Đo Lường Thu Nhập Quốc Gia và Các Thành Phần GDP - Đề cương môn Kinh tế vĩ mô | Trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân

ÔN TẬP VĨ MÔ
Chương: Đo lường thu nhập của 1 quốc gia I.
GDP ( gross domestic product – tổng sản phẩm trong
nước ) là giá trị thị trường của tất cả các hàng hóa và
dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong phạm vi 1
nước nhất định ở 1 thời kì nhất định
+ Giá trị thị trường: mọi hàng hóa phải được quy đổi ra tiền
+ Của tất cả: GDP tính tất cả các mặt hàng được sản xuất và
bán hợp pháp trên thị trường – ko bao gồm hàng hóa tự cung
tự cấp và bất hợp pháp + Hàng hóa và dịch vụ:
Hàng hóa: lương thực, quần áo, xe cộ
Dịch vụ: y tế, du lịch, giáo dục, giải trí
+ Cuối cùng: GDP chỉ gồm giá trị của hh cuối cùng ( vd: Giá
điện thoại đã bao gồm giá vi mạch – nếu tính giá vi mạch riêng
thì gây trùng ( GDP ko bao gồm giá hh trung gian ) )
Ngoại lệ: Nếu hh trung gian được mua và lưu kho
để sử dụng or bán sau này thì nó sẽ đc tính vào GDP,
sau đó khi bán ra là trừ lại vào GDP
+ Được sản xuất ra: chỉ tính hàng hóa dịch vụ đc sản xuất ra
trong thời kì tính GDP ( hong lẽ sx 2024 mà tính dô GDP 2025)
Lưu ý: Đồ cho, tặng, biếu, hàng hóa cũ ( như trên),
mua đi bán lại ko tính vào GDP
+ Trong 1 thời kì, ở 1 nước thì tự hiểu ha
- GDP đo lường cả tổng thu nhập và tổng chi tiêu vì trong 1
nền kt thì tổng thu = tổng chi ( thu của người này là chi của người khác )
II. Các thành phần của GDP
Cơ sở kiến thức: nền kinh tế có 4 nhóm người mua chính ( hộ
GĐ, doanh nghiệp, chính phủ, người nước ngoài
Theo công thức tính GDP = C + I + G + NX ( X – IM ) C: Mua sắm hộ GĐ
- Chi của hộ gia đình cho hàng hóa ( hàng lâu bền -ô tô, và
hàng ko lâu bền ) và dịch vụ, ngoại trừ chi cho mua nhà mới I: đầu tư của DN
Đầu tư là hoạt động mua hàng để sử dụng trong tương lai
nhằm sản xuất ra nhiều hàng hóa dịch vụ khác. Bao gồm
tiền của DN mua thiết bị, máy móc, nhà xưởng, sản phẩm sở
hữu trí tuệ ( phần mềm ), và tiền đầu tư cho hàng tồn kho, và
tiền mua nhà mới của hộ gia đình
Công thức: Đầu tư ròng= Đầu tư – khấu hao ( hao hụt khi sử dụng )
VD: Ví dụ: Honda VN sản xuất 1000 chiếc xe máy năm 2013. Bán được 900 cái
( ko nói gì sẽ là bán cho ngtd ), 100 cái còn lại cho vào hàng tồn kho. Tháng 1 năm
2014 thì bán hết 100 cái còn thừa. GDP 2013 và 2014 thay đổi như thế nào theo pp chi tiêu? Năm 2013:
oHonda VN sản xuất 1000 chiếc xe máy.
oBán được 900 chiếc: Đây là tiêu dùng cá nhân (CC).
o100 chiếc còn lại được đưa vào hàng tồn kho: Đây là đầu tư (II) vì
hàng tồn kho được coi là đầu tư vào kho dự trữ. Vậy GDP năm 2013:
GDP2013=C+I=900+100=1000 chieˆ c ˊ xe ma y ˊ 2. Năm 2014:
oTháng 1 năm 2014, Honda VN bán hết 100 chiếc xe máy còn lại
từ hàng tồn kho năm 2013.
oViệc bán 100 chiếc xe này không làm tăng GDP năm 2014 vì
chúng đã được tính vào GDP năm 2013 khi được đưa vào hàng
tồn kho. Khi bán ra, chúng chỉ là sự chuyển đổi từ hàng tồn kho
sang tiêu dùng, không tạo ra giá trị mới. ( tóm lại là trong 2014
ko có sản xuất ra mấy cái xe đó Vậy GDP năm 2014: GDP2014=C+I=0+0=0 chieˆ c ˊ xe
G: mua sắm của chính phủ:
- Bao gồm tiền trả lương cho các công nhân viên và tiền xây các công trình công cộng
- Ko bao gồm các khoản thanh toán chuyển giao: trợ cấp, trợ
giá,bảo hiểm, an sinh xã hội, phúc lợi ( ko đổi lại được
hàng hóa sản xuất ra trong hiện tại )
NX: xuất khẩu ròng ( có thể âm hoặc dương ) - Bản chất:
Xuất khẩu ròng = Giá trị xuất khẩu – Giá trị nhập khẩu Sách nói:
XKR = chi của foreigner cho hàng VN – chi của VN cho hàng nước ngoài
( mà thu = chi => XKR= thu của VN – chi của VN)
Các thước đo thu nhập khác:
- GNP ( tổng sản phẩm quốc dân) = GDP + thu nhập nhân tố
ròng nước ngoài ( NFA= thu nhập vn ở ngoài – thu nhập của nước ngoài ở VN)
- Sản phẩm quốc nội ( NNP )= GNP – khấu hao
- NI ( thu nhập quốc dân –là thu nhập của người dân 1 nước
trong quá trình sản xuất ra hàng hóa hoặc dịch vụ ):
NI= Thu nhập ( cả lương và trợ cấp ) + Thu nhập từ cho
thuê + lãi từ vay or đầu tư + lợi nhuận DN + thu nhập từ
kinh doanh nhỏ + Thuế gián thu ròng ( như VAT á)
Hoặc = GDP + Thu nhập ròng ở nước ngoài - thuế gián thu – khấu hao NI = W R I Pr OI Te NNP – sai số = NI
- Thu nhập cá nhân ( PI) – thuế thu nhập cá nhân = Yd (thu nhập khả dụng ) III. Công thức:
- GDP danh nghĩa ( giá hiện hành nhân lượng hiện hành)
- GDP thực ( giá năm gốc nhân lượng hiện hành ) -> khi báo
cáo thì dùng cái này vì bản chất là người ta muốn biết là
sản lượng có tăng lên hay ko )
- Chỉ số hiệu chỉnh GDP= GDP danh nghĩa / GDP thực nhân 100 ( ko có đơn vị )
- Lạm phát: tình trạng mức giá chung trong nền kt tăng lên
Lạm phát = ( ( hiệu chỉnh sau – hiệu chỉnh trước)/hiệu chỉnh trước ) x 100
Tốc độ tăng trưởng: ( ( real sau – real trước) / real trước).100
Giá trị gia tăng là giá trị hàng hóa cuối cùng – đi giá trị hh
trung gian mà doanh nghiệp sử dụng để làm bánh
GDP = tổng các giá trị gia tăng của từng công đoạn trong SX
Bài tập: Người Nông dân trồng lúa mì bán cho nhà máy 1$ Nhà máy xay bột bánh cho
tiệm bánh 3$ Tiệm bánh làm bánh mỳ bán cho sinh viên 6$ Tính giá trị gia tăng các công đoạn và GDP?
Các bước tính toán:
1. Người nông dân trồng lúa mì bán cho nhà máy với giá 1$:
oNgười nông dân không mua nguyên liệu nào từ bên ngoài, nên toàn
bộR1$Rlà giá trị gia tăng.
oGiá trị gia tăng:R1$
2. Nhà máy xay bột bán cho tiệm bánh với giá 3$:
oNhà máy mua lúa mì từ người nông dân với giá 1 sau đó chế biến và bán giá R . 3
oGiá trị gia tăngR= Giá bán - Giá mua nguyên liệu =R3−1+= 2$
3. Tiệm bánh làm bánh mì bán cho sinh viên với giá 6$:
oTiệm bánh mua bột từ nhà máy với giáR3, sau đó chế biến và bán với giá 6
,Giá trị gia tăngR= Giá bán - Giá mua nguyên liệu =R6−3+= 3$ GDP = 1+2+3 =6
-GDP được coi là tiêu thức tốt nhất để phản ánh
sự thịnh vượng, giàu có của 1 quốc gia
-GDP bình quân đầu người cho biết mức độ
hưởng thụ của người dân ở quốc gia đó
Tuy nhiên cũng có 1 số hạn chế: - GDP bỏ qua KT hộ GĐ
- GDP bỏ qua các hoạt động KT ngầm, loại trừ hết các giá trị
bên ngoài thị trường ( Vd: đi tình nguyện)
- GDP ko tính đến chất lượng môi trường
- GDP ko tính đến công bằng XH ( phân phối thu nhập á)
- GDP ko phải thước đo cho sự hạnh phúc
ĐO LƯỜNG CHI PHÍ SINH HOẠT
-CPI ( consumer price index) đo lường mức giá trung bình
( chính vì vậy nên mới cố định lượng ) của giỏ hàng hóa và
dịch vụ mà 1 người tiêu dùng điển hình mua / tổng chi
phí giỏ hàng hóa dịch vụ mà 1 người tiêu dùng điển hình mua
-Được tính toán và công bố bởi cục thống kê -Công thức:
+ Chi phí giỏ hàng năm = lượng năm gốc*giá năm đó
+ CPI = ( chi phí năm t / chi phí năm gốc ) * 100
+ Tính lạm phát theo CPI = (( CPI năm sau – CPI năm tr) / CPI trước)*100 %
CT quy đổi tiền để so sánh sự tăng giá tiền (VD 2019&2005)
(CPI năm 2019 / CPI năm 2005)*Lượng tiền của 2005
CPI lõi phản ánh mức giá giỏ hh và dịch vụ loại trừ năng
lượng và thực phẩm ( vì 2 cái đó biến động khá nhiều nên CPI
lõi phản ánh lạm phát tốt hơn)
PPI phản ánh chi phí của giỏ hàng hóa dịch vụ mà nhà sản xuất
trong nước bán ( hay nói cách khác là giá đầu ra của giỏ hh dịch vụ đó )
- Những sai số khi đo lường CPI:
+ Lệch do hàng hóa mới: HH mới ra đời làm cho người tiêu
dùng có nhiều sự lựa chọn hơn -> Mỗi đồng đô la có giá trị
hơn -> Phúc lợi người dân tăng lên nhưng CPI ko phản ánh
được ( giảm chi phí nhưng vẫn duy trì được phúc lợi như cũ /
cùng 1 chi phí nhm phúc lợi tăng lên )
VD: 1 người có 1 coupon 100$ thì bạn sẽ chọn cửa hàng
nhiều hh hơn so với cửa hàng cùng giá nhưng ít sự lựa chọn hơn
+ Lệch do chất lượng hàng hóa thay đổi: cùng 1 sản phẩm,
nếu chất lượng tăng / giảm thì giá cũng tăng / giảm-> CPI chỉ có
thể thấy đc sự tăng giảm giá chứ ko thấy đc sự tăng giảm chất lượng
Giá tăng theo chất lượng tăng ko phải lạm phát
.+Sai lệch do chất lượng hàng hóa thay đổi
Hiện tượng: Theo thời gian, chất lượng hàng hóa và dịch vụ có thể
được cải thiện (ví dụ: điện thoại thông minh có nhiều tính năng hơn, xe
hơi tiết kiệm nhiên liệu hơn) hoặc giảm đi (ví dụ: hàng hóa kém bền hơn).
Vấn đề với CPI: CPI thường không điều chỉnh đầy đủ cho những thay
đổi về chất lượng. Nếu chất lượng hàng hóa tăng lên, giá cả tăng có
thể là hợp lý vì người tiêu dùng nhận được giá trị tốt hơn. Tuy nhiên,
CPI vẫn coi đây là sự gia tăng giá cả, dẫn đến việcRđánh giá quá
caoRlạm phát. Ngược lại, nếu chất lượng giảm, CPI có thểRđánh giá thấpRlạm phát.
Kết quả: CPI không phản ánh chính xác sự thay đổi trong giá trị thực
tế mà người tiêu dùng nhận được.
+ Lệch thay thế: giá các hàng hóa thay đổi theo tỷ lệ khác nhau.
Người tiêu dùng có xu hướng mua nhiều các hàng hóa tăng ít và
mua ít các hh tăng nhiều -> Chọn giỏ hàng cố định lượng để tính CPI ko còn chính xác
+ 1 vấn đề khác là mức tăng tiền an sinh XH gắn chặt vs CPI,
nhm nếu tính theo mức giá trung bình chung thì sẽ thiệt cho
người già vì dịch vụ chăm sóc sức khỏe thường biến động giá lớn
Phân biệt Chỉ số hiệu chỉnh GDP và CPI:
+ D phản ánh giá của dịch vụ và hàng hóa cuối cùng được
sản xuất trong nước >< CPI phản ánh giá hh dịch vụ được
người tiêu dùng mua
+ Nhóm hh dịch vụ tính D ( chỉ số giảm phát ) tự động thay
đổi theo từng năm >< CPI thì giỏ hàng cố định qua các năm
Chỉ số giá ( CPI ) được dùng để điều chỉnh theo ảnh hưởng
của lạm phát => Sự điều chỉnh tự động, hợp phát của 1 số tiền
theo ảnh hưởng của lạm phát là chỉ số hóa
Tỷ lệ lạm phát càng cao, sức mua càng nhỏ
Tỷ lệ lạm phát vượt quá lãi suất (số tiền lãi theo giá trị đồng
đô tương lai), sức mua giảm
Tỷ lệ lạm phát nhỏ hơn lãi suất => sức mua tăng
Lãi suất danh nghĩa (i): tỷ lệ lãi suất chưa có điều chỉnh loại
bỏ lạm phát => Tiền trong ngân hàng của bạn tăng nhanh ntn
Lãi suất thực (r): Tỷ lệ lãi suất đã loại bỏ tác động của lam
phát => Sức mua của tiền trong ngân hàng của bạn tăng nhanh ntn r= i-( lạm phát)