Đề cương ôn tập môn Triết học Mác - Lênin | Trường Đại học Ngoại Thương
Đề cương ôn tập môn Triết học Mác - Lênin | Trường Đại học Ngoại Thương. Tài liệu được sưu tầm giúp bạn tham khảo, ôn tập và đạt kết quả cao. Mời bạn đọc đón xem.
Môn: Triết học Mác - Lênin (TRI114) 37 tài liệu
Trường: Trường Đại học Ngoại Thương 1.1 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
lOMoARcPSD|32245462
Đề cương ôn tập - Đề cương ôn tập cuối kì môn Triết cô Đào Trang
Triết học Mác Lênin (Trường Đại học Ngoại thương) Scan to open on Studeersnel
Studocu is not sponsored or endorsed by any college or university
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462
Câu 1. Quan nièm cua THMLN vê vêt chât và cic hinh thtrc tôn ciia vot chât a) Quan niç3m cûa V.I.Lenin
- V.I.Lenin dû tiên hành tong kêt toàn dièn nhüng thành turu mbi nhat cua khoa hoc, dâu tranh chông moi biêu
hièn cûa chù nghia hoài nghi, duy tâm
- Lenin dû tim kiêm phtrong phâp dinh nghïa mbi cho Pham trù vat chât thông qua dôi lâp vôi Pham trù thüc
Dinh nghïa dây dû, düng dân nhât b) Dinh nghïa chât cria V.I.Lenin
- vat chât là mot Pham trù triêt hoc dùng dê chi thurc tai khâch quan duqc dem lai cho con ngtròi trong càm
giâc, dum càm giâc cua chüng ta chép lai, Chup lai, phàn inh và tôn toi không lè thuoc vào càm giâc phüp dinh nghïa
- Phuong phâp dinh nghïa không thông thuòng: không quy dtrqc khâi nièm cân dinh nghia vào mot khâi nièm
khâc rong hon, dông thòi chi ra dâc diêm riêng cùa nô
Không thê dùng phuong phâp này dê dinh nghïa vi vat chât là Pham trù triêt hoc
- Dùng câi dôi lâp (dùng S' thfrc dinh nghia vat chât) *Nêi dung dinh nghïa
- Vôt chât là mot Pham trù triêt hoc: phài hiêu vôt chât mot câch khâi quit nhât, không quy vôt chât vè vôt thé
- Dùng dê chi thuc tai khâch quan: thuoc tinh co ban, phò biên nhât cria moi dang vôt chât là ton tai khàch quan
- Dtrqyc dem lai cho con ngtròi trong càm giâc: vat chât là câi cé trtréc, S' thüc là chi cô sau
- Dtrqc cam giâc cua chûng ta chép lai, Chup lai, phàn ânh: con ngtròi cé khà nàng Ilhan tht•rc duqc thé gi&i
- Tôn tai không lè thuoc vào càm giâc: mot làn nùa khâng dinh tinh khâch quan cua vat chât
nghia dinh nghïa vêt chât cria V.I.Lenin
- Giài quyêt düng dân và trièt dè cà hai mat dé co ban cua triét hoc
- Trièt dé khâc phuc han ché cua chû nghia duy vat cù, bâc bo chu nghia duy tàm, bât khâ tri
- Khâc phuc dtrqc khting hoàng, dem lai nièm tin trong khoa hoc tu nhiên
- Tao tién dé xây clwng quan diêm duy vat vê xà và lich su loài ngtrüi
- Là co sû dé xày dung nên tang vüng chic cho su Iiên minh ngày càng chat chè giüa triêt hoc duy vat bien chüng Véi khoa hoc
c) Cüc hinh thü•c tein tgi Clia chât dëng
- van dong là mot phtrung thüc ton tai cùa vot chât
+ Vôt chât chi ton t{li bing côch van dong và chi thông qua van dong mà vat chât biêu hiên su tôn tai cua minh
+ Con ngtr&i chi nhàn thüc sâu sac vê su vat thông qua trang thâi van dông cùa gidi vât chât
- Vân dong là mot thuôc tinh cô hùu cua vat chât
+ van dong cùa vôt chât là van dông tur thân (chông lai quan diêm duy tâm và siêu hinh vê van dông) + Vîn dông Sinh ra cùng
su vat và chi mât di khi su vôt mât di
chuyên hoâ thành sur vôt và hinh
thûc vân déng khâc (van dông nôi chung vinh ctÎu)
*Cüc hình thü•c vên dëng cüa vêt chât - Vân dông xà hôi - Vân dông Sinh hoc - Van dông hoâ hoc - van dông vat IY - Vôt dông co gi&i
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462 Nhân xét:
Cic hinh thirc van dông trên khâc nhau vê chât, tir van dông co hoc dên van dông xâ hôi là khâc
nhau vê trinh dè cua sv van déng
Cic hinh thirc van dông cao xuât hièn trên co so câc hinh thüc van dông thâp hon. Trong khi câc hinh
thüc van dông thâp hon không cô khâ nâng bao hàm câc hinh thûc van dông trinh dô cao
Trong su tôn toi cùa minh, môi su vat cô thê gân liên Véi nhiêu hinh thirc van dông khâc nhau. Tuy
nhiên, bàn thân su tôn toi cùa su vôt bao gib cùng (tac trung bdi hinh thl'rc van dông cao nhât
Cic hinh thûc van dông cô thê chuyên hoâ cho nhau nhung phài tuân theo quy Iuàt bào toàn và chuyên hoà nâng Itrqng *Môi quan hê gifra dëng và dü•ng int
- Dt'rng im: mot trong thâi dac biët cria van dông, van dong trong càn bâng, su vôt còn là né chû chtra bién thành câi khâc
- van dong và dûng im cé môi quan hé tâc dong Ibn nhàt:
van dong là tuyët déi, vinh vièn vi vat chât là vô cùng, vô tan mà van dong là mot phtrung thüc tan tai cua vat chât Dt'rng im: mang tinh tam thòi
• Chi xày ra trong mot quan hé nh{t dinh chû không phài moi quan hè cùng mot lüc
Chi xày ra véri mot hinh thüc van dong chû không phài moi hinh thüc van dông Tam th&i:
• Chi biêu Ilien khi vat còn là né, chtra biên dôi thành câi khâc
• van dong ci bièt co xu hurdng hinh thành, duy tri sur On dinh cira mot sur vat, hièn tuqng nào dô
• van dong nôi chung cé xu hurdng làm vat, Ilien tuqng không ngüng biên dôi *Không gian, thùi gian - Khâi niêm:
+ Không gian là hinh thüc tôn tai cùa vat chât xét vê mat quàng tinh, sur cùng tôn toi, trat tu, kêt câu và su tic dông làn nhau.
+ Thòi gian là hinh tlu'rc tôn tai cüa vôt chât van dông xét vê mât dô dài dièn biên, su kê tiêp cua câc qui trinh.
- Không gian và thbi gian là hinh thirc tôn toi cua vit chât van dông
Không cô không gian và thòi gian thuân tuy tâch ròi vôt chât van dông.
L.L Lénin viet: "Trong the giüi không cô gi ngoài vêt chat dang vên dông và vêt chât dang van dông
không thê van dông dâu ngoài không gian và thùi gian '
Không gian và thòi gian là hai thuoc tinh, hai hinh tht'rc tôn tili khâc nhau cua vat chât van dong,
nhtrng chüng khòng tâch ròi nhau.
Không cô su vat, hièn ttrqng nào tôn tai trong không gian mà lai không cé mot qui trinh dièn biên cua nô.
Cùng không the cô su vàt, hiën tuqng nào cô thòi gian tôn toi mà lai không cé quàng tinh, két câu nhât
dinh. Tinh chât cua không gian và su bién dôi cua né bao gib cùng gàn lién vôi tinh chât và sV biên dôi
cria thòi gian và nguqc lai. Do dé, không gian và thbi gian, vê thvc chât là mot thê thông nhàt không gian - thòi gian.
Vôt chât cé ba chièu không gian (chièu dài, chiéu rong, chiéu cao) và mot chiéu thòi gian (tir qui khü toi tuong lai).
Không gian và thòi gian cua vat chât nôi chung là vô tan, xét vê câ Pham vi làn tinh chât
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462 Câu2. f thúc
a) Các quan niêm vê nguôn gôc Clia thú•c
Là bán thê dâu tiên, tôn tai vinh vién, là nguyên nhân sinh thành, chi phôi su tôn Chú nghia duy tâm
toi, biên dôi cúa toàn bé thê giúi vot chât
Chú nghia duy vot Xuát phát tirthé giói hién thvc dé 1>1
g 'i ái nguón góc cúa S' thúc, coi y thúc cüng Chi siéu hinh
là mot dong vot chát dóc biét, do vót chát sán sinh ra
thúc xuât hién là kêt quá cúa quá trinh tién hoá lâu dài cúa giói tv nhiên, cúa
Chú nghia duy vát lich sú trái dât, dóng thài là két quá truc tiêp cúa thwc tién .xã - lich sú cúa con bien chúng nguiyi
*Nguôn góc tv nhiên cria thú•c - Góm
óc con ngtrài và thé giói khách quan
- BO óc con nguài và thé giói khách quan tác déng lán nhau hinh thành các trinh dé phán ánh cua thé giói vot chát
- Phán ánh: sv ghi lai, tái tao lai dóc diém cúa mot hé thóng vot chát náy O mot hé thóng vot chát khác trong
quá trinh tác déng qua lai giüa chúng
cám dát sét ném xuông dát thi tay c•ôn dát và trên dát có dáll ván tay
+ Phán ánh O trinh dé thâp giói tv nhiên vó sinh Phán ánh co lí hoá: thv déng và chua lua chon
+ Phán ánh O trinh dé cao Ià giói tv nhiên hiru sinh
Phán ánh sinh hoc: Tlurc vot: Tính kích thich
Dong vât chua có thân kinh: tính cám úng
Dong vot có hé thán kinh: phán xa vó diêu kiên
Déng vat bac cao: phán ánh tám lí Con nguüi: thúc BO óc nguc'yi
và mói quan hé gita con nguài vái thê giúi khách quan too ra quá trinh phán ánh náng dong, sáng tao
Nguón góc tv nhiên cúa S' thúc *Nguôn góc xü cúa th1i'C
- Lao dong: quá trinh con ngu¿yi
sir dung cóng cu lao déng tác déng vào giói tv nhiên cái biên các dong sán có
trong gi&i tv nhiên dé tao ra cúa cái, vât chât nhám thoá mán nhu cáu tón toi cúa con ngtrüi. - Vai tró coa lao dong:
Hoàn thiên dán chúc náng cúa bé óc
Nhà lao déng mà con ngu&i không chi án thvc vot mà cón án dong vot, không chi án song mà cón án chin (phát hién ra lúa)
Tir dáng di khom chuyên thành dáng di tháng
Nhân thúc dugc sv' vot có hé thông, nam dugc bán chât quy luât
Nôi dài giác quan cúa con nguüi Hinh thành ngôn ngü - Ngôn ngü: ra
do nhu câu giao tiêp vá trao dôi thông tin, là vó vat chât cúa tu duy (ruôt là S' thúc) - Vai tró cúa ngôn ngü
+ Chuyên tái tu duy, S' thüc
+ Dõ lé thuôc vào các dôi tuvng vât chât cu thê Làm tu duy phát triên
Lao dong và ngôn ngü lá hai súc kích thích chú yêu, biên bê não con vât thành bé não nguài, phán ánh tâm
IY dông vât thành phán ánh thúc
Kêt luün: Nguôn gôc cúa thúc duvc hinh thành tir hai yêu tô:
+ Nguôn gôc tv nhiên: diêu kiên cân
+ Nguôn gôc xã hói: diêu kiên dú b) Bán chât Clia thú•c
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462 -
thirc lå hinh anh chü quan coa thé giöi khåch quan: thttc lå "hinh ånh"
hién thvc khåch quan trong Oc nguöi
+ Nöi dung phån ånh lå khåch quan
+ Hinh thüc phån ånh lå chti quan - thüc lå
phan ånh thé giöi khåch quan våo trong bé Oc con ngtröi mét cåch chü döng, sång too
+ Traodöi thöng tin giüa chti thé vå döi ttrqyng phån ånh
+ Xåy dvng cåc hoc thuyét, IS' thuyét khoa hoc
+ van döng dé cåi too hoot döng thvc tién C.Måc.• 'W Y thic Ching qua chi chcit
dem chuyén våo trong diu ("c con ngtråi vå dtrgc• cåi bién " di tmng db - thüc mang bån chit lich - xä höi + Diéu kién lich sir + Quan he xä höi c) Kit cåu Clia j thic
*Cåc kip cåu tric Clia j thü•c
- Tri thirc: sv hiéu biét coa con ngtröi vé cåc
vat, hién ttreng trong thé gibi khåch quan; göm 2 cap do:
+ Tri thüc cam tinh: chi biét duqc vé bé ngoåi cüa sv vat
+ Tri thüc IS' tinh: biét duvc bån chåt cüa sv vat
- Tinh cam: lå mot hinh thåi (tac biét cüa sv phån ånh hién thvc, dtrqc hinh thånh tty sv khåi quåt nhüng cåm
xüc cu thé cüa con nguöi khi nhön tåc döng cua ngoai cånh
- Niém tin: sv tin trrong cüa con nguöi våo mot sv vat, hién ttrqyng hoöc mét khå näng nhåt dinh nåo db, Iå bé
loc Iva chon thöng tin vå chi löi cho moi hånh döng cüa con nguöi trong hién tai vå ttrong Iai. -
chi: sv biéu hién sirc manh cüa bån thån mbi con ngtröi nhäm vtrqyt
qua nhüng cån tro trong quå trinh thvc
hién muc dich, lå mat näng döng cüa •y thüc.
Båc Ho: "Cö tåi ma khöng cc; dt'rc lå ngu•åi
dung. Cc; dic må khöng cc; tåi thi låm viéc gi cüng khö "
Lenin: "Nhiét tinh + Ngu döt = Phå hogi"
Lå nhüng trong thåi khåc nhau cüa tam IS' con ngtröi. Tri thüc Iå yéu tå quan treng nhåt vi tri thfrc Iå phuong thirc ton tai coa thirc *Cåc cap Clia j thü•c - Tv S' thirc:
+ Lå thirc huröng vé nhön thüc bån thin minh trong möi quan he vcii y thttc vé thé giöi bén ngoåi
+ Dånh dåu trinh dö phåt trién coa thirc
=> Xåc dinh ding tru, nhtrqc diém cüa minh; låm chil bån thin; chti döng diéu chinh hånh vi cüa minh trong tåc döng qua loi thé gibi khåch quan. - Tiém thirc:
+ Li nhüng hoat döng tam IS' dibn ra bén ngoåi sv kiém soåt cüa thirc
+ Lå nhüng tri thüc må clui thé co tir truöc gin nhu dä thånh bån näng, ICS' näng näm trong tang såu S' thüc coa chü thé
+ CO vai trö quan trong trong döi song vå tuduy khoa hoc: gop phån giåm sv quå tåi cüa dåu öc khi
cong viéc lap lai nhiéu län må vån dim båo dö chinh xåc cao vå chat ché - Vö thirc
+ I-a nhüng hién tuqng tam 19 khöng phåi do IS' tri diéu khién, näm ngoåi phqm vi cüa IS' tri må thüc
khöng kiém soåt duvc trong mot lüc nåo db
+ Diéu khién hånh vi thuöc vé bån näng, thöi quen,... thöng qua phån xo khöng diéu kién => Lim chü
söng nöi tam, kiém ché nhüng trong thåi Itc ché coa tinh thån; giåm cäng thäng khöng cin
thiét do thän kinh låm viéc quå tåi
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462
Ciu 3. Möi quan hé giira VC vi YT a) Khäi ni?m
- vat chåt lå mot Pham trü triét hoc ding dé chi thvc toi khåch quan duqc dem loi cho con ngtröi trong cam
giåc, duec cam giåc cüa chüng ta chép lai, chup loi, phån ånh vå tön toi khöng IQ thuöc våo cåm giåc
- Y thirc lå mat tinh thin coa döi song xä höi, bao göm nhüng quan diém, tu tuOng cüng nhüng tinh cåm, tåm
trong, truyén thöng,...nåy Sinh tir tön toi xä höi vå phån ånh ton toi xä höi trong nhüng giai doan nhåt dinh. b) Möi quan h? giü•a chit vå j thic
*Quan diém Clia chü nghia duy tim vå chi nghia duy siéu hinh Chü nghia duy tåm Chü nghia duy vät siéu hinh
- thuk lå t6n tai duy nhåt. tuyét d5i, cd tinh
quyét dinh; con thé gidi vit chat chi lå bån - Tuyet d6i hoå t6 vot chåt Sinh ra thüc.
Sao, biéu hien khåc cüa O"üc tinh than, lå quyét thüc
tinh thü hai. do thüc tinh thån Sinh ra
- Phi nh$n tinh déc [ép tüdng d6i tinh nång
- Phi nhån tinh khåch quan, cddnq diéu vai tro döng, sång tao Cia t'/t hüc trong hoat d6ng thLfc
nhån t6 chü quan. duy chi, hånh dong båt
tién; rd våo trpng thåi thu déng. 'i tröng chd chip diéu kier-I. quy tuit khåch quan khöng dem hteu qui trong hopt dong thVc tién
*Quan diém Clia chti nghia duy vet bien chli•ng - vat chåt quyét dinh thüc:
vat chit quyét dinh nguön göc cüa thfrc. vat chåt Sinh ra S' thüc, vi thirc xuät hién gän lién sv
xuåt hién Clia con ngu&i cåch dåy tir 3 dén 7 triéu näm, må con nguöi lå két qua cüa mot quå trinh phåt
trién, tién hoå låu dåi, phüc top cüa gi&i tv nhién, cüa thé gibi vat chit.
vat chåt quyét dinh nöi dung cüa S' thüc. DcrOi
båt 10' hinh thi'rc nåo, thirc déu lå phån ånh hién thvc
khåch quan. Y thirc må trong nöi dung cüa no chäng qua lå két qua cüa sv phän ånh hién thvc khåch
quan våo trong dåu Oc con nguöi
VD. Thé gibi dang di theo xu Inrång toån cau höa kinh te, dtro•ng
nhién mråc ta phåi döi miri tiff duy
phät trién kinh té må cüu höi nhüp.
vat chit quyét dinh bån chät cüa thüc. Phån ånh thüc lå phån ånh tich cuc, tv giåc, sång too thöng
qua thvc tiön. Chinh thuc tiön lå hoot döng vat chit co tinh cåi bién thé gi&i cüa con nguöi - Iå co so dé
hinh thånh, phåt trién thüc, trong dé thüc cüa con nguöi vira phån ånh, vira sång too, phån ånh dé
sång too vå sång too trong phån ånh
vat chåt quyét dinh sv van döng, phåt trién coa thüc. Moi sv tån tai vå phåt trién coa tht'rc déu gän
lién vöi quå trinh bién döi cüa vat chit; vat chåt thay döi thi som hay muön thü•c cüng phåi thay döi theo. -
thüc co tinh déc lap tuong döi vå tåc döng tro loi vat chåt:
Tinh déc lap tucyng döi cüa thttc
• Tinh loc hau: phong tuc tap quån tön toi dén ngåy nay, gia truOng, trong nam khinh nü Tinh
trtröc: tuOng cüa cåc nhå khoa hoc, nhå phåt minh co thé vtrqt xa hon phåt trién coa thé gibi
• Tinh ké thira: con cåi ké thira gen coa cha me
thüc tåc döng tro lai vat chåt theo hai htrOng: tinh cvc hoac tiéu cuc
Tich cvc: khi con ngtrOi tri thfrc düng din, co nghi luc, S' chi vå tinh cam tich cuc thi con
ngtrOi khå näng hånh déng hop quy luat khåch quan
VI), Viéc åp dung chil tru•ung
phåt trién kinh té theo mö hinh kinh té thi tru•ång, må cira höi
nhüp ctü thic düy nén kinh tå phåt trién våi 1 töc dé nhanh chöng
Tiéu cvc: khi con ngtröi khöng co tri thüc düng dän, thiéu tinh cam, S' chi cåch mang sé nhän
thüc sai Iåm vå hånh déng tråi quy luat khåch quan
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462 Chli trtrcrng
phát triên nên kinh té theo mô hin/' ké hoqch hóa tép trung bao cáp dà khiên cho
kinh té phát triên mét cách tri trç;, chám chqp
- SV tác déng cúa thúc dói vói vat chát phái thóng qua hoat déng thwc tién cúa con nguOi
- Vai tró cúa S' thúc chinh là vai tró hoat déng thvc tién cúa con ngtrài dtrçyc dibu khiên búi S' thúc c) nghia phu•trng pháp lu@n
- Phài dám báo tính khách quan khi xem xét vot, hien tuçyng
+ Phái xem xét sg vat, hién tuçyng
nhtr chinh nó dang tôn tai trén thwc té: không xuyên tac, bia dót vi ván
hoá truy¿n miéng mang tính tam sao thât bán
+ Trong hoat dóng thvrc tiên, phái lây nhân tó vat chât lám co so
+ Phái tón trong và hành dong theo quy luOt khách quan
+ Tránh chú nghia chú quan duy chí, duy vot tám thtr&ng, thvc dung
- Phái biét phát huy tính nang déng, sáng tao cúa nhân tô chú quan Phài nâng cao tri thúc
quan tâm phát triên giáo duc (xoá non mú chü, phô cap giáo duc, liên ket quôc
Phát huy vai tró cúa nhân tó con nguài; chông tu tu&ng, thái dé thll dong, lai, báo thú, tri trê, thiêu sáng tao
Xây dung nhân sinh quan tich
(táng cuàng boi dufrng tinh cám, niêm tin và Chi) (trich dán Có tài
có dúc, Nhiêt tinh + Ngu dôt)
Tao ra môi trtràng xã Iñi thuân Iqi dê kich thích tính náng dong, sáng tao cúa nhân tô chú quan
Phái giái quyêt dúng dán vân dê Ivi ich
Báo dám sv thông nhât giüa nhiêt tinh cách mong và tri thúc khoa hec: kêt hqp giáo duc tu tu&ng Hô
Chí Minh, chú nghia Mác —
Lênin vói nâng cao trinh dô khoa 119c
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462
Câu 4. NglS' môi liên h? phô bién và nglf vê sur phât trien a) Nguyên nuii liên 11? phb bi"n
- Liên 11C:l à quan hè giüa hai dôi tuqng mà sv thay dôi cùa mot trong sô chûng nhàt dinh làm dôi tuqng kia thay dôi
- Mòi liên hè: dùng dê chi cic môi ràng buoc turong hò, quy dinh và ành htrbng làn nhau giùa câc yêu tô, bç3
Phan trong mot dòi tuçrng hooc gita cic dôi turwng vûi nhau
- Quan diêm siêu hinh: moi sv vat hièn turçmgt rên thê gi6i khâch quan dêu ton tqi biêt lâp, tâch ròi nhau,
không quy dinh ràng bu0c làn nhau, nêu co thi chi là nhùng quan he bê ngoài, ngàu nhiên
- Quan diêm bièn chüng: câc su vat, hièn tuqng, qui trinh khâc nhau vira ton tai dOc lâp, vira liên hê, quy dinh và chuyên hoâ làn nhau - Môi liên he
+ Làm diêu kièn, tiên dê, quy dinh fin nhau giùa cic sur vat, hiën tuvng
+ Tic dong qua lai, chuyên hoâ làn nhau giüa câc mot cùa su vât, hièn turqng
Tàt Cà moi su vat, hièn tucrng cùng nhu thé giûi luôn luôn ton tai trong mòi liên hè phô biên quy dinh ràng
buoc làn nhau, không Cé sv vat hièn ttrqng nào ton tai cô IOp, không liên 11C.
- Mòi liên hè phô biên: khi pham vi bao quât cüa mòi liên hè không chi giéfi han câc dôi turçmg vat chât, mà
dtrqc mb rong sang Cà liên 11C
giüa câc dôi ttrqng tinh thân và giüa chüng véi dôi tuong vat chât sinh ra chûng *Tini, chât
- Tinh khâch quan: môi liên he phô biên là câi vôn co, ton tai déc IOP vdi con ngu&i; con ngtròi chi nhàn thûc
vat thông qua cic môi liên 11C vôn co cûa né VI): Sgr
thuëc Clia co thê sinh vat vào môi truùng. Khi môi tru•òng thay dôi thi co thê sinh vat sè can thich
nghi vüi môi tru•ùng. Môi liên
db không do ai süng tao ra, mà là cüi von cô ctia the giüi vat chât.
- Tinh da dong, phong phû, muôn N'è: moi su vat, hièn turqng dêu co nhùng môi liên Inè cu thê và chüng c6 the
chuyên hoâ cho nhau; d nhüng diêu kièn khâc nhau thi môi liên 11C
c o tinh chât và vai trò khâc nhau. LL Ta thây cc; môi liên
bên trong là quü trình dòng 116a và di 116a Clia co' thê. Còn môi liên bên ngoài Igi là môi liên 11C' c
tia con nguùi vüi môi tnrùng sông.
- Tinh phô biên: co trong tv nhiên, xà hêi và tu duy + TV nhiên: môi quan 11C
giùa dOng vat và thuc vat trong qui trinh trao dôi chât
+ Xi hèi: mòi quan hè giüa câc thành viên trong gia dinh + Tu duy: môi liên
giüa câc câp hoc (câp 1 - câp 2 - câp 3 - Dai hoc) nghïa plurarng phüp lu@n
- Nhàn thirc su vat trong môi liên h? giüa câc yêu tô, câc mat cùa chinh su vat và trong su tic dOng giùa su vat dé cic su vât khâc
- Biét phân loqi tirng môi liên 11C,
xem xét co trong tâm, trong diêm, làm nôi bàt câi co bàn nhât cùa su vât, hièn ttrçmg
- Tir vièc rüt ra môi liên 11C
bàn chât cùa sv vat, ta lai dàt môi liên hê bàn chât dé trong tông thê câc moi liên
cùa sv vat xem xét cg thê trong tirng giai doqn lich sir cu thê.
- Cân trânh phiên dièn siêu hinh và chiêt trung, nguy bien b) Nguyên vê sv phüt triên *Khüi ni?m phüt triên - Quan diêm siêu hinh
+ Phû nhûn su phât triên, tuyet dôi hoâ mat On dinh cüa sur vât, hiên ttrqng
+ Phât triên chi là sv ting hooc giâm vê mat Itrvng, không co sur thay dôi vê chât, không c6 sUra dòi cùa su vât, hièn tuqng méi - Quan diêm bien chi'rng
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462
+ Pliât triên là sv van dong theo htr&ng di lên, tü thàp dên cao, tir don giàn dên pht'rc top, tir chtra hoàn
thièn dén hoàn thièn cùa su vat
+ Su pliât triên không dièn ra theo dtr&ng thâng mà quanh co, phüc tap thàm chi cô nhùng buéc thut lùi
- Pliât triên là mot Pham trù triêt hoc dùng dê chi qui trinh van dong cua sur vôt theo khuynh htrông di lên tir
thâp dên cao, tir don giàn dên phüc top, tir kém hoàn thièn dên hoàn thièn hon
- Tiên hoâ: là mot d{lng cria pliât triên, dièn ra tir tir; là sur biên dôi hinh thtc cua tôn tai tû don giàn dên phüc tap
- Tiên b0: là mot qui trinh biên dôi htrông tûi cài thiên thuc trang xà Mi tir chô chua hoàn thièn dén hoàn thiên hon
*Tinh chat cria sv•phüt triên
- Tinh khâch quan: nguôn gôc cùa sur pliât triên do câc quy luât khâch quan chi phôi mà co bàn nhât là quy luât mâu thuân
VD: Quei trinh phât Sinh giông loài mbi dêu do quü trinh chen lec
tiên hôa. Con ngu•òi muôn tqo ra mât loài
dêu phài nhün thlic V'à lûm theo quy huit dô - Tinh phô bièn:
phât triên dièn ra trong moi linh vue,
vat, Ilien ttrqng, moi qui trinh và giai doan cua
chüng và két qua là câi mbi xuât hiën
+ Tu nhiên: siu pliât trien thành btrôm
+ Xà hôi: xà hôi cong san nguyén thùy pliât trién thành xà hoi chiém htyu nô lé,... + Tu duy: tir không biét biét it biét nhièu
- Tinh phong phü, da dang: qui trinh phàt triên cua su vat, hièn turqng không hoàn toàn giông nhau, nhüng
không gian và thòi gian khâc nhau; chiu su tic dong cua nhièu yêu tô và diêu kien lich su thé
VI).• O thùi diém di hec tiêu 'tec, thli•c•
ta müi chi tiêp can vüi viëc hec chù, hec phép toün don giûn. Dén
thÒi trung hec•, câp 3 sè tiëp can V'üi nhiêu công thli•c, nhiêu môn hec müi han. * nghïa phu•Œng phüp lu@n
- Khi xem xét su vat, hièn ttrçyng
phài luôn (tôt nô trong khuynh hu&ng van dong, biên dôi, chuyên hoâ nhâm
phit hièn ra xu hurdng biên dôi
- Nhàn thirc su vat, hièn tuqng trong tinh bien chûng dê thày dtrqc tinh quanh co, phüc top cùa sv pliât triên
- Biêt pliât Ilien và ung hé câi mûi; chông bào thù, tri tre, dinh kiên
- Biêt kê thira câc yêu tô tich cuc tir dôi tuong cù và phât triên sing tao chüng trong diêu kièn
*Kêt luân: Kêt IWP hai nguyên IY ta, ta rüt ra nguyên tâc lich sti - cu thê - Yêu câu
+ Phài xem xét, dânh giâ sur vat, hièn tuong trong không gian, thòi gian cu thê, trong nhùng diêu kiên,
hoàn cành cu thê, trinh câi nhin chung chung, triru ttrçyng
+ Khi xem xét su vat, hièn tuqng, phài tâi tao lai duqc su van dông, phàt triên cua sur vêt hièn turwng qua
nhüng ngâu nhiên lich sui, qua nhtrng buéc quanh co, nhùng diêu kièn lich sir - cu thê
+ Khi dânh giâ mot luàn diêm khoa hoc, cân dût nô trong nhùng diêu kièn lich sû - cu thê. MOt luân
diêm nào dô cô thê dûng trong trtròng Iwp này nhtrng lai sai trong truròng Iwp khâc, không cô Chân 19 triru turqng, Chân IST bao gib cùng cu thê
VI).' Tir ttròng etàn ôngphài cô "5 thé, 7 thiep " d thòi phong kien là chuyën rat binh tlnròng. NIucng nêu xét d thòi diêm hiÇ$n
t «i, dô là tu tit•òng Iqc hâu, không thê chap nhün, vi ph«m phüp luât và düng bi lén in. - nghia
+ Khi xem xét su vat hièn tuqng, cân dût chüng trong nhùng diêu kiên cu thê, trânh roi vào giào diêu, chiêt trung, nguy bièn
+ Chông lai thâi dô tuyêt dôi hoâ cu thé, xem nhç tiên trinh chung, quy luât chung
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462
Câu 5. Quy Iuêt thông nhât và dâu tranh cic müt dôi IOP
a) Vi tri, vai trò czia quy lu@t
- Là hot nhàn cua phép bien chûng
- Chi ra nguôn gôc và dong luc cua su phât triên b) Khüi ni?nt nt@t
diii IVP, mât/ thuân bien chti•ng
- Mât dôi lap là nhùng mât, nhùng yéti té,
cô khuynh hu&ng, tinh chiit trii ngtrqc nhau nhtrng dông thòi là diêu kièn tôn tai cho nhau
VD.• Moi hoqt dông kinh tê dëu cô mât scin xuât va mât tiêu dùng. Chting thông nhût vüi nhau tao thành mot
chinh thé n/ltrng dông thòi cùng luôn tâc dông bâi trir nhau. Hoqt dông sein -ruât ra sein pliâm côn hoqt
dông tiêu dùng thi lgi triç;t tiêu sein phâm.
- Màu thuàn bien chüng chi méi liên hé théng nh{t, dàu tranh, chuyén hoi làn nhau cita Cic mat déi lap
- Quan nièm siêu hinh phti Ilhan mâu thuàn khàch quan, coi mâu thuàn là thü phi logic chi co trong tu duy, không thê chuyén hoi
- SV théng nhàt giüa câc mât dòi lâp là su ntrong
vào nhau, su cùng tan toi ma không thê tâch ròi nhau gita Cic mât déi lap
hoàn chinh, thông nhât, ché dô ttc hù•u vüi tu cüch là SI,r giàu cô buëc phcii duy tri vình viên ngay câ SI/' tôn tgi
Clia mat doi l'ip cita nô là giai câp vô sein.
- Sv dhu tranh gita cic mât dôi lap là su tic dong qua lai làn nhau giüa cac mat déi lap theo khuynh htrûng
bài trir và phil dinh làn nhau
Trong xi} hëi cô dôi khüng giai câp luôn cô giai câp thông tri l'à giai câp bi tri. Hai giai câp này là hai
mat dôi lçip l'à luôn dâu tranh vüi nhau dé giành quyên lùi vê mình. c) Tinh chât
*Mâu thuân cô tinh khüch quan, phô biên
- Tinh khâch quan cùa mâu thuàn thê hièn chô nô bât nguôn tir bàn thân
vat, hièn turqng; không phy thu0c
vào y thüc chû quan cua con ngu&i
- Tinh phò biên cùa mâu thuân thê hièn chô nô xuât Ilien moi lïnh vurc khâc nhau
+ TV nhiên: sur sòng duroc coi là mot mâu thuân ton tai trong bân thân su vat
+ Tu duy: mâu thuân giüa nâng luc nhàn thüc vô tan bên trong vûi
tôn toi thurc tê cùa nâng luc ây
trong nhüng con nguòi bi han chê bdi hoàn cành,.
+ Xâ hèi: mâu thuân giüa câc giai câp
*Mâu thuân cô tinh da dgng phong phi
- Môi sv vat, Ilien ttrqng dêu cô thê bao hàm nhiêu loai mâu thuàn khâc nhau, bieu hiên khâc nhau trong
nhüng diêu kièn lich sir, cu thê khâc nhau c) Nëi dung quy lu@t
*Mâu thuân là nguôn gôc, déng Iv•c Clia serphüt triên
- Bât kS' mot sv vot hièn ttrçyng
nào cüng chira durng trong dô cic mât dôi lâp, câc mat dôi lâp vira thông nhât
vira dâu tranh vbi nhau tao thành mâu thuàn bièn chüng. Mâu thuân biên chûng cô tinh khâch quan, phô biên - Vi tri, vai trò cria
thông nhât và dâu tranh cua câc mât dôi IOP
vôi sur tôn toi, phât triên cûa su vât, hièn turong:
Thông nhât giùa cic mât dôi lâp, giù cho sur vôt trong trang thâi dirng im tuong dôi, cân bâng tam thèi
dê phân bièt sur vat, hiên tuqng này Véi su vat, hièn tuong khâc
Dâu tranh giùa câc mat dôi lap nhâm duy tri sur van dông, pliât triên, bien dôi liên tuc cüa câc su vàt, hièn tuçmg
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462
*Quå trinh hinh thånh vå giåi quyét müu thuän
- Giai do«n l: sv khåc nhau giüa cåc müt döi lüp (thöng nhåt giüa cåc mat d" lüp gilt vai trö Chü doo)
- Giai doan 2: cåc mat döi lüp xung döt gay gät voi nhau (dåu tranh giüa cåc mat döi lüp giü vai trö Chü dqo)
Mäu thuän bien chting dtrqc hinh thånh
- Giai doqn 3: sv chuyén hoå cüa cåc müt döi lüp lå thöi diém O dö mau thuän bien chirng dtrgc giåi quyét.
Möt sv vat, hien ttrqng moi ra dOi thay thé Cho sv vat, hien tugng kia VD:
höi chiém hihi nö l«; (Giai c•åp chli nö >< nö IQ Cün möt cuöc düu tranh) mäu thuån dl/VC giåi quyét
.rå höi phong kién (xuåt hien mäu thuün mdyi)
*Gic hinh thü•c chuyån hoå dåi l@p:
- Mät döi läp nåy chuyén hoå thånh müt döi lüp kia do Cö sv thay döi cän bän Vé chåt
Nguüi nöng dün thay döi phtro•ng
thü•c cåy bira tir dung träu sang måy cåy dé täng nüng suüt lao döng
- Cå hai müt döi lap cüng chuyén hoå dé chuyén sang hinh thirc möi cao hon vöi sv xuåt hien cüa cåc müt döi lap
VD. Khi müu thuün Clia giai c•üp
thöng tri vå bi tri lén tåi dinh diém thi xä höi phong kien sup dö. Xä höi tu
bån ra dåi vå trong xä höi tir bün Igi tiép tuc hinh thånh nhÜrng
müt doi lüp måi lå giai cap vö sån vå tu san.
Mäu thuån Cü måt di, mäu thuän möi dtrqc hinh thånh. Quå trinh thöng nhåt vä däu tranh giüa cåc müt döi
lüp tiép tuc diön ra, dän dén su hinh thånh cåc sv vat hien tueng m&i. Vi thé, quå trinh van döng, phåt trién
thuc chåt lå quå trinh lién tuc hinh thånh vå giåi quyét mäu thuån cüa bån thän cåc sv vot hien tucyng
Mäu thuån lå nguön göc, déng luc cüa sv phåt trién *Phän Ioai mäu thuün
- Cän cir våo vai trö cüa mäu thuån
+ Mäu thuän Chü yéu: lä mäu thuån nöi lén häng däu O möt giåi doan phåt trien nhåt dinh cüa sv vat,
nö chi phöi cåc mäu thuän khåc trong giai doan dö. Ciiåi quyét dtrqc mäu thuån Chü yéu trong tirng giai
doan lä diéu kién dé sv vat chuyén sang giai doan phåt trién möi.
+ Mäu thuån thü yéu: lå nhüng mäu thuån ra döi vå tön tai trong möt giai dogn phåt trién nåo dö Clia sv
vat, nhtrng nö khöng döng vai trö chi phoi må bi mäu thuän Chü yéu chi phöi. Giåi quyét mäu thuån
tht'r yéu göp phån våo viéc tirng buöc giåi quyét mäu thuån Chü yéu. - Cän
våo quan hö giüa cåc müt döi lüp
+ Mäu thuån bén trong: sv tåc döng qua Iwi giüa cåc müt, cåc khuynh htröng döi läp cüa Cüng möt sv vat
VD: Mäu thuån giÜra hogt däng än vå hogt döng båi tiét
mau thucin bén tmng möi con ngtråi
+ Mäu thuån bén ngoåi: lå mäu thuån diön ra trong möi quan he giüa sv vat dö voi cåc sv vat khåc.
VD: Phöng A vå phöng B déu dang phan dåu de; trå thånh dan vi kinh doanh xuåt säc nhat Clia cöng
ty X. O dåy tön tgi mäu thuån giü•a phöng,4 vå phöng B. IVéu
xét riéng döi våi phöng,4 (hoüc phöng
B), mäu thucin nåy lå mciu thuån bén tmng. - Cän våo tinh chåt lei ich quan he giai cåp
+ Mäu thuän döi khång: lå mäu thuän giüa nhüng giai cåp, nhüng top doån nguOi co Igi ich co bån döi läp nhau.
VD. Mciu thuån giü•a nöng dün våi dia chli, giü•a thuöc dia våi chinh quöc.
+ Mäu thuän khöng döi khång: lå mau thuän giüa nhüng luc luqng xä héi co Ivi ich co bån thång nhåt voi nhau, Chi döi läp
nhüng lei ich khöng co bån, cyc bé, tom thöi.
Mäu thuün giü•a thånh thi vå nöng thöng, giÜra
lao döng tri Öc vüi lao däng chün tay.
- Cän cir våo S' nghia döi vöi sv tön tqi vå phåt trién cüa toån bö sv vat
+ Mäu thuån co bån: lä mäu thuän quy dinh bån chåt cüa sv vat, quy dinh sv phåt trién O tät cå cåc giai
doqn cüa sv vat. Mäu thuän co bån tön tqi trong suöt quå trinh tön toi cüa sv vat. Mäu thuån nåy duqc
giåi quyét thi sv vat Sé thay döi cän bån Vé chåt.
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462
Mâu thuân không co bàn là mâu thuân chi (tac trtrng cho mot phuung dièn nào dé cùa su vat, né không
quy dinh bàn chât cùa su vat. Mâu thuân dô này Sinh hay dtrvc giài quyêt không làm cho su vat thay dòi cin bàn vb chât. d) nghïa plurerngphüp lu@n
- Mâu thuân trong sv vat, Ilien tuqng mang tinh khich quan, phô biên nên phài ton trong mâu thuân
- Phân tich cu thê tirng loai mâu thuân dê tim ra câch gidi quyêt phù Iwp; xem xét vai trò, vi tri và môi quan hê
giùa cic mâu thuân và diêu kièn chuyên hoâ giüa chüng, trânh rap khuôn, mây méc
- Nâm vüng nguyên tâc giài quyêt mâu thuàn bing dàu tranh gita câc m$t dôi IOP, không diêu hoà mâu thuân
cùng không nông v0i hay bào thü
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462 Ciu 6. Quy lu@t
nhfrng thay döi vé ltro•ng dän dén nhfrng thay döi vé chit vi ngtrg•c tri, vai trö Clia quy lucit
- Chi ra cåch thüc van döng vå phåt trién cüa sv vat, hién tuong
- Lå quy luat co bån, phö bién vé cåc phucmg thüc Chung cüa cåc quå trinh van döng, phåt trién trong tv nhién,
xä höi, tu duy vå lå mot trong ba quy luat co bån cüa phép bien cluing duy vat *Chåt
Lå Pham trü triét hoc düng dé chi tinh quy dinh khåch quan von co cüa
vat hién ttreng; Iå sv thöng nhät
hüu co cüa cåc thuöc tinh, yéu to too nén sv vat, hién tuqng låm cho sv vat, hién ttrqng lå no må khöng phåi lå sv vat, hién ttrqng khåc - Phån tich
E)äc diém co ban coa chåt lå no thé hién tinh On dinh ttrong döi cüa sv vat hién tuqng N'löi sv vat hién ttrqyng
déu co quå trinh tbn tai, phåt trién qua nhiéu giai doqn, möi giai dogn lai
nhüng biéu hién vé chåt khåc nhau
Möi sv vat hién ttrqng khöng chi
mot chåt må co thé co nhiéu chåt Chåt cua möi sv vat dtrqyc
biéu hién qua nhüng thuéc tinh coa no. Trong dö thuöc tinh co bån moi
too thånh chåt Clia sv vat. Tuy nhién,
phån chia thuöc tinh co bån vå thuéc tinh khöng co bån chi mang tinh ttrong d" Chåt cüa
vat hién ttrgng khöng nhüng dtrqc quy dinh
nhüng yéu tb too thånh må con bOi
phtrong thüc Iién két giü•a cåc yéu tå too thånh, nghia Iå bOi két cåu coa sv vat
- Lå Pham trü triét hoc düng dé chi tinh quy dinh khåch quan von co cüa sv vat vé mat sö ltrvng, quy mö, trinh
dö, nhip dö,... cüa cåc quå trinh van döng vå phåt trién cüa sv vat hién tuqng - Phån tich
Däc diém co bån cüa ltrvng lå tinh bién döi
Luong cüng mang tinh quy dinh khåch quan: sv vat, hién ttrvng nåo cüng co luqng, ltrvng lå mot dong
cüa vat chåt chiém mot vi tri nhåt dinh trong khöng gian vå tön tai trong mot thöi gian nhät dinh
Sv vat, hién tuqng co nhiéu loqi ltrvng khåc nhau chit khöng phåi co mot luvng duy nhåt
Luong cüa su vat biéu hién rat da dang, phong phü: cö ltrqng diön dot bäng con sö, doi ltrvng chinh
xåc, co Irrqng chi nhön thfrc bäng khå näng triru tuqng hoå, co ltrvng biéu thi hinh thüc bé ngoåi cüa sv
vat, co ltrqng biéu thi quy mö, két ciu bén trong cüa sv vat
*Quan h? bien chti•ng giü'a chåt vå lu•rng - Nhüng thay döi
luvng clän dén nhüng thay dåi chät
N'löi sv vat hién tugng déu co sv thöng nhåt gifra hai mat chåt vå luqng, hai mat dö khöng tåch röi
nhau må tåc döng län nhau mot cåch bien chüng (chåt nåo thi ltrqsng åy)
Chåt: Ser thöng nhcit Clia c•åc thuöc tinh khåch quan von cc; Clia "ntråc".• khöng måu, khöng midi,
khöng vi, cd) thé hoå tan muöi, axil,
Luvng.• Möi phån tti "ntråc "
ceil/ teo tir 2 nguyén tir H V'å I nguyén tti O
Lugng lå mat thuOng xuyén bién döi con chåt lå mat ttrong dbi
dinh, ltrqng döi trong mét gibi hon
nhåt dinh chua låm cho chåt döi, khoång gi&i hon db goi lå dé
Dé lå Pham trü triét hoc chi sv thång nhåt giüa luqng vå chåt, lå khoång gibi hon må trong dö co sv
thay döi vé lugng (ting lén hoöc giåm di) Chua låm Cho sv thay dbi cän bån vé chåt coa sv vat dién ra.
Khi ltrong thay döi dén mot giOi hon nhåt dinh thi sé clan dén sv thay döi chåt, giOi han do chinh lå diém nüt
Diém nüt lå diém giOi hon toi dö xåy ra btröc nhåy
Sv thay döi vé chåt do nhüng thay döi vé lurvng truOc dc; gay ra goi Iå btröc nhåy
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462
Buréc nhày là diêm gidi han tai dô sg thay dôi vè Itrqng làm cho chât cùa su vat thay dôi cin bain, sgr ••,'ât bién thành vat khâc
Luqng bién dòi dot téi diêm nût, vuçyt
qui gidi han dé thi chât cùa su vat, hièn ttrqng thay dôi cin bàn,
su vat, hièn tuçyng bién thành su vat, Ilien tuqng khâc
Lugng bién dôi chtra dat téi dièm nût thi chât cua su vat, hièn turqng dû thay dôi cuc bé
Chât méi tic déng tro lai lurqng, làm cho Itrçyng biên dôi
Su tâc dong, chuyên hoi Itrqng chât - phkl thuOc vào nhüng diêu kièn nhât dinh
Két Iuan: cach thüc cua su pliât triên là di tir luçmg dôi dàn dên chât dôi và nguqc lai, cü nhu thê tao thành
qui trinh van dong, pliât triên liên tue, không ngüng cùa câc su vât, hièn tuqng
+ Câc hinh thüc co b'àn cùa buée nhày
Cic btr6c nhày khâc nhau vê quy mô
• Btrôc nhày cuc bé: làm thay dôi mot sô bé phàn trong chât cùa sur vôt
Buréc nhày toàn bè: làm thay dôi hoàn toàn chât cùa sur vat
Cic buréc nhày khâc nhau vê nhip dieu
Btr&c nhày dot biên: buéc nhày dièn ra trong mot th&i gian ngân
Buréc nhày dân dàn: budc nhày dièn ra trong mot th&i gian dài (trài qua khâu trung gian, qui d0)
Sinh viên tich lùy mot hr«ng kien thli•c dû müi trò thành cir nhân.
Luvng là hrçrng kién thli•c pheii dat diterc Chût là Sinh viën. Dô là tir nûm I dén nûm 4
Diêm nüt chinh là nûm I và nâm 4
Blüc nhdy chinh là tir Sinh viên lén Cli nhân => Lüc này, chât là nhân. nghïa plurŒng phüp lu@n
- Phâi coi trong sw tich lug vê lurqng; trânh tur turdng chti quan, nông vèi, ta khuynh (tuyèt déi hoâ vé chât);
trânh tu tuCmg litu khuynh, bào thù, tri trè (tuyèt dôi hoi vê Itrqng).
- Khi luqng dat dén diêm mit thi tlurc hièn buéc nhày Véi hinh thüc thich hqp•, chéng bào thù, tri tre, hüu khuynh
- Phài biêt tao diêu kièn thich hqp dê cho qui trinh chuyên hoâ Itrçrng
- chât dièn ra theo mot muc dich nhât dinh
- Vân dung linh hoat Cic hinh thtyc btréc nhày
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462
Cåu 7. QL phi dinh cüa phti dinh
a) Vi tri, vai trö Clia quy lucit trong phép bien cluing
- Chi ra khuynh luröng phåt trién cüa sv vat, hién tuqng: tién Ién nhung theo chu IS', quanh co
- Lå khuynh huöng van döng, phåt trién coa sv vat, hien ttrgng qua cåc lån phti dinh bien cluing too thånh hinh thüc mang tinh chu "phü dinh coa phü dinh"
b) Khåi ni?m phii din/' bien chti•ng vå nhüng déc tru•ng bån Clia n"
- Phü dinh nöi Chung Iå sv thay thé mét sv vat, hién tuqng nåy bOi mét sv vat, Ilién tuqng khåc: hoa thånh cay,
cåy thånh quå, qua thånh hot,..
- Phü dinh bien cluing: Iå tv phü dinh, tv phåt trién cüa sv vat, hién tuqxng; lå "mät xich" trong "sei däy
chuyén" dän dén sv ra döi coa sv vat, hién tuqng mOi, tién bé hon so voi sv vat, hien tuqng cü
- Phü dinh siéu hinh lå sv phü dinh do cåc nguyén nhån bén ngoåi dän dén sv triet tiéu sv van döng, phåt trién coa cåc sv vat, hien ttrqng c)
diåm Clia phti din/' bien chti•ng
- Tinh khåch quan: sv Phd dinh dtrqc thvc hién do viéc giåi quyét måu thuån von co bén trong sv vat quy dinh,
hoån toån khöng phy thuéc S' muön chil quan cüa con ngtröi ED. Hgt Ilia
böng lüa 10 mét quy lucit tv nhién, khöng do chi con ngu•åi quyet dinh - Tinh ké thira
+ Sv vat, hién tuqng mcji ra döi co chon loc vå cåi too yéu tö cön thich hop; loqi bO cåc yéu tö gåy can
tro cho sv phåt trién coa sv vat, hién tuvng mOi
+ Cåc yéu tö chon giü loi sé duec cåi too, bién döi dé phü hop vöi sv vat, hién tuqng
+ Sv vat, hién tuqng mOi co chit giåu co hon, phåt trién cao hon, tién bö hon
+ Ké thira bien cluing co sv lién he thöng suöt bén chät giüa cåi mfri vöi cåi cü, giüa no vöi quå klut cüa chinh phü
VD: Nu•üc ta quå dc; lén XHCN, bb qua TBCN nhtrng khöng bö qua hoån toån må ke thira TLSX, LLSX,. d) IVéi dung cüa quy 1110t *Phü dinh Clia phü dinh
- Lå sv phü dinh dä tråi qua mot sö lån phü dinh bien chirng, dån dén su ra döi mét sv vat, hién ttrqng mOi
dtröng nhtr quay tro lai diém xuåt phåt ban dåu nhung trén mot trinh dö cao hon hoån thånh mét chu cüa su vat VD: cåy ngö bäp ngö
hgt ngö (cao han vi cö tinh kes thira) *Tinh chüt
- Tinh khåch quan: khöng phy thuöc våo chi con nguöi
- Tinh ké thira: ké thira tinh hoa chon loc cåi cü dé xåy dung cåi möi
- Tinh chu Icy: phåi tråi qua it nhåt 2 lån phü dinh möi quay loi diém xuåt phåt ban dåu VL tiling täm nhöng trirng
*Phi dinh Clia phü dinh - con dubng "xoåy Clia sv•phåt triön
- Sv vat, hién tuqng mbi ra döi vOi tu cåch Iå két qua phü dinh coa phü dinh, no khöng chåm ditt sv van déng,
phåt trien tiép theo cüa sv vat, hién ttrqyng. Bån thän
vat, hién ttrqng moi do cüng Chira dung cåc nhån tö dé
tv phü dinh bån thån no dån dén sv van döng, phåt trién tiép theo cüa sv vat, hién ttrqng
Låm cho sv vat phåt trién khöng ngüng
- SV phåt trién coa sv vat theo khuynh htrOng phü dinh cüa phil dinh khöng dién ra theo dtröng thäng, vöng
trön khép kin må theo con dtröng "xoåy csc" di lén khöng ngüng
- Con dtröng "xoåy Sc" di Ién cüa sv phåt trién nöi Ién tinh bien cluing coa quå trinh phåt trién: tinh tién lén
lién Wc, tinh ké thira, tinh Chu ky
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462 * nghia phu•Œng phüp lu@n - Khuynh htr&ng tién Iên cua
van dong cùa su vat, hièn tuqng; su thông nhât giùa tinh tiên bô và tinh ké tht'ra cua
pliât triên; kêt qua cua su pliât triên
- Câli nhôn thüc dûng vé xu htrûng phât triên là qui trinh quanh co, phüc top theo câc chu kir phil dinh - Là co
dè nhàn thüc mot câch düng din vê xu htr&ng van dông, phât triên cùa sv vât, hiên ttrçyng
- Cân nàm durqc dôc diêm, ban chût, câc môi liên hè cûa su vat, hièn ttrçmng
d è tâc dông tûi su phât triên, phù
hqp Véi yêu câu hoqt dong nhân thüc.
- Khing dinh nièm tin vào xu htrûng tât yêu là phât trien tiên lên cùa câi tiên bô.
- Cân nâng cao tinh tich cuc cua nhân tô chù quan trong moi hoat dông, niêm tin vào su tât thâng cùa câi méi,
ung hè câi méi; khàc phuc tur tudng bào thù, tri trè, giâo diêu,...
- Dòi hòi trong qua trinh phù dinh câi cü phài theo nguyên tic kê thira cô phê phân, kê thira câc nhân tô hqp
quy luat và loc bO, vuçrt qua, cài t{10
câi tiêu curc, trâi quy luàt
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462
Câu 8. Con dtrirng bien chtrng ctia sv nhên thtrc chân IS'
a) Cüc nguyên tic cria lucin nhgin thü•c duy bi?n chü•ng
- MOt là, thira nhàn thê giéi vat chât ton tai khâch quan bên ngoài và déc làp vüi S' thüc con nguòi
- Hai là, cong nhàn cam giâc, tri giâc, y thüc néi Chung là hinh ành chù quan cüa thê giûi khâch quan
- Ba là, lày thuc tién làm tiêu chuân dê kiêm tra hinh ành düng, hinh ành sai cûa cam giâc, y thüc nôi Chung
b) Ngu;n gâc, bün chit cita nh@n thü•c
- Thira nh$n su ton tai khâch quan cùa thê gi&i và khà nâng nhân thûc cùa con nguròi
- Nhân thüc là mot qui trinh bièn chtng co van d0ng V'à phât triên
- Nhân thüc là mot qui trinh tic d0ng biên chirng giüa chû thê nhân thtc và khâch thê nhàn thirc trên co sd
hoat d0ng thurc tiòn cùa con nguròi
- Khâch thê nh@n thirc (thê giéi xung quanh) tic déng chù thê nhân thirc (con nguòi)
- Nhân thüc là qui trinh phân ânh hiên thuc khâch quan mot câch tich cuc, chù dòng, sing tao con ngtròi
trên co so thuc tiên mang tinh lich sir cu thê
c) Thv•c tiên và vai trò Clia thv•c tiên dôi nh@n thü•c *Khüi niëm - Quan niêm trur6c Mâc
+ Chü nghïa duy tâm: hoat dong cùa tinh thân nôi Chung là hoat dong thuc tién
+ Triêt hoc tôn giâo: hoat dOng sing too ra vù tru cùa thtrqng dê là hoat déng thuc tién
+ Chù nghia duy vat siêu hinh: su vat, hiën thvc, cai càm giâc duqc, chi dtrqc nhàn thttc dubi hinh thüc
khâch thé hay hinh thfrc truc quan
- Quan niêm cùa Mâc: thuc tién là toàn bo hoat dong vat chàt, cam tinh c6 muc dich, mang tinh lich sir - xà
hOi (th&i gian - không gian) Cda con ngtròi nhâm cài bién tu nhièn và xà hèi
Mòi giai doan lich sui khâc nhau sè thçrc tiën khâc nhau
dëng ctia beic nebng elân scin xuat ra Ilia ggo vs 110(tt
dông ctia nh«c sì scing teic nh«c
Bcic nông d'in sti dung công lao dëng. tu' liç$u
lao dëng teic dq;ng vào doi tu•qng lao dëng ho«t dëng vüt chcft Nhqc• sì sang tüc nhqc hoqt dç;ng tinh than
*DVc tru•ng cia hovt dëng thv•c tiôn
- Là hoot déng vàt chàt, cam tinh
- Là phtrong tht'rc tbn tqi co bàn, phô bién cùa con ngtròi và xà hOi
- Là hoot déng co tinh muc dich nhàm cài tao tu nhiên và xà hOi *Cüc dgng hovt dëng tiôn c•o• bein -
dç3ng san xtKit vat chât: là hoot déng dàu tiên và cin bàn nhàt giûp con ngtròi và hoat thiên Cà bàn tinh sinh hoc và xà hOi
- Hoot dç3ng chinh tri xà hèi: là hoot déng nhàm bién dài cic quan hè xà hOi mà dinh cao nhàt là bién dbi cic hinh thâi kinh té - xà hOi
- Float dong thuc nghièm hoâ hoc: là qui trinh mò phOng hièn thuc khâch quan trong phòng thi nghièm dé hinh thành chàn IS' Mòi hoat ctç3ng
co vai trò khâc nhau nhtrng sàn xuàt vot chàt là quan trong nhàt
Vai tre) ctia t/urc• ticin defi n/tûn thü•c - Thuc tién là co so, dong Cda nhàn thüc
+ Thuc tién cung c•âp nhüng tài lièu, vat lieti cho nhàn thirc cùa con ngtr&i
+ Thuc tièn luôn dê ra nhu câu, nhiêm vu và phtrung htrông phàt triên cita nhûn thüc•, rèn luyèn cic giâc
quan cùa con ngtròi ngày càng tinh té hon, hoàn thièn hon
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462
- Thuc tiön Iå muc dich coa nhön thirc
+ Nhön thttc coa con nguöi Iå nhäm phvc vv thvc tiön, soi duröng, clån dät, chi (140 thvc tiön
+ Tri thfrc chi co y" nghia khi no duvc åp dvng våo döi song thvc tién mét cach truc tiép hay giån tiép de phyc vu con nguöi
- Thuc tibn lå tiéu chuån dé kiém tra chin 19
+ Chi co qua thuc nghiém möi cc; the xåc dinh tinh düng dän coa mét tri thirc
+ Tri thfrc Iå két qua cüa quå trinh nhön thirc, tri thüc db co thé phån ånh düng hoöc khöng düng hién
thvc nén phåi dtrqc kiém tra trong thvc tibn
+ Thuc tiön co nhiéu hinh thirc nén khi kiém tra chån 19 co thé bäng thvc nghiém khoa hoc hoöc van
dung IS' luan xä höi våo quå trinh cåi bién xä höi (chån 19 co tinh tuyét döi vå trrong döi nén phåi xét
thvc tién trong khöng gian röng vå thöi gian dåi)
+ Cån phåi quån triét quan diém thvc tibn trong nh%int hüc vå hoot döng dé khäc phvc bénh giåo diéu
d) Cåc giai dogn co• bån Clia quå trinh nh@n thti•c
- V.I.Lenin dä khåi quåt con dtrOng bien chirng coa quå trinh nhön thirc nhtr sau: "Tir trcrc quan Sinh döng dén tu• duy tritu
vå tir tir duy triru tuvng dén thec ti8n - db lå con dtrång bién chi'rng Clia scr nh(in thii•c chin
IS', Clia scr nh(in t/nic thec tai khåch quan. '
*Giai dogn 1: Tü' trg•c quan Sinh déng dén tu• day trü•u
(tir nhün thåc cåm tinh din nh(in thli•c If tinh)
- Nhön thirc cam tinh: lå sv phån ånh truc tiép khåch thé thöng qua cåc giåc quan, thöng qua 3 nic thang nhön thüc
+ Cåm giåc: nåy Sinh do sv tåc déng truc tiép cüa khåch thé Ién cåc giåc quan cüa con nguöi hinh thånh tri thüc giån don nhåt
mot thuéc tinh riéng lé coa vat VD: så müt bein thüy nhån
+ Tri giåc: lå sv tong hvp cua nhiéu cam giåc VD: quå cam sånh xüc glåc: sin shi vi giåc: chua thi giåc: mou xanh khü•u giåc: thum + Biéu
lå hinh anh sv vat dtrqc tåi hién trong Oc nhö tri nhö•, lå khåu trung gian chuyén tir nh@n
thirc cam tinh lén nhön thirc IY tinh
VD: gap mét ngtråi reit quen ci dlrö•ng n/nrng khöng nhå ra Iå ai, vé nhå måi nh(in ra.... + DOC
diém cüa giai dogn nhön thüc cam tinh
• Lå su phån ånh truc tiép döi tuqng bäng cåc giåc quan coa chü thé nhün thirc
• Chi phån ånh dtrqc cåi bé ngoåi, co cå cåi tåt nhién vå ngåu nhién, cå cåi bån chit vå khöng bin chit
- Nhön tht'rc 19 tinh: thöng qua tu duy triru tuqng, con nguOi phån ånh sv vat mot cåch giån tiép, khåi quåt vå dåy du hon
+ Khåi niém: lå hinh thirc diu tién cüa nh@n thüc 19 tinh, phån ånh nhüng dac tinh bån chit coa su vat
VO: con ngtråi lå döng vüt cc; ttr duy lao (tong vå ngön ngÜr
+ Phån doån: lå hinh thüc cüa ttr duy lién két cåc khåi niém loi v6i nhau dé khäng dinh hooc phü dinh
mot ctöc diem, thuöc tinh nåo db cüa döi tuqng.
VI): (Icin töc Viét Nam 10 mét din töc anh hüng
+ Suy 19: lå hinh thttc cüa ttr duy lién két cåc phån doån loi vOi nhau dé rut ra tri tht'rc möi
VD: Mei Sinh vién dciu ltråi hoc. Ben A lå Sinh vién Ben A hråi hoc + Düc diém:
• Phån ånh, khåi quåt, triru ttrqyng, giån tiép sv vöt, hién ttrqng trong tinh tåt yéu, chinh thé toån clien
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462
• Phàn inh durqc môi liên hè bàn chât, tât nhiên, bên trong cûa su vat, nên sâu sic hon nhân thüc càm tinh
• Nhàn thüc ly tinh phài dtrqc gàn liàn
thuc tien và dtrqc kiêm tra bOi thvc tien
- Mbi quan hè giüa nhân thüc càm tinh và nhân thüc IY tinh
+ CO sur thông nhât Véi nhau, liên hè, bô sung cho nhau trong qui trinh nhân thüc cùa con ngtròi
+ Nhàn thl'rc càm tinh cung câp nhùng hinh ành Chân thwc, bê ngoài cua su vat hièn ttrqng là co sa cua nhàn thûc IY tinh
+ Nhân thtrc IY tinh cung câp co so IY luan và câc phuong phâp nhàn thüc cho nhân thûc càm tinh nhanh và dày dû hon
+ Trânh tuyèt dôi hoâ nhàn thirc cam tinh vi sè roi vào chti nghia duy càm; hoac phti nhàn vai trò cùa
nhàn tht'rc cam tinh sè roi vào chù nghia duy IS' cuc doan
*Giai dogn 2: SV' th"ng "hât giü•a trv•c quan Sinh dëng, tw duy triru tuvng và thv•c tiên
- Qui trinh Ilhan thüc cttrqc bât dàu tir thuc ti&n và kiêm tra trong tlurc tiên
- Kêt qua cua cd nhàn thüc càm tinh và câ Ilhan thüc 19 tinh, duroc thuc hièn trèn co sû cûa hoqt dông thurc tièn
- Vòng khâu cua nhàn thtrc, dtrqc IOP di lâp lai nhtrng sâu hon vé bàn chût, là qui trinh giài quyêt mâu thuàn
này Sinh trong Ilhan thüc giüa chua biêt và biêt, giùa biêt it và bièt nhiêu, giüa Chân IY và sai lâm d) Vin Chân Ij *Quan nient vô chân Ij
- Chân IY là tri thirc (19 luan, li' thuyét,...) phù hçyp Véi khâch thê mà nô phàn inh và dtrqc thurc tiòn kiêm nghièm *Cüc tinh chût cûa Chân If - Tinh khâch quan
V.I.Lenin: "Thira nhân Chân If khüch quan, tü•c là Chân IS' không Phu thuôc vào con ngtròi va Ioùi ngu•ò'i "
- Tinh cu thê: Chân ISTI uôn phàn anh su vat, hièn ttrqng trong mot diéu kièn cu thê Véi nhùng hoàn cânh lich
str cu thé trong mot không gian và thòi gian xâc dinh
- Tinh turong dôi và tuyèt dôi:
+ Turong dôi: nhùng tri thüc coa Chân IY dûng nhtrng chtra hoàn toàn dây dui do dièu kiên lich sû chê tréc
+ Tuyèt dôi: nhüng tri thtyc cua Chân IY phàn ânh dây dû, toàn dièn hièn thuc khâch quan mot giai doan lich st cu thê xâc dinh *Vai trò cria Chân dû Mi therc tiôn
- Chân IY là mot trong nhùng diêu kièn tiên quyêt bào dàm su thành công và tinh hièu qua trong hoqt dong thtrc tiên
- Môi quan hé gita Chân IY và hoat dong thwc tièn là môi quan hè bien chûng trong qui trinh van dông, pliât
triên cua câ Chân 19 và thurc tièn: Chân 19 pliât triên nhò thuc tien và thuc tien pliât triên nhò van dung düng
din nhüng Chân IY mà con ngtròi dà dot dtrqc trong hoat (tong thuc tièn
- Quan diêm biên chûng vé môi quan hè gita Chân IY và thgrc tién dòi hOi trong hoat dong nhân thüc con
ngtròi càn phài xuât pliât tir thuc tièn dé dat dtrqc Chân 19, phài coi Chân IY cùng là mot qui trinh
- Phài thuròng xuyên tu giâc van dung Chân IY vào trong hoat dông thuc tiòn dè pliât triên thvc tién, nâng cao
hiêu quà hoat dong cài biên gidi tu nhiên và xà hC)i
- Coi trong tri tht'rc khoa hoc và tich
van dung sang tqo nhùng tri tht'rc dô vào câc hoat dong kinh té — xà
hèi, nâng cao hièu qua cùa nhùng hoat dong dô
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com) lOMoARcPSD|32245462 Câu 9. Thu•c tién a) Khái niêm *Quan ni?m tru•óc Mác
- Chú nghia duy tâm: hoat déng cua tinh thân nói chung Ià hoat dong thuc tiên
- Triêt hec ton giáo: hoat déng sáng too ra vü tru cúa thuvng dé Ià hoat déng tlurc tién
- Chú nghia duy vát siêu hinh: sv vot, hién thUC, cái cám giác dtrçyc,
chi dugc nhân thúc dtrói hinh thúc khách thé hay hinh thúc truc quan *Quan ni?m Clia Mác
- Tlurc tién lá toán bô hoat déng vót chát, cám tính có muc dích, mang tính lich sir - xã hôi (thài gian - khóng
gian) cúa con nguài nhám cái biên tv nhiên và xã hOi
- Mói giai doon lich sú khác nhau sé có thvc tién khác nhau
hoqt déng cita bác nông dán sán xuát ra lúa gao vs hoqt déng ctia nhqc si sáng tác nhqc
Bác nông dán sir dl,mg cóng cu lao déng tu liç;u lao déng tác dóng vào dôi tu•crng lao dóng hoqt déng vét chát
Nhqc si sáng tác nhqc hoqt déng tinh thân
b) Déc tru•ng Clia hogt déng t/urc tiên
- Là hoat déng vot chát, cám tính
- Là phuung thúc tôn tai co bán, phô bién cúa con nguài và xã Iñi
- Là hoat dong có tính muc dich nhám cái too tv nhiên vá xã liéi
UD: "Thüt bqi Ici me thành cóng" Thl,rct iên: thât bai
con ngu•ài nhçin thúc dé thay dái thành công
c) Các dgng hoqt déng thcrc ticin co' bán
- Hoot dong sán xuat vót chât: Ià hoat déng dâu tién vá can bán nhât giúp con ngtrài vá hoat thiên cá bán tính sinh hoc và xi hêi
VD. Hoqt dóng gát lúa ctia nông dcin, lao déng Clia các cóng nhân trong các nhà máy, xi nghiç;p,
- Hoat dong chính tri xà héi:
hoat déng nhãm biên dôi các quan hé xà hOi mà dinh cao nhât là biên dôi các hinh thái kinh té - xã héi E". Báll dai biêu Quôc hêi
- Hoat dong tlurc nghiêm hoá hoc: là quá trinh mô phóng hién thvc khách quan trong phông thí nghiêm dê hinh thành chán
Hoqt déng nghiên ciu, thí nghiêm Clia các n/là khoa hoc de; tim ra vaccine phông COVID-19
Mói hoat déng có vai tró khác nhau nhtrng sán xuât vot chât lá quan trong nhât vi ra dói dâu tién, Ià hoat
dong nguyên thúy nhât và tao tién dé, co sá cho các hoat déng khác. Hai hoot dong cón lai cüng quan trong vi
nó giúp thúc dây xi Iñi phát trién.
d) Vai trô ctia thgrc tiãn dói vÚi nh@n thli•c
*Thcrc tiên là co• sd, déng Clia nh@n thli•c
- Thvc tién cung cáp nhüng tài liéu, vot liéu cho nhân thúc cua con nguài
- Thvc tién Iuôn dé ra nhu câu, nhiêm
và phuong huóng phát triên cúa nhân thúc; rén luyen các giác quan
cúa con nguüi ngày cáng tinh tê hon, hoàn thiên hon
UD; Ngô Tát Tá chúng kien cuêc sông mia phong kiên, mia tlurc dán llà khãc, tàn bao dáng lên án, nin viet lên tiêu thuyêt "Tãt dên" *Thcrc tiãn Id dich Clia nh@n thúc
- Nhân thúc cúa con ngu&i là nhám phvc vu tlurc tiên, soi du&ng, cián dát, chi doo thvc tién
- Tri thúc chi có nghia khi nó dugc áp dung vào dài sông thvc tién mot cách truc tiép hay gián tiép dê phuc vu con nguài
Downloaded by Ph?m Ti?n ??t (dattienpham240707@gmail.com)
Tài liệu liên quan:
-
Khái Niệm Bước Nhảy và Một Số Quan Điểm Triết Học Mác-Lênin
13 7 -
Ví dụ triết học - Tổng hợp chương 2 về vật chất và ý thức
8 4 -
Phân Tích Nguồn Gốc và Bản Chất Ý Thức trong Triết Học | Triết học Mác - Lenin | Trường đại học Ngoại Thương
15 8 -
Tổng quan lý luận về quan điểm phát triển trong triết học
15 8