Đề cương ôn tập môn Kinh tế và quản lý môi trường | Trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân
Đề cương ôn tập môn Kinh tế và quản lý môi trường | Trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân. Tài liệu được sưu tầm giúp bạn tham khảo, ôn tập và đạt kết quả cao. Mời bạn đọc đón xem.
Môn: Kinh tế và quản lý môi trường (NEU) 1 tài liệu
Trường: Trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân 8.9 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
lOMoARcPSD|19844961
[123doc] - cau-hoi-on-tap-kinh-te-moi-truong-co-dap-an
Kinh tế môi trường (Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng)
Studocu is not sponsored or endorsed by any college or university
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 1
®¹i häc kinh tÕ quèc d©n c©u hái «n tËp
C©u hái 8: Tr×nh bÇy m« h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ cña ViÖt
Bé m«n kinh tÕ vµ qu¶n lý
m«n kinh tÕ m«i trêng
Nam tõ sau §¹i héi VI cña §¶ng. Quan ®iÓm b¶o vÖ m«i M«i trêng
trêng ®îc thÓ hiÖn nh thÕ nµo trong v¨n kiÖn §¹i héi VIII cña §¶ng.
C©u hái 1: Tr×nh bÇy ®èi tîng, nhiÖm vô vµ ph¬ng ph¸p
C©u hái 9: Tr×nh bÇy kh¸i niÖm "ph¸t triÓn bÒn v÷ng" vµ
nghiªn cøu m«n kinh tÕ m«i trêng.
c¸c chØ sè ph¶n ¸nh sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng.
C©u hái 2: Tr×nh bÇy c¸c kh¸i niÖm: m«i trêng, m«i
C©u hái 10: Ph©n tÝch nh÷ng nhËn thøc (cò vµ míi) vÒ
trêng sèng, m«i trêng sèng cña con ngêi vµ hÖ sinh th¸i.
mèi quan hÖ gi÷a ph¸t triÓn vµ m«i trêng. T¹i sao chÊt lîng
Gi÷a c¸c kh¸i niÖm ®ã cã g× gièng nhau, kh¸c nhau?
cuéc sèng ph¶i ®îc t¹o nªn bëi 3 cùc: kinh tÕ, x· héi vµ m«i
C©u hái 3: Tr×nh bÇy nh÷ng ®Æc trng c¬ b¶n cña hÖ trêng?
thèng m«i trêng vµ c¸c c¸ch ph©n lo¹i m«i trêng.
C©u hái 11: Dùa vµo m« h×nh 1.5 ë trang 23 cña gi¸o
C©u hái 4: Tr×nh bÇy kh¸i niÖm, c¸ch ph©n lo¹i tµi nguyªn
tr×nh kinh tÕ m«i trêng h·y chøng minh r»ng m«i trêng lµ
thiªn nhiªn. Ph©n lo¹i tµi nguyªn thiªn nhiªn theo kh¶ n¨ng mét hÖ thèng më.
phôc håi vµ kh«ng phôc håi cã ý nghÜa thùc tiÔn g×?
C©u hái 12: Ngo¹i øng lµ g× vµ bao gåm nh÷ng lo¹i nµo?
C©u hái 5: Tr×nh bÇy c¸c kh¸i niÖm: « nhiÔm m«i trêng,
T¹i sao l¹i nãi ngo¹i øng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n g©y
suy tho¸i m«i trêng vµ sù cè m«i trêng. Cho vÝ dô.
ra sù thÊt b¹i cña thÞ trêng? Dïng ®å thÞ ®Ó ph©n tÝch cho
C©u hái 6: Tr×nh bÇy c¸c kh¸i niÖm: ph¸t triÓn kinh tÕ,
trêng hîp: a) Ngo¹i øng tiªu cùc, b) Ngo¹i øng tÝch cùc.
t¨ng trëng kinh tÕ. Chóng kh¸c nhau ë nh÷ng chç nµo?
C©u hái 13: Hµng ho¸ c«ng céng lµ g×? T¹i sao l¹i nãi
C©u hái 7: Ph©n tÝch nh÷ng u ®iÓm vµ nhîc ®iÓm cña
hµng ho¸ c«ng céng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n g©y ra sù
c¸c m« h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ ®· tån t¹i trong lÞch sö. Chóng
thÊt b¹i cña thÞ trêng.
®· cã ¶nh hëng nh thÕ nµo ®Õn viÖc b¶o vÖ m«i trêng? www.thuvien247.net 1 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 2
C©u hái 14: Khi nµo th× chÊt lîng m«i trêng trë thµnh
C©u hái 22: T¹i sao l¹i nãi hµng ho¸ c«ng céng lµ phÝ
hµng ho¸? T¹i sao l¹i nãi chÊt lîng m«i trêng lµ hµng ho¸
chuyªn h÷u vµ phÝ k×nh ®Þch? Cho 3 vÝ dô vÒ hµng ho¸ chÊt c«ng céng?
lîng m«i trêng mang tÝnh chÊt ®ã.
C©u hái 15: ThÕ nµo lµ chuÈn møc th¶i, lÖ phÝ th¶i? Cho
C©u hái 23: §¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng lµ g×? Cã tÇm vÝ dô.
quan träng nh thÕ nµo? Nh÷ng ®èi tîng nµo cña ho¹t ®éng
C©u hái 16: Khi nµo th× ngêi ta a thÝch lÖ phÝ th¶i h¬n
ph¸t triÓn cÇn ®îc §¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng ?
chuÈn møc th¶i? Cho vÝ dô.
C©u hái 24: ThÕ nµo lµ ph©n tÝch chi phÝ - lîi Ých më
C©u hái 17: Khi nµo th× ngêi ta a thÝch chuÈn møc th¶i
réng? Nªu tr×nh tù tiÕn hµnh, u ®iÓm, nhîc ®iÓm cña ph¬ng
h¬n lÖ phÝ th¶i? Cho vÝ dô. ph¸p ®ã.
C©u hái 18: ThÕ nµo lµ giÊy phÐp x¶ th¶i cã thÓ chuyÓn
C©u hái 25: Tr×nh bÇy c¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n cña ph©n nhîng? Cho vÝ dô.
tÝch kinh tÕ - tµi chÝnh ®èi víi mét dù ¸n ph¸t triÓn. C¸c chØ tiªu
C©u hái 19: ThÕ nµo lµ quyÒn së h÷u tµi s¶n? Dïng ®« thÞ
chñ yÕu nµo ®îc dïng ®Ó ®¸nh gi¸ sù ph©n tÝch kinh tÕ - tµi
®Ó ph©n tÝch sù vËn hµnh cña m« h×nh mÆc c¶ « nhiÔm trong chÝnh?
nÒn kinh tÕ thÞ trêng. Ph¸t biÓu ®Þnh lý Coase vµ ph©n tÝch
C©u hái 26: Ph©n tÝch sù cÇn thiÕt vµ néi dung cña c«ng nh÷ng h¹n chÕ cña nã.
t¸c qu¶n lý Nhµ níc ®èi víi m«i trêng.
C©u hái 20: ThÕ nµo lµ gi¶i ph¸p kiÖn ®ßi båi thêng?
C©u hái 27: Tr×nh bÇy c¸c c«ng cô luËt ph¸p ®ang ®îc
Gi¶i ph¸p ®ã kh¸c víi thuÕ m«i trêng ë chç nµo?
sö dông ®Ó qu¶n lý m«i trêng trªn thÕ giíi vµ ë ViÖt Nam.
C©u hái 21: Khi nµo th× viÖc khai th¸c nguån tµi nguyªn
C©u hái 28: Tr×nh bÇy c¸c c«ng cô kinh tÕ ®ang ®îc sö
së h÷u chung cã hiÖu qu¶ vµ khi nµo th× kh«ng cã hiÖu qu¶?
dông ®Ó qu¶n lý m«i trêng trªn thÕ giíi vµ ë ViÖt Nam. Cho c¸c vÝ dô. www.thuvien247.net 2 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 3
C©u hái 29: C¸c c¬ quan chñ yÕu nµo cã chøc n¨ng qu¶n
lý Nhµ níc vÒ m«i trêng? NhiÖm vô cña c¸c c¬ quan ®ã lµ g×?
C©u hái 30: ThuÕ Pigou tèi u lµ g×? Nªu c¸ch tÝnh thuÕ
Pigou. Cho vÝ dô b»ng tÝnh to¸n cô thÓ (víi mét hµm thiÖt h¹i
gi¶ ®Þnh). T¹i sao cã thÓ nãi ë møc s¶n xuÊt c©n b»ng tèi u x·
héi th× sÏ cã møc « nhiÔm tèi u?
C©u hái 31: Tr×nh bÇy nh÷ng vÊn ®Ò m«i trêng toµn cÇu
cÊp b¸ch nhÊt hiÖn nay. Nªu ph¬ng híng gi¶i quyÕt nh÷ng kinh tÕ m«i trêng
vÊn ®Ò ®ã trong t¬ng lai gÇn.
C©u hái 1: Tr×nh bÇy ®èi tîng, nhiÖm vô vµ ph¬ng ph¸p
C©u hái 32: Tr×nh bÇy nh÷ng vÊn ®Ò m«i trêng cÊp b¸ch
nghiªn cøu m«n kinh tÕ m«i trêng.
nhÊt hiÖn nay ë ViÖt Nam. Nªu ph¬ng híng gi¶i quyÕt nh÷ng 1. §èi tîng:
vÊn ®Ò ®ã trong t¬ng lai gÇn.
Kinh tÕ m«i trêng lµ mét m«n khoa häc nghiªn cøu mèi chñ nhiÖm bé m«n
quan hÖ t¬ng t¸c, phô thuéc vµ quy ®Þnh lÉn nhau gi÷a kinh tÕ
vµ m«i trêng, nh»m ®¶m b¶o mét sù ph¸t triÓn æn ®Þnh, liªn GS.TS §Æng Nh Toµn
tôc, bÒn v÷ng trªn c¬ së b¶o vÖ m«i trêng vµ lÊy con ngêi lµm trung t©m. 2. NhiÖm vô:
- Trang bÞ nh÷ng c¬ së ph¬ng ph¸p luËn vµ ph¬ng ph¸p
nghiªn cøu mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a ph¸t triÓn kinh tÕ vµ b¶o vÖ m«i trêng. www.thuvien247.net 3 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 4
- §¸nh gi¸ nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc vµ tiªu cùc cña c¸c
M«i trêng lµ mét kh¸i niÖm rÊt réng ®îc ®Þnh nghÜa
ho¹t ®éng ph¸t triÓn kinh tÕ vµ x· héi ®Õn m«i trêng. theo nhiÒu c¸ch kh¸c nhau
- Gãp phÇn thÈm ®Þnh c¸c ch¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch, dù ¸n
- §Þnh nghÜa ®èi víi m«i trêng ®Þa lý: M«i trêng chØ lµ
ph¸t triÓn th«ng qua ph©n tÝch chi phÝ - lîi Ých.
mét bé phËn cña tr¸i ®Êt bao quanh con ngêi, mµ ë mét thêi
- Gãp phÇn ho¹ch ®Þnh c¸c chÝnh s¸ch vµ chiÕn lîc ph¸t
®iÓm nhÊt ®Þnh x· héi loµi ngêi cã quan hÖ t¬ng hç trùc tiÕp triÓn
víi nã nghÜa lµ m«i trêng cã quan hÖ mét c¸ch gÇn gòi nhÊt
- N©ng cao nhËn thøc vÒ m«i trêng, vÒ mèi quan hÖ chÆt
víi ®êi sèng vµ ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña con ngêi.
chÏ, phô thuéc vµ quy ®Þnh lÉn nhau gi÷a ph¸t triÓn vµ m«i
- M«i trêng bao quanh lµ khung c¶nh cña lao ®éng, cña
trêng ®Ó mäi c¸ nh©n, mäi céng ®ång cã hµnh vi ®óng ®¾n v×
cuéc sèng riªng t vµ nghØ ng¬i cña con ngêi, trong ®ã m«i
môc ®Ých ph¸t triÓn bÒn v÷ng.
trêng tù nhiªn lµ c¬ së cÇn thiÕt cho sù sinh tån cña nh©n lo¹i.
3. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu:
- M«i trêng lµ nh÷ng vËt thÓ vËt lý vµ sinh häc bao quanh
- Quan ®iÓm vµ ph¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng vµ duy loµi ngêi vËt lÞch sö
- M«i trêng lµ tæng hîp ë mét thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh c¸c
- TiÕp cËn hÖ thèng vµ ph©n tÝch hÖ thèng
tr¹ng huèng vËt lý, ho¸ häc, sinh häc vµ c¸c Õu tè x· héi cã kh¶
- Ph¬ng ph¸p m« h×nh ho¸ to¸n kinh tÕ
n¨ng g©y ra mét t¸c ®éng trùc tiÕp hay gi¸n tiÕp, tøc thêi hay
- Ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ t¸c ®éng m«i trêng
theo kú h¹n, ®èi víi c¸c sinh vËt hay ®èi víi c¸c ho¹t ®éng cña
- Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch chi phÝ - lîi Ých. con ngêi.
C©u hái 2: Tr×nh bÇy c¸c kh¸i niÖm: m«i trêng, m«i trêng
- M«i trêng lµ toµn bé c¸c hÖ thèng tù nhiªn vµ c¸c hÖ
sèng, m«i trêng sèng cña con ngêi vµ hÖ sinh th¸i. Gi÷a c¸c
thèng do con ngêi t¹o ra xung quanh m×nh, trong ®ã con
kh¸i niÖm ®ã cã g× gièng nhau,kh¸c nhau?
ngêi sinh sèng vµ b»ng lao ®éng cña m×nh ®· khai th¸c c¸c tµi * M«i trêng: www.thuvien247.net 4 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 5
nguyªn thiªn nhiªn hoÆc nh©n t¹o nh»m tho¶ m·n c¸c nhu cÇu
* Sù gièng nhau cña c¸c kh¸i niÖm víi kh¸i niÖm m«i cña con ngêi. trêng:
- M«i trêng lµ mét n¬i chèn trong sè c¸c n¬i chèn nhng
§Òu lµ mét kh¸i niÖm cô thÓ cña kh¸i niÖm m«i trêng nãi
cã thÓ lµ mét n¬i chèn ®¸ng chó ý, thÓ hiÖn c¸c mÇu s¾c x· héi
chung, liªn quan ®Õn m«i trêng.
cña mét thêi kú hay mét x· héi.
* Sù kh¸c nhau cña c¸c kh¸i niÖm víi kh¸i niÖm m«i
- M«i trêng lµ tÊt c¶ nh÷ng g× bao quanh con ngêi
trêng: kh¸c nhau vÒ quy m«, giíi h¹n, thµnh phÇn m«i trêng.
- M«i trêng bao gåm c¸c yÕu tè tù nhiªn vµ yÕu tè vËt
- Ccs kh¸i niÖm nµy ®îc cô thÓ ho¸ tõ kh¸i niÖm m«i
chÊt nh©n t¹o, quan hÖ mËt thiÕt víi nhau, bao quanh con
trêng nãi chung ®èi víi tõng ®èi tîng vµ môc ®Ých nghiªn
ngêi, cã ¶nh hëng tíi ®êi sèng, s¶n xuÊt, sù tån t¹i ph¸t triÓn cøu
cña con ngêi vµ thiªn nhiªn.
+ M«i trêng sèng lµ cô thÓ ho¸ ®èi víi ®èi tîng lµ c¬
Cã thÓ nãi m«i trêng chÝnh lµ tæng hîp c¸c ®iÒu kiÖn bªn thÓ sèng
ngoµi cã ¶nh hëng ®Õn mét vËt thÓ, mét sù kiÖn.
+ M«i trêng sèng cña con ngêi lµ cô thÓ ho¸ ®èi víi ®èi
+ M«i trêng sèng lµ tæng hîp nh÷ng ®iÒu kiÖn bªn ngoµi tîng lµ con ngêi.
cã ¶nh hëng tíi ®êi sèng vµ sù ph¸t triÓn cña chóng.
+ HÖ sinh th¸i ®èi tîng lµ c¸c quÇn thÓ sinh vËt.
+ M«i trêng sèng cña con ngêi: lµ tæng hîp c¸c ®iÒu
C©u hái 3: Tr×nh bÇy nh÷ng ®Æc trng c¬ b¶n cña hÖ thèng m«i
kiÖn vËt lý, ho¸ häc, sinh häc, x· héi bao quanh con ngêi vµ
trêng vµ c¸c c¸ch ph©n lo¹i m«i trêng.
cã ¶nh hëng tíi sù sèng vµ sù ph¸t triÓn cña tõng c¸ nh©n,
+ Nh÷ng ®Æc trng c¬ b¶n cña hÖ thèng m«i trêng:
tõng céng ®ång vµ toµn bé loµi ngêi trªn hµnh tinh.
- TÝnh c¬ cÊu (cÊu tróc) phøc t¹p
+ HÖ sinh th¸i lµ hÖ thèng c¸c quÇn thÓ sinh vËt cïng sèng
HÖ thèng m«i trêng bao gåm nhiÒu phÇn tö (thµnh phÇn)
vµ cïng ph¸t triÓn trong mét m«i trêng nhÊt ®Þnh, cã quan hÖ
hîp thµnh. Csc phÇn tö ®ã cã b¶n chÊt kh¸c nhau (tù nhiªn,
t¬ng t¸c víi nhau vµ víi m«i trêng ®ã. www.thuvien247.net 5 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 6
kinh tÕ, d©n c, x· héi) vµ bÞ chi phèi bëi c¸c quy luËt kh¸c
C¸c ph©n hÖ cã kh¶ n¨ng tù tæ chøc l¹i ho¹t ®éng cña
nhau ®«i khi ®èi lËp nhau.
m×nh vµ tù ®iÒu chØnh ®Ó thÝch øng víi nh÷ng thay ®æi bªn
C¬ cÊu cña hÖ m«i trêng ®îc thÓ hiÖn chñ yÕu ë c¬ cÊu
ngoµi theo quy luËt tiÕn ho¸ cña tù nhiªn, quy luËt ®¸u tranh
chøc n¨ng vµ c¬ cÊu bËc thang. Theo chøc n¨ng ngêi ta cã thÓ
sinh tån, quy luËt tù trõ ®Ó tiÕn tíi tr¹ng th¸i æn ®Þnh.
ph©n hÖ m«i trêng ra v« sè ph©n hÖ. C¸c ph©n hÖ nµy cã mèi
* C¸c c¸ch ph©n lo¹i m«i trêng:
quan hÖ phô thuéc qua l¹i víi nhau th«ng qua qu¸ tr×nh trao ®æi
Tuú theo môc ®Ých nghiªn cøu vµ sö dông mµ cã nhiÒu
víi nhau vÒ vËt chÊt, n¨ng lîng, th«ng tin.
c¸ch ph©n lo¹i m«i trêng. Cã thÓ ph©n lo¹i m«i trêng theo
Do hÖ thèng m«i trêng lµ mét thÓ thèng nhÊt nªn chØ cÇn
c¸c dÊu hiÖu ®Æc trng sau ®©y:
thay ®æi thµnh phÇn m«i trêng cña mét hÖ thèng lµ sÏ ¶nh
- Theo chøc n¨ng (thµnh phÇn)
hëng d©y chuyÒn ®Õn c¸c ph©n hÖ kh¸c. - Theo quy m«
- TÝnh®éng; hÖ thèng m«i trêng lµ mét hÖ thèng ®éng
- Theo møc ®é can thiÖp cña con ngêi
nªn bÊt kú mét sù thay ®æi nµo cña hÖ ®Òu lµm cho nã mÊt c©n
- Theo môc ®Ých nghiªn cøu vµ sö dông
b»ng ë tr¹ng th¸i ban ®Çu vµ cã xu híng lËp l¹i thÕ c©n b»ng
C©u hái 4: Tr×nh bÇy kh¸i niÖm, c¸ch ph©n lo¹i tµi nguyªn
míi. §ã lµ b¶n chÊt cña qu¸ tr×nh vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña hÖ
thiªn nhiªn. Ph©n lo¹i tµi nguyªn thiªn nhiªn theo kh¶ n¨ng m«i trêng.
phôc håi vµ kh«ng phôc håi cã ý nghÜa thùc tiÔn g× ?
- TÝnh më: M«i trêng lµ hÖ thèng më, tÊt c¶ nh÷ng ph©n * Kh¸i niÖm tµi nguyªn:
hÖ cña m«i trêng ®Òu lµ nh÷ng ph©n hÖ më cho nªn c¸c nguån
Tµi nguyªn bao gåm tÊt c¶ c¸c nguån nguyªn liÖu, nhiªn
vËt chÊt, n¨ng lîng, th«ng tin tõ ph©n hÖ nµy cã thÓ x©m nhËp
liÖu, n¨ng lîng, th«ng tin trªn tr¸i ®Êt, trong lßng ®Êt, trong vµo ph©n hÖ kh¸c.
kh«ng gian vò trô liªn quan mµ con ngêi cã thÓ sö dông cho
- Kh¶ n¨ng tù tæ chøc vµ tù ®iÒu chØnh
môc ®Ých tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña m×nh. * Ph©n lo¹i tµi nguyªn: www.thuvien247.net 6 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 7
Tµi nguyªn cã thÓ ®îc ph©n lo¹i theo b¶n chÊt, theo môc
Cã kh¶ n¨ng phôc håi : níc, thæ nhìng, thùc
®Ých sö dông, theo kh¶ n¨ng t¸i t¹o vµ kh«ng t¸i t¹o. vËt, ®éng vËt... - Theo b¶n chÊt cã:
+ Tµi nguyªn v« h¹n: N¨ng lîng mÆt trêi, thuû triÒu,
+ Tµi nguyªn thiªn nhiªn: G¾n liÒn víi c¸c yÕu tè tù
nhiÖt n¨ng trong lßng ®Êt
nhiªn: ®Êt, níc, c©y, thùc vËt, ®éng vËt...
* Ph©n lo¹i tµi nguyªn thiªn nhiªn theo kh¶ n¨ng phôc håi
+ Tµi nguyªn nh©n v¨n: G¾n liÒn víi con ngêi vµ c¸c gi¸
vµ kh«ng phôc håi cã ý nghÜa thùc tiÔn: cã kÕ ho¹ch, biÖn ph¸p
trÞ (vËt chÊt, tinh thÇn) do con ngêi t¹o ra trong qu¸ tr×nh ph¸t
cô thÓ ®Ó sö dông, khai th¸c vµ sö dông hîp lý nhÊt, ®¹t hiÖu triÓn l©u dµi cña m×nh.
qu¶ nhÊt c¸c nguån tµi nguyªn.
- Ph©n lo¹i theo môc ®Ých sö dông: Tµi nguyªn ®îc ph©n
C©u hái 5: Tr×nh bÇy c¸c kh¸i niÖm: « nhiÔm m«i trêng, suy thµnh d¹ng (thµnh phÇn)
tho¸i m«i trêng vµ sù cè m«i trêng. Cho vÝ dô.
+ Tµi nguyªn trong lßng ®Êt
* ¤ nhiÔm m«i trêng: Lµ sù lµm thay ®æi tÝnh chÊt cña
+ Yµi nguyªn sinh vËt, khÝ hËu, ®Êt ®ai, níc
m«i trêng bëi c¸c chÊt g©y « nhiÔm.
+ Tµi nguyªn n¨ng lîng (mÆt trêi, giã, thuû triÒu...)
ChÊt g©y « nhiÔm lµ nh÷ng chÊt ®éc h¹i ®îc th¶i ra trong
- Tµi nguyªn ph©n lo¹i tÝnh chÊt hãa häc theo ®Æc tÝnh ho¸
sinh ho¹t, trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hay trong c¸c ho¹t ®éng häc
kh¸c. ChÊt th¶i cã thÓ ë d¹ng r¾n, khÝ, láng hoÆc c¸c d¹ng + Tµi nguyªn v« c¬ kh¸c. + Tµi nguyªn h÷u c¬
* Suy tho¸i m«i trêng: Lµ sù lµm thay ®æi thµnh phÇn,
- Tµi nguyªn ph©n lo¹i theo kh¶ n¨ng phôc håi (t¸i t¹o)
chÊt lîng m«i trêng mét c¸ch nghiªm träng, lµm thay ®æi c¬ + Tµi nguyªn h÷u h¹n :
b¶n tÝnh chÊt cña m«i trêng vµ lµm gi¶m kh¶ n¨ng tån t¹i,
Kh«ng cã kh¶ n¨ng phôc håi : QuÆng má ph¸t triÓn cña sinh vËt. www.thuvien247.net 7 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 8
Thµnh phÇn m«i trêng bao gåm: kh«ng khÝ, ®Êt níc, ©m
- Sù cè trong t×m kiÕm, th¨m dß, khai th¸c vµ vËn chuyÓn
thanh, ¸nh s¸ng, lßng ®Êt, nói rõng, s«ng, hå, biÓn, sinh vËt,
kho¸ng s¶n, dÇu khÝ, sËp hÇm lß, phôt dÇu, trµn dÇu, vì ®êng
c¸c hÖ sinh th¸i kh¸c, c¸c khu d©n c, khu s¶n xuÊt, khu b¶o
èng dÉn dÇu, dÉn khÝ, ®¾m tÇu, sù cè t¹i c¬ së läc ho¸ dÇu vµ
tån thiªn nhiªn, c¶nh quan thiªn nhiªn, danh lam th¾ng c¶nh, di
c¸c c¬ së c«ng nghiÖp kh¸c.
tÝch lÞch sö vµ c¸c h×nh th¸i vËt chÊt kh¸c.
- Sù cè trong lß ph¶n øng h¹t nh©n, nhµ m¸y ®iÖn guyªn
M«i trêng ®Êt ®ai bÞ sö dông l·ng phÝ vµ ®ang bÞ suy
tö, nhµ m¸y s¶n xuÊt, t¸i chÕ nhiªn liÖu h¹t nh©n, kho chøa chÊt
tho¸i do viÖc khai th¸c thiÕu khoa häc, ®Êt ®ai bÞ xãi mßn, trªn phãng x¹.
nÒn mÊt líp mÇu mì ë c¸c ®åi nói vµ vïng h¹ lu lµm ®Êt ®ai bÞ
* VÝ dô vÒ « nhiÔm m«i trêng:
c»n cåi g©y nªn hoang ho¸ c¸c ®åi träc, diÖn tÝch ®Êt trång ®åi
Do sö dông vµ khai th¸c dÇu, do sö dông chÊt næ, ¸nh
träc chiÕm gÇn 1/3 diÖn tÝch c¶ níc.
s¸ng ®iÖn... ®Ó khai th¸c thuû s¶n lµm cho m«i trêng biÓn b¾t
* Sù cè m«i trêng: Lµ c¸c tai biÕn hoÆc rñi ro x¶y ra
®Çu cã dÊu hiÖu bÞ « nhiÔm.
trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña con ngêi hoÆc biÕn ®æi bÊt
C©u hái 6: Tr×nh bÇy c¸c kh¸i niÖm: ph¸t triÓn kinh tÕ, t¨ng
thêng cña thiªn nhiªn g©y suy tho¸i m«i trêng nghiªm träng.
trëng kinh tÕ. Chóng kh¸c nhau ë nh÷ng chç nµo?
Sù cè m«i trêng cã thÓ x¶y ra do:
* Ph¸t triÓn lµ t¹o ®iÒu kiÖn cho con ngêi sinh sèng ë bÊt
- B¶o, lò, lôt, h¹n h¸n, nøt ®Êt, ®éng ®Êt, trît ®Êt, sôt lë
kú ë n¬i ®©u trong mét quèc gia hay trªn c¶ hµnh tinh ®Òu ®îc
®Êt, nói löa phun, ma axÝt, ma ®¸, biÕn ®éng khÝ hËu vµ
trêng thä vµ tho¶ m·n mäi nhu cÇu vÒ vËt chÊt, v¨n ho¸, tinh thiªn tai kh¸c.
thÇn, an ninh, kh«ng cã b¹o lùc.
- Ho¶ ho¹n, ch¸y rõng, sù cè kü thuËt g©y nguy h¹i vÒ m«i
- Ph¸t triÓn kinh tÕ lµ yÕu tè c¬ b¶n, quan träng nhÊt cña
trêng cña c¬ së s¶n xuÊt, kinh doanh, c«ng tr×nh kinh tÕ, khoa
sù ph¸t triÓn nãi chung nhng ph¸t triÓn kinh tÕ kh«ng ph¶i lµ
häc, kü thuËt, v¨n ho¸, x· héi, an ninh, quèc phßng.
môc ®Ých tù th©n vµ còng kh«ng thÓ lµ v« h¹n. Nã ph¶i phôc
vô, thóc ®Èy ®Ó ®¹t ®îc c¸c môc tiªu chung cña sù ph¸t triÓn. www.thuvien247.net 8 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 9
- T¨ng trëng kinh tÕ: Lµ viÖc më réng s¶n lîng quèc gia
C©u hái 7: Ph©n tÝch nh÷ng u ®iÓm vµ nhîc ®iÓm cña c¸c
T¨ng trëng kinh tÕ ®îc ®o b»ng tèc ®é vµ quy m«:
m« h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ ®· tån t¹i trong lÞch sö. Chóng ®· cã
+ Tèc ®é t¨ng trëng ®îc tÝnh b»ng tû lÖ % th«ng qua
¶nh hëng nh thÕ nµo ®Õn viÖc b¶o vÖ m«i trêng ?
viÖc so s¸nh quy m« cña hai thêi kú. Quy m« cña thêi kú sau
* C¸c m« h×nh kinh tÕ ®· tån t¹i trong lÞch sö: M« h×nh
so víi thêi kú tríc cµng lín th× tèc ®é t¨ng trëng cµng nhanh.
t¨ng trëng t©n cæ ®iÓn, m« h×nh c¬ cÊu t©n M¸c xÝt, m« h×nh
Nhng kh«ng ph¶i tèc ®é t¨ng trëng cµng nhanh th× cµng tèt.
c¬ cÊu T b¶n chñ nghÜa.
+ Trong nÒn kinh tÕ, sù t¨ng trëng chung thÓ hiÖn ë tèc
* M« h×nh t¨ng trëng t©n cæ ®iÓn:
®é t¨ng GNP vµ tèc ®é t¨ng GDP, mµ chóng l¹i phô thuéc vµo
M« h×nh nµy ho¹t ®éng theo c¬ chÕ thÞ trêng kÕ ho¹ch
tèc ®é t¨ng gi¸ trÞ s¶n lîng, s¶n lîng thuÇn tuý cña c¸c
ho¸ dùa trªn c¬ së së h÷u t nh©n, tÝch luü vèn tõ trong níc vµ
ngµnh kinh tÕ. Nhng tèc ®é t¨ng cña c¸c ngµnh l¹i kh¸c nhau
thu hót vèn tõ níc ngoµi.
heo nh÷ng tÝnh quy luËt nhÊt ®Þnh. V× thÕ, trong tõng thêi kú,
M« h×nh nµy hiÖn nay Ýt hiÖu lùc ®èi víi c¸c níc ®ang
nÕu kh«ng ®¶m b¶o ®îc c¸c mèi quan hÖ cã tÝnh quy luËt gi÷a
ph¸t triÓn v× thiÕu mét thÞ trêng n¨ng ®éng, thiÕu h¹ tÇng c¬
c¸c ngµnh, th× sÏ g©y rèi lo¹n trong nÒn kinh tÕ, h¹n chÕ sù
së, thiÕu kiÕn thøc vÒ kü thuËt vµ qu¶n lý, ¶nh hëng tiªu cùc
ph¸t triÓn chung cña nÒn kinh tÕ.
cña c¸c thÕ lùc chÝnh trÞ b¶o thñ ë trong vµ ngoµi níc g©y ra
* Sù kh¸c nhau gi÷a t¨ng trëng vµ t¨ng trëng kinh tÕ:
nh÷ng trë lùc lín cho ph¸t triÓn.
T¨ng trëng kinh tÕ cha ph¶i lµ ph¸t triÓn kinh tÕ. T¨ng trëng
* M« h×nh c¬ cÊu t©n M¸c xÝt
kinh tÕ chØ lµ ®iÒu kiÖn cÇn cña ph¸t triÓn kinh tÕ. §iÒu kiÖn ®ñ
M« h×nh nµy dùa trªn c¬ së kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung, së
cña ph¸t triÓn kinh tÕ lµ trong qu¸ tr×nh t¨ng trëng kinh tÕ ph¶i
h÷u Nhµ níc vÒ c¸c t liÖu s¶n xuÊt chñ yÕu, Nhµ níc thèng
®¶m b¶o ®îc tÝnh c©n ®èi, tÝnh hiÖu qu¶, tÝnh môc tiªu vµ t¨ng
nhÊt qu¶n lý kinh tÕ, tiÕn hµnh nh÷ng c¶i c¸ch vÒ c¬ cÊu vµ c¬
trëng kinh tÕ tríc m¾t ph¶i b¶o ®¶m t¨ng trëng kinh tÕ trong
chÕ X· héi chñ nghÜa, bá qua chÕ ®é Phong kiÕn vµ T b¶n chñ t¬ng lai.
nghÜa, x©y dùng X· héi chñ nghÜa. www.thuvien247.net 9 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 1 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 0
- ¦u ®iÓm: Qu¶n lý ®îc tËp trung thèng nhÊt vµ gi¶i
Ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµ mét sù ph¸t triÓn lµnh m¹nh, trong
quyÕt ®îc nhiÒu nhu cÇu c«ng céng cña x· héi, h¹n chÕ ®îc
®ã sù ph¸t triÓn cña c¸ nh©n nµy kh«ng lµm thiÖt h¹i ®Õn lîi
ph©n ho¸ giÇu nghÌo vµ bÊt c«ng x· héi, tËp trung nguån lùc ®Ó
Ých cña c¸ nh©n kh¸c , sù ph¸t triÓn cña c¸ nh©n kh«ng lµm
gi¶i quyÕt ®îc nh÷ng c©n ®èi lín cña nÒn kinh tÕ quèc d©n.
thiÖt h¹i ®Õn lîi Ých cña céng ®ång, sù ph¸t triÓn cña céng ®ång
- Nhîc ®iÓm: TËp trung quan liªu, bao cÊp kh«ng thóc
ngêi nµy kh«ng lµm thiÖt h¹i ®Õn lîi Ých cña céng ®ång ngêi
®Èy vµ kÝch thÝch s¶n xuÊt ph¸t triÓn, ph©n phèi vµ sö dông
kh¸c, sù ph¸t triÓn cña thÕ hÖ h«m nay kh«ng x©m ph¹m ®Õn nguån lùc kÐm hiÖu qu¶.
lîi Ých cña c¸c thÕ hÖ mai sau vµ sù ph¸t triÓn cña loµi ngêi
* M« h×nh c¬ cÊu T b¶n chñ nghÜa:
kh«ng ®e do¹ sù sèng cßn hoÆc lµm suy gi¶m n¬i sinh sèng cña
M« h×nh nµy ho¹t ®éng trªn c¬ së së h÷u t nh©n vµ c¬
c¸c loµi kh¸c trªn hµnh tinh.
chÕ thÞ trêng tù do, kÕ ho¹ch ho¸ ph¸t triÓn kinh tÕ, nhng
* C¸c chØ sè ph¸t triÓn bÒn v÷ng: Gåm c¸c chØ sè c¬ b¶n
nh÷ng kÕ ho¹ch do Nhµ níc ®Ò ra chØ mang tÝnh ®Þnh híng. sau ®©y
- ¦u ®iÓm: Thóc ®Èy viÖc ®æi míi vµ ph¸t triÓn, tù ®iÒu
+ GNP: Tæng s¶n phÈm quèc d©n b×nh qu©n trªn ®Çu
chØnh vµ c©n b»ng trªn thÞ trêng, thóc ®Èy viÖc t×m biÖn ph¸p ngêi
®Ó ph©n phèi vµ sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguånlùc cña ®Êt
+ ChØ sè ph¶n ¸nh tr×nh ®é d©n trÝ (tû lÖ ngêi biÕt ch÷, tû níc.
lÖ ngêi cã häc vÊn c¸c cÊp, tr×nh ®é tin häc), v¨n ho¸, thÈm
- Nhîc ®iÓm: G©y « hiÔm m«i trêng, ph©n ho¸ giÇu mü... nghÌo, bÊt c«ng x· héi.
+ ChØ sè ph¶n ¸nh sù tiÕn bé vÒ y tÕ: Søc khoÎ, tuæi thä,
C©u hái 9: Tr×nh bÇy kh¸i niÖm "ph¸t triÓn bÒn v÷ng" vµ c¸c
ch¨m sãc søc khoÎ ban dÇu.
chØ sè ph¶n ¸nh sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng.
+ C¸c chØ sè tù do con ngêi: viÖc lµm, t«n träng quyÒn
* Kh¸i niÖm ph¸t triÓn bÒn v÷ng:
con ngêi, an sinh, kh«ng cã b¹o lùc... www.thuvien247.net 10 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 1 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 1
C©u hái 10: Ph©n tÝch nh÷ng nhËn thøc (cò vµ míi) vÒ mèi
sót vÒ sè lîng vµ chÊt lîng trong ®iÒu kiÖn d©n sè ngµy cµng
quan hÖ gi÷a ph¸t triÓn vµ m«i trêng. T¹i sao chÊt lîng cuéc
t¨ng lªn, chÝnh lµ nguyªn nh©n g©y nªn sù nghÌo khã, cïng cùc
sèng ph¶i ®îc t¹o nªn bëi 3 cùc: kinh tÕ, x· héi vµ m«i trêng cña con ngêi. ?
b) T¨ng trëng b»ng kh«ng hoÆc ©m : Chñ tr¬ng kh«ng
* NhËn thøc cò vÒ mèi quan hÖ gi÷a ph¸t triÓn vµ m«i
can thiÖp vµo tµi nguyªn thiªn nhiªn (chñ nghÜa b¶o vÖ) nhÊt lµ trêng:
c¸c níc ®ang ph¸t triÓn, n¬i mµ tµi nguyªn thiªn nhiªn lµ
a) M«i trêng hay ph¸t triÓn: mét c¸ch ®Æt vÊn ®Ò sai lÇm:
nguån vèn c¬ b¶n cho mäi ho¹t ®éng ph¸t triÓn cña con ngêi.
§Æt vÊn ®Ò ph¸t triÓn kinh tÕ lªn hµng ®Çu, lÊn ¸t tÊt c¶ nh÷ng
Tõ hai nhËn thøc sai lÇm trªn ta thÊy: ph¸t triÓn vµ m«i
yÕu tè kh¸c cña sù ph¸t triÓn : x· héi, v¨n ho¸, m«i trêng,
trêng kh«ng ph¶i lµ hai viÖc lu«n lu«n ®èi kh¸ng nhau vµ m©u quyÒn con ngêi...
thuÉn theo kiÓu lo¹i trõ, cã c¸i nµy th× kh«ng cã c¸i kia. Do ®ã
ThËm chÝ khuynh híng " Ph¸t triÓn víi bÊt cø gi¸ nµo"
kh«ng thÓ chÊp nhËn c¸ch ®Æt vÊn ®Ò "ph¸t triÓn hay m«i
(ph¸t triÓn tù ph¸t) ®· trë nªn thÞnh hµnh, g©y ra nh÷ng hËu qu¶
trêng" mµ ph¶i ®Æt vÊn ®Ò "ph¸t triÓn vµ m«i trêng", nghÜa lµ
hÕt søc tai h¹i cho c¶ m«i trêng lÉn x· héi, v¨n ho¸.
ph¶i lùa chän vµ coi träng c¶ hai, kh«ng hy sinh c¸i nµy v× c¸i
- Thêi ®iÓm hiÖn nay khi mµ cuéc ch¹y ®ua ph¸t triÓn gi÷a kia.
c¸c quèc gia, gi÷a c¸c khu vùc kinh tÕ cña thÕ giíi ®ang diÔn ra
* NhËn thøc hiÖn ®¹i vÒ mèi quan hÖ gi÷a ph¸t triÓn vµ
ngµy cµng gay g¾t, khèc liÖt th× khuynh híng "ph¸t triÓn víi m«i trêng:
bÊt cø gi¸ nµo" vÉn ®îc t«n sïng trªn thùc tÕ. Trong bèi c¶nh
- §a ra mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a ph¸t triÓn vµ m«i
®ã, ngêi ta dÔ cã khuynh híng hy sinh m«i trêng vµ c¸c yÕu
trêng, biÓu hiÖn ë s¬ ®å sau:
tè kh¸c cho ph¸t triÓn kinh tÕ, ph¸t triÓn kinh tÕ tríc, m«i
M« h×nh ®ã ®îc tr×nh bÇy díi d¹ng mét tam gi¸c ®Òu
trêng tÝnh sau. KÕt qu¶ lµ m«i trêng bÞ suy tho¸i lµm cho c¬
víi 3 cùc kinh tÕ, x· héi, m«i trêng
së cña ph¸t triÓn bÞ thu hÑp, tµi nguyªn cña m«i trêng bÞ gi¶m www.thuvien247.net 11 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 1 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 2
phÈm lµm tõ tµi nguyªn kh«ng t¸i t¹o mét lo¹i phÝ kh¸c ®ñ ®Ó
nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn c¸c s¶n phÈm thay thÕ. kinh tÕ X· héi Kinh tÕ
+ VÒ x· héi: Sù ph¸t triÓn kinh tÕ ph¶i ®i ®«i víi ph¸t triÓn B Ph¸t triÓn A
x· héi, nghÜa lµ n©ng cao vµ c¶i thiÖn chÊt lîng cuéc sèng cho ChÊt bÒn v÷ng tÊt c¶ mäi ngêi. l C îng
Chu kú ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi vµ b¶o vÖ m«i trêng M«i trêng cuéc R P C R: Tµi nguyªn thiªn nhiªn sèng P: Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt m«i trêng x· héi C: S¶n phÈm tiªu dïng
+ VÒ m«i trêng: Gièng nh sù ph¸t triÓn cña sinh vËt, sù ChÊt th¶i
ph¸t triÓn cña x· héi ph¶i gi¶i ®¸p ®îc nh÷ng bµi to¸n do m«i
ViÖc sö dông chÊt th¶i cña m«i trêng ®Ó t¹o l¹i thµnh tµi
trêng ®Æt ra. Ph¶i ph¸t triÓn theo híng bÒn v÷ng do ®ã ph¶i
nguyªn thiªn nhiªn phô thuéc vµo khoa häc kü thuËt
tÝnh to¸n kü mèi t¸c ®éng qua l¹i gi÷a con ngêi vµ thiªn nhiªn
* Tæng hîp l¹i ta thÊy: Ph¸t triÓn vµ m«i trêng cã mèi
sao cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi kh«ng lµm suy tho¸i hoÆc
quan hÖ t¬ng t¸c rÊt chÆt chÏ, thêng xuyªn, phô thuéc vµ quy huû diÖt m«i trêng.
®Þnh lÉn nhau. Ph¸t triÓn vµ m«i trêng biÓu hiÖn mèi quan hÖ
+ VÒ kinh tÕ: §èi víi nh÷ng s¶n phÈm ®îc chÕ t¹o tõ
®a d¹ng, ®a chiÒu gi÷a con ngêi vµ thiªn nhiªn. C¸ch m¹ng
nguån gèc thiªn nhiªn, vÊn ®Ò chñ yÕu lµ xem xÐt tµi nguyªn
khoa häc, kü thuËt vµ c«ng nghÖ thóc ®Èy mèi quan hÖ t¬ng
thiªn nhiªn ®ã cã kh¶ n¨ng t¸i t¹o hay kh«ng. NÕu kh«ng th×
t¸c ®ã. V× vËy x· héi cÇn híng tíi mét sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng
ph¶i tiÕn hµnh nghiªn cøu vµ chÕ t¹o c¸c s¶n phÈm coa kh¶
trªn c¬ së b¶o vÖ m«i trêng lÊy con ngêi lµm trung t©m.
n¨ng thay thÕ. Muèn vËy ph¶i céng thªm vµo gi¸ thµnh s¶n
C©u hái 12: Ngo¹i øng lµ g× vµ bao gåm nh÷ng lo¹i nµo? T¹i
sao l¹i nãi ngo¹i øng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n g©y ra www.thuvien247.net 12 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 1 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 3
sù thÊt b¹i cña thÞ trêng? Dïng ®å thÞ ®Ó ph©n tÝch cho trêng
* Dïng ®å thÞ ph©n tÝch cho trêng hîp ngo¹i øng tiªu cùc
hîp: a) Ngo¹i øng tiªu cùc, b) Ngo¹i øng tÝch cùc. vµ ngo¹i øng tÝch cùc
* Ngo¹i øng: Lµ mét t¸c ®éng do hµnh vi cña chñ thÓ kinh
1) Ngo¹i øng tiªu cùc: Ngo¹i øng tiªu cùc lµm cho xu
tÕ nµy g©y ra víi nh÷ng phóc lîi cña chñ thÓ kinh tÕ kh¸c mµ
híng s¶n xuÊt ë møc nhiÒu h¬n møc tèi u x· héi
t¸c ®éng ®ã kh«ng ®îc ph¶n ¸nh b»ng ®ång tiÒn.
Gi¶ sö: Mét h·ng s¶n xuÊt cè ®Þnh víi chi phÝ ca nhËn cËn
Hay ngêi ta nãi: Ngo¹i øng xuÊt hiÖn khi quyÕt ®Þnh s¶n
biªn (MC). §Ó tèi ®a ho¸ lîi nhuËn xÝ nghiÖp quyÕt ®Þnh s¶n
xuÊt hoÆc tiªu dïng cña mét c¸ nh©n ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn
xuÊt víi lîng hµng ho¸ Q vµ th¶i chÊt th¶i ra ngoµi g©y ngo¹i 1
viÖc s¶n xuÊt, tiªu dïng cña ngêi kh¸c mµ kh«ng th«ng qua
øng mµ x· héi ph¶i chÞu mét kho¶n chi phÝ (MEC). NÕu s¶n gi¸ c¶ thÞ trêng.
xuÊt cµnh t¨ng (MEC) cµng t¨ng, chi phÝ cËn viªn cña x· héi
Gåm: - Ngo¹i øng tiªu cùc: N¶y sinh khi ho¹t ®éng cña
(MSC) cµng lín, lóc nµy giao ®iÓm gi÷a (MSC) víi ®êng P 1
mét bªn ¸p ®Æt nh÷ng chi phÝ cho bªn kh¸c
t¹o ra ®iÓm Q* chøng tá nÕu xÝ nghiÑp s¶n xuÊt ë Q sÏ g©y 1
- Ngo¹i øng tÝch cùc: N¶y sinh khi ho¹t ®éng cña
thiÖt h¹i nhiÒu cho x· héi vµ s¶n xuÊt qu¸ nhiÒu s¶n phÈm cho
mét bªn lµm lîi cho bªn kh¸c mµ bªn ®ã kh«ng ph¶i tr¶ tiÒn.
nªn x· héi tr¶ vÒ s¶n xuÊt ë ®iÓm Q* lµ ®iÓm tèi u vµ biÖn
* Nãi "Ngo¹i øng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n g©y ra
ph¸p nµy sÏ g©y ra mét ngo¹i øng tèi u
thÊt b¹i cña thÞ trêng" v×:
VÒ mÆt kinh tÕ, c¸c ngo¹i øng ®· t¹o ra mét sù trao ®æi Gi¸ c¶
bªn ngoµi hÖ thèng, kh«ng ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ c¸c nh©n tè tham MSC MC
gia ho¹t ®éng do ®ã kh«ng ®
îc chi phèi bëi quy luËt kinh tÕ
c¬ b¶n mµ kÕt qu¶ lµ Ýt nhÊt cã mét nhãm ng P êi bÞ thiÖt h¹i 1 hoÆc thu ®
îc lîi Ých, ®iÒu ®ã gäi lµ thÊt thu cña thÞ trêng. MEC www.thuvien247.net 13 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 1 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 4 MEB
Q* Q §Çu ra cña xÝ nghiÖp Q Q* 1 1
b) Ngo¹i øng tÝch cùc: Lµm cho xu híng s¶n xuÊt mét Q
lo¹i hµng ho¸ Ýt h¬n møc tèi u x· héi
C©u hái 13: Hµng ho¸ c«ng céng lµ g×? T¹i sao l¹i nãi hµng ho¸
C«ng tr×nh söa ch÷a nhµ cöa MC: ®êng chi phÝ c¸
c«ng céng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n g©y ra sù thÊt b¹i nh©n cña thÞ trêng. D: ®êng cÇu, ®êng
* Hµng ho¸ c«ng céng lµ hµng ho¸ mµ khi cung cÊp cho lîi Ých söa ch÷a
mét sè ngêi tiªu dïng th× nh÷ng ngêi tiªu dïng kh¸c vÉn cã
Chñ nhµ sÏ chän giao ®iÓm gi÷a D vµ MC ®Ó söa ch÷a
thÓ tiªu dïng chóng ®îc (®iÓm Q ) nh
- Hµng ho¸ c«ng céng cã hai ®Æc ®iÓm c¬ b¶n lµ: 1
ng viÖc söa ch÷a l¹i mang l¹i lîi Ých cho hµng
xãm thÓ hiÖn ë ®êng MSB = D + MEB vµ ®êng MSB víi
+ Kh«ng k×nh ®Þch: Mét hµng ho¸ lµ phi k×nh ®Þch nªn víi
®êng MC giao nhau t×m ®îc Q*. VËy nªn møc söa ch÷a ë Q
bÊt kú møc s¶n xuÊt nµo ®· cho, chi phÝ cËn biªn ®Ó s¶n xuÊt 1
th× viÖc söa ch÷a kh«ng cã hiÖu qu¶ mµ cÇn ph¶i tiÕn hµnh söa
nã cho mét ngêi tiªu dïng phô gia lµ sè 0. ch÷a ë møc Q*
VÝ dô: ViÖc sö dông mét ®êng cao tèc trong thêi gian cã D MSB
lîng giao th«ng thÊp, v× ®êng cao tèc lu«n lu«n tån t¹i vµ P
kh«ng cã t×nh tr¹ng t¾c nghÏn giao th«ng nªn chi phÝ phô gia MC
®Ó ch¹y xe trªn ®ã lµ sè 0.
+ Kh«ng chuyªn h÷u: Mét hµng ho¸ lµ phi chuyªn h÷u
nÕu nh ngêi ta kh«ng thÓ kh«ng cã quyÒn tiªu dïng nã. Do
®ã khã hoÆc kh«ng thÓ ®ßi ngêi ta tr¶ gi¸ trùc tiÕp cho viÖc sö dông. www.thuvien247.net 14 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 1 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 5
VÝ dô: C«ng viÖc quèc phßng. Mét khi Nhµ níc ®· lo
- §«i khi gi¸ c¶ thÞ trêng kh«ng ph¶n ¸nh c¸c ho¹t ®éng
liÖu ®îc, th× mäi c«ng d©n ®Òu ®îc hëng thô lîi Ých quèc
cñanh÷ng ngêi s¶n xuÊt hay nh÷ng ngêi tiªu dïng v× vËy cã phßng.
thÓ s¶n xuÊt qu¸ nhiÒu hoÆc qu¸ Ýt hµng ho¸.
Trong thùc tÕ mét sè hµng ho¸ c«ng céng l¹i cã tÝnh
- Kh«ng lµm gi¶m sè lîng vèn cã cña nã ®èi víi ngêi
chuyªn h÷u nhng kh«ng k×nh ®Þch hoÆc cã tÝnh k×nh ®Þch tiªu dïng kh¸c. nhng kh«ng chuyªn h÷u
- Kh«ng lo¹i trõ ai ra khái viÖc tiªu dïng chóng trõ khi
- Møc hiÖu qu¶ khi sö dông hµng ho¸ c«ng céng lµ møc ë ph¶i tr¶ gi¸ rÊt ®¾t
®ã lîi Ých b»ng chi phÝ.
- G©y ra viÖc kh«ng cã thÞ trêng.
- Hµng ho¸ c«ng céng do cã tÝnh kh«ng chuyªn h÷u do ®ã
C©u hái 14: Khi nµo th× chÊt lîng m«i trêng trë thµnh hµng
khi cã ®«ng ngêi tiªu dïng th× kh«ng tr¸nh khái ®îc sù tiªu
ho¸? T¹i sao l¹i nãi chÊt lîng m«i trêng lµ hµng ho¸ c«ng
dïng nh miÔn phÝ. VËy kh«ng thÓ cã mét c¸ nh©n nµo ®ã cã céng?
thÓ kinh doanh lo¹i hµng ho¸ c«ng céng nµy mµ ph¶i ®îc Nhµ
* ChÊt lîng m«i trêng trë thµnh hµng ho¸ khi:
níc tµi trî hay cung cÊp nÕu nh nã ®îc s¶n xuÊt mét c¸ch
- Khi s¶n xuÊt ph¸t triÓn ë tr×nh ®é cao, nã mang tÝnh x·
cã hiÖu qña bëi v× chØ cã Nhµ níc míi cã thÓ Ên ®Þnh ®îc lÖ
héi réng lín th× viÖc t¸i s¶n xuÊt chÊt lîng m«i trêng ®îc phÝ.
®Æt ra nh mét tÊt yÕu kh¸ch quan ®Ó qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®îc
- Mçi c¸ nh©n cã mét nhu cÇu ®èi víi hµng ho¸ c«ng
liªn tôc nh»m tho¶ m·n nhu cÇu ph¸t triÓn cña con ngêi Õ lµ
céng kh¸c nhau, sù a thÝch cña c¸c c¸ nh©n kh«ng gièng nhau
®iÒu kiÖn cÇn ®Ó chÊt lîng m«i trêng trë thµnh hµng ho¸.
nªn ph¶i lÊy ®a sè lµ chÝnh nhng ®Ó cã hiÖu qu¶ thùc sù ph¶i
MÆt kh¸c, trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, c¸c quan hÖ kinh
lÊy biÓu quyÕt cña mäi c«ng d©n.
tÕ ®Òu ph¶i tiÒn tÖ ho¸, lóc ®ã c¸c chi phÝ ®Ó s¶n xuÊt chÊt
* Nãi hµng ho¸ c«ng céng lµ nguyªn nh©n g©y ra thÊtb¹i
lîng m«i trêng biÓu hiÖn thµnh hµng ho¸ Õ lµ ®iÒu kiÖn ®ñ thÞ trêng v×:
* ChÊt lîng m«i trêng lµ hµng ho¸ c«ng céng v×: www.thuvien247.net 15 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 1 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 6
- Lµ yÕu tè tho¶ m·n yªu cÇu c¬ b¶n nhÊt cña con ngêi,
VÝ dô: ChuÈn mùc th¶i giíi h¹n cã hiÖu qu¶ lµ 12 ®¬n vÞ,
lµ nhu cÇu sèng, tån t¹i vµ ph¸t triÓn.
ë ®iÓm P*, xÝ nghiÖp sÏ bÞ xö ph¹t nÆng nÕu th¶i lín h¬n møc
- Lµ ®iÒu kiÖn kh«ng gian cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt Êy.
- Lµ mét trong nh÷ng yÕu tè cña s¶n xuÊt nh c¸c yÕu tè
- ChuÈn mùc th¶i ®¶m b¶o cho c¸c xÝ nghiÖp s¶n xuÊt cã
vËt chÊt kh¸c nªn ®ßi hái cÇn ®îc t¸i s¶n xuÊt liªn tôc
hiÖu qu¶. C¸c xÝ nghiÖp thi hµnh chuÈn mùc b»ng c¸ch l¾p ®Æt
- Cã tÝnh phi chuyªn h÷u: kh«ng lo¹i trõ ai ra khái viÖc
c¸c thiÕt bÞ lµm gi¶m « nhiÔm, chi phÝ cho viÖc gi¶m th¶i, xÝ
tiªu dïng trõ khi ph¶i tr¶ gi¸ qu¸ ®¾t.
nghiÖp nµo ®Çu t cã gi¸ thµnh h¹ so víi gi¸ thµnh trung b×nh
- Cã tÝnh phi k×nh ®Þch: kh«ng lµm gi¶m sè lîng vèn cã
th× xÝ nghiÖp ®ã ho¹t ®éng cã l·i Õ lµ ®iÒu khuyÕn khÝch c¸c xÝ
®èi víi ngêi tiªu dïng kh¸c
nghiÖp tham gia vµo ngµnh s¶n xuÊt cña m×nh, thùc hiÖn viÖc
C©u hái 15: ThÕ nµo lµ chuÈn møc th¶i, lÖ phÝ th¶i ? Cho vÝ dô.
gi¶m th¶i tèt h¬n, lµm gi¶m « nhiÔm trong m«i trêng.
Gi¶i ph¸p th¶i m«i trêng cña nhµ níc ®Ó gi¶i quyÕt chi * LÖ phÝ th¶i:
phÝ bªn ngoµi lµ gi¶i ph¸p tèt song kh«ng ph¶i lµ tèi u, v× nã
- Lµ lÖ phÝ ®¸nh vµo tõng ®¬n vÞ th¶i. Khi cã lÖ phÝ th¶i th×
kh«ng cã tÝnh khuyÕn khÝch csc h·ng s¶n xuÊt gi¶m møc th¶i
xÝ nghiÖp sÏ cè g¾ng tèi thiÓu ho¸ chi phÝ cña m×nh b»ng c¸ch
còng nh kh«ng khuyÕn khÝch hä tham gia xö lý « nhiÔm. V×
gi¶m th¶i xuèng ®Õn møc Nhµ níc qui ®Þnh.
vËy cÇn xÐt ®Õn c¸c gi¶i ph¸p kh¸c n÷a ®Ó khuyÕn khÝch xÝ
VÝ dô: LÖ phÝ th¶i 3 (ngh×n ®ång) sÏ lµm cho xÝ nghiÖp cã
nghiÖp gi¶m th¶i: ChuÈn mùc th¶i vµ lÖ phÝ th¶i
mét c¸ch øng xö cã hiÖu qu¶. * ChuÈn møc th¶i:
Khi cã lÖ phÝ th¶i xÝ nghiÖp cè g¾ng tèi thiÓu ho¸ chi phÝ
- Lµ møc th¶i giíi h¹n ®îc luËt ph¸p cho phÐp, quy ®Þnh
cña m×nh b»ng c¸ch gi¶m chÊt th¶i xuèng díi møc Nhµ níc
cho xÝ nghiÖp (c«ng ty, H·ng) cã thÓ th¶i bao nhiªu chÊt g©y «
quy ®Þnh (gi¶m tõ 26 ®Õn 12 ®¬n vÞ). XÝ nghiÖp cã thÓ gi¶m
nhiÔm. NÕu xÝ nghiÖp nµo vît qu¸ giíi h¹n ®ã th× cã thÓ bÞ
®¬n vÞ th¶i ®Çu tiªn (t¬ng ®¬ng 25 ®¬n vÞ) víi mét chi phÝ rÊt
ph¹t tiÒn vµ thËm chÝ bÞ truy tè h×nh sù.
nhá (chi phÝ cËn biªn ®Ó gi¶m thªm gÇn nh kh«ng). Do ®ã víi www.thuvien247.net 16 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 1 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 7
mét chi phÝ rÊt nhá, xÝ nghiÖp cã thÓ tr¸nh ®îc viÖc nép lÖ phÝ
C©u hái 16: Khi nµo th× ngêi ta a thÝch lÖ phÝ th¶i h¬n chuÈn
3 (ngh×n) vÒ mçi ®¬n vÞ th¶i. møc th¶i ? Cho vÝ dô.
Trªn thùc tÕ, víi mäi møc th¶i cao h¬n 12 ®¬n vÞ th× chi
Ngêi ta a thÝch lÖ phÝ th¶i h¬n chuÈn møc th¶i khi lÖ phÝ
phÝ cËn biªn ®Ó lµm gi¶m th¶i cao h¬n lÖ phÝ th¶i cho nªn xÝ
th¶i thùc hiÖn ®îc mét møc gi¶m th¶i nh vËy víi mét chi phÝ
nghiÖp thÝch nép lÖ phÝ th¶i h¬n lµm gi¶m møc th¶i nhiÒu h¬n thÊp h¬n.
n÷a. Do ®ã xÝ nghiÖp nép mét lîng lÖ phÝ ®îc biÓu thÞ b»ng
VÝ dô: Gi¶ sö cã hai xÝ nghiÖp ë gÇn nhau, chi phia cËn
h×nh ch÷ nhËt g¹ch chÐo vµ sÏ g¸nh chÞu mét tæng sè chi phÝ ®Ó
biªn cña x· héi vÒ x¶ th¶i lµ nh nhau, bÊt kÓ c¸c xÝ nghiÖp ®ã
lµm gi¶m møc th¶i ®îc biÓu thÞ b»ng h×nh tam gi¸c EFH.
cã gi¶m møc th¶i cña hä hay kh«ng. Nhng chi phÝ cËn biªn
cña c¸c xÝ nghiÖp kh«ng gièng nhau, t¬ng øng lµ MCA , 1
MCA . Ban ®Çu mçi xÝ nghiÖp t¹o ra 14 ®¬n vÞ th¶i. Gi¶ sö ta 2
muèn lµm gi¶m xuèng chØ cßn tæng céng lµ 14 ®¬n vÞ: xÝ
nghiÖp 1 gi¶m møc th¶i 6 ®¬n vÞ, xÝ nghiÖp 2 gi¶m møc th¶i 8 ®¬n vÞ
+ XÝ nghiÖp 1: ph¶i nép mét møc lÖ phÝ + møc chi phÝ
gi¶m th¶i ®Ó ®a møc th¶i vÒ F0 th× diÖn tÝch møc gi¶m th¶i nµy Tiªu chuÈn
< dïng chuÈn mùc th¶i Õ xÝ nghiÖp 1 chän nép lÖ phÝ th¶i. LÖ phÝ MSC
+ XÝ nghiÖp 2: NÕu dïng lÖ phÝ th¶i th× cßn gi¶m phÝ th¶i
tõ E Õ E* Õ xÝ nghiÖp thÝch nép lÖ phÝ th¶i. 2 MCA MCA 2 1 Møc th¶i 3 LÖ phÝ th¶i www.thuvien247.net 17 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 1 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 8 F* A P F C 1 E E Møc x¶ th¶i MAC 2 1
C©u hái 17: Khi nµo th× ngêi ta a thÝch chuÈn møc th¶i h¬n lÖ E* E E Møc x¶ th¶i 1 2 phÝ th¶i ? Cho vÝ dô.
C©u hái 18: ThÕ nµo lµ giÊy phÐp x¶ th¶i cã thÓ chuyÓn nhîng
Ngêi ta a thÝch chuÈn møc th¶i h¬n lÖ phÝ th¶i khi chuÈn ? Cho vÝ dô.
møc th¶i ®a ra thÊp h¬n lÖ phÝ th¶i. Vµ thêng x¶y ra khi
GiÊy phÐp x¶ th¶i cã thÓ chuyÓn nhîng lµ giÊy phÐp x¶
®êng chi phÝ biªn cña x· héi rÊt dèc trong khi ®êng chi phÝ
th¶i mµ mçi H·ng ®îc cÊp (ph¶i mua) ®Ó g©y ra møc x¶ th¶i
tiªu l¹i t¬ng ®èi tho¶i.
hiÖu qu¶ cña H·ng. Tæng sè møc x¶ th¶i ghi trªn tÊt c¶ c¸c giÊy
VÝ dô: Mét xÝ nghiÖp cã chi phÝ cËn biªn cña x· héi rÊt
phÐp cña mét H·ng b»ng møc chuÈn th¶i cña H·ng ®ã vµ
dèc vµ ®êng chi phÝ biªn ®Ó lµm gi¶m tho¶i: lÖ phÝ th¶i = 8
bn»ng tæng sè møc x¶ th¶i mong muèn kh«ng g©y « nhiÔm m«i
ngh×n ®ång (E*) nhng do thiÕu th«ng tin nªn lÖ phÝ th¶i lµ P = trêng.
7 ngh×n ®ång < P* xÝ nghiÖp t¨ng møc gi¶m th¶i lªn ®Ó gi¶m
VÝ dô: Gi¶ sö 2 xÝ nghiÖp cã ®îc 2 giÊy phÐp ®Ó th¶i tíi 7
th¶i ®«i chót chi phÝ gi¶m th¶i cña xÝ nghiÖp - khi ®ã xÝ nghiÖp
®¬n vÞ, xÝ nghiÖp 1®øng tríc mét chi phÝ cËn biªn t¬ng ®èi
ph¶i tr¶ thªm cho x· héi - biÓu thÞ b»ng tam gi¸c ASC. Trong
cao, ®Ó lµm gi¶m møc th¶i, sÏ chi tr¶ 3750 ®ång ®Ó mua mét
trêng hîp còng sai sãt nh vËy khi dïng chuÈnmøc th¶i - dÉn
giÊy phÐp cho mét ®¬n vÞ th¶i. XÝ nghiÖp 2 gi¸ giÊy phÐp chØ cã
tíi sù gia t¨ng trong c¸c chi phÝ cña x· héi vµ sù gi¶m bít trong
lµ 2500 ®ång. Do ®ã xÝ nghiÖp 2 sÏ b¸n giÊy phÐp cña hä cho
c¸c chi phÝ ®Ó lµm gi¶m møc th¶i - PhÇn chi phÝ cho x· héi lµ
xÝ nghiÖp 1 víi gi¸ gi÷a 2500 ®ång vµ 3750 ®ång. tam gi¸c AEF
C©u hái 19: ThÕ nµo lµ quyÒn së h÷u tµi s¶n? Dïng ®« thÞ ®Ó S
ph©n tÝch sù vËn hµnh cña m« h×nh mÆc c¶ « nhiÔm trong nÒn E NSC www.thuvien247.net 18 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com) lOMoARcPSD|19844961 1 www.thuvien247.net www.thuvien247.net 9
kinh tÕ thÞ trêng. Ph¸t biÓu ®Þnh lý Coase vµ ph©n tÝch nh÷ng MCA lµ ® 2
êng chi phÝ gi¶m th¶i cña phÝa bÞ « nhiÔm (d©n h¹n chÕ cña nã. quanh vïng)
QuyÒn së h÷u lµ nh÷ng quy t¾c luËt ph¸p m« t¶ ®iÒu mµ
a) XÐt khi nhµ m¸y cã quyÒn tµi s¶n th× d©n quanh vïng
ngêi ta hay c¸c xÝ nghiÖp cã thÓ kÌm ®èi víi vËt së h÷u cña
cã thÓ tháa thuËn ®Òn bï ®Ó cã møc « nhiÔm nhá h¬n m×nh.
b) XÐt khi nhµ m¸y kh«ng cã quyÒn tµi s¶n, d©n quanh
Hy: QuyÒn së h÷u lµ quyÒn cho phÐp sö dông nguånlùc
vïng muèn cã møc « nhiÔm cµng nhá h¬n cµng tèt vµ tho¶
nµo ®ã n»m trong ph¹m vi c¸c quy ®Þnh mµ x· héi chÊp nhËn
thuËn ®Òn bï cña nhµ m¸y ®Ó cã møc « nhiÔm cho phÐp hä tiÕn
1. NÕu cã quyÒn tµi s¶n cµng réng lín th× cã thÓ ngang hµnh s¶n xuÊt.
quy m« s¶n xuÊt do ®ã c¸c ngo¹i øng gi÷a c¸c chñ thÓ kinh tÕ
§å thÞ biÓu diÔn nh sau: trong ®ã ®· ®îc ho¸ A MAC A MAC 2 1 1 2
2. NÕu dïng kh¸i niÖm quyÒn tµi s¶n ®Ó xem xÐt ho¹t A
®éng cña hai chñ thÓ kinh tÕ trùc tiÕp mµ ngo¹i øng tiªu cùc
bªn nµy t¸c ®éng lªn phÝa kia
+ VÝ dô: mét nhµ m¸y ®ãng trªn mét ®Þa ph¬ng mµ ho¹t
®éng s¶n xuÊt cña hä g©y ra « nhiÔm m«i trêng cho d©n c QA Q* QA 2 1
trong vïng. ViÖc gi¶i quyÕt « nhiÔm ®ßi hái nhiÒu chi phÝ mµ
Cã hai phÝa dÔ dµng chÊp nhËn møc « nhiÔm tèi u Q*
nh÷ng chi phÝ ®ã do mét bªn hoÆc do c¶ hai bªn tuú thuéc vµo
*Ph¸t biÓu ®Þnh luËt Coase
viÖc ai lµ ngêi cã quyÒn tµi s¶n ®èi víi chÊt lîng m«i trêng.
Khi c¸c bªn cã thÓ mÆc c¶ mµ kh«ng ph¶i chi phÝ g× vµ ®Ó
MCA lµ chi phÝ gi¶m th¶i cña phÝa g©y « nhiÔm (nhµ
cho hai bªn cïng cã lîi th× kÕt qu¶ ®¹t ® 1 îc sÏ lµ cã hiÖu qu¶, m¸y)
bÊt kÓ c¸c quyÒn së h÷u ®îc Ên ®Þnh nh thÕ nµo. www.thuvien247.net 19 of 30
Downloaded by B?o Thoa (baothhoa@gmail.com)