file bài giảng pháp luật đại cương

lOMoARcPSD|47112390
BÀI GIẢNG PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG
Pháp luật đại cương (Trường Đại học Thương mại) Scan to open on Studeersnel
Studocu is not sponsored or endorsed by any college or university
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022 Bài giảng
PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG 1 YÊU CẦU CHUNG:
TÀI LIỆU: ĐỀ CƯƠNG, GIÁO TRÌNH, VĂN BẢN QPPL
KIỂM TRA: 01 BÀI CÁ NHÂN; 01 BÀI THẢO LUẬN NHÓM
THI: TRẮC NGHIỆM TRÊN MÁY 2
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 1 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022
NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH:
CHƯƠNG 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về nhà nước –
Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam
CHƯƠNG 2: Những vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật –
Pháp luật nước Cộng hòa XHCN Việt Nam
CHƯƠNG 3: Một số nội dung cơ bản của Luật dân sự
CHƯƠNG 4: Một số nội dung cơ bản của Luật hành chính
CHƯƠNG 5: Một số nội dung cơ bản của Luật hình sự
CHƯƠNG 6: Một số nội dung cơ bản của pháp luật phòng chống tham nhũng 3
PHÂN BỔ THỜI GIAN (2 tín chỉ) STT CHƯƠNG SỐ TIẾT LÝ THUYẾT THẢO LUẬN 1 Chương 1 5 4 1 2 Chương 2 11 9 2 3 Chương 3 8 5 3 4 Chương 4 2 2 0 5 Chương 5 2 2 0 6 Chương 6 2 2 0 4
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 2 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022 HƯỚNG DẪN HỌC ◼ Tự đọc tài liệu
◼ Thảo luận cùng giảng viên và các sinh viên khác
◼ Trả lời các câu hỏi ôn tập
◼ Tìm hiểu thêm về các vấn đề thực tiễn 5 CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN
VỀ NHÀ NƯỚC – NHÀ NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 6
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 3 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022 CẤU TRÚC NỘI DUNG
1.1 Những vấn đề lý luận cơ bản về nhà nước
1. 1.1 Nguồn gốc, bản chất, đặc điểm
1.1.2. Hình thức, chức năng
1.2 Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam
1.2.1. Sự ra đời, bản chất, chức năng của Nhà nước CHXHCN Việt Nam
1.2.2. Hình thức Nhà nước CHXHCN Việt Nam
1.2.3. Bộ máy Nhà nước CHXHCN Việt Nam 7
1.1.1 Nguồn gốc, bản chất, đặc điểm của nhà nước
* Nguồn gốc của nhà nước
QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊ NIN VỀ NGUỒN GỐC CỦA NHÀ NƯỚC
Nhà nước là một hiện tượng
xã hội có tính lịch sử
Sự ra đời của nhà nước mang tính khách quan 8
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 4 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022 LLSX phát triển Của cải dư Xuất hiện giai qua 3 lần phân thừa và chế độ cấp và đấu công lao động tư hữu tranh giai cấp
Giai cấp thống trị sẽ Mâu thuẫn giai
thiết lập một tổ chức cấp phát triển
để bảo vệ mình, dập đến mức không
tắt xung đột và quản thể điều hòa lý xã hội đươc
Nhà nước xuất hiện 9
* Nguồn gốc của nhà nước (tiếp)
QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊ NIN VỀ
NGUỒN GỐC CỦA NHÀ NƯỚC Tiền đề kinh tế Tiền đề xã hội Sự xuất hiện NHÀ NƯỚC Đấu tranh XUẤT HIỆN chế độ tư hữu giai cấp 10
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 5 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022
CON ĐƯỜNG HÌNH THÀNH NHÀ NƯỚC Ở PHƯƠNG ĐÔNG
Ở phương Đông, nhà nước
Trong các thị tộc quyền quản lý
được hình thành ở lưu vực
được trao cho một vài cá nhân những con sông lớn
Do sự phát triển của dân số và
Phải trị thủy, làm thủy
sản xuất đã vươn lên thống trị lợi xã hội
Tập hợp với nhau tạo thành
Phải có sự gắn bó cộng đồng
giai cấp thống trị
Phải có một tổ chức đủ sức
Nhà nước xuất hiện
tổ chức việc trị thủy, thủy lợi 11
Do giai cấp thống trị tổ chức ra Tính
Quyền lực nhà nước thuộc về giai cấp thống trị Bản giai cấp chất nhà
QLNN được sử dụng trước nước
hết để bảo vệ vị thế và lợi ích của GCTT
Là đại diện chính thức của
toàn xã hội, xác lập, thực hiện Tính
và bảo vệ các lợi ích cơ bản
của quốc gia, dân tộc xã hội
Thực hiện các nhiệm vụ
chung để bảo vệ chủ quyền,
phát triển kinh tế, văn hóa,
duy trì trật tự xã hội 12
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 6 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022
* Đặc trưng (đặc điểm) của nhà nước
Thiết lập các thiết chế quyền lực công cộng đặc biệt
Phân chia dân cư theo lãnh thổ Đặc trưng
Có chủ quyền quốc gia của nhà nước Ban hành pháp luật
Quy định và thực hiện việc thu các loại thuế 13
Khái niệm nhà nước?
Nhà nước là bộ máy quyền lực đặc biệt, được tổ
chức chặt chẽ để thực thi chủ quyền quốc gia, tổ chức và
quản lý xã hội bằng pháp luật, phục vụ lợi ích giai cấp, lợi
ích xã hội và thực thi các cam kết quốc tế 14
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 7 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022
1.1.2 Hình thức, chức năng của nhà nước
* Khái niệm hình thức nhà nước
Là cách tổ chức quyền lực NN và
những phương pháp khác để thực hiện quyền lực NN 15
1.1.2 Hình thức, chức năng của nhà nước
Hình thức của nhà nước Hình thức Hình thức Chế độ chính thể cấu trúc chính trị
Cách thức, trình tự Cơ cấu hành chính
Phương pháp, biện pháp lập và mối quan
lãnh thổ, mối quan
mà NN sử dụng để thực
hệ gữa các cơ quan
hệ giữa trung ương
hiện quyền lực NN cao nhất của NN và địa phương 16
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 8 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022
1.1.2 Hình thức, chức năng của nhà nước
Hình thức của nhà nước Hình thức Hình thức Chế độ chính thể cấu trúc chính trị Đơn Liên Liên Dân Phản Quân chủ Cộng hòa nhất minh bang chủ dân chủ Tuyêt Hạn Quý Dân Trực Đại đối chế tộc chủ tiếp diện 17
1.1.2 Hình thức, chức năng của nhà nước (tiếp) CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI NỘI ĐỐI NGOẠI 18
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 9 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022
Các hình thái KTXH và các kiểu NN Không còn NN CNCS NN XHCN CNXH CSCN TBCN NN tư sản Phong kiến NN phong kiến Chiếm hữu nô lệ NN chủ nô CSNT Không có NN 19
1.2. Nhà nước CHXHCN Việt Nam
1.2.1 Sự ra đời, bản chất, chức năng a. Sự ra đời 2/9/1945, tại quảng trường Ba Đình, Bác Hồ đã đọc tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam DCCH 20
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 10 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022
1.2. Nhà nước CHXHCN Việt Nam
1.2.1 Sự ra đời, bản chất, chức năng a. Sự ra đời
Quốc hội khóa I (2/3/1946) 6/1/1946 nhân dân
cả nước đã tiến hành
bầu cử Quốc hội đầu tiên 21
25/4/1976, hơn 23 triệu cử tri cả nước đã tham gia
Tổng tuyển cử bầu Quốc hội chung của cả 2 miền 22
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 11 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022
b. Bản chất của nhà nước CHXHCN Việt Nam
Là nhà nước pháp quyền XHCN
Quyền lực NN thuộc về nhân dân, là NN của dân, do dân, vì dân
Thể hiện tính xã hội rộng lớn
Là nhà nước dân chủ
Là nhà nước thống nhất của các dân tộc
Là nhà nước của thời kỳ quá độ lên CNXH 23
c. Chức năng của nhà nước CHXHCN Việt Nam Chức năng của NN CHXHCN Việt Nam Đối nội Đối ngoại Bảo vệ Quản lý trật tự Mở rộng
Tổ chức văn hóa, pháp luật, hợp tác Bảo vệ và giáo dục, quyền với các quản lý Tổ quốc và quốc gia kinh tế KHCN. Xã hội lợi ích khác…. công dân 24 24
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 12 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022
1.2.2 Hình thức Nhà nước CHXHCNVN HÌNH THỨC CỘNG HÒA CHÍNH THỂ HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC CHXHXN CẤU TRÚC Việt Nam ĐƠN NHẤT CHẾ ĐỘ CHÍNH TRỊ DÂN CHỦ 25 25 CHƯƠNG 2
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT –
PHÁP LUẬT NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 26
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 13 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022 NỘI DUNG CƠ BẢN
2.1. Những vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật
2.1.1. Nguồn gốc, bản chất, đặc điểm và mối quan hệ
của pháp luật với các hiện tượng xã hội khác
2.1.2. Hình thức pháp luật 2.1.3. Quy phạm pháp luật 2.1.4. Quan hệ pháp luật
2.1.5. Thực hiện pháp luật
2.1.6. Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý
2.2. Pháp luật CHXHCN Việt Nam
2.2.1. Bản chất và đặc điểm của Pháp luật CHXHCN Việt Nam
2.2.2. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam 27
2.1.1. Nguồn gốc, bản chất, đặc điểm và mối quan hệ
của pháp luật với các hiện tượng xã hội khác 28
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 14 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022
QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊ NIN VỀ PHÁP LUẬT
PL là hệ thống các quy tắc xử sự mang tính
bắt buộc chung do NN ban hành hoặc thừa
nhận nhằm điều chỉnh các mối QHXH theo
mục tiêu, định hướng cụ thể.
Pháp luật là chuẩn mực
hành vi con người do NN
ban hành hoặc thừa nhận 29
NGUYÊN NHÂN HÌNH THÀNH PHÁP LUẬT Cơ sở kinh tế Cơ sở xã hội Sự xuất hiện Sự xuất hiện của kinh tế của giai cấp hàng hóa, mua, PHÁP LUẬT và đấu tranh bán, trao đổi giai cấp …
Sự ra đời của Pháp luật vừa mang tính
khách quan vừa mang tính chủ quan 30
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 15 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022
Phản ánh ý chí giai cấp thống trị Tính giai cấp
Điều chỉnh các QHXH Bản
theo hướng bảo vệ lợi chất
ích cho GC thống trị của pháp
Phản ánh lợi ích chung luật
của các giai cấp tầng lớp khác trong XH Tính xã hội
Hàm chứa các giá trị
tích cực của con người 31
Đặc điểm của pháp luật
Tính quyền lực nhà nước
Tính quy phạm phổ biến
Tính xác định chặt chẽ về hình thức
Tính bắt buộc chung Tính hệ thống 32 32
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 16 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022
2.1.2. Hình thức pháp luật KHÁI NIỆM
Hình thức PL là cách thức mà giai cấp
cầm quyền sử dụng để thể hiện ý chí của
mình thành pháp luật 33
2.1.2. Hình thức pháp luật QUY PHẠM PHÁP LUẬT HÌNH THỨC
CHẾ ĐỊNH PHÁP LUẬT BÊN TRONG
(hình thức cấu trúc) NGÀNH LUẬT HÌNH THỨC PHÁP LUẬT TẬP QUÁN PHÁP HÌNH THỨC BÊN NGOÀI TIỀN LỆ PHÁP
VĂN BẢN QUY PHẠM PL 34
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 17 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022
KHÁI NIỆM VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT
Văn bản QPPL là văn bản có chứa đựng các
quy tắc xử sự chung, do các chủ thể có thẩm quyền
ban hành theo trình tự, thủ tục, hình thức luật định,
được nhà nước bảo đảm thực hiện và được sử
dụng nhiều lần trong cuộc sống. 35
ĐẶC ĐIỂM CỦA VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT ◼
+ Là VB có chứa đựng các quy tắc xử sự chung
◼ + Do các chủ thể có thẩm quyền ban hành theo
trình tự, thủ tục được PL quy định.
◼ + Có tên gọi cụ thể (Hiến pháp, luật, nghị định…)
◼ + Được NN bảo đảm thực hiện
◼ + Được áp dụng nhiều lần trong cuộc sống cho
nhiều vụ việc hay nhiều đối tượng khác nhau 36
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 18 lOMoARcPSD|47112390 12/1/2022
HIỆU LỰC CỦA VĂN BẢN QPPL
* Hiệu lực về thời gian
* Hiệu lực theo không gian
* Hiệu lực theo đối tượng thi hành 37
. Hệ thống pháp luật
Là một chỉnh thể thống nhất các hiện tượng pháp luật KHÁI NIỆM
có sự liên kết, ràng buộc chặt chẽ, thống nhất với nhau,
luôn tác động qua lại lẫn nhau để thực hiện việc điều chỉnh
pháp luật đối với các quan hệ xã hội. ĐẶC ĐIỂM ◼
Hình thành một cách khách quan ◼
Các thành tố trong hệ thống pháp luật có mối liên hệ
chặt chẽ, thống nhất, đồng bộ với nhau. ◼
Tính ổn định chỉ là tương đối CẤU THÀNH ◼
Hệ thống pháp luật quốc gia ◼
Hệ thống pháp luật của nhóm quốc gia ◼
Hệ thống pháp luật quốc tế ◼
Hệ thống pháp luật Việt Nam 38
Downloaded by Hill Nguy?n (teacherhill17@gmail.com) 19