Đề cương ôn tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Hệ thống luận điểm cách mạng Việt Nam–Trường Đại học bách khoa – đại học Đà Nẵng.

“Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống các luận điểm về cách mạng Việt nam, từ cách mạng giải
phóng dân tộc dân chủ tiến lên CNXH nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng
con người, xây dựng một nước Việt nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ giàu mạnh
góp phần vào sự nghiệp cách mạng thế giới”
Kết luận: Cốt lõi tư tưởng Hồ Chí Minh là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, là
không có gì quý hơn độc lập tự do
Bản chất tư tưởng Hồ Chí Minh: là hệ thống lý luận phản ánh những vấn đề có tính quy luật
của cách mạng Việt Nam.
Nội dung tư tưởng: là quá trình phát triển từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên
cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh: đó là chủ nghĩa Mác - Lênin, truyền thống dân
tộc, trí tuệ thời đại.
Mục tiêu của tư tưởng Hồ Chí Minh: là giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng con người.
Nhiệm vụ nghiên cứu tư tưởng HCM:
- Làm rõ cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Các giai đoạn hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Nội dung, bản chất cách mạng, khoa học, đặc điểm của các quan điểm trong toàn bộ
hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Vai trò nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của tư tưởng Hồ Chí Minh đối
với cách mạng Việt Nam.
- Các giá trị tư tưởng lý luận của Hồ Chí Minh đối với kho tàng tư tưởng, lý luận cách
mạng thế giới của thời đại.
Phương pháp nghiên cứu:
Cơ sở phương pháp luận:
o Thống nhất giữa tính Đảng và tính khoa học
o Nguyên tắc lý luận phải gắn liền với thực tiễn o Quan điểm toàn diện
o Quan điểm lịch sử - cụ thể
o Quan điểm kế thừa và phát triển Phương pháp cụ thể:
- Phương pháp xuyên suốt trong nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh là kết hợp phương
pháp lịch sử với phương pháp lôgíc.
o Phương pháp lịch sử giúp chúng ta nhận thức về mặt lịch sử quá trình tư duy Hồ Chí Minh
o Phương pháp lôgíc để tìm ra cái cốt lõi trong tư duy Hồ Chí Minh và hướng
phát triển mà tư duy Hồ Chí Minh đã đạt tới
- Ngoài ra việc vận dụng các phương pháp: thống kê, phân tích, tổng hợp, điều tra xã
hội học, tiếp xúc nhân chứng lịch sử...cũng là những phương pháp cần thiết trong việc
nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh.
Ý nghĩa việc học tập tư tưởng HCM:
- Nắm vững bản chất cách mạng và khoa học trong tư tưởng HCM
- Bồi dưỡng lòng yêu nước gắn liền với yêu chủ nghĩa xã hội
- Tinh thần độc lập, tự chủ, đổi mới và sáng tạo
2. Bối cảnh lịch sử ra đời của tư tưởng Hồ Chí Minh
Xã hội Việt nam thế kỷ thứ XIX và đầu thế kỷ XX
- Chính sách bế quan tỏa cảng, cự tuyệt mọi đề nghị cải cách của triều đình
Huế và đã không huy động nội lực để bảo vệ và chấn hưng đất nước
- Do sự bốc lột nặng nề của cả đế quốc và phong kiến nên các phong trào
chống Pháp nổ ra khắp nơi nhưng do không có đường lối đúng nên các phong trào đều thất bại Thời đại
- Chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh chuyển sang chủ nghĩa đế quốc làm xuất
hiện hệ thống thuộc địa rộng lớn và cuộc đấu tranh thuộc địa thành cuộc đấu tranh chung
- Cách mạng tháng 10 Nga mở đầu thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới
- Quốc tế III thành lập và “Bản sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về các
vấn đề về dân tộc và thuộc địa”(Lênin) giúp Hồ Chí Minh xác định con đường cứu nước
Nội dung luận cương của Lênin về vấn đề dân tộc thuộc địa
- Con đường cách mạng vô sản là con đường duy nhất giải phóng các dân tộc thuộc địa
- Chủ trương của quốc tế cộng sản là giải phóng các dân tộc thuộc địa thực hiện quyền
bình đẵng thực sự giữa các dân tộc
- Trách nhiệm của Đảng cộng sản ở các nước chính quốc là giúp đỡ các phong trào giải
phóng dân tộc theo con đường cách mạng Vô sản
- Luận cương chỉ rõ bộ mặt giả dối của chế độ dân chủ Tư sản về quyền bình đẳng nói chung
- Khẵng định nhân tố đảm bảo sự thắng lợi của các dân tộc thuộc địa thì phải có sự liên
minh của giai cấp vô sản của tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới
Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự “vượt gộp” tư tưởng văn hóa cổ kim đông tây. Trước hết, Hồ Chí
Minh phải “gộp”, tức là tiếp thu lý luận của C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I. Lênin, tinh hoa văn
hóa Đông - Tây, nhưng nếu chỉ “gộp” thôi thì chưa đủ, chưa có gì là của mình cả. Vấn đề là
sau gộp, phải vượt lên, nghĩa là phải vận dụng sáng tạo, bổ sung, phát triển.
Cơ sở hình thành tư tưởng HCM về độc lập dân tộc Cơ sở lý luận:
o Tư tưởng, quan điểm về độc lập, chủ quyền quốc gia của dân tộc VN
o Cách mạng tháng Mười Nga và Luận cương của Lênin về DTTĐ
o Tư tưởng quan điểm của Tôn Trung Sơn (Trung quốc), Ganđi (Ấn độ) Cơ sở thực tiễn:
o Phong trào đấu tranh của dân tộc Việt nam cuối TK XIX đầu XX
o Phong trào đấu tranh của các nước thuộc địa
o Thế giới quan năng động, sáng tạo, gắn liền điều kiện cụ thể của HCM
Quan điểm của Hồ Chí Minh về dân tộc thuộc địa:
- Đấu tranh giải phóng dân tộc thuộc địa, thực hiện quyền dân tộc tự quyết, thành lập
nhà nước dân tộc độc lập
- Lựa chọn con đường phát triển của dân tộc mình.
- Độc lập tự do là quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm của tất cả các dân tộc
- Độc lập dân tộc phải là nền độc lập thật sự, hoàn toàn
o Dân tộc đó phải có quyền quyết định trên tất cả các mặt kinh tế, chính trị,
quân sự, ngoại giao, toàn vẹn lãnh thổ
o Dân tộc đó phải được bình đẳng với các dân tộc khác
- Độc lập dân tộc gắn liền với hạnh phúc ấm no của nhân dân
- Độc lập dân tộc trong hòa bình chân chính.
Quan điểm của Hồ Chí Minh về quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp:
- Cần phải kết hợp hài hòa vấn đề dân tộc với vấn đề giai cấp trên cả bình diện quốc tế cũng như từng quốc gia
- Thống nhất lập trường giai cấp với lập trường dân tộc, thống nhất lợi ích giai cấp với lợi ích dân tộc.
- Với các nước thuộc địa thì phải ưu tiên cho giải phóng dân tộc, đặt lợi ích dt lên trên
hết, trước hết, lợi ích giai cấp phải phục tùng lợi ích dân tộc. đấu tranh giai cấp phục
tùng đấu tranh giải phóng dân tộc.
- Chỉ có giải phóng dân tộc mới giải phóng được giai cấp… và là tiền đề giải phóng giai cấp.
Cách mạng giải phóng dân tộc muốn giành thắng lợi thì phải đi theo con đường cách mạng vô sản
- Tính chất của cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam là cuộc đấu tranh tự giải phóng
theo tinh thần “đem sức ta giải phóng cho ta”
- Mục tiêu của Cách mạng giải phóng dân tộc là đánh đổ chủ nghĩa thực dân, giành độc
lập dân tộc, thành lập chính quyền của nhân dân.
- Nhiệm vụ của cách mạng giải phóng dân tộc là phản đế và phản phong trong đó phản
đế là nhiệm vụ chủ yếu, phản phong phải phục tùng nhiệm vụ phản đế.
- Cách mạng Việt Nam phải trải qua 2 giai đoạn: Cách mạng giải phóng dân tộc có tính
dân chủ nhân dân và cách mạng xã hội chủ nghĩa đưa đất nước quá độ lên chủ nghĩa
xã hội bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa.
Cách mạng giải phóng dân tộc muốn giành thắng lợi thì phải có sự lãnh đạo của Đảng cộng sản
- Theo Hồ Chí Minh muốn giải phóng dân tộc trước hết cần phải có Đảng cách mạng,
Đảng có vững, cách mạng mới thành công.
- Yêu cầu khách quan, cấp thiết của cách mạng Việt Nam là phải thành lập được một
đảng cách mạng chân chính
- Chỉ có Đảng của giai cấp công nhân Việt Nam mới có đủ điều kiện lãnh đạo cách
mạng đi đến thành công vì giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến, cách mạng triệt để,
đại biểu cho phương thức sản xuất tiến bộ.
- Giai cấp công nhân Việt Nam có những đặc điểm riêng thuận lợi cho quá trình lãnh đạo cách mạng
Lực lượng của cách mạng giải phóng dân tộc bao gồm toàn dân tộc
- Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lê Nin: Quần chúng nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử
- Hồ Chí Minh: cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân, không có gì lớn
mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân, có dân là có tất cả.
- Để huy động sức mạnh của toàn dân, phải đánh giá đúng vị trí của các giai cấp các tầng lớp xã hội
- Hồ Chí Minh chủ trương tập hợp mọi lực lượng có thể tập hợp được nhằm mở rộng
đến mức cao nhất trận tuyến cách mạng, đồng thời phân hóa kẻ thù, cô lập và tập trung
lực lượng đấu tranh vào kẻ thù chủ yếu.
Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo và có khả năng
giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc. Quan điểm Hồ Chí Minh
o Thứ nhất, cách mạng thuộc địa và cách mạng vô sản chính quốc quan hệ bình
đẳng, phải được coi trọng ngang nhau và phối hợp nhịp nhàng với nhau.
o Thứ hai, cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động sáng tạo,
vì xét về tính chất đây là cuộc đấu tranh tự giải phóng
o Thứ ba, cách mạng giải phóng dân tộc có thể giành thắng lợi trước cách mạng vô sản chính quốc.
o Thứ tư, luận điểm này của Hồ Chí Minh đã được cách mạng Việt Nam chứng
minh và làm bùng nổ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới.
Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành bằng con đường cách mạng bạo lực
1. Đấu tranh quân sự
2. Đấu tranh chính trị
3. Đấu tranh ngoại giao
4. Đấu tranh kinh tế
5. Đấu tranh văn hóa
Ý nghĩa của việc học tập nghiên cứu tư tưởng HCM về vấn đề dân tộc:
- Khơi dậy sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc
- Giải quyết vấn đề dân tộc trên quan điểm giai cấp công nhân
- Chăm lo xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân