Cơ quan nhà nước là gì? Phân tích đặc điểm, cách phân loại Cơ quan nhà nước

Cơ quan nhà nước là gì? Phân tích đặc điểm,
cách phân loại Cơ quan nhà nước Luật sư tư vấn:
1. Cơ quan nhà nước là gì ?
Cơ quan Nhà nước là bộ phận cấu thành của bộ máy Nhà nước, là tổ chức
(cá nhân) mang quyền lực Nhà nước được thành lập và có thẩm quyền theo
quy định của Pháp luật nhằm thực hiện nhiệm vụ và chức năng của Nhà nước.
2. Đặc điểm của Cơ quan nhà nước ?
Cơ quan nhà nước có những đặc điểm sau:
- Cơ quan nhà nước là bộ phận cơ bản cấu thành nhà nước và đó chỉ là
những bộ phận then chốt, thiết yếu của nhà nước.
Mỗi cơ quan nhà nước gồm một số lượng người nhất định, có thể gồm một
người (Nguyên thủ quốc gia ở nhiều nước) hoặc một nhóm người (Quốc hội, Chính phủ…).
- Cơ quan nhà nước do nhà nước và nhân dân thành lập. Tùy thuộc chức
năng, nhiệm vụ của nhà nước, cơ chế tổ chức và thực hiện quyền lực nhà
nước… mà nhà nước có thể thành lập mới, sáp nhập, chia tách hay xóa bỏ
một cơ quan nào đó trong bộ máy nhà nước. Nhà nước có thể tổ chức các
cuộc bầu cử để nhân dân bầu cử ra các cơ quan nhà nước mới, tức là tổ
chức cho nhân dân tham gia thành lập các cơ quan nhà nước. Ví dụ, bầu
Quốc hội và Hội đồng nhân dân ở nước ta.
- Tổ chức và hoạt động của cơ quan nhà nước do pháp luật quỵ định. Pháp
luật quy định cụ thể về vị trí, tính chất, vai trò, con đường hình thành, cơ cấu
tổ chức, nội dung, hình thức, phương pháp hoạt động… của mỗi cơ quan trong bộ máy nhà nước.
- Mỗi cơ quan nhà nước có những chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn riêng do
pháp luật quy định. Ví dụ, chức năng của Nghị viện (Quốc hội) là lập pháp,
quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước;… chức năng của Toà án là xét xử các vụ án.
- Mỗi cơ quan nhà nước được trao cho những quyền năng nhất định để thực
hiện những nhiệm vụ, quyền hạn nhất định. Toàn bộ nhiệm vụ và quyền hạn
mà một cơ quan nhà nước được thực hiện và phải thực hiện tạo nên thẩm
quyền của cơ quan nhà nước. Cơ quan nhà nước nhân danh và sử dụng
quyền lực nhà nước, sử dụng những quyền năng nhất định để thực hiện thẩm quyền của mình.
Quyền năng mà cơ quan nhà nước được sử dụng để thực hiện thẩm quyền của mình gồm có:
+ Có quyền ban hành những quyết định nhất định dưới dạng quy tắc xử sự
chung (ví dụ, luật của Quốc hội) hoặc quyết định cá biệt (ví dụ, bản án của
Tòa án) là những quyết định có giá trị bắt buộc phải tôn trọng hoặc thực hiện
đối với các tổ chức và cá nhân có liên quan;
+ Có quyền yêu cầu các tổ chức và cá nhân có liên quan phải thực hiện
nghiêm chỉnh những quyết định do nó hoặc các chủ thể khác có thẩm quyền ban hành;
+ Có quyền kiểm tra, giám sát việc thực hiện và sửa đổi, bổ sung hoặc thay
thế các quyết định đó;
+ Có quyền sử dụng các biện pháp cần thiết, trong đó có cả các biện pháp
cưỡng chế nhà nước để bảo đảm thực hiện các quyết định đó.
3. Phân loại Cơ quan nhà nước
Có thể phân loại cơ quan nhà nước theo các cách sau:
Thứ nhất, căn cứ vào thẩm quyền theo phạm vi lãnh thổ
Căn cứ vào thẩm quyền theo phạm vi lãnh thổ, có thể chia thành các cơ quan
nhà nước ở trung ương và các cơ quan nhà nước ở địa phương:
- Cơ quan nhà nước ở trung ương là cơ quan có thẩm quyền hoạt động trên
toàn lãnh thổ, ví dụ: Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao…
- Cơ quan nhà nước ở địa phương là cơ quan có thẩm quyền hoạt động trong
phạm vi một địa phương. Ví dụ: Hội đồng nhân dân hoặc Ủy ban nhân dân các địa phương…
Thứ hai, căn cứ vào chức năng của các cơ quan nhà nước
Căn cứ vào chức năng của các cơ quan nhà nước, có thể chia thành cơ quan
lập pháp, cơ quan hành pháp và cơ quan tư pháp.
- Cơ quan lập pháp là cơ quan ban hành luật. Ví dụ: Quốc hội hay Nghị viện.
- Cơ quan hành pháp là cơ quan tổ chức thực hiện pháp luật. Ví dụ: Chính phủ, Nội các.
- Cơ quan tư pháp là cơ quan bảo vệ pháp luật. Ví dụ: Tòa án.
Thứ ba, căn cứ vào thời gian hoạt động
Căn cứ vào thời gian hoạt động, các cơ quan nhà nước được chia thành cơ
quan thường xuyên và cơ quan lâm thời.
- Cơ quan thường xuyên là cơ quan được thành lập để thực hiện những công
việc thường xuyên của nhà nước, tồn tại thường xuyên trong bộ máy nhà nước.
- Cơ quan lâm thời là cơ quan được thành lập để thực hiện những cồng việc
có tính chất nhất thời của nhà nước, sau khi thực hiện xong công việc đó nó
sẽ tự giải tán, ví dụ, Ủy ban sửa đổi Hiến pháp, các cơ quan bầu cử ở nước ta…
Thứ tư, căn cứ vào con đường hình thành, tính chất, chức năng, các cơ quan nhà nước
Căn cứ vào con đường hình thành, tính chất, chức năng, các cơ quan nhà
nước được chia thành cơ quan quyền lực nhà nước, nguyên thủ quốc gia, cơ
quan quản lý nhà nước, cơ quan xét xử, cơ quan kiểm sát.
- Cơ quan quyền lực nhà nước là cơ quan do nhân dân bầu ra, đại diện cho
nhân dân để thực thi quyền lực nhà nước.
- Nguyên thủ quốc gia là cơ quan đứng đầu nhà nước, đại diện chính thức
cho nhà nước trong các quan hệ đối nội và đối ngoại.
- Cơ quan quản lý nhà nước là cơ quan được hình thành từ cơ quan quyền
lực nhà nước, thực hiện chức năng quản lý, điều hành công việc hàng ngày
của đất nước trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc
phòng, an ninh, đối ngoại.
- Cơ quan xét xử có chức năng xét xử các vụ án.
4. Phân biệt Cơ quan nhà nước với cơ quan của tổ chức xã hội khác 4.1. Về định nghĩa
Định nghĩa cơ quan nhà nước: Cơ quan Nhà nước là bộ phận cấu thành
của bộ máy Nhà nước, là tổ chức (cá nhân) mang quyền lực Nhà nước được
thành lập và có thẩm quyền theo quy định của Pháp luật nhằm thực hiện
nhiệm vụ và chức năng của Nhà nước. (ví dụ: Quốc hội là một cơ quan nhà nước)
Định nghĩa cơ quan của các tổ chức khác: Cơ quan của tổ chức xã hội
khác là bộ phận cơ bản cấu thành nên tổ chức đó, bao gồm số lượng người
nhất định, được tổ chức và hoạt động theo quy định của tổ chức, nhân danh
tổ chức để thực hiện các hoạt động của tổ chức (ví dụ: Đại hội đại biểu toàn
quốc của Đoàn là một cơ quan của tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh).
4.2. Phân biệt Cơ quan nhà nước và cơ quan của tổ chức xã hội khác
Cơ quan nhà nước và cơ quan của tổ chức xã hội khác có các điểm khác biệt sau: Cơ quan nhà nước
Cơ quan của tổ chức khác
- Cơ quan nhà nước là bộ phận cơ - Cơ quan của tổ chức khác là bộ phận
bản cấu thành nhà nước và đó chỉ là cơ bản cấu thành nên tổ chức và đó chỉ
những bộ phận then chốt, thiết yếu là những bộ phận then chốt, thiết yếu của nhà nước. của tổ chức.
- Cơ quan nhà nước do nhà nước và - Cơ quan của tổ chức khác do tổ chức nhân dân thành lập.
và hội viên của nó thành lập.
Ví dụ: Nhà nước tổ chức bầu cử Ví dụ: Tổ chức Đoàn tổ chức bầu cử để
Quốc hội để nhân dân bầu ra Quốc đoàn viên thanh niên toàn quốc bầu ra hội khóa mới.
Đại hội đại biểu toàn quốc của Đoàn.
- Tổ chức và hoạt động của cơ quan - Tổ chức và hoạt động của cơ quan
nhà nước do pháp luật quy định. của tổ chức khác do điều lệ của tổ
Pháp luật quy định cụ thế về vị trí, chức đó quy định. Điều lệ quy định cụ
tính chất, vai trò, con đường hình thế về vị trí, tính chất, vai trò, con
thành, cơ cấu tổ chức, nội dung, đường hình thành, cơ cấu tổ chức, nội
hình thức, phương pháp hoạt động... dung, hình thức, phương pháp hoạt
của mỗi cơ quan trong bộ máy nhà động... của mỗi cơ quan trong tổ chức. nước.
- Mỗi cơ quan của tổ chức khác có
- Mỗi cơ quan nhà nước có những những chức năng, nhiệm vụ, quyền
chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn hạn riêng do Điều lệ quy định.
riêng do pháp luật quy định.
Ví dụ: Điều lệ Đoàn quy định chức
Ví dụ: pháp luật quy định chức năng năng, nhiệm vụ của Đại hội đại biểu
của Quốc hội là lập pháp, quyết định toàn quốc của Đoàn là thảo luận và
những vấn đề quan trọng của đất biểu quyết thông qua các báo cáo của nước...
Ban Chấp hành Trung ương Đoàn; bầu
Ban Chấp hành Trung ương Đoàn...
- Cơ quan nhà nước nhân danh và - Cơ quan của tổ chức khác nhân danh
sử dụng quyền lực nhà nước để và sử dụng quyền lực của tổ chức đó
thực hiện thẩm quyền của mình.
để thực hiện các hoạt động của mình.
- Cơ quan nhà nước có các quyền: - Cơ quan của tổ chức khác có các
+ Ban hành những quyết định nhất quyền:
định dưới dạng quy tắc xử sự chung + Ban hành những quyết định nhất định Cơ quan nhà nước
Cơ quan của tổ chức khác
(ví dụ, luật của Quốc hội) hoặc quyết dưới dạng quy tắc xử sự chung (ví dụ,
định cá biệt (ví dụ, bản án của Tòa Điều lệ, nghị quyết) hoặc quyết định cá
án) là những quyết định có giá trị bắt biệt (ví dụ, quyết định kỷ luật hội viên)
buộc phải tôn trọng hoặc thực hiện là những quyết định có giá trị bắt buộc
đối với các tổ chức và cá nhân có phải tôn trọng hoặc thực hiện đối với liên quan;
các cơ quan và hội viên có liên quan
+ Yêu cầu các tổ chức và cá nhân trong tổ chức;
có liên quan phải thực hiện nghiêm + Yêu cầu các cơ quan và hội viên có
chỉnh những quyết định do nó hoặc liên quan phải thực hiện nghiêm chỉnh
các chủ thể khác có thẩm quyền ban những quyết định do nó hoặc cơ quan hành;
khác của tổ chức ban hành;
+ Sử dụng các biện pháp cần thiết, + Sử dụng các biện pháp cần thiết,
trong đó có cả các biện pháp cưỡng trong đó có cả các hình thức kỷ luật
chế nhà nước để bảo đảm thực hiện của tổ chức để bảo đảm thực hiện các các quyết định đó; quyết định đó;
- Kinh phí hoạt động do nhà nước - Kinh phí hoạt động do tổ chức đó cấp. cấp.
5. Câu hỏi thường gặp về cán bộ, cơ quan nhà nước
5.1 Kinh phí hoạt động của cơ quan nhà nước từ nguồn nào?
Kinh phí hoạt động của cơ quan nhà nước từ nguồn ngân sách nhà nước.
5.2 Cán bộ nhà nước là gì?
Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức
vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam,
Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực
thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã,
thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và
hưởng lương từ ngân sách nhà nước.
5.3 Cán bộ nhà nước có quyền gì?
1. Được giao quyền tương xứng với nhiệm vụ.
2. Được bảo đảm trang thiết bị và các điều kiện làm việc khác theo quy định của pháp luật.
3. Được cung cấp thông tin liên quan đến nhiệm vụ, quyền hạn được giao.
4. Được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ.
5. Được pháp luật bảo vệ khi thi hành công vụ.
Document Outline

• Cơ quan nhà nước là gì? Phân tích đặc điểm, cách p
  • 1. Cơ quan nhà nước là gì ?
  • 2. Đặc điểm của Cơ quan nhà nước ?
  • 3. Phân loại Cơ quan nhà nước
  • 4. Phân biệt Cơ quan nhà nước với cơ quan của tổ c
    • 4.1. Về định nghĩa
    • 4.2. Phân biệt Cơ quan nhà nước và cơ quan của tổ
  • 5. Câu hỏi thường gặp về cán bộ, cơ quan nhà nước
    • 5.1 Kinh phí hoạt động của cơ quan nhà nước từ ngu
    • 5.2 Cán bộ nhà nước là gì?
    • 5.3 Cán bộ nhà nước có quyền gì?