Giai đoạn chuẩn bị điều tra xã hội học | Môn Xã hội học pháp luật - Trường Đại học Luật Hà Nội

lOMoAR cPSD| 59691467
Vấn đề 1: Giai đoạn chuẩn bị tiến hành một cuộc điều tra xã hội học I.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu xã hội học
1. Thuật ngữ “Xã hội học”
- “Xã hội học” – “sociology”:
+ Soucius ( Latinh) = xã hội
+ Logos ( Hy lạp )= lý thuyết, khoa học
Khoa học nghiên cứu về xã hội
- Thuật ngữ “xã hội học” lần đầu tiên xuất hiện vào khoảng những năm 30
của thế ký 19. Anguste Comte là người có công đầu tiên trong việc khai sinh ra ngành xã hội học
- A.Comte đã định nghĩa hã hội học là “khao học cảu xã hội” và là ngành
nhiên cứu các quy luật, cấu trúc và quá trình của xã hội
- Ông là người đầu tiên sử dụng thuật ngữ “xã hội học : và lập luận rằng các
hiện tượng xã hội cần đc nghiên cứu một cách khoa học, giống như các hiện tượng tự nhiên
2. Đối tượng nghiên cứu của xã hội học\
- Là một ngành nghiên cứu về con người với tư cách là chủ thể xã hội, nghiên
cứu cách thức ứng xử giữa con người với con người trong các nhóm xã hội,
trong các cộng đồng và các tổ chức hình thành nên xã hội. Hay nói cách khác
là ngành khoa học nghiên cứu về các mối quan hệ xã hội. Mối qua nhệ xã hội
là moois liê nhệ xã hội tương đối beenf vững và ổn định giữa các chủ thể xã
hội ( các nhần – cá nhân; cá nhân – nhóm; nhóm – xã hội). Các mối quan hệ
này không phải là mối quan hệ triêng rẽ mà nằm trong một chính thể thống
nhất. Trên cơ sở đó để tìm ra logic và cơ chế vận hành của các mối quan hệ.
3. Phương pháp điều tra xã hội học
4. chức năng của xã hội học - chức năng nhận thức - chức năng thực tiến - chức năng dự báo II.
Các bước tiến hành một cuộc điều tra xã hội học lOMoAR cPSD| 59691467 - Giai đoạn chuẩn bị
- Giai đoạn tiến hành thu thập thoong tin
- Giai đoạn xử lí và phân tích thông tin
 cả 3 giai đoạn đều được thực hiện theo một nguyên tắc trình tự thuận. 1. Giai đoạn chuẩn bị.
- là giai đoạn đầu tiên quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến thành công hay thất
bại của cuộc điều tra nên đòi hỏi các nhà nghiên cứu có kahr năng tư duy cao,
kiến thức chắc để có sự chuẩn bị tốt nhất
Bước 1: Xác định vấn đề nghiên cứu và đặt tên đề tài nghiên cứu
* Xác định vấn đề nghiên cứu ( 5W1H )
Vấn đề nghiên cứu Là những mâu thuẫn, nghịch lý, bất cập hoặc hiện tượng nảy
sinh trong thực tiễn đời sống xã hội mà chưa đc hiểu rõ, chưa đc lý giải thỏa đáng
hoặc cần đc làm sáng tỏ dưới góc nhìn khoa học
- Theo Baker cần dựa vào tiêu chuẩn sau để xác định vấn đề nghiên cứu
+ Vấn đề có thể nghiên cứu đc hay không
+ Có từ 2 cách giải thích trở lên đối với mỗi vấn đề xã hội đó
+ Vấn đề thu hút đc sự quan tâm của người nghiên cứu
+ Vấn đề được nghiên cứu sẽ nâng cao hơn nữa nhận thức của co ng
vưới thực tế xã hội hay vấn đề đó sẽ mang lại nhưng tư tưởng và quan điểm mới về vđe
 Thứ nhất, vấn đề nghiên cứu phải xuất phát từ thực tiễn đời sống
 Thứ hai, vấn đề nghiên cứu ko đc quá rộng hoặc quá hẹp
 Thứ ba, khi chọn vấn đề nghiên cứu thì cũng tính xe mình có thể thu thập được
dữ liệu thực té ko, khách thể nghiên cứu có dễ tiếp cận ko, có rõ ràng về đối tượng nghiên cứu ko
 Thứ tư, vấn đề nghiên cứu có tính mới và độc đáo
 Vấn đề nghiên cứu thường được xác định là sự sai lệch của thực tế so với các
chuẩn mực theo cả hai phương diện: tích cực và tiêu cực
* Đặt tên đề tài nghiên cứu là sự thâu tóm toàn bộ ndung nghiên cứu của
đề tài và phải thể hiện đc tính khoa học
- Xác định và sắp xếp trật tự các từ khóa lOMoAR cPSD| 59691467
- Nêu được nội qdung chính của nghiên cứu
+ Tên đề tài ko nên quá dài quá rộng hoặc quá hẹp
+ không sử dụng từ ngữ ko xác định hoặc đa nghĩa - Tên đề tài
+ đối tượng nghiên cứu
+ khách thể nghiên cứu hàm chứa đối tượng nghiên cứu
+ Phạm vi nghiên cứu về mặt không/thời gian
Bước 2: Xác định mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của cuộc điều tra
- Mục đích nghiên cứu: đề làm gì
+ Là kết quả cuối cùng mà đề tài hướng đến , đạt đc, làvđe trung tâm xuyên suốt đề tài
- Mục tiêu nghiên cứu: cần đạt được kết quả cụ thể nào
- Nhiệm vụ nghiên cứu: cần làm gì trong quá trình nghiên cứu
- Vc xác định mục đích nghiên cứ ý nghĩa qtrong và cần thiết vì 3 lý do sau:
+ Là yếu tố xuyên suốt toàn bộ tiến trình thực hiện cuộc điều tra
+ Sẽ quy định nhiệm vụ nghiên cứu và sự lựa chọn phuowg pháp thu thập thông tin
+ nếu cùng đề tài nhiên cứu nhg ta xác định những mục đích nghiên cứu
khác nhau thì kqua thu đc khác nhau Bước 3: Xây dựng giả thuyết nghiên cứu
- Là sự giả định có căn cứ khoa học về cơ cấu, thực trạng của các đối tượng xã
hội, về tính chất của các yếu tố và các mối liên hệ tạo nên các đối tượng đó,
về cơ chế hoạt động và phát triển của chúng + là một câu trả lời giả định tạm thời
+ thể hiện ở dạng quan hệ giữa biến số độc lập và biến số phụ thuộc
+ đc xây dựng dựa trên lý thuyết hoặc qsat trc đó
Các loaih giả thuyết thường dùng trong nhiên cứu xã hội học
- Giả thuyết mô tả là loại giả thuyết dùng để mô tả về đặc điểm, trạng thái thực
tế của vấn đề nghiên cứu lOMoAR cPSD| 59691467
- Giả thuyết giả thích là các giả định về mqh nguyên nhân – kết quả đc chỉ ra
trong đối tượng nghiên cứu. Giả thuyết là loại giả thuyết dùng để nêu ra
nguyên nhân cơ chế hoặc điều kiện dẫn đến một hiện tượng xã hội cụ thể
- Giả thuyết xu hướng là một loạt giả thuyế
- Giả thuyết tương quan là
Các bước xây dựng giả thuyết
Bước 4: Xây dựng mô hình lý luận ,thao tác hóa các khái niệm và xác định các chỉ báo nghiên cứu
- Là khâu cơ bản của một công trình ngiên cứu xã hội học pháp luật
Bước 5: Lựa chọn phương pháp thu thập thông tin
- Yếu tố ảnh hưởng đến chọn phương pháp thu thập thông tin
+ Mục đích, yêu cầu của cuộc nghiên cứu + Tài chính
* Phương pháp phân tích tài liệu * Phương pháp quan sát * Phương pháp phỏn vấn * Phương pháp anket
* Phương pháp thực nghiệm
Bước 6: Soạn thảo bảng câu hỏi
- Bảng hỏi là tổ hợp các câu hỏi - được thiết lập có hệ thống dùng để thu
thập thông tin về đối tượng nghiên cứu * Các loại câu hỏi được sử dụng
trong bảng hỏi a) Câu hỏi đóng - Câu hỏi đóng đơn giản
Câu hỏi chỉ có 2 phương án trả lời khẳng định và phủ định nội dung câu hỏi đưa ra
- Câu hỏi đóng phức tạp
Là câu hỏi có nhiều hơn 2 phương án được đưa ra b) Câu hỏi mở
Là loại câu hỏi chưa có phương án trả lời, người được hỏi phải tự ddauw ra
cách trả lời hoặc nêu lên qua nđiểm , ý kiến riêng của của mình về vấn đề, sự
kiện xã hội mà nhà nghiên cứu đặt ra lOMoAR cPSD| 59691467 c) Câu hỏi kết hợp
Là câu hỏi đưa ra một ý kiến mang tính định hướng sẵn của nhà nghiên cứu
Bước 7: Chọn mẫu điều tra
Mẫu là một bộ phận có thể đại diện được cho toàn bộ khách thể nghiên cứu
Điều tra mẫu là quá trình thu thập thông tin trên bộ phận mẫu đã lựa chọn
sau đó suy rộng kết quả cho tổng thể với một độ chính xác nào đó
Dung lượng mẫu là số người cần thiết tham gia vào cuộc điều tra
- Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản + Có danh sách - Ngẫu nhiên cơ học
Bước 8: Lập phương án dự kiến xử lý thông tin
- Là dự án các công thức toán học
Bước 9: Điều tra thử, hoàn thiện bảng câu hỏi và chỉ báo nghiên cứu
2. Giai đoạn tiến hành thu thập thông tin