Chi phí cơ hội và ra quyết định trong kinh tế học môn Kinh tế vi mô | Trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân

A. LỜI MỞ ĐẦU
Mặc dù kinh tế học nghiên cứu nền kinh tế dưới nhiều giác độ khác
nhau, nhưng kinh tế học vẫn thống nhất với nhau ở một số ý tưởng cơ bản.
Trong đề tài này, tôi xem xét các vấn đề dựa trên một trong Mười nguyên lý của kinh tế học.
Để mở đầu hành trình của chúng ta cùng đề cập đến bốn nguyên lý chi
phối tới quá trình ra quyết định cá nhân.
Nguyên lý 1: Con người phải đối mặt với sự đánh đổi.
Nguyên lý 2: Chi phí của một thứ là cái mà bạn phải từ bỏ để có được nó.
Nguyên lý 3: Con người duy lý suy nghĩ tại điểm cận biên.
Nguyên lý 4: Con người phản ứng với các kích thích.
Trong đó, đề tài của tôi xin được nhấn mạnh về nguyên lý thứ 2. Nguyên
lý thứ 2 được sử dụng như là căn cứ để so sánh với lợi ích thu được khi thực
hiện các sự lựa chọn, và đó là chi phí kinh tế. Các nhà kinh doanh và người tiêu
dùng thực hiện lựa chọn trên cơ sở so sánh lợi ích thu được và chi phí bỏ ra tại
mỗi điểm biên (tức là tại mỗi đơn vị hàng hóa, dịch vụ được sản xuất hoặc tiêu dùng thêm). B. NỘI DUNG
CHƯƠNGI:CƠSỞLÝLUẬN
1.Phântích“Chiphícủamộtthứlàcáimàbạnphảitừbỏđểcóđượcnó”.
“Chi phí của một thứ là cái mà bạn phải từ bỏ để có được nó” hay còn gọi tắt là chi phí cơ hội.
Vì nguồn lực là khan hiếm, con người luôn phải đối mặt với “sự đánh
đổi”, nên trong quá trình ra quyết định đòi hỏi phải so sánh chi phí và ích lợi của các sự
lựa chọn khác nhau. Song trong nhiều trường hợp, chi phí của một
số cơ hội không phải lúc nào cũng rõ ràng như biểu hiện ban đầu của chúng.
2.Vídụminhhoạ
Chẳng hạn, để quyết định việc đi học đại học ta cần đánh giá chi phí và
lợi ích của nó. Về ích lợi học đại học giúp làm giàu tri thức và có cơ hội có
được công việc làm tốt hơn trong suốt cả cuộc đời. Thế còn chi phí của nó là gì?
Nó chính là tổng cộng các khoản tiền phải trả để có được việc học hành này
(học phí, tài liệu, sinh hoạt phí,...). Nhưng tổng số tiền đó thực sự chưa phải là
toàn bộ những gì bạn phải từ bỏ để theo học đại học.
Phân tích ví dụ này ta thấy:
- Thứ nhất, nó bao gồm cả những thứ không thực sự là chi phí cho việc
học đại học. Kể cả không phải học đại học, người ta vẫn phải chi phí sinh hoạt,
vẫn phải chi cho ăn uống, chỗ ở. Tiền ăn uống ở trường đại học chỉ trở thành chi
phí cho việc học đại học khi nó cao hơn ở những nơi khác. Cũng có khi, sinh
hoạt phí ở trường đại học có thể rẻ hơn những nơi khác - Trường hợp này, số
tiền tiết kiệm được trở thành ích lợi cho việc học đại học.
- Thứ hai, nó bỏ qua khoản chi phí lớn nhất cho việc học đại học là thời
gian của việc học. Khi dành một khoảng thời gian để nghe giảng, đọc tài liệu và
viết tiểu luận, người ta không thể sử dụng nó để làm việc khác. Nhiều người
hiểu rằng tiền lương phải từ bỏ do không đi làm để đi học đại học là khoản chi
phí lớn nhất cho việc học đại học.
Khi quyết định bất kỳ việc gì (chẳng hạn đi học đại học), người ra quyết
định phải xem xét đến chi phí cơ hội gắn với các hành động có thể thực hiện.
Trong trường hợp trên nếu người đó không học đại học quyết định trở thành vận
động viên thể thao. Chi phí cơ hội của việc học đại học có thể rất cao - họ có thể
kiếm được rất nhiều tiền nếu bỏ học, được chơi các môn thể thao mình yêu
thích, nếu giỏi có thể trở nên nổi tiếng. Đương nhiên, mọi người hiểu rằng, ích
lợi của việc học đại học là quá nhỏ so với chi phí.
CHƯƠNGII:VÍDỤTHỰCTẾ
Tình huống 1:ChọnLaptopởNguyễnKimvàBáchKhoacomputer.
Có thể nhận thấy việc mua hàng Laptop là một việc quan trọng trong tiêu dùng
của sinh viên, giá trị của chiếc máy tính có thể làm cho bạn rất đắn đo về hãng
phân phối (chúng tôi đã giả định đây là chiếc máy mà các bạn rất quan tâm và
phù hợp mọi điều kiện của bạn- không có chuyện hàng kém chất lượng trong ví
dụ trên đây). Nếu bạn mua hàng ở Siêu thị điện máy Nguyễn Kim, bạn sẽ nhận
được các dịch vụ bảo hành, chăm sóc khách hàng và khuyến mãi nhiều hơn so
với Bách Khoa Computer. Còn không, bạn sẽ chấp nhận mua hàng ở Bách Khoa
với mức giá rẻ tương đối (chi phí cho việc đi lên Nguyễn Kim để mua hàng chỉ
là bằng 2 chiếc vé xe bus so với mua hàng ở Bách Khoa, bạn sẽ tiết kiệm được
hơn 412.000đ) và sẽ nhận được các chương trình hậu mãi mà công ty dành cho khách hàng.
Với số lượng tỷ lệ áp đảo, hơn 68% các bạn được khảo sát đã đồng ý mua hàng
ở trung tâm siêu thị điện máy Nguyễn Kim. Lý do mà được các bạn đưa ra thực
sự rất giống với các suy nghĩ ban đầu của tôi, chủ yếu tập trung vào :
Đảm bảo uy tín chất lượng và hậu mãi tốt, độ tin cậy về hàng hóa cao,
tem nhãn hàng đầy đủ. Chất lượng bảo hành tốt,dịch vụ đi kèm nhiều…
Giá trị thương hiệu mạnh, thể hiện đẳng cấp của người mua.
Danh tiếng lâu đời. Hàng điện tử cần đảm bảo chất lượng, vì vậy chấp
nhận đi xa để mua, thời gian bỏ ra xứng đáng.
Chọn nơi mua hàng tốt, nhiều khả năng Bách Khoa bán hàng Trung Quốc …
Mặc dù không đề cập đến vấn đề chi phí cơ hội ở đây, nhưng người tiêu dùng –
sinh viên thực sự có nghĩ đến việc tính toán để có được một sản phẩm tốt nhất
với các dịch vụ đi kèm phải đảm bảo cho quyền lợi của mình. Mức chênh lệch
400.000đ/giá trị của chiếc máy tính cho 2 địa điểm mua hàng không ảnh hưởng
nhiều đến việc lựa chọn.
Kếtluận: 400.000đ < dịch vụ hậu mãi + thương hiệu
Như vậy, ta có thể thấy, đối với những hàng hóa chất lượng cao, đắt tiền, người
tiêu dùng có khuynh hướng lựa chọn kĩ càng hơn, chi phí cơ hội thời gian hay
không gian và giá cả chênh lệch không ảnh hưởng nhiều, mà ở đây, cái chi phối
quyết định mua hàng chính là chất lượng về lâu dài.
Tình huống 2:Chọnđịađiểmmuagiày-ởcửahànggầnKTXvàBigC.
Cũng tương tự ở tình huống 1, với ví dụ trên đây, chúng tôi đưa ra cho các bạn
1 sự lựa chọn trong hai địa điểm đề mua cùng 1 loại hàng hóa là đôi giày, mặt
hàng có giá trị lẫn tác dụng ít hơn rất nhiều so với chiếc máy laptop…
Tuy nhiên, trái với tình huống thứ 1 thì tình huống thứ 2 lại giả định về việc
mua đôi giày với chênh lệch giá trị 50.000đ. Đây thực sự là một sự đánh đổi
cũng khá cân xứng,với việc bạn bỏ ra công sức và thời gian để săn lùng một
món hàng mà mình yêu thích với chỉ phân nửa giá.
Ngoài việc chiếm 74% SV khảo sát, bên chọn siêu thị Big C cũng đưa ra được
nhiều ý kiến hợp lý cho quyết định của mình hơn:
Giá rẻ, dùng tiền còn lại mua các thứ khác.
Chi phí tới Big C không cao.
Hàng siêu thị đảm bảo.
Có thể đi xem các loại hàng khác.
Tiết kiệm tiền là ưu tiên (thời gian không quan tâm nhiều).
Kếtluận: 50.000đ > thời gian + công sức
Như vậy, đối với các mặt hàng thứ yếu, người tiêu dùng tỏ ra không tính toán
nhiều trong việc mua hàng, họ chọn lựa nơi có giá rẻ hơn (là Big C) mà không
đắn đo nhiều đến chi phí cơ hội là thời gian hay không gian. Chi phí cơ hội về
giá cả chi phối nhiều hơn.
So sánh 2 tình huống 1 và 2, ta có nhận xét sau:
Người tiêu dùng có xu hướng đắn đo về chi phí cơ hội của sự chênh lệch giá cả
đối với những mặt hàng thiết yếu và đắn đo về chi phí cơ hội bỏ ra trong tương
lai đối với mặt hàng đắt tiền.
Chiếm khoảng 89% nhưng người chọn Nguyễn Kim trong tình huống 1 đều
chọn Big C trong tình huống 2. Có 1 câu hỏi thú vị đặt ra: tại sao ở trường hợp
1, giá chênh lệch của 2 nơi bán là 412.000, nhưng người tiêu dùng vẫn chọn
mua ở nơi có giá cao hơn, trong khi ở trường hợp 2, chênh lệch giá chỉ có
50.000, nhưng người tiêu dùng vẫn chấp nhận đi xa để đổi lấy món hàng rẻ hơn.
Nếu ta xét theo tỷ lệ chênh lệch giá thì ta có như sau: đối với Laptop, giá ở Bách
Khoa Computer được khuyến mãi rẻ hơn 3%, trong khi đôi giày có sự chênh
lệch giá là 50%. Như vậy, người tiêu dùng khi đánh giá chi phí cơ hội, họ cũng
xem xét đến tỷ lệ chênh lệch giá, nếu chênh lệch giá cao họ sẽ có xu hướng
chọn mua món hàng rẻ hơn. Nếu chênh lệch giá thấp so với giá trị thực của món
hàng và chi phí phải bỏ ra trong tương lai (vì là món đồ đắt tiền, quý giá…), họ
sẽ đánh đồi việc đi xa hơn hay tốn nhiều thời gian hơn, hoặc có thể giá sẽ mắc
hơn chút đỉnh chỉ để lấy món hàng tốt hơn.
CHƯƠNGIV:ÝNGHĨAVÀLIÊNHỆBẢNTHÂN 1. Ýnghĩa
Chi phí cơ hội được sử dụng như là căn cứ để so sánh với lợi ích thu
được khi thực hiện các sự lựa chọn, và đó là chi phí kinh tế. Các nhà kinh
doanh và người tiêu dùng thực hiện lựa chọn trên cơ sở so sánh lợi ích thu được
và chi phí bỏ ra tại mỗi điểm biên (tức là tại mỗi đơn vị hàng hóa, dịch vụ được
sản xuất hoặc tiêu dùng thêm).
2.Liênhệbảnthân
Cách tính chi phí cơ hội thường được đo bằng tiền bạc nhưng cảm xúc và giá trị
của chính bạn sẽ đóng một vai trò quan trọng trong tất cả các quyết định của
bạn, bao gồm cả các quyết định tài chính. Do sự phức tạp của thị trường và tất
cả các yếu tố khác nhau ảnh hưởng đến cuộc sống nghề nghiệp và cá nhân của
bạn, phương pháp tiếp cận công thức chi phí cơ hội không phải lúc nào cũng
mang lại kết quả tốt nhất. C.KẾTLUẬN
Trong kinh tế học có một thuật ngữ rất hay được dùng để ám chỉ về sự mất đi
của những cơ hội khi chúng ta đưa ra những chọn lựa.
Thuật ngữ đó tiếng việt gọi “chi phí cơ hội”, nó ám chỉ đến những cơ hội bị
đánh mất khi bạn chọn lựa một hoạt động kinh tế nào đó. Các nhà kinh tế học có
rất nhiều cách lý giải về chi phí cơ hội, nhưng chúng ta hiểu đơn giản thế này:
khi bạn chọn lựa kinh doanh mặt hàng A, bạn không thể cùng lúc kinh doanh
mặt hàng B (do nguồn lực khan hiếm).Chi phí cơ hội được sử dụng như là căn
cứ để so sánh với lợi ích thu được khi thực hiện các sự lựa chọn
Và không chỉ trong kinh tế học mới có cái gọi là “chi phí cơ hội”, mà hầu như
trong mọi lĩnh vực của đời sống chúng ta đều bị chi phối bởi quy luật nền tảng
giữa “được và mất” khi ra những quyết định cho cuộc sống.