ Qu Q á t rì r nh b iến đ ổi củ a ch ữ ữ NG N Ư G 魚 (con cá ) Qu Q á t á rình b iến đ ổi củ a ch a ữ ữ T Ử T 子 (con, ,cái ) 3 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ CÁC P H P ÉP É P C ẤU T Ạ T O C ỦA C HỮ Ữ HÁN (LỤ L C T H T Ư) Ư Cũ C ng n hư các ch các ữ v iết k hác t ác rên r t hế g ế iới ớ , ,chữ H án đ ược ợ h c ình t hành t ừ các n các ét vẽ m ẽ i m êu t ả các ả s các ự v ật hiện t ượn ợ g x ung q uanh co n n gười ờ . .N hưng k hác ở ác ở đ ây l à chữ H án đ ã ch ã ọn m ộ m t cách p hát t ri r ển k hông g iống các ch các ữ viết k hác t ác rên r t hế giới ớ . .V ới ớ các ch các ữ v iết k hác t ác rên r t hế g ế iới ớ , ,khi x ã h ã ội p hát t ri r ển, ,co n n gười ờ đ ã đơn ơ g iản các n các ét v ẽ v ẽ à d à ùng các nét đ ó đ ể t ể hể h ể iện ch o m ộ m t âm âm tiết n ào đ ó tro r ng t iếng n ói củ a các a d các ân t ộc đ c ó. .C ò C n với ớ ch ữ H án, ,n ó v ẫn g iữ l ại ý n ghĩa tượn ợ g h ình b an đ ầu củ a ch a ữ.V . à d à ùng các p các hép t ạo ch ữ k hác để t ể ạo n ên các chữ có ý n ghĩa t a rừ r u t ượn ợ g . .C h C ính v ì t hế, ế, chữ t ượn ợ g h ình m ặc m d ặc ù ch iếm ếm m ộ m t p hần k hông l ớn ớ t ro r ng ch ữ H án, ,n hưng lại có t ầm ầm q uan t rọ r ng r ất r l ớn ớ t ro r ng h ệ thống ch ữ H án. Ch C ữ H án đ ược ợ h c ình t hành t heo các cách các ch ính: Chữ h ữ Tư T ợn ư g ợn Hì H nh n ( 象形 象 文 形 字 文 ): ) " Tượn ợ g h ình" có n ghĩa l a à căn à cứ t rên r h ình tượn ợ g củ a s a ự v ật m à m h à ình t hành ch ữ v iết. .C ác C chữ n ày r ất r d ễ n ễ hận b iết v à đ à ơn ơ giản. Chữ h ữ C hỉ h S ự S ự ( 指事 指 文 事 字 文 ) ) h ay ch ữ B i B ểu Ý ( 表意 表 文 意 字 文 ): ) C ù C ng v ới ớ s ự p hát t ri r ển của co a n n gười ờ , ,ch ữ H án đ ã đ ã ược ợ p c hát t ri r ển l ên m ột b ước ớ cao c h ơn ơ đ ể đ ể áp ứ ng đủ n hu cầu d iễn t ả n ả hững s ự v iệc đ ệc ó l à chữ C h C ỉ S ự S . .V í d ụ, ,đ ể t ể ạo nên ch ữ B ản B (本), ) ,d iễn đạt n ghĩa " a gốc r c ễ r củ ễ a cây a " ( 根), ) ,t hì n gười ờ t a d a ùng ch ữ M ộ M c ( c 木) ) v à t à hêm êm g ạch ngang d iễn t ả ý ả n ghĩa " a ở ở đ ây l à g à ốc r c ễ" v à ch à ữ B ản B ( 本) ) đ ược ợ h c ình t hành. .C h C ữ Thượn ợ g ( 上), ) ,ch ữ H ạ ( ạ 下) ) v à ch à ữ T hiên ( 天) ) cũ ng l à n à hững ch ữ C h C ỉ S ự S đ ược ợ hình t hành t heo cách t ươn ơ g t ự. ." Ch C ỉ S ự S " có n ghĩa l a à ch à ỉ định m ộ m t s ự v ật v à b iểu d iễn b ằng ch ữ. 4 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ Chữ h ữ H ộ H i Ý ( H ( ội Ý V ăn T ự 會意 會 文 意 字 文 ): ) Đ ể t ể ăng t hêm êm ch ữ H án, ,ch o đến n ay người ờ t a có a n hiều p hươn ơ g p háp t ạo n hiều ch ữ m ớ m i ớ có ý nghĩa m a ớ m i ớ . .V í d ụ, ,ch ữ Lâm âm (林, ,r ừ r ng n ơi ơ có n hiều cây ) ) có h ai chữ M ộ M c ( c 木) ) x ếp h àng đ ứng cạn h nhau đ ược ợ t c ạo b ằng cách g hép h ai ch ữ M ộ M c với ớ n hau ( R ( ừ R ng t hì có n hiều cây!! ! ) ! . ) .C h C ữ S âm S âm ( 森,r , ừ r ng r ậm r ậm n ơi ơ có r ất r n hiều cây ) ) đ ược ợ tạo t hành b ằng cách ghép b a ch a ữ M ộ M c. c. C ò C n ch ữ M i M nh (鳴, ,k êu, ,h ót) ) đ ược ợ h c ình t hành b ằng cách ghép ch ữ Đ iểu ( 鳥, ,co n ch im) m ) b ên cạn h ch ữ K hẩu ( 口, ,m ồ m m) m ; ) ch ữ T hủ ( 取, cầm, cầm ,n ắm) ắm ) đ ược ợ h c ình t hành b ằng cách ch ữ Nhĩ ( 耳, ,t ai) ) củ a đ a ộng v ật v ới ớ t ay (ch ( ữ T hủ 手, ,ch ữ H ựu 又). ) .N hững ch ữ đ ược ợ t c ạo t hành t heo p hươn ơ g p háp g hép như t rên r g ọi l à ch à ữ H ội Ý ( 會意 會 文 意 字 文 ). ) ." Hội Ý " có n ghĩa l a à g à hép ý n ghĩa v a ới ớ nhau. Chữ h ữ Hì H nh n h Th T a h nh n ( 形聲 形 文 聲 字 文 ): ) C ù C ng v ới ớ n hững ch ữ T ượn ợ g H ình, ,C h C ỉ S ự S v à Hội Ý , ,có n hiều p hươn ơ g p háp t ạo n ên ch ữ Hán, ,n hưng có t hể n ể ói l à đ à a s a ố cá c chữ H án đ ược ợ h c ình t hành b ằng p hươn ơ g p háp h ình t hanh, ,g ọi l à ch à ữ H ình Thanh ( 形聲 形 文 聲 字 文 ). ) .C h C ữ H ình T hanh ch iếm ếm p hần l ớn ớ t ro r ng t oàn b ộ ch ữ H án. Ch C ữ H ình T hanh l à n à hững ch ữ b ao g ồm m h ai p hần: p hần h ình ( 形) ) l à p à hần b iểu diễn ý n ghĩa ch a ính m à m đ à ã đ ã ược ợ d c ùng t ừ l âu đời ờ , ,v à p à hần t hanh ( 聲) ) l à p à hần b iểu d iễn cách p hát âm âm ch ính x ác củ ác a t a ừ đ ó. .V í d ụ, ,ch ữ K hẩu ( 口) ) có c ó hì h n ì h n b iểu d iễn v iệc ăn ệc h oặc n ặc ói, ,v à ch à ữ V ị ( 未) ) có cách p hát âm âm g iống ch ữ v ị (t ( ro r ng k hẩu v ị) ) k hi g hép h ai ch ữ v ới ớ n hau t ạo n ên ch ữ V ị (味) ) củ a k a hẩu v ị. .B ộ B Thủy ( 氵) ) b iểu d iễn n ghĩa d a òng s ông h oặc d ặc òng n ước ớ ch c ảy, ,k hi g hép cù ng v ới ớ chữ T hanh ( 青, ,m àu m x anh) ) t ạo t hành ch ữ T hanh ( 清) ) có n ghĩa l a à " à tro r ng s uốt" hoặc " ặc tro r ng x anh". Chữ h ữ Chu h y u ển ển Chú h ( 轉注 轉 文 注 字 文 ): ) C ác C ch ác ữ H án đ ược ợ h c ình t hành b ằng b ốn p hươn ơ g p háp k ể t ể rên r , ,n hưng cò n có n hững ch ữ có t hêm êm n hững ý n ghĩa k a hác b iệt, ,v à đ à ược ợ s c ử d ụng t ro r ng n hững n ghĩa h a oàn t oàn k hác b ác iệt đ ó. .V í d ụ, ,ch ữ Dược ợ ( c 藥), ) ,có n guồn g ốc l c à t à ừ ch ữ N hạc ( ạc 樂), ) ,âm âm n hạc l ạc àm àm ch o lòng n gười ờ cảm cảm t hấy s ung s ướn ớ g p hấn k hởi ở n ên ch ữ N hạc ( ạc 樂) ) cũ ng có âm âm l à L à ạc n ạc ghĩa 藥 là v à ui v ẻ. ẻ. C h C ữ D ược ợ ( c ) ) đ ược ợ t c ạo t hành b ằng cách g hép t hêm êm b ộ T hảo (có ( 5 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ nghĩa l a à cây à cỏ ) ) v ào ch ữ L ạc ( ạc 樂). ) .C h C ữ đ ược ợ h c ình t hành t heo p hươn ơ g p háp này đ ược ợ g c ọi l à ch à ữ C h C uyển C h C ú ( 轉注 轉 文 注 字 文 ). ) Chữ h ữ G i G ả T á T ( 假借 假 文 借 字 文 ): ) N hững ch ữ đ ược ợ h c ình thành t heo p hươn ơ g p háp b ằng cách m ư m ợn ợ ch ữ có cù ng cách p hát âm âm đ ược ợ g c ọi l à ch à ữ G iả T ả á ( á 假借 假 文 借 字). ) Ở t rên r g iải t hích v ề b ề ốn cách t ạo ch ữ và h à ai cách s ử d ụng ch ữ H án. .B ố B n cách tạo ch ữ v à h à ai cách s ử d ụng đ ược ợ g c ọi ch ung l à Lục T c hư ( 六書). ) .T hực t c ế cò ế n có m ộ m t d ạng ch ữ đ ược ợ g c ọi l à hình t hanh ki êm h ội ý, d ạng ch ữ n ày cũ ng ch iếm mộ m t l ượn ợ g l ớn ớ t ro r ng t oàn b ộ ch ữ h án. Một t v ài t h t ố h ng n k ê k v ê à m ẹo n h n ỏ h g iúp ú p í ch ch ch o ch n g n ười ư h ọ h c ch c ữ ch ữ h á h n : * L ượn ợ g ch ữ h án t hống k ê đ ê ược ợ r c ất r l ớn ớ ( k ( hoảng 1 00.0 . 00 ch ữ) * L ượn ợ g ch ữ h án t hườn ờ g h ay đ ược ợ d c ùng ( k ( hoảng 3 000 – 5 000 ch ữ) * C h C ữ t ượn ợ g h ình + + ch ữ ch ỉ s ự: ch iếm ếm khoảng 5 % * C h C ữ h ội ý : ch iếm ếm k hoảng 2 0 % * C h C ữ h ình t hanh : ch iếm ếm k hoảng 6 5 % * C h C ữ h ình t hanh k iêm êm h ội ý : ch iếm ếm k hoảng 1 0 % * H ai d ạng ch uyển ch ú v à g à iả t ả á r á ất í t g ặp t ro r ng t hực t c ế * 2 14 b ộ t hủ ch ữ h án ch ủ y ếu ở ở dạng ch ữ t ượn ợ g h ình ( m ( ộ m t s ố í t ở ở d ạng h ội ý , hình t hanh v à ch à ỉ s ự). ) * 8 0% ch ữ h ình t hanh có k ết cấu t rái r p hải. .Tro r ng đ ó, ,b ộ p hận b iểu âm âm t hườn ờ g nằm ằm b ên t rái r v à l à à ch à ữ hội ý t ro r ng k hi b ộ p hận b iểu n ghĩa b a ên p hải t hườn ờ g l à chữ t ượn ợ g h ình ( đ ( iều n ày ch o t hấy t ầm ầm q uan t rọ r ng củ a v a iệc h ệc ọc chữ h ội ý ). ) 6 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ Mộ M t s ố s l ưu ư ý quan t rọng đ ể s ể ử s ử d ụng t ài l iệu n ày với h iệu q uả ca o n hất : Sách đ i s âu s p hân t ích h ơn ơ 5 00 ch ữ ữ H án H , ,đ ây l à n à hữn ữ g ch ữ ữ t hườ ư n ờ g g ặp n hất trong t hực ự t c ế s ế ử s ử d ụng. .T r T ong g iới ớ h ạn 5 00 ch ữ ữ n ày, ,ch úng t ôi t ập t rung p hân tích các ch các ữ ữ ở ở d ạng h ội ý v à h à ình t hanh k iêm h ội ý . .N h N ư ư đ ã t ã rình b ày ở ở m ục trướ ư c ớ ( c lục t c hư) ư , ,t uy ch ữ ữ h ội ý ch iếm m ột p hần k hông l ớn ớ t rong t ừ ừ điển ch ữ hán n hưn ư g v iệc p
ệc hân t ích t ìm hiểu ch úng có v ai t rò r ất q uan trọng t rong việc p ệc hát t riển v ốn ch ữ ữ h án của n a gườ ư i ờ h ọc. c. C h C ữ ữ h ình thanh t uy ch iếm s ố s lượ ư n ợ g l ớn ớ n hưn ư g n hìn ch ung l à m à ột ch ữ ữ có q uy t ắc v ắc à có à t hể t ể ự ự h ọc v c à p à hân tích đ ượ ư c ợ n c ếu đ ã có ã v ốn ch ữ ữ h ội ý t ươ ư n ơ g đ ối ( xem l ại p hần t hống k ê). Tài T l iệu cũ ng d ành k hoảng 6 0 t rang đ ể p ể hân t ích các b các ộ t hủ, ,đ ây l à các à thành p hần n hỏ n hất cấu t hành n ên ch ữ ữ h án p hức ứ t c ạp. .các b các ộ t hủ đ ượ ư c ợ ch c ọn để p ể hân t ích l à n à hữn ữ g b ộ t hủ t hườ ư n ờ g x uyên đ ượ ư c ợ s c ử s ử d ụng t rong cấu t ạo ch ữ hán. .V i V ệc t ệc ìm h iểu n guồn g ốc cũng n hư ư q uá t á rình b iến đ ổi củ a các b các ộ t hủ này s ẽ s l ẽ à t à iền đ ề đ ề ể các ể b các ạn h iểu đ ượ ư c ợ ý c n ghĩa củ a a các a ch các ữ ữ hội ý v à h à ình thanh s au s n ày. Để Đ b ể ướ ư c ớ đ c ầu l àm q uen với ớ ch ữ ữ h ình t hanh, ,ch úng t ôi cũ ng phân t ích m ột s ố s chữ ữ ở ở d ạng n ày. .V ớ V i ớ đ ặc đ ặc iểm l à ch à ữ ữ có q uy t ắc cũ ắc ng n hư ư có cô ng t hức ứ cụ c thể, ể, h ọc ch c ữ ữ h ình t hanh l à phươ ư n ơ g p háp p hát t riển v ốn ch ữ ữ h án một cách nhanh ch óng v à h à iệu q uả n ả hất. 7 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ MỤC C L ỤC Tr T a t a heo âm đ ầu H án H V i V ệt A A …… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … .... .09 0 Â Â …… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … ............ .13 1 B B …… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … ..............1 . 8 1 C C …… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … 43 4 D D …… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … 92 9 Đ Đ …… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … .. .11 1 2 1 G… G … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … .... .13 1 9 3 H H …… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … .. .15 1 3 5 K K …… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … .. .20 2 1 0 L L …… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … .... .22 2 4 2 M M …… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … .. .24 2 3 4 N N …
……………………………………………………………………... .2 67 P P …… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … .... .31 3 8 1 Q Q …… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … .. .35 3 2 5 S S …… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … .... .36 3 1 6 T T …… … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … .... .37 3 7 7 V… V … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … .... .51 5 6 1 X… X … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … .... .53 5 6 3 Y… Y … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . … .... .54 5 4 4 8 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ HÁ H N Á N VI V Ệ I T Ệ Ái Á NGHĨA Ĩ VIỆ I T Ệ Yêu Y , ,t hích, ,á i m ộ,… , 愛DẠNG KHÁC爱 PH P IÊ I N Ê Â M ài Ku K n u : n ÂM  M KU K N U / N O / N O On: アイ ア 親愛 親 仁愛 仁 TỪ T Ừ GH G É H P É th k â h n ả á áii可愛 可 ; ; ; ; n ái á h n â hâ n ân n ái á 愛恩 愛 ; Ch C ữ ữ Á i Á (愛) ý n ghĩa l a à t à ình y êu, ,g ồm b ộ t âm ( 心) ( con t im) v à ch à ữ ữ t hụ ( 受) (chịu đ ựn ự g), ,t ình y êu t hươ ư n ơ g ch ính l à s à ự s ự chấp n hận v à t à ình n guyện h i si s nh. Tu T y n hiên t rong ch ữ ữ g iản t hể n ể gày n ay, ,ch ữ ữ Á i Á n ày đ ã b ã ị m ất đ i ch ữ ữ t âm (trái t im). .T r T ở ở t hành t ình cảm ( tình y êu) h ời ờ hợt ợ b ên n goài k hông có co n tim. .T r T ên t hực ự t c ế t ế rong q uá trình ch uyển g iao s an s g t hời ờ k ỳ h iện đại, ,T r T ung Qu Q ốc đ c ã x ã ảy r a m a ột b iến h óa l a ớn ớ . .S au C ách C m ạng v ăn h óa, a, các g các iá t á rị truyền t hống củ a n a ền v ăn m inh T r T ung H o H a 5.0 . 00 n ăm đ ã b ã ị b óp méo v à thay chín t hh ế chm ế ữ ộ t H cách án g i k h ản ô t n h g ể. t h L ư o ơ ưại n ơ g ch t ữi ếc. hi ếc. Đ ện i Đđều ại đ n ó àycũ đ n ã gl t h àmể h ể m iện ất đ n i gay các t y ro ếun t gố tượ ư n ợ g h ình, ,ý n ghĩa t a hâm s âu s v à cái à đ ạo m à n à gườ ư i ờ x ưa ư t a ruyền l ại. .T r T ong k hi chữ ữ H án H p hồn t hể b ể ao hàm t ư ư t ưở ư n ở g v à v à ăn hóa t a ruyền t hống củ a T a r T ung Ho H a t a hì ch ữ ữ g iản t hể lại k hông l àm đ ượ ư c ợ n c hư ư t hế. 9 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ HÁ H N Á N VI V Ệ I T Ệ Ám Á , , m Â
暗NGHĨAĨ VIỆITỆBkóBhnôgn t gố t i,ỏ ,t ốhi,ắ ,m c ác ờ, ,mk h…ông rõ , DẠNG KHÁC PH P IÊ I N Ê Â M àn Kun: くら く -い ÂM Â M KU K N U / N O / N O On: アン ア ám á m hạ h i ạ 暗害 暗 害 • ám á m hậ h n ậ 暗恨 暗 恨 • TỪ T Ừ GH G É H P É ám h iệu 暗号 暗 . Ch C ữ Á m 暗 n ghĩa l a à b à óng t ối, ,h ắc ám ắc . ám .Được ợ cấu c t hành t ừ b ộ N HẬT 日 l à m à ặt m trờ r i ờ , ,ch ữ Â M 音 l à âm à âm t hanh. .X ét v ề cấu ề t ạo, 暗 l à m à ộ m t ch ữ h ình t hanh có k ết cấu t rái r p hải v ới ớ 日 b ộ l àm àm n hiệm ệm v ụ b iểu n ghĩa v a à 音 có t ác d ác ụng b iểu t hị âm đọc. 日 với ớ v ai t rò r l à b à ộ t hủ t ạo ch ữ h án b iểu d iễn các nghĩa l a iên q uan đ ến án h sáng, ,t hời ờ t iết…k … ết h ợp ợ v ới ớ âm âm đ ọc củ c a 音 tạo t hành 暗 v ới ớ n ghĩa l a à tối, ,t hiếu ánh s áng n hư u á m 幽暗 n ghĩa l a à m à ờ m ờ t ối. 暗 cũng đ ược ợ s c ử d ụng đ ể ch ể ỉ v iệc làm àm g ì đ ó kín đ áo, không m inh b ạch n hư t ro r ng t ừ ám h iệu 暗號 h iệu n gầm (k ( hông ch o n gười ờ n goài cu ộc b c iết), ) ,“ ám s ự ” 暗事 v iệc m ệc ờ m ờ ám . ám 10 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ HÁ H N Á N VI V Ệ I T Ệ An A , ,Y ên Y NGHĨA Ĩ VIỆ I T Ệ An A t oàn, ,l ành, ,y ên l òng, ,d ự định,… , 安DẠNG KHÁC PH P IÊ I N Ê Â M ān Kun: やす や -いや い す や -まる ま や る す や ÂM Â M KU K N U / N O / N O や-らか ら On: アン ア an b ài 安排 安 排 • an cư 安居 安 居 • TỪ T Ừ GH G É H P É an cư cư l ạc n c ghiệp 安居 安 樂 居 業 樂 業 • an a n dâ d n â 安民 安 . Ch C ữ ữ A n A ( 安) p hía t a rên l à b à ộ M i M ên ( 宀), ,p hía d a ướ ư i ớ l à b à ộ N ữ N ữ ( 女). .B ộ B n ữ ữ m ô tả t ả ư ư t hế y ế ểu đ iệu n ữ ữ t ính củ a n a gườ ư i ờ co n g ái t hời ờ x ưa, ư a, ch ân h ơi ơ k hụy x uống, mặt n ghiêng, ,h ai t ay đ ể v ể ề một b ên h ông. .M i M ên n ghĩa l a à mái n hà, à, t rông giống cái m ái ch e. e. N g N ườ ư i ờ p hụ n ữ ữ ở ở t rong n hà ch à ính l à ch à ỉ ch ữ ữ “A n “A ”. N g N ày n ay n gườ ư i ờ t a h a ay g iải n ghĩa ch a ữ ữ “A n “A ” v ” ới ớ h àm ý l à n à gườ ư i ờ p hụ n ữ ữ m à ở ở t r “A o n n ” gk n h h ô à n t à g h ì h r ề ất gi an ới ớ t h oàn ạn , ở , s t ẽ sầnđ ẽ gư ợ ưn c ợghn c ĩ g a ư đ ờ ưó i ờ. đ Nàn g ư ô ờ n i g x ch ưa ư e q ch e u ở an . ở .nT i u T y ệm n r hi ằn ên g, , ch ng ữ ườ ư i ờ p hụ n ữ ữ cần đ ảm đ ươ ư n ơ g l o l iệu v iệc n ệc hà, à, đ ể n ể gườ ư i ờ đ àn ô ng y ên t âm r a n a goài làm v iệc l ệc ớn ớ . .Đ i Đ ều n ày k hông có ý h ạ t ạ hấp n gườ ư i ờ p hụ n ữ, ữ ,m à ch à ính l à ý à rằng: N h N à p à hải y ên t hì n ướ ư c ớ m c ới ớ y ên. .M ái M n hà có à n gườ ư i ờ p hụ n ữ ữ ch ăm n om thì m ới ớ đ ượ ư c ợ an c đ ịnh. .Đ ó Đ ch ính l à ch à ữ ữ “A n “A ”. 11 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ HÁ H N Á N VI V Ệ I T Ệ Áp Á NGHĨA Ĩ VIỆ I T Ệ
押 bắt g iữ,ữ ,ca m k ết,…, DẠNG KHÁC PH P IÊ I N Ê Â M xiá • y ā Kun: お-すお す -さえ さ る え お る -しお し - ÂM  M KU K N U / N O / N O つ On: オウ オ áp á p đả đ o ả 押倒 押 倒 • áp g iải 押解 押 解 • TỪ T Ừ GH G É H P É áp á p kh k o h á o n á 押欵 押 欵 • áp t ống 押送 押 Ch C ữ Á P 押 về cơ ề cơ b ản l à ch à ữ h ình t hanh có t hể p ể hân tích t heo d ạng ch ữ h ội ý , Bao B g ồm m T HỦ 扌 ( t ( ay) ) v à ch à ữ G IÁ I P 甲 . 甲 L à h à ình ản h củ a m a ộ m t cái mai m r ù r a, hình d ạng củ a n a ó t rô r ng g iống n hư m ộ m t cái h ộp h oặc l ặc ồng, ,có ý nghĩa l a à đ à ược ợ b ao q uanh. .T ay 扌 có t hể cầm ể cầm n ắm, ắm ,giữ l ấy, ,v ì v ậy 押 có n ghĩa l a à g à iam am cầm hoặc g ặc iam am g iữ v à l à ấy âm âm đ ọc của ch a ữ 甲 l àm àm b iểu âm . âm .M ặt M k hác, ác, ở ở T ru r ng Quốc cổ c đ ại, ,h ầu h ết t ù n hân cũ ng có chức n c ăng l à co à n t in, ,ch o n ên 押 cũng có ý n ghĩa l a à s à ự cam cam k ết. 12 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ HÁ H N Á N VI V Ệ I T Ệ Âm  , ,ấ m NGHĨA Ĩ VIỆ I T Ệ Âm  , m ,ti t ế i n ế g n 音DẠNG KHÁC PH P IÊ I N Ê Â M yī y n ī n • • yì y n ì Kun: おと お ね と ÂM  M KU K N U / N O / N O On: オン オ イ ン ン イ ノ ン ン ノ âm â m điệ i u 音調 音 • â m â m h ưở ư n ở g n 音 TỪ T Ừ GH G É H P É 響 • â m â m l u l ật ậ 音律 音 • â m â m n h n ạc ạ 音樂 音 • â m â m t h t an a h n 音聲 音 • â m â ti t ế i t 音節 音 . 節 Ch C ữ  M 音 là mộ m t chữ hội ý, ,tro r ng cổ văn nó mi m êu tả mộ m t cái mi m ệng với ớ mộ m t cái l ưỡi ỡ v à l à ời ờ n ói. .V ề h ề ình t hể v ể à nguồn g ốc 音 t ươn ơ g t ự n hư T HIỆ I T 舌 (cái ( lưỡi ỡ ), ) ,m ộ m t s ố n ét đ ược ợ t c hêm êm v ào đ ể thể h ể iện các t các ừ đ ược ợ p c hát r a r t a ừ m i m ệng. .M ặt khác, ác, cả 音 và 言 ( l ( ời ờ n ói) ) đ ều có ch ung n guồn g ốc, c, cả hai đ ều có ý n ghĩa tươn ơ g t ự n hau. 13 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ HÁ H N Á N VI V Ệ I T Ệ Ân  NGHĨA Ĩ VIỆ I T Ệ Ân  h uệ, ệ, ơ n đ ức, ứ … c, 恩DẠNG KHÁC PH P IÊ I N Ê Â M ēn Ku K n u : n ÂM  M KU K N U / N O / N O On: オン オ ác â c n 渥恩 渥 恩 • ái â n 愛 愛 • ân TỪ T Ừ GH G É H P É cần 恩勤 恩 . N ăm ăm 1 747 n ăm ăm Đ inh M ão M t hời ờ v ua C a àn C L ong, ,s au k ỳ t hi H ươn ơ g ở ở P h P úc K c iến, thí s inh T ạ Đ ạ ình Q uang n ghe n e ói ở ở H ồng S ơ S n ơ K iều có m ột v ị g iỏi v ề đ ề oán ch ữ nên đ ã r ã ủ r m ộ m t s ố n gười ờ b ạn củ a mì m nh cù ng đ i t hăm ăm h ỏi. Tạ Đ ạ ình Q uang v iết ch ữ N hân “ 因” ( ” H ( án V iệt: N hân, ,có n ghĩa l a à n à guyên nhân) ) r ồ r i h ỏi x em em k ỳ t hi H ươn ơ g n ày có đ ỗ không. Vị t hầy đ oán ch ữ n ói: “T ro r ng b ờ ờ cõ i n ày có m ột n gười ờ , ,ch úc m c ừ m ng t hư s inh l à người ờ đ ỗ đ ầu b ảng t ro r ng k hoa t a hi n ăm ăm n ay!” ! ( ” G ( iải n ghĩa: C h C ữ “ 因” có ” t hể hiểu l à g à ồm m ch ữ “ 囗” ( ” V ( i, ,n ghĩa l a à b à ờ ờ cõ i) ) v à ch à ữ “ 一” ( ” N ( hất, ,n ghĩa l a à m à ộ m t) và ch à ữ “ 人” ( ” N ( hân, ,n ghĩa l a à n à gười ờ )) ) . ) Mộ M t n gười ờ b ạn củ a T a ạ Đ ạ ình Q uang n ói: “T ôi cũ ng m u m ốn d ùng ch ữ N hân “ 因” này, ,t hỉnh m ờ m i ờ n gài x em em ch o t ôi m ộ m t ch út!” ! 14 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ HÁ H N Á N VI V Ệ I T Ệ Ấn Ấ
印NGHĨAĨ VIỆITỆInI ấ n DẠNG KHÁC PH P IÊ I N Ê Â M yìn Kun: しる し し る し し る し -す ÂM Â M KU K N U / N O / N O On: イン イ ấn ấ n bả b n ả 印本 印 本 • ấn ch ỉ 印紙 印 • 紙 TỪ T Ừ GH G É H P É ấn đ ịnh 印定 印 定 • ấn đ ộ 印度 印 Ch C ữ Ấ N 印 về cấu ề t ạo l à m à ộ m t ch ữ h ội ý có k ết cấu t rái r p hải, ,b ên t rái r l à m à ôt d ị thể k ể hác củ ác a b a ộ T HỦ ( t ( ay) ) b ên p hải l à chữ T IẾ I T 卩. .N guồn g ốc củ c a ch a ữ Ấ N 印 có l iên q uan đ ến t ục đ c óng d ấu l ên đ ầu p hạm ạm nhân n gày x ưa. a. t ro r ng g iáp cố t văn l à h à ình m ộ m t n gười ờ đ ang q uỳ g ối, ,b ên t rên r l à hình m ộ m t b àn t ay đ ang h ướn ớ g đdến ấu. . H l ì ênn h đ d ầuạn p g h ch ạm ạm ữ n ở h ở k ân i.m m N v h à ư t à r v i r ện ậy v chăn ữ càn ẤN g b t h an ể đ h ể i ầuện cór õ rn n g ét hĩ h a l a ơn ơ à đ t ập ón gt ụ d c đ c ấu ó l ng ên đầu p hậm ậm n hân, ,s au p hát t ri r ển n ghĩa ch a ỉ việc i ệc n ấ n, ,d ấu vết , ,d ấu t ay. 15 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ Vị t hầy đ oán ch ữ n ói: “K ỳ t hi n ày e r e ằn r g không có p hần củ a t a hư s inh r ồ r i! N hưng s au n ày s ẽ đ ẽ ược ợ ân c h uệ củ ệ a b a ạn h ọc m c à m có à h y v ọng đ ược ợ t c hăng q uan tiến ch ức n c hanh ch óng!”. ! Ông g iải t hích: “C h “C ữ N hân “ 因” m ” à m v à ị t hư s inh l úc n c ãy v iết l à v à ô tâm, âm ,v ô ý mà m v à iết r a. r a. C ò C n ch ữ Nhân “ 因” củ ” a t a hư s inh t hì l à “cố à ý ” l ” à “có t âm”( âm “ ”( 心”) mà m v à iết r a r n a ên s ẽ t ẽ hành chữ Â n “ 恩” ( ” ân ( , ,ân h uệ)”. ệ) Mộ M t t hư s inh đ i cù ng l iền ch ỉ ch iếc q ếc uạt g ỗ t ro r ng t ay v ào ch ữ Nhân “ 因” ấy ” v à nói: “T ôi cũ ng d ùng ch ữ N hân “ 因” n ” ày, ,t hỉnh n gài x em em x em em cô ng danh củ a tôi s ẽ t ẽ hế n ế ào?”. Thầy đ oán ch ữ n híu m ày m v à n à ói: “C h “C iếc q ếc uạt g ỗ củ a ngài v ừa v a ặn ch ỉ đ úng vào ch ữ N hân “ 因” n ” ày t hì l à t à hành ch ữ K hốn “ 困” ( ” N ( ghĩa: K hốn k hổ, ,k hốn đốn), ) ,n ên e r e ằn r g cả đ cả ời ờ này n gài s ẽ m ẽ ãi m l à t à hư s inh n ghèo t hôi!”. ! Về s ề au, ,v ận m ện m h củ a cả a ba n a gười ờ b ạn h ọc n c ày đ ều ch uẩn x ác y ác n hư l ời ờ tiên đoán củ a v a ị t hầy n ày. 16 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ HÁ H N Á N VI V Ệ I T Ệ ất NGHĨA Ĩ VIỆ I T Ệ bộ b ộ ất ấ , t ,Ca C n a n th t ứ h ứ ha h i a itr t o r n o g n g 10 1 0 ca c n a 乙DẠNG KHÁC PH P IÊ I N Ê Â M yǐ • zh é Kun: おと お き と の き と の ÂM Â M KU K N U / N O / N O On: オツ オ イ ツ ツ イ ất b ản 乙苯 乙 苯 • ất b ảng 乙榜 乙 榜 • TỪ T Ừ GH G É H P É ất d ạ 乙夜 乙 夜 • ất h y 乙烯 乙 烯 • ất khoa 乙科 乙 • 科 ẤT 乙 là m à ộ m t ch ữ t ượn ợ g h ình m ô m t ả h ả ình ản h mộ m t cây co n đ ang l ớn ớ l ên nhưng lá củ á a n a ó v ẫn đ óng, ,ch ưa mở m ở h ẳn. .Đ ây l à g à iai đ oạn t hứ hai củ a q a uá t á rì r nh p hát tri r ển củ a cây a s au g iai đ oạn n ằm ằm t ro r ng h ạt ( x ( em em thêm êm b ài p hân t ích ch ữ“giáp”), ”) 乙 乙 vì chv ữậy h Ấ án Tcũng đ l ư à ợc ợ mộ m s c t ửt rd o ụ n n g g 2 l àm 14 àmb n ộ g t ô h i ủ t ,h n ứh h ữ ai n g củ t ha 1 a àn 0 h t p hiên ần tcan ạo .n .Ấ ênT dạn g t ro r ch n ữ g có cấu t ạo p hức t c ạp h ơn ơ . 17 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ HÁ H N Á N VI V Ệ I T Ệ Bả B n, ,b ổn 本NGHĨAĨ VIỆITỆGốc DẠNG KHÁC PH P IÊ I N Ê Â M běn Kun: もと も ÂM Â M KU K N U / N O / N O On: ホン ホ vị l ai 未来 未 来 • vị n gộ 未遇 未 , ,v ị TỪ T Ừ GH G É H P É thành niên 未成 未 年 成 . Ch C ữ B Ả B N 本 là m à ộ m t ch ữ ở ở d ạng ch ỉ s ự. .H ình d ạng chữ t ro r ng g iáp cố t g iống như m ộ m t cái cây v ới ớ b a ch a ùm m rễ r b ễ ám ám s âu d ưới ớ l òng đ ất. .S au S q uá trì r nh p hát tri r ển củ a ch a ữ b a ch a ùm m d ễ t ễ ro r ng g iáp cố t được ợ b c iến đ ổi t rở r ở t hành n ét n gang p hía d a ưới ớ n hư t ro r ng d ạng k hải t hư n gày n ay. .C h C ữ B Ả B N 本 được ợ t c ạo b ởi ở b ộ MỘ M C 木 và v à ẽ t ẽ hêm êm m ộ m t n ét n gang p hía d a ưới ớ b iểu t hị b ộ rễ r củ ễ a cây a . .C h C ữ BẢ B N 本 từ n ghĩa g a ốc ch c ỉ b ộ p hận r ễ r cây ễ p hát t ri r ển t hành n gĩa ch a ỉ gốc r c ễ r củ ễ a các v các ấn đ ề t ề ro r ng đ ời ờ s ống x ã h ã ội. 18 N h N óm b iên s o s ạn: https: s //ww w w w . w f . acebook.co . m/vuihocchuhan/ HÁ H N Á N VI V Ệ I T Ệ bán NGHĨA Ĩ VIỆ I T Ệ Mộ M t n ửa ử 半DẠNG KHÁC PH P IÊ I N Ê Â M bàn Kun: なか な -ば ÂM Â M KU K N U / N O / N O On: ハン ハ bán cầ u 半球 半 球 • bán đ ảo 半島 半 TỪ T Ừ GH G É H P É • bá b n á n kí k n í h n 半徑 半 徑 • bá b n á nguyệt 半月 半 . Ch C ữ B Á B N 半 là m à ộ m t ch ữ h ội ý k ết cấu t rên r dưới ớ , ,g ồm m C h C ữ B Á B T 八 (s ( ố 8 ) được ợ v c iết n gược ợ l c ại v à m à ộ m t d ị t hể củ ể a b a ộ NGƯU 牛 (co ( n t râu r ). ) .C ó C k há n á hiều quan đ iểm ểm v ề n ề guồn g ốc củ c a ch a ữ h án n ày, ,ở ở đ ây x in đ ưa r a a r q a uan đ iểm ểm đ ược ợ nhiều n gười ờ đ ồng t ình h ơn ơ cả. cả. C ăn C cứ v ào h ình d ạng ch ữ ở ở k im m v à t à ri r ện v ăn, hình ản h ch ữ b ao g ồm m ch ữ N GƯU 牛 ở ở d ưới ớ , ,p hía t a rên r t rên r l à ch à ữ B Á B T 八. Ch C ữ B Á B T 八 n goài n ghĩa l a à ch à ỉ s ố 8 r a r còn có n ghĩa l a à p à hân ch ia, a, p hân b iệt. N hư v ậy có t hể s ể uy đ oán r ằn r g, ,ý n ghĩa b a an đ ầu củ a ch a ữ B Á B N l à xẻ b xẻ ụng co n trâu r a l àm đ ôi. .B ản B t hân h ình d ạng ch ữ B Á B T l ại r ất r giống n hư h ai p hần củ a con t râu r b ị t ách r a. r a. T rải r q ua q a uá trì r nh p hát t ri r ển, ,ch ữ B Á B T p hía t a rên r đ ược ợ quay n gược ợ l c ại, ,b ộ n gưu cũ ng đ ược ợ v c iết k hác đ ác i v à t à rở r ở thành ch ữ 半 n hư n gày nay. 19
