Đường đơn là gì? Nhóm phân tử đường nào sau đây là đường đơn?

Đường đơn là gì? Nhóm phân tử đường nào
sau đây là đường đơn? 1. Đường đơn là gì?
Đường đơn (Mono saccarit) là một hợp chất hữu cơ, hay một hợp chất
cacbon hydrat, mà trong thành phần cấu tạo của nó có từ 3 - 7 nguyên tử
cacbon dưới dạng vấu trúc mạch thẳng hoặc mạch vòng. Đường đơn có tính khử mạnh.
Về tính chất vật lý, một vài loại đường cho vị giác của con người cảm thấy vị ngọt.
Chức năng chính của đường đơn là cung cấp trực tiếp cho quá trình oxi hóa
giải phóng năng lượng cho các hoạt động tế bào, phổ biến nhất là glucôzơ.
Trong cuộc sống, ngoài đường đơn, còn có các loại đường khác như đường
đôi (ví dụ: Mantozơ, lactozơ, saccarozơ) và đường đa (ví dụ: Tinh bột,
glicogen, xenlulozơ). Tất cả các sacarit có nhiều vòng trong cấu trúc của
chúng là kết quả của hai hoặc nhiều monosacarit được nối với nhau bằng liên
kết glycosid với sự mất đi một phân tử nước (H2O) trong mỗi liên kết. Các
hợp chất đường nói chung có trong nhiều loại thực phẩm tự nhiên, bao gồm
hoa quả, rau củ, sữa và nhiều thực phẩm chế biến như bánh kẹo và soda thường.
Đường được tìm thấy trong hầu hết các mô thực vật. Mật ong (fructozo) và
trái cây (đặc biệt là quả nho chứa hàm lượng glucozo rất cao) là nguồn cung
cấp đường đơn tự nhiên không giới hạn. Các loại đường đôi và đường đa thì
phổ biến hơn, chẳng hạn như Saccarose đặc biệt tập trung trong mía đường,
củ cải đường và đường thốt nốt và rất lý tưởng cho việc chiết xuất thương
mại hiệu quả để sản xuất đường tinh luyện. Hay Lactose là loại đường duy
nhất không thể được chiết xuất từ thực vật. Nó chỉ có thể được tìm thấy trong
sữa, bao gồm cả sữa mẹ và trong một số sản phẩm sữa.
2. Các loại đường đơn
Dựa vào số lượng nguyên tử C trong 1 phân tử đường đơn, người ta chia
đường đơn thành 2 loại:
- Đường 5 C như Ribôzơ,đeôxyribôzơ,...
- Đường 6 C như Glucôzơ, Fructôzơ, Galactôzơ,....
Đường đơn có chức năng chủ yếu là cung cấp năng lượng cho tế bào, cấu
tạo nên các đường đôi và đường đa, cấu tạo ADN, ARN (đối với đường ribozo và deoxiribozơ)
Loại đường đơn phổ biến nhất là Glucose. Glucose là một chất dinh dưỡng
có giá trị của con người, đặc biệt là đối với người già và trẻ nhỏ. Cụ thể
glucose: Cung cấp năng lượng cho cơ thể: Khi đi vào cơ thể, glucose sẽ
chuyển hóa thành năng lượng và các dưỡng chất cần thiết khác. Đặc biệt,
đường còn có tác dụng kích thích sản sinh insulin giúp làm giảm cảm giác
thèm ăn, hệ thống tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn. Đường Glucose khi
được hấp thụ vào trong cơ thể sẽ được dự trữ ở gan, trở thành nguồn năng
lượng dự trữ dưới dạng glycogen. Chúng sẽ được huy động sử dụng khi cơ
thể người bị thiếu hụt năng lượng.
Ngoài ra, cơ thể hoàn toàn không tiêu hóa chất xơ, rau câu vì không có
enzyme tiêu hóa phù hợp. Không có tiêu hóa sẽ không có hấp thu. Tốc độ
tiêu hóa và hấp thu của họ nhà chất bột đường phụ thuộc rất nhiều vào các
thực phẩm khác được ăn vào cùng với nó, đặc biệt là chất xơ. Quá trình tiêu
hóa và hấp thu chất bột đường diễn ra chậm sẽ có lợi cho sức khỏe, đặc biệt
là những bệnh nhân mắc bệnh đái tháo đường.
Phân biệt đường đơn - đường đôi - đường đa
Đường đơn (Mono saccarit)
Đường đôi (Đi saccarit)
Đường đa (Poli saccarit) Gồm nhiều phân tử
Gồm một phân tử đường chứa 3 - 7 Gồm hai phân tử đường đơn liên kết với đường đơn liên kết nguyên tử C
nhau nhờ liên kết glicôzit và loại 1 phân bằng liên kết glicôzit tử nước qua phản ứng trùng ngưng và loại nước
Ví dụ: Mantôzơ (đường mạch nha) gồm
Ví dụ: Ribôzơ,đeôxyribôzơ, Glucôzơ, 2 phân tử Glucôzơ, Saccarôzơ (đường Ví dụ: Glicôgen, tinh Fructôzơ, Galactôzơ ...
mía) gồm 1 phân tử Glucôzơ và 1 phân
tử Fructôzơ, Lactôzơ (đường sữa) gồm 1 bột, xenlulôzơ, kitin…
phân tử glucôzơ và 1 phân tử galactôzơ. Vai trò:
Là hợp chất mà cơ thể con người có
thể hấp thu được. Quá trình hấp thu này Là nguồn dự trữ năng lượng cho tế bào và cơ thể
diễn ra ở niêm mạc ruột.
Là thành phần cấu tạo tế bào và cơ thể
Chức năng chính của nó là cung cấp Một số pôlisaccarit (đường đa) kết hợp với prôtêin để vận chuyển
năng lượng cho tế bào, cấu thành các các chất qua màng, nhận biết các vật thể lạ
phân tử đường lớn hơn để dự trữ và cấu tạo tế bào cho cơ thể
3. Tính chất hóa học của đường đơn
Hầu hết các monosacarit có công thức là CnH2nOn với n từ 3 đến 7 (riêng
deoxyribose là một ngoại lệ).
Ví dụ: Glucose có công thức phân tử C6H12O6.
Tên của các loại đường điển hình kết thúc bằng - ose, chẳng hạn như trong
"glucose" và "fructose". Đôi khi những từ như vậy cũng có thể đề cập đến bất
kỳ loại carbohydrate hòa tan trong nước. Các mono - saccarit mạch vòng có
chứa nhóm aldehyd hoặc nhóm xeton chứa các liên kết đôi carbon-oxy (C=O)
là trung tâm phản ứng khử. Do vậy, các loại đường đơn đều có tính khử mạnh.
Glucose trong dung dịch tồn tại chủ yếu ở dạng vòng ở trạng thái cân bằng,
với ít hơn 0,1% các phân tử ở dạng chuỗi mở. Do vậy các phân tử glucose có
thể dễ dàng hình thanh liên kết với nhau và với các monosaccarit khác như
fructose, galactose bằng cách hình thành các liên hết glycosid để tạo ra
disaccarit (đường đôi) như secarose hay polysaccarit (đường đa) như tinh bột.
4. Ứng dụng của tính chất hóa học đường đơn trong cuộc sống
Cơ thể con người chúng ta chỉ có thể hấp thụ các loại đường đơn và lượng
đường đơn sinh ra được hấp thu vào máu rất nhanh. Thế nên khi tiếp nhận
các thức ăn có chứa đường đôi và đường đa, các enzyme trong cơ thể phải
hoạt động nhằm cắt rời những liên kết này để hấp thu các đường đơn. Quá
trình cắt rời này gọi là tiêu hóa hay thủy phân đường, bắt đầu từ miệng và
kéo dài xuyên qua dạ dày xuống đến ruột. Enzyme tiêu hóa của cơ thể rất ưa
chuộng liên kết dễ của đường đôi và của tinh bột mạch thẳng – amylose nên
chúng cắt rất nhanh. Ngược lại, enzyme tiêu hóa không thích liên kết của tinh
bột mạch nhánh như xôi nếp nên có thể giải thích tại sao xôi nếp sẽ khó tiêu
hơn cơm gạo tẻ và cảm giác chúng ta no lâu hơn
Cũng bởi vì các đường đơn được cơ thể tiêu hóa và sử dụng nhanh chóng,
dẫn đến lượng đường trong máu tăng và giảm nhanh chóng, gây hạ đường
huyết. Do vậy việc tránh tiêu thụ quá nhiều đường đơn, đặc biệt là đồ ngọt và
nước ngọt, có thể giúp bạn giảm cân, cải thiện phản ứng insulin và kiểm soát
lượng lipid trong máu. Đường đơn nói riêng và đường nói chung không nên
được tiêu thụ quá nhiều bởi nó có liên quan đến sự khởi phát của bệnh béo
phì, tiểu đường, bệnh tim mạch, mất trí nhớ và sâu răng. Do đó, lời khuyên
của các chuyên gia dinh dưỡng dựa trên tính chất của đường đơn đó là giảm
hoặc tránh các loại đường đơn giản trong chế độ ăn uống của mình và thay
thế chúng bằng các loại thay thế lành mạnh hơn như protein, chất xơ và chất béo tốt.
Đường dễ cháy khi tiếp xúc với ngọn lửa, do đó có nguy cơ nổ bụi khi xử lý
đường. Ví dụ, nếu đường được nghiền thành một kết cấu siêu mịn để sử
dụng trong kẹo cao su, sẽ có nguy cơ nổ cao. Bột đường bốc cháy trong vụ
nổ nhà máy đường Georgia năm 2008 khiến 14 người thiệt mạng, 40 người
bị thương và phá hủy phần lớn nhà máy. Khi đường được sử dụng trong nấu
ăn, nó sẽ tạo ra caramen khi tiếp xúc với nhiệt. Trong quá trình này, các hóa
chất dễ bay hơi như diacetyl được giải phóng, tạo ra hương vị caramel đặc trưng.
Document Outline

• Đường đơn là gì? Nhóm phân tử đường nào sau đây là
  • 1. Đường đơn là gì?
  • 2. Các loại đường đơn
  • 3. Tính chất hóa học của đường đơn
  • 4. Ứng dụng của tính chất hóa học đường đơn trong