Hỗ trợ sinh viên Bách Khoa
CLB Hỗ Trợ Học Tập
1
6
6
6
6
δ
= =
V
∆V
∆π
π
+
D
3∆D
∆ρ
ρ
∆m
m
+
V
∆V
Thiết lập công thức sai số tương đối Vật lý đại cương 1
Học kỳ 2023.1
Bài 1: Làm quen với các dụng cụ đo độ dài và khối lượng:
1.
Hướng dẫn
Bước 1: Logarit nepe 2 vế:
ln V
=
ln
1
πD
3
Biến đổi rút gọn:
ln V
=
ln
1
+
ln(π)
+
ln D
3
=
ln
1
+
ln(π)
+
3 ln D
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế:
d(ln V )
=
d ln
1
+
ln(π)
+
3 ln D
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức:
d(ln V )
=
d ln
1
+
d (ln(π))
+
d (3 ln D)
=
d (ln(π))
+
3.d (ln D)
6
⇒
dV
dπ dD
= +
3
V π D
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:
2.
m
ρ
=
V
Hướng dẫn
Bước 1: Logarit nepe 2 vế: ln ρ = ln
m
= ln m − ln V
V
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế:
d(ln ρ)
=
d(ln m − ln V )
=
d(ln
m)
− d(ln V )
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức:
dρ
=
dm
−
dV
ρ m V
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:
3.
V = (D
2
−
d
2
)h
π
4
V
=
πD
3
1
6
Hỗ trợ sinh viên Bách Khoa
CLB Hỗ Trợ Học Tập
Hướng dẫn
2
!
∆h
+
h
2
2
D
−
d
D.∆D +
d.∆d
+
2.
π
=
V
∆V ∆π
δ
=
δ
= =
I
∆I
∆D
Z
D
Z
+
2
+
2
T
∆T ∆π
π
4π
2
L
g
=
T
2
Bước 1: Logarit nepe 2 vế:
ln V = ln
π
(D
2
−
d
2
)h
=
ln π
−
ln 4
+
ln (D
2
−
d
2
)
+
ln h
4
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế:
d(ln V )
=
d(ln π
−
ln 4
+
ln
(D
2
−
d
2
)
+
ln h)
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức:
d(ln V ) = d(ln π)
−
d(ln 4) + d(ln (D
2
−
d
2
)) + +d(ln h) = d(ln π) + d(ln (D
2
−
d
2
)) + +d(ln h)
⇒
dV
dπ 2D
= +
dD −
2d
dh
dd
+
V π D
2
−
d
2
D
2
−
d
2
h
⇔
dV
dπ 2D.dD − 2d.dd dh
= + +
V π D
2
− d
2
h
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:
Bài 2: Xác định mô-men quán tính của các vật rắn đối xứng - Nghiệm lại định luật Steiner-
Huygens:
Hướng dẫn
Bước 1: Logarit nepe 2 vế:
ln I = ln
D
Z
2
= ln D
Z
+ 2 ln T − 2 ln 2 − 2 ln π
2π
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế:
d(ln
I) =
d(ln D
Z
+
2 ln T − 2 ln 2 − 2 ln π)
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức:
d(ln I) = d(ln D
Z
) + 2d(ln T ) − 2d(ln 2) − 2d(ln π)
⇒
dI
=
dD
Z
+
2
dT
−
2
dπ
I
D
Z
T π
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:
Bài 3: Khảo sát chuyển động của con lắc - Xác định gia tốc trọng trường:
I
= D
Z
T
2π
2
T
Hỗ trợ sinh viên Bách Khoa
CLB Hỗ Trợ Học Tập
Hướng dẫn
3
2
∆g
g
2∆π ∆L
+
π
L
+
T
2∆T
δ
= = +
∆v
∆λ
v
λ
∆f
f
mgd
M
=
2
Bước 1: Logarit nepe 2 vế: ln g = ln
4π
2
L
T
2
=
ln 4
+
2 ln π
+
ln
L
−
2 ln T
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế:
d(ln g)
=
d(ln 4
+
2 ln π
+
ln
L
− 2 ln T )
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức:
d(ln g) = d(ln 4) + 2d(ln π) + d(ln L) − 2d(ln T )
⇒
dg
=
2
dπ
+
dL
−
2
dT
g π
L
T
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:
Bài 4: Xác định bước sóng và vận tốc truyền âm trong không khí bằng phương pháp cộng hưởng
sóng dừng:
v = λ.f
Hướng dẫn
Bước 1: Logarit nepe 2 vế:
ln v
=
ln (λ.f)
=
ln λ
+
ln
f
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế:
d(ln v)
=
d(ln λ
+
ln
f
)
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức:
dv
=
dλ
+
df
v λ
f
Bước 4: Thay phép tính vi phân "
d
" bằng phép tính sai số "
∆
". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:
Bài 5: Xác định các đại lượng cơ bản trong chuyển động quay của vật rắn:
Hướng dẫn
Bước 1: Logarit nepe 2 vế:
ln M
=
ln
mgd
=
ln m
+
ln g
+
ln d
−
ln 2
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế:
d(ln M)
=
d(ln m
+
ln g
+
ln d
−
ln 2)
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức:
d(ln M ) = d(ln m) + d(ln g) + d(ln d) − d(ln 2)
Hỗ trợ sinh viên Bách Khoa
CLB Hỗ Trợ Học Tập
4
H − h
δ
=
∆M ∆m ∆g
M
=
m
+ +
g
∆d
d
H
γ
=
H
−
h
δ
=
∆γ h∆H +
H∆h
γ
=
H(H
−
h)
⇒
dM
dm dg dd
= + +
M m g d
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:
Bài 6: Xác định tỷ số nhiệt dung phân tử khí
C
p
/C
v
của chất khí:
Hướng dẫn
Bước 1: Logarit nepe 2 vế:
ln γ
=
ln
H
=
ln H
−
ln (H
−
h)
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế:
d(ln γ)
=
d(ln
H
− ln
(H
− h))
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức:
d(ln γ) = d(ln H)
−
d(ln (H
−
h))
⇒
dγ
dH d(H
−
h) dH dH
−
dh
−
hdH
=
−
=
−
=
Hdh
+
γ H H
−
h
H H
−
h
H(H
−
h)
H(H
−
h)
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:

Preview text:

Hỗ trợ sinh viên Bách Khoa
CLB Hỗ Trợ Học Tập
Thiết lập công thức sai số tương đối Vật lý đại cương 1 Học kỳ 2023.1
Bài 1: Làm quen với các dụng cụ đo độ dài và khối lượng: 1. V = 1πD3 6 Hướng dẫn
Bước 1: Logarit nepe 2 vế: 1 ln V = ln πD3 6 Biến đổi rút gọn: 1 1 ln V = ln
+ ln(π) + ln D3 = ln
+ ln(π) + 3 ln D 6 6
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế: d(ln V ) = d ln 1 + ln(π) + 3 ln D 6
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức: 1
d(ln V ) = d ln
+ d (ln(π)) + d (3 ln D) = d (ln(π)) + 3.d (ln D) 6 ⇒ dV dπ dD = + 3 V π D
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:

δ = ∆V = ∆π + 3∆D V π D 2. m ρ = V Hướng dẫn m
Bước 1: Logarit nepe 2 vế: ln ρ = ln = ln m − ln V V
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế: d(ln ρ) = d(ln m − ln V ) = d(ln m) − d(ln V ) dρ dm
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức: = − dV ρ m V
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:
∆ρ ∆V δ = = ∆m + ρ m V 3.
V = π (D2 − d2)h 4 1
Hỗ trợ sinh viên Bách Khoa
CLB Hỗ Trợ Học Tập Hướng dẫn π
Bước 1: Logarit nepe 2 vế: ln V = ln
(D2 − d2)h = ln π − ln 4 + ln (D2 − d2) + ln h 4
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế: d(ln V ) = d(ln π − ln 4 + ln (D2 − d2) + ln h)
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức:
d
(ln V ) = d(ln π) − d(ln 4) + d(ln (D2 − d2)) + +d(ln h) = d(ln π) + d(ln (D2 − d2)) + +d(ln h) ⇒ dV dπ 2D = + dD − 2d dh dd + V π D2 − d2 D2 − d2 h ⇔ dV dπ 2D.dD − 2d.dd dh = + + V π D2 − d2 h
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:
∆V ∆π
D.∆D + d.∆d ∆h δ = = + 2. 2 2 + V π D − d h
Bài 2: Xác định mô-men quán tính của các vật rắn đối xứng - Nghiệm lại định luật Steiner- Huygens: T 2
I = DZ 2π Hướng dẫn ! 2
Bước 1: Logarit nepe 2 vế: ln I = ln D T Z
= ln DZ + 2 ln T − 2 ln 2 − 2 ln π 2π
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế: d(ln I) = d(ln DZ + 2 ln T − 2 ln 2 − 2 ln π)
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức:
d
(ln I) = d(ln DZ) + 2d(ln T ) − 2d(ln 2) − 2d(ln π)
⇒ dI = dDZ + 2dT − 2dπ I DZ T π
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:

δ = ∆I = ∆DZ + 2∆T + 2∆π I DZ T π
Bài 3: Khảo sát chuyển động của con lắc - Xác định gia tốc trọng trường: 4π2L g = T2 2
Hỗ trợ sinh viên Bách Khoa
CLB Hỗ Trợ Học Tập Hướng dẫn
Bước 1: Logarit nepe 2 vế: ln g = ln 4π2L = ln 4 + 2 ln π + ln L T − 2 ln T 2
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế: d(ln g) = d(ln 4 + 2 ln π + ln L − 2 ln T )
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức:
d
(ln g) = d(ln 4) + 2d(ln π) + d(ln L) − 2d(ln T )
⇒ dg = 2dπ + dL − 2dT g π L T
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:
∆g 2∆π ∆L 2∆T δ = = + + g π L T
Bài 4: Xác định bước sóng và vận tốc truyền âm trong không khí bằng phương pháp cộng hưởng sóng dừng: v = λ.f Hướng dẫn
Bước 1: Logarit nepe 2 vế: ln v = ln (λ.f) = ln λ + ln f
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế: d(ln v) = d(ln λ + ln f) dv dλ df
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức: = + v λ f
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:
∆v ∆λ δ = = + ∆f v λ f
Bài 5: Xác định các đại lượng cơ bản trong chuyển động quay của vật rắn: mgd M = 2 Hướng dẫn mgd
Bước 1: Logarit nepe 2 vế: ln M = ln
= ln m + ln g + ln d − ln 2 2
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế: d(ln M) = d(ln m + ln g + ln d − ln 2)
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức:
d
(ln M) = d(ln m) + d(ln g) + d(ln d) − d(ln 2) 3
Hỗ trợ sinh viên Bách Khoa
CLB Hỗ Trợ Học Tập ⇒ dM dm dg dd = + + M m g d
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:
δ = ∆M ∆m ∆g = + + ∆d M m g d
Bài 6: Xác định tỷ số nhiệt dung phân tử khí Cp/Cv của chất khí: H
γ = H − h Hướng dẫn H
Bước 1: Logarit nepe 2 vế: ln γ = ln = ln H H − h − ln (H − h)
Bước 2: Vi phân toàn phần 2 vế: d(ln γ) = d(ln H − ln (H − h))
Bước 3: Biến đổi rút gọn biểu thức: d(ln γ) = d(ln H) − d(ln (H − h)) ⇒ dγ dH
d(H − h) dH dH − dh −hdH = − = − = Hdh + γ H H − h H H − h
H(H − h)
H(H − h)
Bước 4: Thay phép tính vi phân "d" bằng phép tính sai số "∆". Lấy tổng trị tuyệt đối của các sai số
thành phần đồng thời thay các giá trị trung bình tương đương, ta được:
∆γ
h∆H + H∆h δ = = γ
H(H − h) 4
Document Outline

  • Bài 1: Làm quen với các dụng cụ đo độ dài và khối
    • Biến đổi rút gọn: ln V = ln 1 + ln(π) + ln D3
    • =+ 3
  • 2.
  • 3.
    • 4
    • d(ln V ) = d(ln π) − d(ln 4) + d(ln (D2 − d2)) + +
  • Bài 2: Xác định mô-men quán tính của các vật rắn
    • = ln DZ + 2 ln T − 2 ln 2 − 2 ln π
  • Bài 3: Khảo sát chuyển động của con lắc - Xác định
    • = ln 4 + 2 ln π + ln L − 2 ln T
    • d(ln g) = d(ln 4) + 2d(ln π) + d(ln L) − 2d(ln T )
  • Bài 4: Xác định bước sóng và vận tốc truyền âm tro
  • Bài 5: Xác định các đại lượng cơ bản trong chuyển
  • Bài 6: Xác định tỷ số nhiệt dung phân tử khí Cp/Cv