Đề cương môn Chủ nghĩa xã hội khoa học  - trường đại học Khoa học tự nhiên- Đh Quốc Gia Hà Nội

Quy luật ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam
(trình bày các quy luật và phân tích)
Tình hình trong nước và thế giới:
Hoàn cảnh lịch sử thế giới:
+ Từ cuối thế kỉ XIX, Chủ nghĩa tư bản chuyển từ giai đoạn cạnh tranh tự do sang chủ nghĩa đế
quốc với bản chất là chiến tranh, bóc lột, tìm cách xâm lược thuộc địa để mở rộng thị trường.
Việt Nam trở thành miếng mồi béo bở của các đế quốc. Tình hình Việt Nam:
-Năm 1858, thực dân Pháp xâm lược VN và từng bước thiết lâp bộ máy thống trị, chúng thi hành
chính sách cai trị thực dân, tước bỏ quyền lực đối nội, đối ngoại của chính quyền phong kiến.
Cấu kết với giai cấp địa chủ để bóc lột tàn bạo, đồng thời thi hành chính sách ngu dân. Từ đó, sự
phân hóa giai cấp và mâu thuẫn xã hội diễn ra ngày càng gay gắt, đòi hỏi phải có một hệ thống lãnh đạo mới.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng đề cập ba nhân tố hình thành nên quy luật ra đời của ĐCSVN,
đó là: nhân tố chủ nghĩa Mác Lenin, phong trào công nhân và phong trào yêu nước.
- Nhân tố thứ nhất, chủ nghĩa Mác Lenin:
+ Chủ nghĩa Mác- Lenin ra đời với mục đích nhằm giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc trên toàn thế giới.
Ngoài ra, thắng lợi to lớn của cách mạng tháng 10 Nga cùng sự ra đời của quốc tế cộng sản làm
biến đổi căn bản tình hình trên toàn thế giới, chứng tỏ tính đúng đắn trong đường lối chính trị của
chủ nghĩa Mác Lenin, đồng thời khẳng định vai trò, sức mạnh của giai cấp công nhân.
· Hành trình đi tìm con đường cứu nước của Bác cũng như quá trình chuẩn bị mọi điều kiện, đặc
biệt là lý luận chính trị về tư tưởng Mác Lenin để thành lập ĐCSVN.
+ Nguyễn Ái Quốc đã có một quá trình tìm đường cứu nước và tham gia các hoạt động để có sự
lĩnh hội và thấm nhuần chủ nghĩa Mác Lenin như: tham gia vào Đảng xã hội Pháp (1919), lần
đầu tiên đọc “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa”(1920).
Người đã có nhận định: “Con đường cách mạng Việt Nam không thể có cách nào khác là đi theo
con đường của chủ nghĩa Mác Lenin, thực hiện cuộc cách mạng vô sản”.
=> Sự nỗ lực truyền bá chủ nghĩa Mác Lenin vào phong trào công nhân và phong trào yêu nước
Việt Nam của NAQ và hoạt động của Hội Việt nam Cách mạng Thanh niên đã thúc đẩy phong
trào yêu nước Việt nam phát triển mạnh mẽ theo khuynh hướng cách mạng vô sản, nâng cao ý
thức giác ngộ cách mạng và dẫn đến sự thành lập của 3 tổ chức Cộng sản là Đông Dương Cộng
sản Đảng (17/6/1929), An Nam Cộng sản Đảng (11/1929) và Đông Dương Cộng sản Liên đoàn (01/01/1930)
Nhân tố tiếp theo là phong trào công nhân:
- Phong trào công nhân là một trong ba yếu tố cho sự hình thành của ĐCS VN gắn chặt chẽ với 2 yếu tố còn lại:
· Đa số công nhân nước ta có nguồn gốc xuất thân từ nông dân, sớm tiếp thu truyền thống chống
giặc ngoại xâm của dân tộc, hăng hái đấu tranh với tư bản Pháp. Tuy nhiên thì các cuộc khởi
nghĩa còn mang tính chất nhỏ lẻ và tự phát, thiếu tổ chức lãnh đạo và sự thống nhất về mục tiêu, lí tưởng.
· Và Chủ tịch HCM đã nhìn ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân: hội tụ đầy đủ những
phẩm chất tốt đẹp cần có của giai cấp, có sứ mệnh lãnh đạo phong trào cách mạng của dân tộc, là
lực lượng chủ lực, lãnh đạo và liên minh với các giai cấp khác thành một khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
- Phong trào yêu nước là yếu tố còn lại cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam: Phong trào yêu nước
-là yếu tố được Chủ tịch HCM bổ sung thêm vào quan điểm ban đầu của CN Mác Lenin- 1 yếu
tố quan trọng, đúng đắn, sáng tạo phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh và truyền thống tinh thần yêu nước của dân tộc ta.
· CN yêu nước là giá trị tinh thần trường tồn trong lịch sử Việt Nam, dòng chảy xuyên suốt trong
quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc ta và là nhân tố chủ đạo quyết định thắng lợi của sự
nghiệp chống giặc ngoại xâm.
· Khi giai cấp công nhân ra đời, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân kết hợp với phong
trào yêu nước dựa trên cơ sở: mâu thuẫn chung giữa toàn thể nhân dân VN với đế quốc thực dân và tay sai.
Phong trào yêu còn có sự đóng góp to lớn của bộ phận người nông dân Việt Nam, giai cấp nông
nhân là bạn đồng minh của giai cấp công nhân: các phong trào cách mạng từ năm 1930 trở đi đều
có sự liên minh chặt chẽ giữa công nhân và nông dân, đỉnh cao là Xô viết Nghệ Tĩnh do Đảng ta
lãnh đạo khi vừa ra đời là một ví dụ điển hình cho liên minh Công – Nông ngày đó.
· Phong trào yêu nước VN những thập niên đầu TK 20 còn vững mạnh hơn nhờ đóng góp to lớn
của tầng lớp trí thức: Họ truyền bá tinh thần yêu nước thù giặc, khát vọng đấu tranh giải phóng
dân tộc thông qua ngòi bút vạch trần chế độ thực dân.
Tiền thân của ĐCS VN là tổ chức Việt Nam Cách mạng thanh niên– tổ chức yêu nước, với bộ
phận lãnh đạo chủ yếu là trí thức tiểu tư sản có xu hướng cộng sản chủ nghĩa.
So sánh quy luật ra đời của ĐCS VN với quy luật ra đời của ĐCS
ở châu Âu và khu vực châu Á- Thái Bình Dương. Giống nhau:
Tư tưởng: Đều được căn cứ dựa trên chủ nghĩa Mác- Lenin
Mục tiêu cốt lõi: Xây dựng xã hội cộng sản, loại bỏ tư bản và giai cấp. Khác nhau:
-ĐCS VN kết hợp giữa 3 quy luật: “Chủ nghĩa Mác-Lenin, phong trào công nhân và phong trào
yêu nước”. Còn ĐCS Châu Âu và khu vưc Châu Á-TBD thì chỉ có 2 quy luật là “Chủ nghĩa
Mác-Lenin và phong trào công nhân”. So với châu Âu:
-Trong khi Châu Âu lấy chủ nghĩa Mác-Lenin làm nền tảng cốt yếu thì HCM đã vận dụng sáng
tạo tư tưởng chủ nghĩa Mác- Lenin vào đường lối chính sách của ĐCS VN, thực hiện nguyên tắc
tập trung dân chủ, phải đoàn kết thống nhất. Ngoài ra, một số nước như Hy Lạp còn kết hợp với
“ học thuyết chủ nghĩa khoa học xã hội”.
- Giai cấp công nhân ở VN hình thành muộn, phải đến khi công cuộc khai thác thuộc địa lần thứ
nhất của thực dân Pháp 1914 mới chính thức đánh dấu sự ra đời của giai cấp công nhân Việt
Nam. Còn ở châu Âu thì xuất hiện từ khi phương thức sản xuất tư bản hình thành, từ các cuộc
CM công nghiệp, tư sản nổ ra.
- Đặc biệt, phong trào yêu nước là truyền thống của dân tộc ta, và là yếu tố không thể tách rời
với 2 yếu tố còn lại.
So với khu vực châu Á- TBD:
Điểm khác biệt lớn nhất giữa ĐCS VN với Khu vực Châu Á- TBD là về con đường cách mạng,
vai trò lãnh đạo và mục tiêu, phương pháp.
Về con đường cách mạng:
Bác Hồ đã không vội thành lập Đảng chính thức mà đã thành lập các tổ chức tiền thân của Đảng
Cộng Sản để tiếp tục đi tuyên truyền với người dân trong nước
=> Đi đúng với quy luật của cách mạng
Ở hầu hết các nước lựa chọn con đường cách mạng. Họ sau khi tiếp thu các quan điểm đấu tranh
giai cấp của chủ nghĩa Mác – Leenin thì đã thành lập nên các Đảng Cộng sản, từ đó lấy danh
tiếng của Đảng để bắt đầu đi truyền bá trong nước
=> Đi ngược lại với các quy luật của cách mạng Về vai trò lãnh đạo:
-ĐCS VN là nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi của CM VN, là sự thống nhất giữa Đảng
Cộng Sản và Giai cấp công nhân, gắn bó mật thiết với lợi ích của nhân dân.
-Các ĐCS ở khu vực thường có 1 cơ chế lãnh đạo tập trung, trong đó Ban chấp hành Trung ương
hoặc Tổng Bí thư đóng vai trò trung tâm trong việc ra quyết định và thực hiện chính sách của Đảng.
Về mục tiêu và phương pháp:
ĐCS VN có mục tiêu giành độc lập, tự do cho dân tộc, đối mặt với sự áp bức từ thực dân Pháp
và đế quốc Mỹ. Trong khi đó, ở khu vực châu Á- TBD thường đặt mục tiêu xây dựng một xã hội
chủ nghĩa và thực hiện các biện pháp để đạt được sự công bằng xã hội và phát triển kinh tế.