TÀI LIỆU ÔN THI THPT QUỐC GIA

Đoàn Văn Bộ (Chủ biên)
Huỳnh Anh Kiệt
MÁY TÍNH BỎ TÚI:
KĨ THUẬT
VÀ SAI LẦM
(Lưu hành nội bộ)
Trường: ..............................................................
Họ và tên: ..........................................................
Lớp: ....................................................................
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2017
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 3
LỜI NÓI ĐẦU
Bắt đầu từ năm 2017, Bộ Giáo dục đưa ra quyết định thi môn
Toán trong kì thi Trung học Phổ thông Quốc gia dưới hình thức trắc
nghiệm khách quan. Với câu trúc đề thi gồm có 50 câu trắc nghiệm
và thời gian gian làm bài 90 phút, tức là 108 giây 1 câu (hay là 1,8
phút/câu) thì đòi hỏi người thi cần phải nhanh chóng ra đáp án chính
xác. Chính vì thế, việc sử dụng công cụ máy tính bỏ túi là rất cần
thiết. Tuy nhiên, nhiều học sinh vẫn chưa khai thác hết tính năng của
máy tính cầm y và vẫn chưa thể vận dụng nó vào việc giải toán
nhanh được. Tài liệu này sẽ giúp các em học sinh nắm vững một số
kĩ thuật cơ bản việc sử dụng máy tính của mình trong các bài tập và
bài thi, đặc biệt là bài thi Trung học Phổ thông Quốc gia sắp tới.
Quyển sách Máy tính bỏ túi – Kĩ thuật và sai lầm được viết trong
thời gian ngắn, chỉ tròn vẹn trong thời gian 2 tuần nên cũng không
thể viết được nhiều các thủ thuật của máy tính để giải các bài toán
được. Quyển sách này chỉ giới thiệu sơ bộ các dạng toán quen thuộc
thuộc chương trình lớp 12 mà thôi. Và trong quá trình biên soạn có
tham khảo một số tài liệu của các thầy, cô, bạn bè từ internet.
Quyển sách này gồm có các chuyên đề sau:
Chuyên đề 1: số phức và các bài toán liên quan
Chuyên đề 2: phương pháp tọa độ trong không gian oxyz
Chuyên đề 3: nguyên hàm – tích phân
Chuyên đề 4: mũ – logarit
Chuyên đề 5: khảo sát hàm số - một số vấn đề liên quan
Chúng tôi đã cố gắng chọn những câu trắc nghiệm tốt để phục
vụ cho các em học sinh rèn luyện thao tác, kĩ năng bấm máy tính qua
các chuyên đề, dạng toán trong những chuyên đề đó.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 4
Tuy nhiên, tài liệu vẫn không thể tránh khỏi sai sót và vẫn còn
lỗi, mong các thầy cô giáo, các em học sinh, các bạn đọc khi sử dụng
tài liệu này nếu phát hiện lỗi sai xin góp ý cho chúng tôi để rút kinh
nghiệm biên soạn lại và những tài liệu sắp tới. Xin cảm ơn.
Hy vọng tài liệu này sẽ giúp cho các em học sinh ôn thi tốt và đạt
kết quả cao trong kì thi sắp tới.
Tp. Hồ Chí Minh, 04-04-2017
Đoàn Văn Bộ
(Sinh viên Trường Đại học Sư phạm Thành Phố Hồ Chí Minh)
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 5
LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, xin cảm ơn các thầy, cô, anh, chị và bạn bè đã chia
sẻ những kĩ thuật sử dụng máy tính bỏ túi lên mạng để cho thôi tham
khảo, học hỏi những kĩ thuật đó. Nó thật bổ ích cho việc soạn và tổng
hợp lại thành quyển sách máy tính bỏ túi – kĩ thuật và sai lầm. Do
thời gian có hạn nên tôi đã sử dụng các ví dụ đó trong phần giới
thiệu kĩ thuật bấm máy tính và bài tập vận dụng. Tuy nhiên, tôi cũng
thêm một số ví dụ khác, bài tập vận dụng vào nữa để có thêm những
bài tập cho các em học sinh thực hành thêm.
Tiếp theo, xin cảm ơn Huỳnh Anh Kiệt – Sinh viên Trường Đại
học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã làm những ví dụ phần
hướng dẫn bấm máy tính theo hình thức tự luận để cho bạn đọc có
thể tham khảo thêm kết quả trước khi qua bấm máy tính bỏ túi của
mình; làm đáp án phần bài tập vận dụng.
Xin chúc cho quý vị có thêm những kĩ thuật sử dụng máy tính bỏ
túi; giúp cho các em học sinh có một mùa thi thành công.
Tp. Hồ Chí Minh, 04-04-2017
Đoàn Văn Bộ
(Sinh viên Trường Đại học Sư phạm Thành Phố Hồ Chí Minh)
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 6
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU .................................................................................................... 3
LỜI CẢM ƠN ..................................................................................................... 5
MỘT SỐ KỸ THUẬT CƠ BẢN CỦA MÁY TÍNH ...................................... 8
CHUYÊN ĐỀ 1: SỐ PHỨC VÀ CÁC BÀI TOÁN LIÊN QUAN ................ 9
A. Các phép toán thông thường: Tìm phần thực, phần ảo, Môđun,
Argument, số phức liên hợp, tính số phức có số mũ cao… ...................... 9
B. Tìm căn bậc hai, chuyển số phức về dạng lượng giác. ....................... 16
C. Phương trình số phức và các bài toán liên quan ................................. 21
D. Tìm số phức thỏa mãn điệu kiện phức tạp. ......................................... 27
E. Tìm tập hợp điểm biểu diễn số phức thỏa mãn điều kiện ................. 34
CHUYÊN ĐỀ 2: PHƯƠNG PHÁP TỌA ĐỘ TRONG KHÔNG GIAN
OXYZ .................................................................................................................. 38
CHUYÊN ĐỀ 3: NGUYÊN HÀM – TÍCH PHÂN ....................................... 45
Dạng 1: Kiểm tra xem một hàm
Fx
bất kì nào trong 4 đáp an có phải
là nguyên hàm của hàm
fx
không? ..................................................... 45
Dạng 2: Cho hàm số
fx
và các hàm số
i
Fx
, hãy xác định một
trong các hàm số
i
Fx
là một nguyên hàm của
fx
sao cho
0
F x C
. ...................................................................................................... 49
Dạng 4: Ứng dụng của tích phân trong hình học ..................................... 52
Dạng 5: Tích phân chống casio .................................................................... 54
CHUYÊN ĐỀ 4: MŨ – LOGARIT ................................................................. 66
Dạng 1: Rút gọn biểu thức mũ – logarit dạng số...................................... 66
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 7
Dạng 2: Rút gọn biểu thức mũ – logarit dạng chữ ................................... 69
Dạng 3: Tính
log
e
f
theo
,AB
với
log ,log
ac
b A d B
. ................... 76
Dạng 5: So sánh hai lũy thừa với số mũ tự nhiên lớn. ............................ 80
Dạng 6: Tính giá trị biểu thức. .................................................................... 82
Dạng 7: Tính đạo hàm và các bài toán liên quan tới đạo hàm ............... 84
Dạng 8: Phương trình và bất phương trình mũ – logarit ........................ 92
CHUYÊN ĐỀ 5: KHẢO SÁT HÀM SỐ - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN
QUAN .............................................................................................................. 101
Kĩ thuật 1: Tính Đạo hàm bằng casio – vinacal ....................................... 101
Kĩ thuật 2: Kĩ thuật giải nhanh và tư duy casio – vinacal trong bài toán
đồng biến, nghịch biến. .............................................................................. 102
Kĩ thuật 3: Kĩ thuật giải nhanh và tư duy casio – vinacal trong bài toán
tìm điều kiện của tham số dể hàm số đạt cực trị tại
0
x
........................ 110
Kĩ thuật 4: Viết phương trình đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của
đồ thị hàm số bậc ba ................................................................................... 112
Kĩ thuật 5: Bài toán liên quan tới tiệm cận ............................................... 116
Kĩ thuật 6: Kĩ thuật giải nhanh bài bài toán tìm giá trị lớn nhất – nhỏ
nhất của hàm số trên đoạn
;ab

............................................................. 123
Kĩ thuật 7: Kĩ thuật giải nhanh trong bài toán lập phương trình tiếp
tuyến của đồ thị hàm số ............................................................................. 128
Một số bài toán casio – vinacal tính sai ..................................................... 130
TỔNG KẾT ..................................................................................................... 134
Tài liệu tham khảo ......................................................................................... 135
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 8
MỘT SỐ KỸ THUẬT CƠ BẢN CỦA MÁY TÍNH
CASIO FX – 570 VN PLUS (và một máy tính tương đương)
1. Sử dụng ô nhớ:
Để gán một số vào ô nhớ A gõ:
SỐ CẦN GÁN → q → J (STO) → z [A]
Để truy xuất số trong ô nhớ A gõ:
Qz
Hàng phím thứ 6 và hàng phím thứ 5 từ dưới lên lưu các ô
nhớ A, B, C, D, E, F, X, Y, M tương ứng như sau:
2. Tính năng bảng giá trị: w7
?fX
Nhập hàm cần lập bảng giá trị trên đoạn
;ab

Srt? Nhập giá trị bắt đầu a
End? Nhập giá trị kết thúc b
Step? Nhập bước nhảy h: tùy vào giá trị của đoạn
;ab

,
thông thường là 0,1 hoặc 0,5
3. Tính năng tính toán số phức: w2
4. Tính năng giải phương trình bậc 2, bậc 3, hệ 2 phương trình
2 ẩn, hệ 3 phương trình 3 ẩn: w5
5. Tính năng tính các bài toán vecto: w8
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 9
CHUYÊN ĐỀ 1: SỐ PHỨC VÀ CÁC BÀI TOÁN LIÊN QUAN
Tất cả các bài toán số phực đều thức hiện trong chức năng w2
(CMPLX). Sau khi thực hiện chức năng đó xong. nhấn q2
(CMPLX), thấy như hình vẽ:
1: arg: Một Argument của số phức
.
2: Conjg: Số phức liên hợp của số phức
.
3:
r
: Chuyển số phức
z a bi
thành Môđun
agrment
4:
a bi
: Chuyển về dạng
(thường áp dụng cho những
môn khác và chuyển từ dạng lượng giác sang dạng đại số).
A. Các phép toán thông thường: Tìm phần thực, phần ảo,
Môđun, Argument, số phức liên hợp, tính số phức có số mũ cao…
Bài toán tổng quát:
Cho số phức
34
12
5
zz
z z z
z

. Tìm số phức z, tính môđun,
Argument và số phức liên hợp của số phức z.
Phương pháp giải:
Để máy tính ở chế độ Deg, không để dưới dạng Rad và vào
chế độ số phức w2.
Khi đó chữ “i” trong phần ảo sẽ là nút b và thực hiện bấm
máy như một phép tính bình thường.
Tính số phức z, môđun, Argument, số phức liên hợp.
Môđun: Ấn qc. Xuất hiện dấu trị tuyệt đối thì nhập
biểu thức đó vào trong và ấn =.
Tính Argument: Ấn q21. Tính số phức liên hợp: Ấn
q22.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 10
Một số ví dụ vận dụng:
Ví dụ 1:
Tìm số phức
2 1 2
2 7 8
1
i
i z i
i
. Khi đó hãy tính
Môđun, số phức liên hợp của z.
Giải:
Làm theo tư duy tự luận như sau:
2
2
2(1 2 )
(2 ) 7 8
1
(7 8 )(1 ) 2(1 2 ) 3 11 ( 3 11 )(1 )
(2 )
11
1
8 14
(2 ) 4 7
2
4 7 (4 7 )(2 ) 15 10
32
25
4
13, 3 2
i
i z i
i
i i i i i i
iz
ii
i
i
i z i
i i i i
zi
i
i
z z i

Sử dụng casio – vinacal để giải:
Thực hiện máy tính trong môi trường số phức: Ấn w2.
Tìm số phức z.
Viết lại số phức dưới dạng
2 1 2
78
2
12
i
i
z
i
ii


Nhập vào màn hình
a7+8UR2+8Upa2(1+2U)
R(1+U)(2+U)=
Được kết quả như hình vẽ.
Vậy
32zi
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 11
Tính môđun
Ấn qc và nhập vào như sau:
2 1 2
78
2
12
i
i
i
ii

sau đó ấn “=”,
được kết quả như hình bên:
Số phức liên hợp
Ấn q22 và nhập sau:
Conjg (...). ở dấu ba chấm giống
cách nhập như dạng tìm số phức:
Tìm Argument của số phức z.
Ấn q21 và nhập sau:
arg(...). ở dấu ba chấm giống cách
nhập như dạng tìm số phức và được
kết quả như hình bên.
Ví dụ 2: Đề thi minh họa của Bộ GD & ĐT lần 2 năm 2017
Tìm số phức liên hợp của số phức
(3 1)z i i
A.
3zi
B.
3zi
C.
3zi
D.
3zi
Giải:
Làm theo tư duy tự luận:
(3 1) 3
3
z i i i
zi
Sử dùng casio – vinacal để giải
w2 và ấn q22.
Nhập như sau: conjg
31ii
và ấn =.
Kết quả ra
3 i
. Vậy đáp
án D đúng.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 12
Ví dụ 3: Đề thi minh họa của Bộ GD & ĐT lần 2 năm 2017
Tìm môđun của số phức thỏa mãn
2 13 1z i i
A.
B.
34z
C.
5 34
3
z
D.
34
3
z
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:

2
2 13 1
(2 ) 1 13
1 13 (1 13 )(2 ) 15 25
35
25
4
34
z i i
z i i
i i i i
zi
i
i
z
Giải bằng casio – vinacal
Chuyển z về dạng
1 13
2
i
z
i
w2 và ấn qc.
Nhập vào như sau:
1 13
2
i
i
và ấn = được
Ví dụ 4: Trích đề thi THPT QG 2015
Cho số phức z thỏa mãn điều kiện
1 1 5 0 1i z i
. Tìm
phần thực và phần ảo của z.
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
2
1 1 5 0
1 5 (1 5 )(1 ) 6 4
32
12
1
i z i
i i i i
zi
i
i
Phần thực là 3 và phần ảo là
2
.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 13
Giải bằng casio – vinacal
15
1 3 2
1
i
z z i
i
.
Vậy phần thực của z là 3 và phần
ảo của z là
2
.
Ví dụ 5: Trích đề thi TNPT 2011
Giải phương trình sau trên tập số phức
1 2 4 5 1i z i i
.
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
2
1 2 4 5
(1 ) 2 4
2 4 (2 4 )(1 ) 6 2
3
12
1
i z i i
i z i
i i i i
zi
i
i
Giải bằng casio – vinacal
4 5 2
13
1
ii
z z i
i
Bài tập vận dụng
Câu 1. Thực hiện phép tính sau:
34
1 4 2 3
i
B
ii

.
A.
34
15 5
i
i
B.
62 41
221
i
C.
62 41
221
i
D.
62 41
221
i
Câu 2. Môđun của số phức
3
5 2 1z i i
là:
A. 7 B. 3 C. 5 D. 3
Câu 3. Tìm số phức z thỏa mãn
4
2 3 1 2
32
i
z i i
i
.
A.
114 2
13 13
i
B.
114 2
13 13
i
C.
114 2
13 13
i
D.
114 2
13
i
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 14
Câu 4. Tìm số phức liên hợp của số phức
1
1 3 2 .
3
z i i
i
A.
53 9
10 10
i
B.
C.
53 9
10 10
i
D.
53 9
10 10
i
Câu 5. Cho số phức
2017
1
1
i
z
i


. Khi đó
23
wz
bằng
A. 1 B.
i
C.
i
D.
1
Câu 6. Với mỗi số ảo z, số
2
2
zz
là
A. Số thực âm B. Số thực dương
C. Số ảo khác 0 D. Số 0
Câu 7. Phần thực của số phức
2
z
khi biết số phức
:
A.
8
B. 10 C.
86i
D.
86i
Câu 8. Phần thực của số phức:
34
4
i
z
i
bằng
A.
16
17
B.
3
4
C.
13
17
D.
3
4
Câu 9. Tính
2 1 3 6z i i i
A. 1 B.
43i
C.
1 43i
D.
1 43i
Câu 10. Tìm phần thực của số phức
23
12
i
z
ii

A.
9
10
B.
9
10
C.
7
10
D.
7
10
i
Câu 11. Phần thực và ảo của số phức
2
2 1 3
1
ii
z
i
lần lượt là:
A.
3;1
B.
1;3
C.
3; 1
D.
1; 3
Câu 12. Phần thực của số phức



3 3 2
21
ii
z
ii
A.
2
3
B.
3
2
C.
1
2
D.
3
2
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 15
Câu 13. Phần ảo của số phức



3 3 2
21
ii
z
ii
A.
11
10
B.
3
10
C.
3
10
i
D.
11
10
i
Câu 14. Cho số phức



11
11
ii
z
ii
. Trong các kết luận sau kết
luận nào sai ?
A.
z
B. z là số thuần ảo.
C. Mô đun z bằng 1
D. z có phần thực và phần ảo đều bằng 0.
Đáp án
1
2
3
4
5
6
7
B
A
B
D
C
D
A
8
9
10
11
12
13
14
A
A
A
D
B
B
C
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 16
B. Tìm căn bậc hai, chuyển số phức về dạng lượng giác.
I. Tìm căn bậc hai của số phức và tính tổng các hệ số của căn đó
Bài toán tổng quát:
Cho số phức z thỏa mãn
,z f a bi
. Tìm một căn bậc hai của
số phức z và tính tổng, tích hoặc một biểu thức của hệ số.
Phương pháp giải:
Cách 1: Đối với việc tìm căn bậc hai của một số phức cách
nhanh nhất là bình phương các đáp án xem đáp án nào trùng với số
phức đề cho. Tuy nhiên, phải biến đổi số phức về dạng
.z a bi
Cách 2: Không vào chế độ w2, để chế độ w1.
Ấn q+ sẽ xuất hiện và nhập Pol( phần thực, phần ảo)
và sau đó ấn =. Lưu ý dấu “,” là q).
Ấn tiếp qp sẽ xuất hiện và nhập
Rec ,
2
Y
X



sau
đó ấn = thì được lần lượt phần thực, phần ảo của căn bậc hai số
phức.
Tuy nhiên, việc cho số phức dưới dạng mà yêu cầu học sinh phải
thu gọn lại thì mới có thể dùng cách này được.
Cách 3: Để máy ở chế độ w2.
Nhập số phức z bằng để lưu vào Ans
Viết lên màn hình
sqcM$$qz21M)a2
Nhấn = được một trong hai căn bậc hai của số phức z.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 17
Một số ví dụ vận dụng:
Ví dụ 1:
Tìm hai căn bậc hai của số phức
60 32zi
.
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
Đặt
w a bi
là căn bậc 2 của số phức z.
2
2
22
( ) 60 32
2 60 32
z
a bi i
a abi b i
2
24
2
22
2
16
60 256 0
60
60
16
2 32
16
bb
b
ab
b
ab
a
a
b
b




2
4
2, 8
16
2, 8
(8 2 )
b
ba
ba
a
b
wi

Giải bằng casio – vinacal
Nhấn w2
60 32i
=
Sau đó nhập như hướng dẫn ở
trên và được kết quả như hình.
Vậy z có hai căn bậc hai là:
82i
.
Lưu ý: Ngoài ra có thể thay M
bằng
60 32i
mà không cần nhập
trước số phức để lưu vào M.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 18
Ví dụ 2:
Tìm một căn bậc hai của số phức
2 6 2 1z i i
.
A.
22i
B.
12i
C.
12i
D.
12i
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
có:
2 6 2 1 3 4z i i i
Đặt
w a bi
là căn bậc hai của số phức z
2
2
22
( ) 3 4
2 3 4
z
a bi i
a abi b i
24
2
22
2
4
3 4 0
30
3
2
2
24
bb
b
ab
b
ab
a
a
b
b




2
4
2, 1
12
2
2, 1
b
ba
wi
ba
a
b

Giải bằng casio – vinacal
Cách 1: Bật chế độ w2.
Sau đó rút gọn z về dạng tối
giản
34zi
.
Tiếp tục nhập như hình bên
được kết quả một căn bậc hai
của số phức z là
12i
.
Cách 2: Bật lại chế độ w1.
Sau đó bấm Pol (z3_z4)=. Tiếp tục ấn
Rec(s[_@P2)= và được kết quả:
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 19
Cách 3: Bật chế độ w2. Sau đó rút gọn z về dạng tối giản
34zi
. Sau đó bình phương từng đáp án sẽ thấy đáp án B khi
bình phương lên thì sẽ đúng với đề bài.
II. Đưa số phức về dạng lượng giác
Bài toán tổng quát:
Cho số phức z thỏa mãn
,z f a bi
. Tìm dạng lượng giác
(Môđun, góc lượng giác) của số phức z.
Phương pháp giải:
Bật chế độ w2. Nhập số phức vào màn hình rồi ấn
q23 được
r
. Trong đó r là môđun,
là góc lượng giác.
Ngược lại, bấm
r
rồi bấm q24.
Một số ví dụ vận dụng:
Ví dụ 1:
Chuyển số phức
13zi
về dạng lượng giác. Tìm góc của
số phức z.
A.
0
30
B.
0
45
C.
0
60
D.
0
90
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
đặt
(cos sin )z r i


nhận thấy r khác 0 và
cos 0
Khi đó, có
cos 1
tan 3
3
sin 3
sin 3
2
r
r
r
r



Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 20
Vậy góc cần tìm là
0
60
chọn câu C.
Nếu học sách nâng cao thì có thể làm như sau:
2
2
1 3 2r
;
tan 3
3

.
Giải bằng casio – vinacal
Bật chế độ w2 sau đó nhập số phức vào màn hình và bấm
q23 được
2 60
. Đáp án C.
Bài tập vận dụng
Câu 1. Cho số phức
13zi
. Hãy chọn mệnh đề sai:
A. Một argument của z là
2
3
B. Môđun của z bằng
2
C. Điểm biểu diễn của z:
1; 3M
D.
55
z 2 cos sin
33
i





Câu 2. Căn bậc hai của
4
là:
A.
2i
B. Không xác định
C.
2i
D.
2i
Câu 3. Cho số phức
5 12zi
. Khẳng định nào sai.
A.
23wi
là một căn bậc hai B.
5 12zi
C. Môđun của z bằng 13 D.
1
5 12
160 160
zi
Câu 4. Căn bậc hai của
32 24zi
A.
62i
B.
62i
C.
52i
D.
52i
Câu 5. Căn bậc 2 của
34zi
A.
12i
B.
12i
C.
13i
D.
13i
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 21
Câu 6. Acgumen của
1zi
bằng:
A.
3
2
4
k
B.
2
4
k

C.
2
4
k
D.
2
2
k
Đáp án
1
2
3
4
5
6
A
D
D
A
B
A
C. Phương trình số phức và các bài toán liên quan
I. Phương trình không chứa ẩn
Bài toán tổng quát:
Cho phương trình
2
0az bz c
. Phương trình có nghiệm (số
nghiệm) là: …. 4 đáp án.
Phương pháp giải:
Thử nghiệm giống như phương trình đại số và dùng CALC để
thử nghiệm.
II. Phương trình tìm ẩn
Bài toán tổng quát:
Tìm tham số để
0fz
nhận nghiệm
12
, ,...zz
Phương pháp giải:
Dùng máy tính cầm y thử từng đáp án A, B, C, D.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 22
Một số ví dụ vận dụng:
Ví dụ 1:
Phương trình
2
5 8 0z i z i
có nghiệm là:
A.
3 ; 3z i z i
B.
1 3 ; 1 3z i z i
C.
3 2 ; 2z i z i
D.
1 ; 1z i z i
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
2
2
5 8 0
5 4.1. 8 8 6
z i z i
i i i
Dùng các thao tác đã được trình bày ở phần trên sẽ tìm được
căn bậc hai của
, được
2
13i
.
Khi đó nghiệm của phương trình đã cho là:
53
32
2
ii
zi
hoặc
5 1 3
2
2
ii
zi
.
Vậy chọn đáp án C
Giải bằng casio – vinacal
Bước 1: w2
Bước 2: Nhập
2
5 8 0X i X i
Bước 3: Bấm r X? nhập lần lượt các kết quả ở câu A, B, C, D và
ấn =. Đáp án nào ra bằng 0 thì chọn.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 23
Ví dụ 2:
Tìm số phức z thỏa mãn
3
1 2 1 2 6 2i i z i i
.
A.
12i
B.
12i
C.
1 i
D.
1 i
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
3
3
3
1 2 1 2 6 2
1 2 1 2 6 2
2 6 2 2 6 2
1
13
1 2 1
i i z i i
i i z i i
i i i i
zi
i
ii


Giải bằng casio – vinacal
Cách 1:
Bước 1: w2
Bước 2: Nhập
2
5 8 0X i X i
Bước 3: Bấm r X? nhập lần lượt các kết quả ở câu A, B, C, D và
ấn =. Đáp án nào ra bằng 0 thì chọn.
Cách 2:
Nhận thấy đây là phương trình bậc nhất. Do đó phương trình
tương đương với
3
2 2 6
1 2 1
ii
z
ii


. Đến đây bài toán quay về dạng
đầu tiên đã nói và chỉ việc bấm máy tính.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 24
Ví dụ 3:
Tìm số phức z thỏa mãn
2 3 2 2 4i z i z i
.
A.
32i
B.
13i
C.
4 i
D.
23i
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
2 3 2 2 4
2 3 2 2 4
4 2 .4 2 4
4 4 1
13
4 2 2 3
i z i z i
i a bi i a bi i
a b i a i
aa
zi
a b b


Giải bằng casio – vinacal
Bước 1: w2
Bước 2: Nhập
2 3 2 2 4 0i X Yi i X Yi i
Bước 3: Bấm r X? nhập phần thực, Y? nhập phần ảo lần lượt
từ các đáp án ở câu A, B, C, D và ấn =. Đáp án nào ra bằng 0 thì
chọn.
Bài tập vận dụng:
Câu 1. Giải phương trình sau:
2
1 18 13 0z i z i
A.
4 ; 5 2z i z i
B.
4 ; 5 2z i z i
C.
4 ; 5 2z i z i
D.
4 ; 5 2z i z i
Câu 2. Giải phương trình sau:
2
8 4 1 0zz
.
A.
1 1 5 1
;
4 4 4 4
z i z i
B.
1 1 1 3
;
4 4 4 4
z i z i
C.
1 1 1 1
;
4 4 4 4
z i z i
D.
1 1 1 1
;
4 4 4 4
z i z i
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 25
Câu 3. Nghiệm của phương trình
3 2 3 1 2 5 4x i i i
trên
tập số phức là:
A.
5
1
3
i
B.
5
1
3
i
C.
5
1
3
i
D.
5
1
3
i
Câu 4. Biết
1
z
và
2
z
là hai nghiệm của phương trình
2
2 3 3 0zz
. Khi đó giá trị của
22
12
zz
là:
A.
9
4
B.
9
4
C.
9
D.
4
Câu 5. Phương trình
2
0z az b
có một nghiệm phức là
. Tổng hai số a và b là:
A. 0 B.
4
C. 3 D.
3
Câu 6. Gọi z à một nghiệm phức có phần thực dương của phương
trình
2
1 2 17 19 0z i z i
. Khi đó nếu
2
z a bi
thì tích ab
bằng
A.
168
B.
12
C.
240
D.
5
Câu 7. Gọi
12
,zz
lần lượt là nghiệm của phương trình
2
4 5 0zz
. Khi đó phần thực của
22
12
zz
là:
A. 6 B. 5 C. 4 D. 7
Câu 8. Bộ số thực
;;a b c
để phương trình
32
0z az bz c
nhận
2z
và
1zi
làm nghiệm là:
A.
4;6; 4
B.
C.
4; 6; 4
D.
4;6;4
Câu 9. Phương trình
2
2 5 0zz
có nghiệm là
1
z
và
2
z
. Tính
44
12
P z z
.
A.
14
B. 14 C.
14i
D.
14i
Câu 10. Gọi z là nghiệm phức có phần ảo âm của phương trình
2
2 3 0zz
. Tọa độ điểm biểu diễn số phức z là:
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 26
A.
1; 2M
B.
1; 2M 
C.
1; 2M 
D.
1; 2Mi
Câu 11. Cho số phức z có phần ảo âm và thỏa mãn
2
3 5 0.zz
Tìm môđun của số phức
2 3 14wz
A. 4 B.
17
C.
26
D.
5
Câu 12. Cho phương trình
2
2 5 0zz
. Tính tổng môđun của
hai nghiệm phức ở phương trình trên.
A.
25
B. 10 C. 3 D. 6
Câu 13. Nghiệm của phương trình
2
(1 ) 2 0z i z i
là
A.
1 2 ;ii
B.
1 2 ;ii
C.
1 2 ;ii
D.
1 2 ;ii
Câu 14. Cho số phức
34zi
và
z
là số phức liên hợp của z.
Phương trình bậc hai nhận z và
z
làm nghiệm là:
A.
2
6 25 0zz
B.
2
6 25 0zz
C.
2
3
60
2
z z i
D.
2
1
60
2
zz
Câu 15. Nghiệm của phương trình
3
10z 
có nghiệm là
A.
1
B.
13
1;
2
i
C.
53
1;
4
i
D.
23
1;
2
i
Đáp án
1
2
3
4
5
6
7
8
A
C
B
B
C
A
A
A
9
10
11
12
13
14
15
16
A
C
D
A
A
A
B
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 27
D. Tìm số phức thỏa mãn điệu kiện phức tạp.
Bài toán tổng quát:
Cho số phức
thỏa mãn điều kiện nào đó và yêu cầu
tìm số phức z và một số vấn đề liên quan.
Phương pháp giải:
Nếu đề bài yêu cầu tìm z thì quay về bài toán giải phương
trình và thử nghiệm là xong.
Ngoài ra, còn có một cách khác để làm vấn đề này.
Nhập điều kiện vào máy tính. Lưu ý thay
z X Yi
và liên
hợp của
z X Yi
.
r[=1000 và @=100.
Sau khi ra kết quả
a bi
thì sẽ phân tích a, b theo X và Y
để được hệ phương trình bậc nhất hai ẩn để giải ra tìm X và Y.
Một số ví dụ vận dụng:
Ví dụ 1:
Tìm phần ảo của số phức
biết rằng số phức z thỏa
mãn
2
1 2 8 2 2i i z i i z
.
A. 4 B.
4
C.
1
2
D.
1
2
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
2
1 2 8 2 2
2 2 2 2 8
81
2 8 4
22
i i z i i z
i i z i z i
i
iz i z i
i
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 28
Giải bằng casio – vinacal
Cách 1: Nhận thấy phương trình trên là phương trình bậc nhất
theo ẩn z. Do đó, phương trình tương đương với:
2
8
1 2 2 2
i
z
i i i
Và thực hiện bấm máy tính như vấn đề đầu tiên của chuyên đề
này, được kết quả:
1
4
2
zi
.
Cách 2:
Bước 1: w2
Bước 2: Nhập
2
1 2 8 2 2i i X Yi i i X Yi
Bước 3: Bấm r [=1000@=100 sau đó ấn
= được kết quả
208 1999i
.
Phân tích
208 0 2 8 0XY
và
1999 2 0 1 0XY
.
Giải hệ trên được
1
,4
2
XY
.
Ví dụ 2: Đề minh họa lần 2 kì thi THPT QG 2017
Cho số phức
,z a bi a b
thỏa mãn
1 2 3 2i z z i
.
Tính
P a b
.
A.
1
2
P
B.
1P
C.
1P 
D.
1
2
P 
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
1 2 3 2
1 2 3 2
3 3 2
i z z i
i a bi a bi i
a b i a b i
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 29
1
33
2
1
23
2
a
ab
ab
ab
b



Giải bằng casio – vinacal:
Bước 1: w2
Bước 2: Nhập
1 2 3 2i X Yi X Yi i
Bước 3: Bấm r [=1000@=100
Sau đó ấn = được kết quả
2897 898i
.
Bước 4: Phân tích
2897 3 3 0XY
,
898 2 0.XY
Giải hệ trên được
13
;
22
XY
.
Vậy
1P X Y
Ví dụ 3: Đề thi Cao đẳng 2010
Tìm số phức z thỏa mãn điều kiện
2
2 3 4 1 3i z i z i
.
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
2
2 3 4 1 3
2 3 4 8 6
6 4 2 2 8 6
i z i z i
i a bi i a bi i
a b i a b i
6 4 8 2
25
2 2 6 5
a b a
zi
a b b


Giải bằng casio – vinacal:
Gọi số phức z cần tìm là
z x yi
. Khi đó
z x yi
.
Bước 1: w2
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 30
Bước 2: Nhập
2
2 3 4 1 3i X Yi i X Yi i
Bước 3: Bấm r [=1000@=100
Sau đó ấn =, được kết quả
6392 2194i
.
Bước 4: Phân tích
6392 6 4 8 0XY
,
2194 2 2 6 0.XY
Giải hệ trên được
2; 5XY
. Vậy
25zi
Ví dụ 4: Đề thi Cao đẳng 2011
Tìm số phức z thỏa mãn điều kiện
2
1 2 4 20i z z i
.
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
Đặt
,z a bi a b
2
1 2 4 20
3 4 4 20
2 4 4 4 20 4
2 4 20 4
43
4 4 4 3
i z z i
i a bi a bi i
a b i a b i
aa
zi
a b b



Giải bằng casio – vinacal:
Gọi số phức z cần tìm là
z x yi
. Khi đó
z x yi
.
Bước 1: w2
Bước 2: Nhập
2
1 2 4 20i X Yi X Yi i
Bước 3: Bấm r [=1000@=100
Sau đó ấn = được kết quả
2380 3596i
.
Bước 4: Phân tích
2380 2 4 20 0XY
,
3596 4 4 4 0.XY
Giải hệ trên được
4; 3XY
. Vậy
43zi
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 31
Ví dụ 5:
Số phức z thỏa mãn
2
2
2 0 1
1
z
zi
iz
zi
có dạng là
.a bi
Khi đó
a
b
bằng:
A.
3
5
B.
5
C. 5 D.
5
3
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
22
22
22
2( )
1 2 ( ) 0
1
( )( ) 2( )(1 )
2 2 0
2
a b a bi i
i a bi
a bi i
a b a bi a bi i i
ia b
ab

2 2 1 0
2 3 1 (3 1) 0
1
2 3 1 0
3
3
3 1 0 5
5
9
a bi ai b a ai bi b i
a b i a
a
ab
a
a
b
b




Giải bằng casio – vinacal:
1 1 2 1 2 0i z i i z z i
Gọi số phức z cần tìm là
z x yi
. Khi đó
z x yi
.
Bước 1: w2
Bước 2: Nhập
1 2 1 2i X Yi i i z z i
Bước 3: Bấm r [=1000@=100
Sau đó ấn = được kết quả
4700 1302i
.
Bước 4: Phân tích
4700 5 3 0XY
,
1302 3 2 0.XY
Vậy
3
5
X
Y
.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 32
Một số lưu ý: Không phải dạng bài tập số phức nào cũng áp dụng thủ
thuật này, nó chỉ dùng tốt khi bài toán trên đưa về được hệ phương trình
bậc nhất hai ẩn. Hay nói cách khác, cách này chỉ dùng được khi đề bài không
có
,.z z z
và
2
z
.
Bài tập vận dụng
Câu 1. Số phức thỏa mãn
5
2
1
zi
i
z

có dạng
a bi
. Khi đó
biểu thức
ab
ab
bằng:
A. 1 B. 4 C. 2 D. 8
Câu 2. Số phức thỏa mãn
2 1 1 1 1 2 2z i z i i
có
dạng
a bi
. Khi đó biểu thức
22
2ab
ab
bằng:
A.
1
2
B.
1
2
C. 34 D. 3
Câu 3. Tìm số phức z thỏa mãn điều kiện
2 3 1 9z i z i
.
A.
2zi
B.
2zi
C.
2zi
D.
2zi
Câu 4. Cho số phức z thỏa mãn
2
1 3 2
i
i z i z
i
. Tính
môđun số phức
w z i
.
A.
26
5
B.
6
5
C.
10
5
D.
26
25
Câu 5. Cho số phức z thỏa mãn
3 2 4 1 2i z i i z
.
Môđun của số phức z là:
A.
3
B.
5
C.
10
D.
3
4
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 33
Câu 6. Cho số phức z thỏa mãn
2 1 2 5z i z
. Tính môđun
của số phức
2017
2w z i
.
A.
1008
2
B.
2008
22
C.
1007
2
D.
1007
22
Câu 7. Cho số phức z thỏa mãn
2
2 3 4 1 3 0i z i z i
.
Gọi a và b lần lượt là phần thực và phần ảo của số phức
z
. Khi đó
23ab
bằng:
A. 11 B. 1 C.
19
D. 4
Câu 8. Cho số phức z thỏa mãn điều kiện
2 2 5z iz i
. Số phức
cần tìm là:
A.
34zi
B.
34zi
C.
43zi
D.
43zi
Câu 9. Cho số phức thỏa mãn điều kiện
2 3(1 ) 1 9z i z i
.
Môđun của z bằng
A.
13
B.
82
C.
5
D. 13
Đáp án
1
2
3
4
5
6
7
8
9
B
A
C
C
C
B
A
A
A
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 34
E. Tìm tập hợp điểm biểu diễn số phức thỏa mãn điều kiện
Bài toán tổng quát:
Trong mặt phẳng Oxy, tìm tập hợp điểm biểu diễn số phức z
thỏa mãn điều kiện nào đó.
Phương pháp giải: Ưu tiên dùng hai máy tính để giải
Máy thứ nhất nhập điều kiện của đề cho số phức và liên hợp
của số phức z.
Máy thứ 2 lần lượt các đáp án. lấy hai điểm thuộc các đáp án.
r2 điểm vừa tìm được vào điều kiện. Cái nào ra kết quả
bằng 0 thì đáp án đó đúng.
Một số ví dụ vận dụng:
Ví dụ 1:
Tìm tập hợp số phức z thỏa mãn
23z i z i
.
A.
1yx
B.
1yx
C.
1yx
D.
1yx
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
Đặt số phức z có dạng
;,z x yi x y
.
2 2 2 2
23
23
( 2) ( 1) ( 3)
4 4 2 1 6 9
4 4 4 0 1 0
z i z i
x yi i x yi i
x y x y
xyy
x y x y
Giải bằng casio – vinacal
Bước 1: w2
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 35
Bước 2: Nhập
23X Yi i X Yi i
Bước 3:
Thử đáp án A: Cho
0y
được
1x
. r
1, 0xy
, kết
quả bằng 0. Cho
0x
được
1y
. r
0, 1xy
, kết quả khác 0.
Vậy loại đáp án A.
Thử đáp án B: có điểm
1;0 , 0; 1AB
. Thử điểm A, B thỏa.
Vậy đáp án B (nếu không an tâm có thể thử thêm điểm nữa và các đáp án
còn lại).
Ví dụ 2:
Trong mặt phẳng Oxy, tìm tập hợp các biểu diễn đểm số phức
z thỏa mãn
22zi i
.
A.
2 1 0xy
B.
22
1 2 9xy
C.
22
1 2 4xy
D.
3 4 2 0xy
Giải:
Giải theo tư duy tự luận
Đặt số phức z có dạng
;,z x yi x y
.
22
22
2 2 2 2
2 1 2
2 1 4
zi i xi y i
yx
yx
Giải bằng casio – vinacal
Bước 1: w2
Bước 2: Nhập
22i X Yi i
Bước 3:
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 36
Thử đáp án A: Lấy
1;0A
, dùng r kiểm tra được bằng 0.
Lấy điểm
1
0;
2
B



, dùng r kiểm tra được khác 0. Vậy loại Đ.A A.
Thử đáp án B: Lấy
1; 1A 
, dùng r kiểm tra được khác 0.
Loại đáp án B.
Thử đáp án C: Lấy
1;0A
, dùng r kiểm tra được bằng 0.
Lấy điểm
1; 2B 
, dùng r kiểm tra được bằng 0. Vậy đáp án C.
Bài tập vận dụng
Câu 1. Cho số phức z thỏa mãn
2 2 3 2 1 2z i i z
. Tập hợp
điểm biểu diễn số phức z là:
A.
20 16 47 0xy
B.
20 16 47 0xy
C.
20 16 47 0xy
D.
20 16 47 0xy
Câu 2. Giả sử
Mz
là điểm trên mặt phẳng phức biểu diễn số
phức z. Tìm tập hợp các điểm
Mz
thỏa mãn
12zi
A.
22
1 1 4xy
B.
22
1 1 4xy
C.
22
1 1 4xy
D.
22
1 1 4xy
Câu 3. Cho số phức
1w iz
với
1 2 2zi
. Khi đó tập hợp
điểm M biểu diễn số phức w trong mặt phẳng Oxy là:
A.
22
1 2 2xy
B.
22
1 3 2xy
C.
22
3 1 2xy
D.
22
3 1 2xy
Câu 4. Cho số phức z thỏa mãn
(1 )z i i z
. Tập hợp điểm
biểu diễn số phức z có phương trình
A.
22
2 1 0x y y
B.
22
2 1 0x y y
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 37
C.
22
2 1 0x y y
D.
22
2 1 0x y y
Câu 5. Tập hợp điểm biểu diễn số phức thỏa mãn điều kiện
34zz
là hai đường thẳng:
A.
17
;
22
xx
B.
17
;
22
xx
C.
17
;
22
xx
D.
17
;
22
xx
Câu 6. Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tìm tập hợp điểm M biểu
diễn số phức w thỏa mãn điều điều
1 2 3w i z
, biết số phức
thỏa mãn
2 5.z 
A.
22
( 1) ( 4) 125xy
B.
22
( 1) ( 4) 125xy
C.
22
( 1) ( 4) 125xy
D.
22
( 1) ( 4) 125xy
Đáp án
1
2
3
4
5
6
A
C
B
D
A
A
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 38
CHUYÊN ĐỀ 2: PHƯƠNG PHÁP TỌA ĐỘ TRONG KHÔNG
GIAN OXYZ
Làm quen với chức năng w8
(VECTOR). Khi đó màn hình máy
tính sẽ xuất hiện như sau:
Sau đó nhập dữ liệu cho từng
vectơ: Chọn 1 để nhập cho Vectơ A.
Chọn 1 để chọn hệ trục tọa độ Oxyz.
Ví dụ
1;2;3a
thì nhập 1=2=3=.
Để nhập tiếp dữ liệu cho vectoB thì bấm C
Q5121
Nhập dữ liệu cho vectoB 3=2=1=
Tính tích có hướng của vecto A và B bấm như sau:
Cq53Oq54=
Tính tích vô hướng của hai vecto A và B bấm như sau:
Cq53q57q54=
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 39
Để tính tích hỗn tạp của ba vecto thì sẽ nhập thêm dữ liệu cho
vectoC.
Cq51314=5=6=
C(q53Oq54)q57q55=
Để tính độ dài vecto A, bấm qcq53=
Một số ví dụ vận dụng:
Ví dụ 1:
Cho ba vectơ
2; 1;0a 
,
1; 2;2b
,
2;1;0c 
.
a. Tìm tọa độ của vectơ
2 3 5v a b c
và
32u a c
.
b. Chứng tỏ
ab
và
bc
.
Giải :
Giải theo tư duy tự luận:
a.
2 3 5 2 2; 1;0 3 1; 2;2 5 2;1;0 3; 9;6v a b c
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 40
3 2 3 2; 1;0 2 2;1;0 2; 5;0u a c
b.
. 2. 1 1. 2 0.2 0a b a b
. 2. 1 2 0.2 0b c c b
Giải bằng casio – vinacal:
Bước 1: Bấm w8112=p1=0=
Bước 2: Bấm Cq5121p1=p2=2=
Bước 3: Bấm Cq5131p2=1=0=
a. Tính vectov (Bạn đọc tự tính vecto còn lại)
Bấm p2q53+3q54p5q55=
b. Kiểm tra tích vô hướng của hai vectơ.
Q53q57q54=
Ví dụ 2:
Trong không gian Oxyz, cho bốn điểm
1; 2;4A
;
3;2;0B
;
3; 1;0C
;
5; 2;1D
. Chứng minh rằng 4 điểm
A, B, C, D không đồng phẳng.
Giải :
Giải theo tư duy tự luận:
4;4; 4AB
;
2;1; 4AC 
;
4;0; 3AD 
;
, 12; 24; 12 ;AB AC


, . 12AB AC AD



.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 41
Vậy 4 điểm A, B, C, D không đồng phẳng.
Giải bằng casio – vinacal:
có
4;4; 4AB
,
2;1; 4AC 
;
4;0; 3AD 
.
Nhập các vectơ vào máy tính.
có
, . 12AB AC AD



. Vậy 4
điểm A, B, C, D không đồng phẳng.
Ví dụ 3:
Trong không gian, cho ba điểm
3;4; 1A
;
2;0;3B
;
3;5;4C
. Tính độ dài cách cạnh của m giác ABC. Tính cosin
góc A. Tính diện tích m giác ABC.
Giải :
Giải theo tư duy tự luận:
có:
1; 4;4AB
;
6;1;5AC 
;
5;5;1BC 
,
. 22AB AC
,
, 24, 19, 25AB AC


33; 62; 51AB AC BC
. 22
cos cos ,
33.62
.
AB AC
BAC AB AC
AB AC
Diện tích m giác ABC:
1
, 39,522
2
S AB AC



.
Giải bằng casio – vinacal
có
1; 4;4AB
;
6;1;5AC 
;
5;5;1BC 
.
Nhập các vecto vào máy tính:
Để tính độ dài cạnh AB, tính độ
dài vectoAB bình phương như sau:
qcq53)d=
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 42
Từ đó suy ra độ dài.
.
cos cos ,
.
AB AC
BAC AB AC
AB AC

Tính tích vô hướng vectoAB với vectoAC
aq53q57q54
Từ đó tính được cosA.
Diện tích m giác ABC:
1
,
2
S AB AC


.
Từ đó tính được diện tích.
Ví dụ 4:
Viết phương trình mặt phẳng
qua điểm
1; 2;0A
và song
song với giá của hai
1
1;1; 2u 
,
2
3; 4;1u 
.
Giải:
Cú pháp bấm máy tính: VxVtB-Vns.VtC
Lần lượt nhập
1
u
cho V,
2
u
cho VtB và điểm
A
cho VtC.
Sau khi tính tích có hướng V, VtB thì có vns. Sau đó lấy vecto
này nhân vô hướng với vectoC.
Vậy phương trình mặt phẳng cần tìm là
7 7 7 21 0xyz
hay
30xyz
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 43
Bài tập vận dụng:
Câu 1. Trong không gian hệ trục tọa độ Oxyz, cho ba vecto
1;2;2a
;
0; 1;3b 
;
4; 3; 1c
. Xét các mệnh đề sau:
(1)
3a
(2)
26c
(3)
ab
(4)
bc
(5)
.4ac
(6)
,ac
cùng phương (7)
2 10
cos ,
15
ab
Số mệnh đề đúng:
A. 1 B. 6 C. 4 D. 3
Câu 2. Trong không gian hệ trục tọa độ Oxyz, cho ba vecto
4;3;4a
;
2; 1;2b 
;
1;2;1c
. Tính
,.a b c


A. 1 B. 0 C. 2 D. 3
Câu 3. Trong không gian hệ trục tọa độ Oxyz, cho tứ diện ABCD
với
0;0;1A
;
0;1;0B
;
1;0;0C
và
2; 3; 1D 
. Tính thể tích
khối tứ diện ABCD.
A.
1
3
V
(đvtt) B.
1
2
V
(đvtt)
C.
1
6
V
(đvtt) D.
1
4
V
(đvtt)
Câu 4. Trong không gian hệ trục tọa độ Oxyz, cho 4 điểm
2; 1;6A
;
3; 1; 4B
;
5; 1;0C
;
1;2;1D
. Tính thể tích khối
tứ diện ABCD.
A. 30 B. 40 C. 50 D. 60
Câu 5. Trong không gian hệ trục tọa độ Oxyz, cho m giác ABC với
1;2; 1A
;
2; 1;3B
;
4;7;5C
. Đường cao của m giác ABC hạ
từ AB là:
A.
110
57
B.
1110
53
C.
1110
57
D.
111
57
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 44
Câu 6. Viết phương trình mặt phẳng
đi qua điểm
0;0; 1M
và song song với giá của hai vecto
1; 2;3u 
và
3;0;5v
.
A.
5 2 3 21 0x y z
B.
5 2 3 3 0x y z
C.
10 4 6 21 0x y z
D.
4 2 3 21 0x y z
Đáp án
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6
C
B
C
A
C
B
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 45
CHUYÊN ĐỀ 3: NGUYÊN HÀM – TÍCH PHÂN
Làm quen với tính đạo hàm tại 1 điểm: qy
Lúc này sẽ nhập hàm
Fx
và
xA
vào.
Dạng 1: Kiểm tra xem một hàm
Fx
bất kì nào trong 4 đáp an
có phải là nguyên hàm của hàm
fx
không?
Cú pháp bấm máy tính:
i
xA
d
f A F x
dx
.Trong đó: f là hàm
số cần xác định nguyên hàm,
i
F
là các phương án đã cho. Biến A
được nhập từ bàn phím để kiểm tra, A là hằng số thỏa mãn tập xác
định. Nếu kết quả cho ít nhất một giá trị khác o thì loại đáp án đó.
Nếu kết quả luôn cho giá trị bằng 0 với một dãy của A thì chọn
phương án đó.
Ví dụ 1:
Tìm nguyên hàm của hàm số
cos2f x x
.
A.
1
sin2
2
f x dx x C
B.
1
sin2
2
f x dx x C
C.
2sin2f x dx x C
D.
2sin2f x dx x C
Giải
Giải theo tư duy tự luận:
1
cos2 sin2
2
f x dx xdx x C

Giải bằng casio – vinacal:
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 46
Bước 1: Kiểm tra xem đáp án A có phải là nguyên hàm không?
Nhập biểu thức
1
cos2 sin2
2
xA
d
Ax
dx



CALC
0A
, thấy bằng 0, tiếp
2
A
.
Bước 2: Xảy ra khi bước 1 không phải đáp án (giả sử không phải
bấm tiếp thì ra đáp án khác cũng không thỏa thì loại)..
Ví dụ 2:
Tìm nguyên hàm của
2
2
1 ln
dx
xx
.
A.
1 ln
1 ln
x
C
x
B.
1 ln
1 ln
x
C
x
C.
1 ln
1 ln
x
C
x

D.
1 ln
1 ln
x
C
x

Giải
Giải theo tư duy tự luận:
Đặt
ln
dx
t x dt
x
.
2
2 1 1 ln
1 1 ln
1
dt t x
CC
tx
t

Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 47
Giải bằng casio – vinacal
Bước 1: Kiểm tra xem đáp án A có phải là nguyên hàm không?
Nhập biểu thức
2
2 1 ln
1 ln
1 ln
xA
dx
dx x
AA


CALC
1A
Kết quả khác 0, loại A.
Bước 2: Tiếp tục kiểm tra đáp án B. Nhập biểu thức
2
2 1 ln
1 ln
1 ln
xA
dx
dx x
AA


CALC
1A
CALC
Ae
Đáp án gần bằng 0 (do sai số). Vậy đáp án B.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 48
Ví dụ 3:
Tìm nguyên hàm của
2x
xe dx
.
A.
2
11
22
x
e x C




B.
2
22
x
e x C
C.
2
1
2
2
x
e x C




D.
2
1
2
2
x
e x C
Giải
Giải theo tư duy tự luận:
2
2
2 2 2 2
2
1
2
..
2 2 2 4
x
x
x x x x
x
du dx
ux
dv e dx
ve
e e e e
xe dx x dx x C




Giải bằng casio – vinacal
Bước 1: Kiểm tra xem đáp án A có phải là nguyên hàm không?
Nhập biểu thức
22
11
22
Ax
xA
d
Ae e x
dx







CALC
0A
CALC
0A
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 49
Dạng 2: Cho hàm số
fx
và các hàm số
i
Fx
, hãy xác định một
trong các hàm số
i
Fx
là một nguyên hàm của
fx
sao cho
0
F x C
.
Nhập trên máy tính như sau:
0
A
i
x
F A C f x dx
Trong đó
0
,xC
là những hằng số.
Ví dụ:
Nguyên hàm
Fx
của hàm số
5
sin 3cos 3
fx
xx

thỏa
mãn
3ln2
2
F



là
A.
ln 5tan 3 7 ln2
2
x
Fx
B.
5ln tan 3 7 ln2
2
x
Fx
C.
ln 5tan 3 7ln 2
2
x
Fx
D.
5ln tan 3 7ln 2
2
x
Fx
Giải
Bước 1: Chuyển đơn vị Deg sang Rad
Bước 2: Nhập biểu thức
2
5
ln 5tan 3 7ln2 3ln2
2 5sin 3cos 3
A
A
xx

Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 50
Calc để kiểm tra đáp án kết quả nào bằng 0 là đáp án cần tìm.
Dạng 3: Cho hàm số
fx
liên tục trên
;ab

. Hãy xác định tích
phân của hàm số
trên đoạn
;ab

.
Nhập trên máy tính như sau:
b
a
f x dx A
Trong đó A lần lượt là các đáp án A, B, C, D.
Lưu ý: Nên dùng hai máy tính casio.
Ví dụ 1: Đề minh họa THPT Quốc gia 2017 lần 1
Tính tích phân
3
0
cos sinx xdx
A.
4
1
4
I

B.
4
I

C.
0I
D.
1
4
I 
Giải
Giải theo tư duy tự luận:
Đặt
cos sint x dt xdx
Đổi cận
0 1; 1x t x t
Vậy
1
4
31
1
1
0
4
t
I t dt
Giải bằng casio – vinacal:
Do bài này có kết quả 0 nên bấm tích phân trước.
Đáp án C
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 51
Ví dụ 2: Đề minh họa THPT Quốc gia 2017 lần 1
Tính tích phân
1
ln
e
x xdx
A.
1
2
I
B.
2
2
2
e
I
C.
2
1
4
e
I
D.
2
1
4
e
I
Giải:
Giải bằng casio – vinacal:
Ở bài này thấy đáp án B, C, D lẻ. Như vậy, nên kiểm tra các đáp
án đó trước.
Nhập vào máy tính
1
ln
e
x xdx A
Sau đó dùng CALC nhập X? để nguyên không nhập ấn “=” A?
nhập lần lượt nhập đáp án.
Kiểm tra đáp án C được như hình vẽ:
Ví dụ 3: Đề minh họa THPT Quốc gia 2017 lần 1
Trong các tích phân sau, tích phân nào có giá trị bằng
1
?
16
A.
2
3
3
2
0
1
x dx
x
B.
2
3
3
2
1
1
x dx
x
C.
3
3
3
2
1
1
x dx
x
D.
1
3
3
2
0
1
x dx
x
Giải
Cách 1: Nhập trực tiếp các phương án vào máy tính.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 52
Cách 2: thấy các hàm trong dấu tích phân giống nhau nên có thể
nhập như sau:
3
3
2
1
B
A
x dx
x
. Sau đó dùng r để nhập cận.
Ví dụ 4:
Trong các tích phân sau, tích phân nào có giá trị bằng
2 2 1
?
3
A.
1
22
0
1x x dx
B.
1
0
1x x dx
C.
1
2
0
1x x dx
D.
1
2
0
1x x dx
Giải
Nhập biểu thức
1
0
2 2 1
1
3
AB
x x dx

. Sau dó dùng r để
kiểm tra đáp án.
Dạng 4: Ứng dụng của tích phân trong hình học
Cho
H
là hình học phẳng giới hạn bởi
; 0; ;y f x y x a
xb
. Khi đó có:
b
a
S f x dx
;
2
b
Ox
a
V f x dx
Cho
H
là hình phẳng giới hạn bởi
;y f x y g x
.
Bước 1: Giải phương trình
0
xa
f x g x
xb

Bước 2:
b
a
S f x g x dx
;
22
b
Ox
a
V f x g x dx

Lưu ý: Nên dùng hai máy tính casio.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 53
Ví dụ 1: Đề minh họa THPT Quốc gia 2017 lần 1
Tính diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số
3
y x x
và đồ thị hàm số
2
y x x
.
A.
37
12
B.
9
4
C.
81
12
D. 13
Giải
Phương trình hoành độ giao điểm
32
0
1
2
x
x x x x x
x


Nhập biểu thức
01
3 2 3 2
20
22x x x dx x x x dx

Ví dụ 2: Đề minh họa THPT Quốc gia 2017 lần 1
Kí hiệu
H
là hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số
21
x
y x e
; trục tung và trục hoành. Thể tích V của khối
tròn xoay thu được khi quay
H
xung quanh trục Ox.
A.
42Ve
B.
2
5Ve

C.
2
5Ve
D.
42Ve

Giải
Phương trình hoành độ giao điểm
2 1 0 1
x
x e x
.
Nhập vào màn hình
1
2
2
0
41
x
V x e dx A
.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 54
Dạng 5: Tích phân chống casio
Tùy vào một số bài có thể bấm máy tính. Sau đây tôi đưa ra một
số bài toán làm cơ sở giải theo kiểu máy tính casio – vinacal. Khi gặp
bài tương tự các bạn có thể làm được.
Ví dụ 1:
Cho tích phân
2
2
sin 3
0
sin cos
x
I e x xdx
. Nếu đổi biến
2
sintx
thì:
A.
1
0
1
1
2
t
I e t dt
B.
11
00
2
tt
I e dt te dt





C.
1
0
21
t
I e t dt
D.
11
00
1
2
tt
I e dt te dt





Giải
Giải theo tư duy tự luận:
Đặt
2
sin 2sin cost x dt x xdx
Đổi cận
00
1
2
xt
xt
Vậy
1
0
1
. (1 )
2
t
I e t dt
Giải bằng casio –vinacal:
Khi đổi biến
2
sintx
thì tích phân đã cho bằng 1 trong các tích
phân ở đáp án. Chính vì vậy chỉ cần tính tích phân đề bài cho và tích
phân ở các đáp án. Nếu trừ nhau bằng 0 thì là đáp án đúng.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 55
tính
2
2
sin 3
0
sin cos
x
e x xdx
Tính các tích phân ở đáp án A, B, C, D. Ở đáp án A
Vậy đáp án A.
Ví dụ 2:
Giả sử rằng
0
2
2
3 5 1 2
ln
23
xx
I dx a b
x

. Khi đó giá trị của
2ab
là
A.30 B. 40 C.50 D. 60
Giải:
Trước hết tính tích phân
0
2
2
3 5 1
2
xx
I dx
x

và gán cho A.
Lúc này chỉ cần vệc giải hệ phương trình với
2ab
ở các đáp án.
Đáp án A
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 56
Đáp án B
Đáp án C
Đáp án D
Đáp án B, vì khi đã rút gọn được như vậy thì a, b phải là nguyên
hoặc số hữu tỉ.
Ví dụ 3:
Giả sử rằng
5
1
1
ln
21
I dx K
x

. Khi đó giá trị của K là:
A.3 B. 8 C. 81 D. 9
Giải
Tính tích phân
5
1
1
21
I dx
x
và gán cho A.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 57
Khi đó có
ln
A
A K K e
. Tính
A
e
Vậy đáp án A.
Ví dụ 4:
Cho
6
0
1
sin cos
64
n
I x xdx

. Khi đó n bằng:
A. 3 B. 5 C. 6 D. 7
Giải
Thử đáp án bằng casio, tức là thay n vào tích phân và bấm máy
tính. Kết quả nào ra bằng
1
64
thì chính là đáp án.
Ví dụ 5:
Giả sử
2
2
0
1
ln5 ln 3
43
x
I dx a b
xx

. Khi đó giá trị của a và
b là:
A.
2; 3ab
B.
3; 2ab
C.
2; 3ab
D.
3; 2ab
Giải
Trước hết tính tích phân và gán cho C
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 58
Sau đó dùng r để thử đáp án bằng cách nhập biểu thức.
Ví dụ 6:
Giả sử
5
1
1
ln3 ln5
31
I dx a b
xx
. Khi đó giá trị của
22
4a ab b
là:
A.
6
B. 9 C. 8 D. 11
Giải
Trước hết tính tích phân và gán cho A.
Do vế phải của tích phân đều biểu diễn dưới dạng ln nên chắc
chắn rằng tích phân đó cũng là theo ln. Vì thế có
ln .
A
A X X e
Tính giá trị biểu thức
A
e
.
Vậy có
9
5
X
. Do đó
9
ln 2ln3 ln5
5

hay
2; 1ab
.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 59
Ví dụ 7:
Giả sử
1
2
2
0
3
1 x dx
ab
với
,ab
. Khi đó giá trị của
3
2ab
là:
A. 26 B. 28 C. 24 D. 20
Giải
Áp dụng công thức tính gần đúng giá trị tích phân để dự đoán
hệ số
2
b
a
ba
f x dx f a f b

(sử dụng khi
1ba
)
Khi đó
1
2
2
0
1 1 3 1
1 1 1
4 4 8 4
x dx




chỉ quan tâm tới phần
3
vì giả thiết bài toán cho và lúc này
dự đoán
8a
và đi tìm b.
Tính tích phân và gán cho A.
Do
3
8
A
b

nên
12
3
8
b
A

Từ đó tính được giá trị biểu thức.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 60
Ví dụ 8:
Giả sử
4
2
0
tan xdx a
b

với
,ab
. Khi đó giá trị của
ab
là:
A. 3 B. 5 C.
5
D.
2
Giải
Tính tích phân và lưu vào A
Khi đó
A a a A
bb

coi b là X và dùng BLE quét các
giá trị tương ứng của a để tìm cặp a, b là số nguyên.
f X A
X

và srt =
7
, end
7
, step
1
.
Kết quả truy tìm được bộ số
nguyên như sau:
Vậy
1
4
A

Bài tập vận dụng:
Câu 1. Tìm nguyên hàm của hàm số
sin
cos
x
f x e x
A.
cosx
F x e C
B.
sinx
F x e C
C.
cos
sin
x
F x xe C
D.
cos
cos
x
F x xe C
Câu 2. Nguyên hàm của hàm số
31f x x
A.
2
3
2
F x x x C
B.
3
2
31
9
F x x C
C.
3
2
31
9
F x x C
D.
2
3
2
F x x x C
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 61
Câu 3. Tìm nguyên hàm của hàm số
2
5
21
xx
fx
x
A.
2
1 2 1x x x C
B.
2
1 2 1x x x C
C.
2
1 2 1x x x C
D.
2
1 2 1x x x C
Câu 4. Tính tích phân
4
2
6
sin cot
dx
xx
A.
4
2 3 1
B.
4
2 3 1
C.
4
31
D.
4
31
Câu 5. Tính tích phân
2
22
0
sin2
cos 4sin
xdx
I
xx
A.
3
2
I
B.
3
4
I
C.
2
3
I
D.
2
5
I
Câu 6. Tìm nguyên hàm
Fx
của hàm số
32
2
3 3 1
21
x x x
fx
xx

biết
.
A.
2
26
2 1 13
x
F x x
x
B.
2
2
21
x
F x x
x
C.
2
2 13
2 1 6
x
F x x
x
D.
2
2 13
2 1 6
x
F x x
x
Câu 7. Tính tích phân
4
0
sin
4
sin2 2 1 sin cos
x dx
I
x x x



A.
4 3 2
4
I
B.
4 3 2
4
I
C.
4 3 2
3
I
D.
4 3 2
3
I
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 62
Câu 8. Diện tích hình học phẳng giới hạn bởi các đồ thị hàm số
2
2y x x
;
yx
là:
A.
9
4
B.
9
2
C.
13
4
D.
7
4
Câu 9. Diện tích hình học phẳng giới hạn bởi các đồ thị hàm số
1y e x
;
1
x
y e x
là:
A.
1
2
e
B.
1
2
e
C.
1
2
e
D.
1
2
e
Câu 9. Diện tích hình học phẳng giới hạn bởi các đồ thị hàm số
2
4 3 ; 3y x x y x
là:
A.
6
109
B.
109
6
C.
13
6
D.
26
3
Câu 10. Diện tích hình học phẳng giới hạn bởi các đồ thị hàm số
22
4;
4
42
xx
yy
là:
A.
4
2
3
B.
3
2
4
C.
4
2
3
D.
4
3
Câu 11. Diện tích hình học phẳng giới hạn bởi các đồ thị hàm số
22
1 1 ;y x y x
là:
A.
2
32
B.
4
32
C.
4
23
D.
2
23
Câu 12. Thể tích khối tròn xoay khi quay hình phẳng giới hạn bởi
các đồ thị hàm số
2
2 ; 0; 1; 2y x x y x x
quanh trục Ox là:
A.
18
5
B.
17
5
C.
5
18
D.
16
5
Câu 13. Thể tích khối tròn xoay khi quay hình phẳng giới hạn bởi
các đồ thị hàm số
2
21yx
;
21yx
quanh trục Ox là:
A.
4
3
B.
4
5
C.
3
4
D.
3
5
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 63
Câu 14: Giả sử
5
1
2 1 3
ln ln 2
5
2 3 2 1 1
x
I dx a b c
xx
với
,,a b c
. Khi đó giá trị của
2a b c
là:
A. 8 B. 0 C. 4 D. 7
Câu 15: Giả sử
2
22
1
21
x
x e dx ae be
với
,ab
. Khi đó giá
trị của
3
ab
là:
A.
53
B. 0 C. 4 D. 7
Câu 16: có
6
0
3
2 2 cos
ab
x xdx
c


với
,,a b c
. Khi đó
giá trị của
2a b c
là:
A. 8 B. 0 C. 12 D. 24
Câu 17: có
2
2
1
ln ln2
3
ab
x x xdx
c
với
,,a b c
và
b
c
là phân
số tối giản. Khi đó giá trị của
ab c
bằng:
A. 806 B. 807 C. 805 D. 804
Câu 18: Đề thi minh họa THPT QG 2017 lần 2
Biết
4
2
3
ln2 ln 3 ln 5
dx
a b c
xx
với
,,a b c
. Tính giá trị của
a b c
.
A. 6 B. 2 C.
2
D. 0
Câu 19: Biết
1
2
0
2
3
a a b
x x dx

với
,ab
. Khi đó giá trị của
22
ab
bằng:
A. 50 B. 5 C. 25 D. 7
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 64
Câu 20: Biết
5
1
ln
1 2 1
dx
ab
x


với
,ab
. Khi đó giá trị của
ab
bằng:
A. 10 B. 4 C. 8 D. 1
Câu 21: Biết
1
3
2
0
3
3
4
x dx a b
x
với
,ab
. Khi đó giá trị của
ab
bằng:
A. 100 B. 10 C. 34 D. 25
Câu 22: Biết
5
2
2
ln2 ln5
dx
ab
xx

với
,ab
. Khi đó giá trị của
22
ab
bằng:
A. 4 B. 10 C. 7 D. 5
Câu 23: Biết rằng
5
2
1
3
ln5 ln 2
3
dx
ab
xx

với
,ab
. Mệnh đề
nào sau đây là đúng?
A.
20ab
B.
20ab
C.
0ab
D.
0ab
Câu 24: Biết rằng
2
0
sin2 cos
ln2
1 cos
x xdx
ab
x

trong đó
,ab
. Tính
ab
A. 10 B. 5 C. 1 D. 25
Câu 25: Biết rằng
ln
1
ln
e
x
a
xe
dx e b
x

. Tính
2ab
A. 10 B. 5 C. 2 D. 25
Câu 26: Biết rằng
6
2
11
ln
2
2 1 4 1
a
dx
b
xx

. Tính
ab
A. 10 B. 5 C. 2 D. 15
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 65
Câu 27: Biết rằng
3
2
2
23
1
3
ab
x x dx

,ab
. Tính
ab
A. 10 B. 5 C. 19 D. 25
Đáp án
1
2
3
4
5
6
7
8
9
B
B
C
A
C
D
A
B
B
10
11
12
13
14
15
16
17
18
C
C
A
A
B
A
C
A
B
19
20
21
22
23
24
25
26
27
B
B
D
B
D
C
C
D
C
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 66
CHUYÊN ĐỀ 4: MŨ – LOGARIT
Dạng 1: Rút gọn biểu thức mũ – logarit dạng số
Ở đây, tôi chỉ nói đến vấn đề dạng toán rút gọn biểu thức ở dạng
số, tức là trong biểu thức đó không hề có chữ số kí hiệu như: a, b, c,..,
x, y, z… Gặp dạng này, thì chúng bấm máy tính như sau:
Nếu các đáp án A, B, C, D là những con số tự nhiên, nguyên,
hữu tỉ, vô tỉ cơ bản thì bấm máy tính biểu thức ban đầu.
Nếu các đáp án A, B, C, D là những con số phức tạp, máy tính
khó có thể để ở dạng đó được thì bấm máy tính trước, sau đó án cho
A rồi lấy A trừ cho đáp án. Nếu bằng 0 thì đó là đáp án và ngược lại
cho đến khi thử hết các kết quả.
Một số ví dụ minh họa
Ví dụ 1:
Giá trị của biểu thức
3 1 3 4
3 2 0
2 .2 5 .5
10 :10 0,1
A

là:
A.
9
B. 9 C. 10 D.
10
Giải:
Nhập vào máy tính
3 1 3 4
3 2 0
2 .2 5 .5
10 :10 0,1

và ấn =
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 67
Ví dụ 2:
Giá trị của biểu thức
2 3 3 2 3 3 3
4 3 3
2 1 2 2 2
22
A
là:
A. 1 B.
3
21
C.
3
21
D.
1
Giải:
Nhập vào máy tính
2 3 3 2 3 3 3
4 3 3
2 1 2 2 2
22
và ấn =
Đáp án chúng bấm là một số xấu.
Như vậy, loại ngay đáp án A và D.
Bây giờ kiểm tra xem đáp án B có
phải không? Bấm
3
21A
.
Vậy đáp án B.
Ví dụ 3:
Giá trị của biểu thức
5
7
9 25
2
log 6
log 8
1 log 4 log 27
2 log 3
25 49 3
3 4 5
A


là:
A. 8 B. 9 C. 10 D. 12
Giải:
Nhập vào máy tính
5
7
9 25
2
log 6
log 8
1 log 4 log 9
2 log 3
25 49 3
3 4 5


và ấn =
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 68
Bài tập vận dụng
Câu 1. Tính
1
1
2
43
0,25
1
0,5 625 2 19. 3
4



.
A.
95
16
B. 11 C.
97
16
D. 13
Câu 2. Tính
11
3
2
1
2
0
33
2
0,001 2 .16 8 9

.
A.
115
16
B.
109
16
C.
117
16
D.
111
16
Câu 3. Tính
13
35
0,75
11
81
125 32

.
A.
80
27
B.
79
27
C.
82
27
D.
79
27
Câu 4. Trục căn thức ở mẫu của biểu thức
3
3
1
52
được:
A.
3
33
25 10 4
3

B.
3
3
52
C.
3
33
75 15 4
D.
3
5
54
Đáp án
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
A
C
C
A
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 69
Dạng 2: Rút gọn biểu thức mũ – logarit dạng chữ
Nếu đề cho một biểu thức dạng kí hiệu (1 biến) mà có đáp án là
một số thì chứng tỏ rằng các kí hiệu chữ đó triệt tiêu hết. Như vậy,
chỉ cần bấm máy tính giống đề bài và ấn = được kết quả.
Nếu đề cho một biểu thức dạng kí hiệu mà có đáp án dạng kí hiệu
thì cho giá trị cụ thể của biến rồi thế vào các đáp án sao cho kết quả
các đáp án là khác nhau. Rồi tiếp đến dùng r để tính giá trị của
biểu thức tại đó. Nếu kết quả giống với một trong các đáp án thì đáp
án đó là đáp án cần tìm.
Một số ví dụ minh họa
Ví dụ 1:
Rút gọn biểu thức
4
4
32
3
12 6
ab
A
ab
với
,0ab
.
A.
2
ab
B.
2
ab
C.
22
ab
D.
ab
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
4
4
32
3 2 3 2
2
6
12 6
3
12 6
ab
a b a b
A ab
ab
ab
ab
Giải bằng casio – vinacal:
Với
2; 3ab
, có ở đáp án A, B, C, D lần lượt là 12, 18, 36, 6.
Bậy giờ tính giá trị đó tại
2, 3ab
.
Nhập biểu thức
4
4
32
3
12 6
XY
XY
r X?2 Y?3 được
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 70
Vậy đáp án D.
Ví dụ 2:
Rút gọn biểu thức
2 4 2 2
3 9 9 9
1 1 1A a a a a
.
A.
1
3
1a
B.
4
9
1a
C.
4
3
1a
D.
1
3
1a
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
2 4 2 2
3 9 9 9
3
22
39
22
33
4
3
1 1 1
11
11
1
A a a a a
aa
aa
a












Giải bằng casio – vinacal:
Thử với
2a
vào các đáp án và gán cho A, B, C, D (do các đáp
án là các số xấu).
Nhập biểu thức
2 4 2 2
3 9 9 9
1 1 1X X X X
r X?2 và gán
cho E. Lấy
EA
nếu bằng 0 thì đó là đáp án cần tìm.Nếu khác 0 thf
thử tiếp đáp án B.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 71
Ví dụ 3:
Rút gọn biểu thức
2
3 3 3
33
:
ab
T ab a b
ab



.
A. 2 B. 1 C. 3 D.
1
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
2
3 3 3
33
3 3 3 3
3 3 2 2
2
33
33
33
22
3 3 3 3
2
33
33
33
22
33
2
33
33
:
:
:
:
ab
T ab a b
ab
a b a b ab
ab
ab
a a b b a b
ab
ab
a b a b
ab
ab




Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 72
3 3 3 3 3 3
2
33
33
22
3 3 3 3
:
:1
a b a b a b
ab
ab
a b a b


Giải bằng casio – vinacal:
Nhập vào máy tính
2
3 3 3
33
:
XY
XY X Y
XY




Cho
1; 2XY
được
1T
(Có thể kiểm tra thêm
4; 100XY
thì vẫn được
1T
).
Vậy đáp án B.
Ví dụ 4:
Rút gọn biểu thức
2
log 2 log 9
1
a
a
a



.
A.
2
3
B.
4
3
C.
4
3
D.
3
4
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
có
2
22
2
log 2 log 9 log 3
log 3
log 2 log 9
log 2 log 2
13
4
2
a
a a a
a
a
a
a
aa
a
a
a
a




Giải bằng casio – vinacal:
Nhâp vào máy tính
2
log 2 log 9
1
X
X
X



và ấn =.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 73
Ví dụ 5:
Rút gọn biểu thức
44
1 1 1C x x x x x x
.
A.
2
1x
B.
2
1xx
C.
2
1xx
D.
2
1x
Giải:
Gải theo tư duy tự luận:
44
2
2
2
1 1 1
11
1 1 1 1
C x x x x x x
x x x x
x x x x x x x x



Giải bằng casio – niacal:
Cách 1: Nhập vào màn hình
44
1 1 1X X X X X X
r
100X
.
phân tích
2
10101 100 100 1
. Suy ra
2
1xx
.
Cách 2. có thể cho
1x
rồi thử từng đáp án như ví dụ trên.
Bài tập vận dụng
Câu 1. Rút gọn biểu thức
21
22
21
1
.Aa
a




.
A.
3
a
B.
2
a
C.
a
D.
4
a
Câu 2. Rút gọn biểu thức
41
1
2
33
3
3
22
3
33
8
. 1 2
24
a a b b
Aa
a
a ab b





.
A.
1
B.
ab
C. 0 D.
2ab
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 74
Câu 3. Rút gọn biểu thức
33
22
11
22
.
a b a b a b
A
ab
ab
ab






.
A.
1
B.
1
C. 2 D.
3
Câu 4. Rút gọn biểu thức
1 9 1 3
4 4 2 2
1 5 1 1
4 4 2 2
a a b b
A
a a b b



.
A.
ab
B.
ab
C. 2 D.
22
ab
Câu 5. Cho hai số thực
0 , 1ab
hãy rút gọn biểu thức
1 9 1 3
4 4 2 2
1 5 1 1
4 4 2 2
a a b b
A
a a b b



A.
ab
B.
ab
C. 2 D.
22
ab
Câu 6. Rút gọn biểu thức
1 1 1
2 2 2
11
22
2 2 1
.
1
21
a a a
A
a
a a a







A.
3 a
B.
1
2
a
C.
2
1a
D.
31a
Câu 7. Tính
35
2 2 4
15
7
..
log
a
a a a
a




, với biểu thức có nghĩa.
A.
3
B.
12
5
C.
9
5
D. 2
Câu 8. Tính
5
3
log . . .
a
aaaa



, với biểu thức có nghĩa.
A. 4 B.
13
10
C.
1
2
D.
1
4
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 75
Câu 9. Cho số thực
01a
. Giá trị biểu thức
35
2 2 4
4
3
..
log
a
a a a a
a
A.
193
60
B.
73
60
C.
103
60
D.
43
60
Câu 10. Cho số thực
01a
. Giá trị biểu thức
35
2 2 2
7
12
..
log
a
a a a
a
A.
149
60
B.
46
15
C.
142
105
D.
8
3
Câu 11. Rút gọn
2 3 4
2 4 6 8
log 2log 3log 4log
a
a a a
Q b b b b
.
A.
4log
a
Qb
B.
12log
a
Qb
C.
10log
a
Qb
D.
2log
a
Qb
Câu 12. Rút gọn
1 1 1 1
3 3 3 3
33
22
a b a b
ab

,
, 0,a b a b
được kết quả là:
A.
3
ab
B.
2
3
ab
C.
3
1
ab
D.
2
3
1
ab
Câu 13. Cho hai biểu thức như sau
33
2 4 2 2 2 4
M a a b b a b
và
2
33
22
N a b
. Tìm khẳng định đúng.
A.
MN
B.
0MN
C.
MN
D.
MN
Đáp án
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6
Câu 7
B
C
A
B
B
C
A
Câu 8
Câu 9
Câu 10
Câu 11
Câu 12
Câu 13
B
A
C
A
C
A
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 76
Dạng 3: Tính
log
e
f
theo
,AB
với
log ,log
ac
b A d B
.
(Nếu dề bài yêu cầu tính nhiều hơn thì cũng làm tương tự)
- Máy tính ở chế độ tính toán bình thường: w1
- Đầu tiên gán giá trị
log
a
b
cho phím A: iqJz
- Gán giá trị
log
c
d
cho phím B: iqJx
- Gán giá trị
log
e
f
cho phím C: iqJc
- Chỉ cần lần lượt kiểm tra C trừ cho 3 biểu thức ở 3 phương
án A, B, C. Nếu bằng 0 thì đó là đáp án. Nếu may mắn thì chỉ 1 lần
kiểm tra, nếu xui lắm thì cũng chỉ 3 lần kiểm tra.
Một số ví dụ minh họa
Ví dụ 1:
Cho
3
log 15a
. Tính
25
log 15
theo a.
A.
21
a
a
B.
1
a
a
C.
21
a
a
D.
1
a
a
Giải:
3
log 15
qJz (Gán giá trị này cho A)
25
log 15
qJx (Gán giá trị này cho B)
Và nhập vào màn hình
21
A
B
A
ấn “=”.
QxpaQzR2(Qzp1)=0
Nếu bằng 0 thì đó là đáp án. Nếu không thì tiếp tục thử đáp án
khác.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 77
Ví dụ 2:
Cho
12 12
log 6; log 7ab
. Tính
2
log 7
theo a, b.
A.
1
a
b
B.
1
a
b
C.
1
a
b
D.
1
b
a
Giải:
12
log 6
qJz (Gán giá trị này cho A)
12
log 7
qJx (Gán giá trị này cho B)
2
log 7
qJc (Gán giá trị này cho C)
Và nhập vào màn hình
ấn “=”.
QxpaQzR2(1pQx)= (đáp án
bằng
0,5
, loại A)
QxpaQzR2(Qxp1)= (đáp án
bằng
0,16
, loại B)
QxpaQzR2(Qx+1)= (đáp án
bằng
2,4..
, loại C)
Vậy đáp án D.
Ví dụ 3:
Cho
27 8 2
log 5; log 7; log 3a b c
. Tính
12
log 35
theo a, b, c.
A.
32
2
b ac
c
B.
33
2
b ac
c
C.
32
3
b ac
c
D.
33
1
b ac
c
Giải:
27
log 5
qJz (Gán giá trị này cho A)
8
log 7
qJx (Gán giá trị này cho B)
2
log 3
qJc (Gán giá trị này cho C)
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 78
12
log 35
qJpj (Gán giá trị này cho D)
Và nhập vào màn hình
32
2
B AC
D
C
ấn “=”.
Qjpa3Qx+2QzQcRQc+
2= (đáp án bằng
0,21
, loại A)
Nhập biểu thức
33
2
B AC
D
C
Qjpa3Qx+3QzQcRQc+
2= (đáp án bằng 0
Vậy đáp án B.
Bài tập vận dụng
Câu 1. Cho
2
log 5a
. Khi đó
4
log 1250
bằng:
A.
14
2
a
B.
2 1 4a
C.
14a
D.
24a
Câu 2. Đặt
2
log 3a
,
5
log 3b
. Hãy biểu diễn
6
log 45
theo a, b:
A.
2a ab
ab
B.
2
22a ab
ab
C.
2a ab
ab b
D.
2
22a ab
ab b
Câu 3. Đặt
72
log 25, log 5ab
. Hãy tính
3
5
49
log
8
theo a, b:
A.
12 9b a ab
B.
12 9ba
ab
C.
12 9ba
ab
D.
43
3
ba
ab
Câu 4. Cho
2
log 5a
,
5
log 3b
. Hãy tính
10
log 15
theo a, b:
A.
1
1
ab
a
B.
1
1
ab
a
C.
1
1
b
a
D.
1
ab
a
Câu 5. Cho
2
log 3a
,
3
log 4b
. Hãy tính
6
log 24
theo a, b:
A.
1
1
b
a
B.
1
1
ab
a
C.
1
1
a
b
D.
1
1
b
ab
Câu 5. Cho
6
log 3a
,
2
log 5b
;
2
log 6c
. Hãy tính
12
log 30
theo a, b, c:
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 79
A.
1
1
ac b
c

B.
1
1
c ab
c

C.
1
1
ab c
c

D.
1
1
a bc
c

Câu 6. Cho
2
log 3a
,
5
log 2b
;
2
log 7c
. Hãy tính
42
log 15
theo a, b, c:
A.
1
1
ab
b a c

B.
1
1
ac
a a c

C.
1ab
ab b c

D.
ac
bc a b

Câu 7. Cho
7
log 6a
,
7
log 5b
. Hãy tính
42
49
log
30
theo a, b.
A.
2
1
ab
a

B.
2
1
ab
a

C.
2
1
ab
b

D.
2
1
ab
a

Câu 8. Cho
9
log 8a
,
5
log 9b
. Hãy tính
45
72
log
25
theo a, b.
A.
2
1
ab
b
B.
2
1
ab b
b

C.
2
1
ab b
b

D.
2
1
ab
b

Đáp án
1
2
3
4
5
5
6
7
8
A
C
B
A
B
A
A
D
C
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 80
Dạng 5: So sánh hai lũy thừa với số mũ tự nhiên lớn.
Phần nguyên của một số: số N được gọi là phần nguyên của một
số A nếu
1N A N
. Kí hiệu
NA

.
Phím Int: Phần nguyên của một số.
Số chữ số của một số nguyên dương:
log 1A

.
Một số ví dụ minh họa
Ví dụ 1:
So sánh
700
5
và
500
7
.
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
Giả sử
700 500
57
có:
100
700 7
700 500
500 5
55
5 7 1 1
77



Mà
7
5
5
1
7
nên
100
7
5
5
1
7



Vậy điều giả sử đúng nên
700 500
57
Giải bằng casio – vinacal:
có
700
5
có số chữ số:
500
7
có số chữ số là:
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 81
Vậy
700 500
5 
.
Ví dụ 2:
So sánh
1979
11
và
1320
37
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
Giả sử
1979 1320
11 37
có
1979 1320
11
11 37 1979 1320log 37
(1)(lấy logarit cơ số 11 2
vế). thấy điều (1) vô lý nên dẫn tới giả sử của chúng là sai
Giải bằng casio – vinacal:
1979
11
có số chữ số
1320
37
có số chữ số
Vậy
1979 1320
11 37
.
Bài tập vận dụng:
So sánh hai số sau:
1.
1050
2
và
450
5
2.
888
777
và
777
888
3.
14680
3
và
37020
2
4.
20
199
và
15
203
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 82
Dạng 6: Tính giá trị biểu thức.
Một số ví dụ minh họa
Ví dụ 1:
Cho
log 3
a
b
. Khi đó giá trị của biểu thức
log
b
a
b
a
:
A.
31
B.
31
C.
31
32
D.
31
32
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
có :
3
log 3
a
b b a
Thay
3
ba
vào
log
b
a
b
a
được
3 3 2
3
2
33
31
31
log log log
32
aa
a
a
a
aa
a
a
a
Giải bằng casio – vinacal:
có
3
log 3
a
b b a
. chọn
3
2, 2ab
Nhập vào màn hình
log
Y
X
Y
X
và gán cho A.
Kiểm tra các đáp án.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 83
A.
31A
B.
31A
C.
31
31
A
D.
31
32
A
Ở đây, tôi thao tác cho các bạn biết thôi. Nếu các bạn bấm ra được
kết quả
2,7...
là một số âm thì các bạn hoàn toàn loại ngay đáp án
A, B, C vì các đáp án đó là số dương.
Tượng tự các bài khác thuộc dạng này.
Bài tập vận dụng
Câu 1. Cho
log 2
a
b 
,
log 5
a
c
. Giá trị của
3
log
a
ab
c
bằng:
A.
4
3
B.
5
3
C.
5
3
D.
2
3
Đáp án B.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 84
Dạng 7: Tính đạo hàm và các bài toán liên quan tới đạo hàm
Một số ví dụ minh họa
Ví dụ 1:
Cho hàm số
x
e
fx
x
. Khi đó, nghiệm của phương trình
0fx
là:
A. 2 B. 0 C. 1 D.
e
Giải:
Nhập
x
xX
de
x
x




sau đó thử từng kết quả:
r với
2X
Loại A
r với
0X
Loại B
r với
1X
Chọn C
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 85
Ví dụ 2:
Cho hàm số
2
x
f x e
. Tính
0f

:
A. 2 B. 0 C. 1 D.
e
Giải:
Do máy tính không có chức năng
đạo hàm cấp 2 nên tìm đạo hàm cấp
1 bằng y trước:
2
2
x
f x xe
.
Nhập vào máy tính
2
0
2
x
x
d
xe
dx
Ví dụ 3:
Hàm số
cos sin
ln
cos sin
xx
y
xx
có đạo hàm là:
A.
cos2yx
B.
2
sin2
y
x
C.
2
cos2
y
x
D.
sin2yx
Giải:
Cú pháp nhập vào những dạng bài như thế này:
xX
d
f x f X
dx
Nhập vào màn hình
cos sin
ln cos2
cos sin
xX
d x x
X
dx x x



Do đây là hàm lượng giác nên chuyển về tính theo đơn vị radian:
qw4
r với
3
X
loại A
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 86
Bấm ! đề nhập lại
r với
3
X
loại B
Bấm ! đề nhập lại
r với
3
X
Chọn đáp án C
Ví dụ 4:
Đạo hàm của hàm số
21
5
x
x
y
là:
A.
11
21
55
xx
y x x


B.
11
21
55
xx
yx


C.
2 2 1
ln ln5
5 5 5
xx
y

D.
22
ln 5 ln 5
55
x
x
y




Giải:
Cú pháp nhập vào những dạng bài như thế này:
xX
d
f x f X
dx
Nhập vào màn hình
11
2 1 2 1
55
5
xx
x
x
xX
d
xx
dx





r với
2X
loại A
Bấm ! đề nhập lại
r với
2X
loại B
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 87
Bấm ! đề nhập lại
r với
2X
Loại C
Bấm ! đề nhập lại
r với
2X
Chọn C
Ví dụ 5:
Đồ thị hàm số
lnyx
cắt trục hoành tại điểm A, tiếp tuến của
đồ thị hàm số tại điểm A có phương trình là:
A.
1yx
B.
21yx
C.
3yx
D.
43yx
Giải:
có điểm
1;0A
.
1
ln 1
x
d
kx
dx

. Chọn A.
Ví dụ 6:
Giá trị nhỏ nhất của hàm số
2 lny x x
trên
2;3

.
A.
e
B.
2ln 2 2
C.
4 2ln 2
D. 1
Giải:
Giải theo tư duy tự luận :
có:
2 ln 2 lny x x x x x
' 2 ln 1 1 lny x x
' 0 ln 1 2;3y x x e

2 2 2 ln2 ; ; 3 6 3ln3y y e e y
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 88
GTNN đạt được tại
2x
và
min ( ) 2 2 ln2fx
Giải bằng casio – vinacal :
Bước 1: Bấm w7
Bước 2: Nhập hàm
2 lnF X X X
và ấn =
gX
không có
thì khỏi nhập, ấn =
Bước 3: Srt ? 2 End ? 3 Step ? 0,1
Dùng phím R dọc theo
FX
để tìm GTNN.
thấy các giá trị của
fx
tăng khi x tăng. Vậy GTNN đạt được
tại
2x
và
min 4 2ln 2fx
.
Bài tập vận dụng
Câu 1. Cho hàm số
ln sin2f x x
. Tính
'
8
f



.
A. 2 B. 4 C. 1 D. 3
Câu 2. Cho hàm số
2
x
e
fx
x
. Tính
'1f
.
A.
3e
B.
e
C.
4
5
e
D.
1001
1000
e
Câu 3. Cho hàm số
5
2
3
1
1
fx
xx

. Tính
'1f
.
A.
5
3
B.
5
3
C. 1 D.
1
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 89
Câu 4. Cho hàm số
3
2
1
x
fx
x
. Tính
'0f
.
A.
3
1
4
B.
3
2
C. 1 D. 4
Câu 5. Gọi a, b lần lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của
hàm số
22
ln 2y x e
trên đoạn
0;e

. Khi đó tổng
ab
có giá trị
A.
4 ln3
B.
2 ln3
C. 4 D.
4 ln2
Câu 6. Cho hàm số
2017x
ye
. Tính dạo hàm tại
ln2x
.
A. 2017 B.
2019
e
C.
2017
2e
D.
2017 e
Câu 7. Tính đạo hàm của hàm số
4
1
y
xx
.
A.
4
9
5
4
y
x

B.
2
4
1
y
xx
C.
4
5
4
yx
D.
4
5
1
4
y
x

Câu 8. Tính đạo hàm của hàm số
5
3
8yx
.
A.
2
6
3
5
3
58
x
y
x
B.
3
5
3
3
28
x
y
x
C.
2
5
3
3
58
x
y
x
D.
2
4
3
5
3
58
x
y
x
Câu 9. Cho hàm số
1
2
yx
.Trên đồ thị hàm số đã cho lấy điểm
0
M
có hoành độ
2
0
2x
. Tiếp tuyến của đồ thị hàm số tại điểm M có
hệ số góc bằng
A.
2
B.
2
C.
21
D.
3
Câu 10. Cho hàm số
x
f x xe
. Tính
1f
.
A. 1 B.
e
C.
2e
D.
1e
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 90
Câu 11. Tính đạo hàm của hàm số
2
2
x
y x x e
.
A.
2
22
x
y x x e
B.
2
2
x
y x e

C.
2 x
y x x e

D.
2
2
x
y x e

Câu 12. Tính đạo hàm của hàm số
2 1 3
x
yx
.
A.
3 2 2 ln3 ln3
x
yx
B.
3 2 2 ln3 ln3
x
yx
C.
1
2.3 2 1 . .3
xx
y x x
D.
2.3 ln3
x
y
Câu 13. Tính đạo hàm của hàm số
1
ln
1
x
y
x
.
A.
2
1
21
y
x
B.
1
1
x
y
x
C.
2
2
1
y
x
D.
2
2
1
y
x
Câu 14. Tính đạo hàm của hàm số
2
2
log 2 1yx
.
A.
2
2log 2 1
2 1 ln2
x
y
x
B.
2
4log 2 1
21
x
y
x
C.
2
4log 2 1
2 1 ln2
x
y
x
D.
2
2 1 ln2
y
x
Câu 15. Cho hàm số
2
ln 1yx
. Hê số góc của tiếp tuyến với
đồ thị tại điểm có hoành độ bằng
1
là:
A. 1 B.
1
C.
1
2
D.
ln2
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 91
Câu 16. Cho hàm số
2
ln 1 2y x x
. Giá trị nhỏ nhất của hàm
số trên
2;0

là:
A. 0 B.
4 ln5
C.
1
ln2
4
D.
ln5
Đáp án
1
2
3
4
5
6
7
8
A
B
A
A
A
C
A
D
9
10
11
12
13
14
15
16
A
C
B
B
D
C
B
C
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 92
Dạng 8: Phương trình và bất phương trình mũ – logarit
Một số ví dụ minh họa
Ví dụ 1:
Cho phương trình
2 5 1 2 5 6
2 2 2 32 0 1
x x x x
. Số
nghiệm của phương trình đã cho là:
A. 1 B. 2 C. 3 D. 4
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
2 5 6 1
2 5 6
2 5 6
1
2 5 5
2 5 5 2 5 5
1 2 2 2 2 2 2 0
11
2 2 2 2 0
2
2
22
2 2 2 2 0
2
2 2 2 2 0
1
2 2 0 2 2
2 5 5
2 2 0 2 2
x x x
xx
x
x
xx
x
x x x
xx
x x x x
x
xx












2
1
1
5
5
2( )
2 5 10 25
10( )
x
x
x
x
xn
x x x
xl







Giải bằng casio – vinacal:
Dùng qr để giải phương trình. Lưu ý, nếu nghiệm đẹp thì
không cần lưu nghiệm vào A, B, C…
Nhập
2 5 1 2 5 6
2 2 2 32 0
X X X X
. Ấn qr
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 93
được nghiệm
1x
. Ấn ! và nhập như sau:
2 5 1 2 5 6
2 2 2 32 : 1 0
X X X X
X
Tiếp tục quá trình trên được
2x
là nghiệm.
Tiếp tục
2 5 1 2 5 6
2 2 2 32 : 1 : 2 0
X X X X
XX
Nếu chờ quá lâu thì có thể đã hết nghiệm. Sau khi ra kết quả máy
tính báo Can’t solve.
Vậy đã hết nghiệm. PT đã cho có hai nghiệm.
Ví dụ 2:
Số nghiệm nguyên của bất phương trình
4
3
log log 4 1
2
x
x 
trên đoạn
1;25

là:
A. 8 B. 0 C. 16 D. 15
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
2
4
4
44
log 1
1 3 3
1 log
log 2 log 2
x
x
xx
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 94
2
4 4 4
3 1 1
log 1 log 0 log 2 16
2 2 2
x x x x
Giải bằng casio – vinacal:
Do yêu cầu bài toán tìm các nghiệm nguyên nên dùng chức năng
BLE
Bước 1: Bấm w7
Bước 2: Nhập hàm
4
3
log log 4
2
X
F X X
và ấn =
gX
không có thì khỏi nhập, ấn =
Bước 3: Srt ? 1 End ? 16 Step ? 1 (Do bảng không chứa được nhiều
giá trị nên chia đôi bảng ra.
Từ đó tìm những x nguyên để
0FX
.
Ví dụ 3:
Giải phương trình
43
34
xx
, được tập nghiệm bằng:
A.
33
4
log log 4





B.
23
3
log log 2





C.
34
4
log log 3





D.
43
3
log log 4





Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 95
4 3 4 3
33
3
4 4 3
43
43
3
4
3 4 log 3 log 4
4 3 log 4
4
log log log 4
3
log log 4
log log 4
4
log
3
x x x x
xx
x
x
x


Giải bằng casio – vinacal:
Đối với những bài đã có nghiệm thì nên nhập biểu thức và dùng
r để thử đáp án, không dùng qr để giải vì quá lâu.
Tuy nhiên đối với logarit thì khi bấm r thì chỉ có log. Cho nên
hãy gắn các nghiệm cho A, B, C, D rồi hãy thử nghiệm nhé.
Ví dụ 4:
Cho phương trình
3 1 3
.3 27 .3 9
xx
x x x x
. Tính tổng các
nghiệm của phương trình
A. 2 B. 1 C. 3 D. 4
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
3 1 3
3
3
3
.3 27 .3 9
. 3 9 3 9 3 0
3 . 3 9 0
0
3
30
3 9 0
3
2
xx
xx
x
x
x x x x
xx
xx
x
x
xx
x
x





Tổng các nghiệm của phương trình là 2.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 96
Giải bằng casio – vinacal:
Nhập
3 1 3
.3 27 .3 9 0
XX
X X X X
. Ấn qr
được nghiệm
0x
. Ấn ! và nhập như sau:
3 1 3
.3 27 .3 9 : 0
XX
X X X X X
Tiếp tục quá trình trên.
Nghiệm xấu nên lưu nghiệm này cho A.
Tiếp tục
3 1 3
.3 27 .3 9 : : 0
XX
X X X X X X A
Tiếp tục
3 1 3
.3 27 .3 9 : : : 0
XX
X X X X X X A X B
Nghiệm đẹp nên không lưu nhé
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 97
Vậy đã hết nghiệm. PT đã cho
có 4 nghiệm. Bây giờ tính tổng.
0 2 2AB
Ví dụ 5:
Phương trình
2
22
log 4 log 3 0x x x x
có bao nhiêu
nghiệm?
A. 2 B. 1 C. 3 D. 4
Giải:
Tương tự như cách giải các bài trên. Dùng qr để giải.
Ví dụ 6:
Giải bất phương trình
21
11
22
log 4 4 log 2 3.2
x x x
A.
2x
B.
2x
C.
2
1
x
x

D.
12x
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 98
21
11
22
22
21
2
log 4 4 log 2 3.2
4 4 2 3.2 2 4 2 2 3.2
2 4( )
0 2 3.2 4 2
2 1( )
x x x
x x x x x x
x
xx
x
n
x
l

Giải bằng casio – vinacal:
Đầu tiên thử với
2x
, chọn
100x
.
Nhập biểu thức
21
11
22
log 4 4 log 2 3.2
x x x
Loại B, D.
Cho
Loại C. Vậy đáp án A.
Bài tập vận dụng
Câu 1. Số nghiệm của phương trình
2
2
3
2 .3
2
x x x
là:
A. 2 B. Vô nghiệm C. 1 D. 3
Câu 2. Giải phương trình
2
8 1 3
24
x x x
.
A.
2
3
x
x
B.
2
3
x
x

C.
2
3
x
x


D.
2
3
x
x

Câu 3. Số nghiệm của phương trình
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 99
2 1 3 2
2
3
8
22
log 4 4 4
xx
xx



A. 0 B. 1 C. 2 D. 3
Câu 4. Tổng các nghiệm của phương trình
3
1
27 2 3 3 2
xx
.
A. 0 B. 1 C. 4 D. 3
Câu 5. Số nghiệm của phương trình
2
22
1
2 3 3 2
81 3 3 3
x
x x x

.
A. 0 B. 1 C. 4 D. 3
Câu 6. Tích các nghiệm của phương trình
2
9 3 3
2log log log 2 1 1x x x
A. 8 B. 1 C. 4 D. 2
Câu 7. Tính tổng các nghiệm của phương trình
2
33
3
log log 1
x
x
x

A.
10
9
B.
28
9
C.
37
9
D. 4
Câu 8. Tính tổng bình phương các nghiệm của phương trình
3
3 2 3 2
31
log .log log log
2
3
x
xx
x
A. 5 B.
33
32
C.
5
64
D.
67
64
Câu 9. Cho phương trình
2 2 2
4 5 20
log 1 .log 1 log 1x x x x x x
Giải phương trình trên trên tập số thực thì phương trình có bao
nhiêu nghiệm?
A. 0 B. 1 C. 2 D. 3
Câu 9. Cho phương trình
2 2 2
3 5 13
log 1 .log 1 log 1x x x x x x
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 100
Giải phương trình trên trên tập số thực thì phương trình có bao
nhiêu nghiệm?
A. 0 B. 1 C. 2 D. 3
Câu 10. Cho phương trình
2 3 3
1 4 1
44
3
log 2 3 log 4 log 6
2
x x x
Số nghiệm của phương trình đã cho là:
A. 4 B. 1 C. 2 D. 3
Đáp án
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
A
B
B
A
C
C
C
D
C
C
C
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 101
CHUYÊN ĐỀ 5: KHẢO SÁT HÀM SỐ - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN
QUAN
Kĩ thuật 1: Tính Đạo hàm bằng casio – vinacal
Quy trình bấm máy:
Bước 1: Ấn qy
Bước 2: Nhập biểu thức
0
xx
d
fx
dx
và ấn =.
Một số ví dụ minh họa
Ví dụ 1:
Cho hàm số
21
1
x
y
x
. Tính đạo hàm tại
0x
.
A.
1
B. 0 C. 3 D.
3
Giải
Nhập biểu thức
0
21
1
x
dx
dx x


Ví dụ 2:
Cho hàm số
2
2
5
x
fx
x
. Tính
2f
.
A. 1 B.
1
3
C. 3 D.
3
Giải
Nhập vào máy tính
2
2
21
3
5
x
dx
dx
x





Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 102
Bài tập vận dụng
Câu 1. Cho hàm số
32
4 8 1y x x x
. Tính
5y
.
A. 102 B. 107 C. 100 D. 101
Câu 2. Cho hàm số
2
43
2
xx
y
x

. Tính
4y
.
A.
6
11
B.
4
3
C.
7
8
D.
7
12
Đáp án: Câu 1 B, câu 2 D
Kĩ thuật 2: Kĩ thuật giải nhanh và tư duy casio – vinacal trong
bài toán đồng biến, nghịch biến.
Một số ví dụ minh họa
Ví dụ 1:
Hàm số
2
25
2
xx
y
x

đồng biến trên
A.
;0
và
3;
B.
C.
0;2
và
2;4
D.
;2
và
2;
Giải
Cách 1: Sử dụng casio – vinacal để tìm đạo hàm
y
.
Đạo hàm
2
25
2
xx
y
x

có dạng
2
2
2
ax bx c
y
x

.
Như vậy mục tiêu bây giờ là tìm hệ số a, b, c.
Nhập
2
2
100
25
2
2
x
d x x
x
dx x





và r
100X
.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 103
được
9609
và phân tích được
2
100 4.100 9
Vậy được
2
49xx
và
2
2
49
'0
2
xx
y
x


.
Cách 2: Sử dụng casio – vinacal trục tiếp thử các đáp án.
Đầu tiên, loại ngay đáp án B.
Nhập
2
25
2
xX
d x x
dx x




r
1X
Loại A
r
1X 
Loại A
Ở hai ví dụ trên, xét bài toán không chứa tham số m. Vậy nếu bài
toán chứa tham số m thì sao? Nghĩa là những bài toán “Tìm tất cả
các giá trị của tham số m để hàm số nghịch biến trên khoảng nào
đó”.
Với máy tính casio – vinacal lại cho có thể tính giá trị của biểu
thức nhiều biến bằng chức năng r và chức năng này lại có thể hỗ
trợ cho chức năng tính đạo hàm tại điểm. Do đó, sẽ giải quyết các
bài toán có chứa tham số m như sau:
Bước 1: Nhập hàm số chứa tham số m vào máy tính sau khi đã
bật chức năng đạo hàm.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 104
Bước 2: Với biến x gán cho X, tham số đi kèm gán cho Y và với
giá trị điểm
0
x
cũng gán cho X như biến x.
Bước 3: Gán giá trị.
Bước 3.1 (Gán giá trị cho biến X): gắn bất kì một điểm
0
x
nào
đó trong tập xác định cho trước.
Bước 3.2 (Gán giá trị cho biến Y (tham số)): Chúng quan sát
các đáp án để gán các giá trị cụ thể vào biến Y. Các giá trị gán phải
làm sao có thể loại hoặc nhận các đáp án nào đó nhanh nhất? Nhanh
hay chậm tùy thuộc vào mỗi người.
Ví dụ 2:
Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
32
3 4 4y x mx mx
đồng biến trên ?
A.
4
0
3
m
B.
4
0
3
m
C.
3
0
4
m
D.
3
0
4
m
Giải
Tập xác định
D
.
Nhập biểu thức
32
3 4 4
xX
d
X YX YX
dx
.
Chú ý, các đáp án đề có
0m
nên hiển nhiên sẽ không gán
0mY
.
Hai đáp án A và C có chiều như nhau, B và D cũng vậy.
Vậy gán
3
4
mY
,
0X
thì được kết quả
0
, loại A, C.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 105
Gán
4
3
mY
, thì được
0
, loại D.
Ví dụ 3:
Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
2mx m
y
xm

nghịch
biến trên từng khoảng xác định?
A.
21m
B.
21m
C.
01m
D. Đáp án khác
Giải
Tập xác định
\Dm
.
Nhập biểu thức
2
xX
d mX m
dx X m


Gán
0X
, không gán
0Y
vì
xm
nên
XY
(hoặc những
giá trị X, Y tương ứng).
Gán
2Y 
, được kết quả
0
, loại B.
Gán
2Y 
, được kết quả
0
. Loại C.
Gán
1Y 
, được kết quả. Vậy đáp án A.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 106
Ví dụ 4:
Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
2
1
1
x mx
y
x

nghịch biến trên từng khoảng xác định?
A.
0m
B.
0m
C.
0m
D.
m
Giải
Tập xác định
\1D
Nhập biểu thức
2
1
1
xX
d X YX
dx X




Gán
0X
.
Gán
0Y
, nếu kết quả
0
thì chỉ B hoặc D đúng, nếu kết quả
ngược lại thì A đúng.
Gán
1Y
, nếu kết quả
0
thì C đúng, ngược lại thì B đúng.
Vậy đáp án C.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 107
Bài tập vận dụng
Câu 1. Hàm số
4 3 2
1
2 12 1
4
y x x x x
nghịch biến trên những
khoảng nào sau đây?
A.
;2
B.
2;3
C.
;2
và
2;3
D.
2;2
và
3;
Câu 2. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
1mx
y
xm

ngịch
biến trên từng khoảng xác định?
A.
1m
B.
1m 
C.
11m
D.
1m 
Câu 3. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
32
1
12
33
m
y x m x m x
đồng biến trên
2; 
?
A.
0m
B.
0m
C.
8m
D.
2m 
Câu 4. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
2
y m x x m
đồng biến trên
1;2
?
A.
3m
B.
3m
C.
13m
D.
3m
Câu 5. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
3
2
1 3 4
3
x
y a x a x
đồng biến trên
0;3
?
A.
3a 
B.
3a 
C.
12
7
a
D.
12
7
a
Câu 6. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
32
3 2 1 12 5 2y x m x m x
đồng biến trên
2;
?
A.
11
66
m
B.
1
6
m 
C.
5
12
m
D.
5
12
m
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 108
Câu 7. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
2
4
2
xx
y
xm
đồng
biến trên
1;
?
A.
1;4 \ 1m
B.
1
;1 \ 0
2
m



C.
1;4 \ 2m
D.
1
4;
2
m



Câu 8. Hàm số
23
38y x x
nghịch biến trên những khoảng
A.
1
0;
4



B.
;0
C.
1
;
4




D.
;0
và
1
;
4




Câu 9. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
2
62
2
mx x
y
x

đồng biến trên từng khoảng xác định?
A.
0m
B.
7
0
2
m
C.
7
0
2
m
D.
7
2
m
Câu 10. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
32
3 3 1y x x mx
nghịch biến trên
0;
?
A.
1m 
B.
1m 
C.
1m
D.
1m
Câu 11. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
32
1
2 1 2 1
3
y x m x m x m
nghịch biến trên
1;2
?
A.
2
3
1
2
m
m


B.
1
2
m 
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 109
C.
2
3
m 
D.
21
32
m
Câu 12. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
8
2
mx
y
xm
đồng
biến trên khoảng
1;2
?
A.
22m
B.
3
2
2
m
C.
3
2
2
m
D.
22m
Câu 13. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
1 2 2m x m
y
xm
nghịch biến trên khoảng
1; 
?
A.
1m
B.
2m
C.
1
2
m
m

D.
12m
Câu 14. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
42
2 3 1y x mx m
đồng biến trên khoảng
1;2
?
A.
1m
B.
14m
C.
4m
D.
4m
Đáp án
1
2
3
4
5
6
7
C
C
B
D
C
D
A
8
9
10
11
12
13
14
D
B
A
B
A
D
A
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 110
Kĩ thuật 3: Kĩ thuật giải nhanh và tư duy casio – vinacal trong
bài toán tìm điều kiện của tham số dể hàm số đạt cực trị tại
0
x
Một số ví dụ minh họa
Ví dụ 1:
Hàm số
3 2 2
1
45
3
y x mx m x
đạt cực tiểu tại điểm
1x 
khi và chỉ khi
A.
3m 
B.
1m 
C.
0m
D.
1m
Giải
Cách 1: Xác định biểu thức
1y
.
Nhập
3 2 2
1
1
45
3
x
d
X YX Y X
dx




và r
100Y
.
thu được kết quả
2
10197 10000 197 100 2.100 3
.
Tương ứng với
2
23mm
.
Như vậy có
2
1
1 2 3 0
3
m
y m m
m


.
Kiểm tra điều kiện đủ:
22
24y x mx m
Nhập
22
1
24
x
d
X YX Y
dx

.
r
1Y
được
1 4 0Y

. Suy ra loại
1m
.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 111
r
3Y 
được
1 4 0Y

. Suy ra nhận
1m
.
Cách 2: có
22
24y x mx m
.
Nhập biểu thức
22
24X YX Y
r
1X 
,
3Y 
(Y lần lượt là các đáp án) thấy biểu thức thấy
cái nào khác 0 thì loại. Tiếp theo sử dụng điều kiện đủ để lại những
đáp án còn lại.
Bài tập vận dụng
Câu 1. Tìm tham số m để hàm số
32
3 3 2 1 2y x mx m x
đạt
cực đại tại
1x 
.
A.
1
2
m
B.
1
2
m 
C.
1m
D.
1m 
Câu 2. Tìm tham số m để hàm số
32
2
5
3
y x mx m x



đạt
cực trị tại
1x
.
A.
1m
B.
3
4
m
C.
7
3
m
D.
4
3
m
Câu 3. Tìm m để hàm số
2
1x mx
y
xm

đạt cực đại tại
2x
.
A.
3m 
B.
1m 
C.
1
3
m
m

D.
1
3
m
m

Đáp án
Câu 1
Câu 2
Câu 3
B
C
A
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 112
Kĩ thuật 4: Viết phương trình đường thẳng đi qua hai điểm
cực trị của đồ thị hàm số bậc ba
Một số ví dụ minh họa
Ví dụ 1:
Viết phương trình đường thẳng đi qua hai điểm của đồ thị
hàm số
32
3 5 1y x x x
.
Giải
Áp dụng công thức giải nhanh:
1
9 18
yy
yy
aa




Đặt
9
2
yy
R x ay

,
0 , 1 0A T B T T
Và chỉ cần tìm
,AB
là xong.
Bây giờ vào bài trên.
2
3 6 5, 6 6y x x y x
.
Khi đó, có
Đặt
3 2 2
9 3 5 1 3 6 5 3 3R x x x x x x x
.
r
0x
, được
0 24R
.
Tiếp tục lấy
24Tx
và r
1x
được
1 24 48T
.
Do đó phương trình đi qua hai điểm cực trị là
1
48 26
9
yx
Hay
16 8
33
yx
.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 113
Ví dụ 2:
Tìm tham số m để đường thẳng d:
y ax m
đi qua gốc O và
vuông góc với đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của đồ thị
hàm số
32
2 5 1y x x x
.
A.
1m
B.
2m
C.
1m 
D.
0m
Giải:
Từ ví dụ 1, tìm nhanh được đường thẳng đi qua hai điểm cực trị
như sau:
38 1
99
yx
.
Vì d vuông góc với đường thẳng đi qua hai điểm cực trị nên d có
dạng
9
38
y x m
.
Mặt khác đi qua O nên
0m
.
Ví dụ 3:
Cho hàm số
3 2 2
3 5 1y x mx mx m m
. Phương trình
đường thẳng đi qua hai điểm cực trị là:
A.
22
18 30 24 9 9
99
m m m m
yx
B.
22
18 30 24 9 9
99
m m m m
yx

C.
22
24 9 9 18 30
99
m m m m
yx

D.
22
24 9 9 18 30
99
m m m m
yx
Giải
có
2
3 6 5y x mx
và
66y x m


.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 114
3 2 2 2
9 3 5 1 3 6 5 3 3R x x mx mx m m x mx x m
Nhập vào máy tính
3 2 2 2
9 3 5 1 3 6 5 3 3X YX YX Y Y X YX X Y
r
0; 100XY
được
2
0 239091 24 9 9R m m
tiếp tục lấy
0T x T
và r
1; 100XY
được
2
1 0 1830000 18 30R R m m
Vậy phương trình đi qua hai điểm cực trị là:
22
1
18 30 24 9 9
9
y m m x m m
Bài tập vận dụng
Câu 1. Phương trình nào sau đây là phương trình tiếp tuyến đi
qua hai điểm cực trị của đồ thị hàm số
32
41y x x x
.
A.
38 5
99
yx
B.
38 5
99
yx
C.
5 38
99
yx
D.
5 38
99
yx
Câu 2. Đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của đồ thị hàm số
3 2 2 2
3 3 1 1y x mx m x m
có phương trình
14 10
33
yx
khi và chỉ khi
A.
2m
B.
1m
C.
1m 
D.
0m
Câu 3. Đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của đồ thị hàm số
3 2 2
3 3 1 1y x mx m x m
đi qua
0;1M
khi và chỉ khi
A.
0
1
6
m
m


B.
0
1
6
m
m

C.
1
6
m 
D.
0m
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 115
Câu 4. Tìm tham số m để đồ thị hàm số
32
32y x x mx
có
hai điểm cực trị A và B sao cho đường thẳng AB song song với đường
thẳng
: 4 1d y x
.
A.
1m 
B.
2m
C.
3m
D.
0m
Câu 5. Cho hàm số
3 2 2 3
2 3 3 1y x mx m x m
có đồ thị
C
. Với giá trị nào của tham số m thì đồ thị
C
có hai điểm cực trị
sao cho ba điểm A, B,
0; 2C
thẳng hàng?
A.
2m 
B.
2m
C.
4m
D.
4m 
Câu 6. Cho hàm số
32
32y x mx
có đồ thị
C
. Với giá trị nào
của tham số m thì đồ thị
C
có hai điểm cực trị sao cho đường thẳng
đi qua hai điểm cực trị đi qua điểm
1;0I
A.
2m 
B.
1m 
C.
3m 
D.
4m
Câu 7. Tìm tham số m để đồ thị hàm số
32
73y x mx x
có
hai điểm cực trị A và B sao cho đường thẳng AB vuông góc với
đường thẳng
3
: 2017
10
d y x
.
A.
6m 
B.
6m 
C.
3m
D.
0m
Đáp án
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6
Câu 7
A
B
A
C
B
B
B
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 116
Kĩ thuật 5: Bài toán liên quan tới tiệm cận
I. Tóm tắt lí thuyết
1. Tiệm cận đứng
Đường thẳng
0
xx
được gọi là tiệm cận đứng của đồ thị hàm số
nếu thỏa mãn một trong các điều kiện sau:
0
lim
xx
y
;
0
lim
xx
y
;
0
lim
xx
y
;
0
lim
xx
y
2. Tiệm cận ngang
Đường thẳng
0
yy
được gọi là tiệm cận ngang của đồ thị hàm
số
nếu thỏa mãn một trong các điều kiện sau:
0
lim
x
yy

;
0
lim
x
yy

3. Tiệm cận xiên
Đường thẳng
y ax b
được gọi là tiệm cận xiên của đồ thị hàm
số
y f x
nếu thỏa mãn một trong các điều kiện sau:
lim 0
x
f x ax b



;
lim 0
x
f x ax b



Cách xác định:
lim ; lim
xx
fx
a b f x ax
x
 


hoặc
lim ; lim
xx
fx
a b f x ax
x
 


. Khi
0a
thì có tiệm cận
ngang.
Chú ý: Đồ thị hàm số bậc ba, trùng phương không có tiệm cận; đồ thị
hàm số bậc nhất trên bậc nhất chỉ có tiệm cận đứng và tiệm cận ngang; đồ
thị hàm số bậc hai trên bậc nhất chỉ có tiệm cận đứng và tiệm cận xiên…
II. Ứng dụng kĩ thuật Casio tìm giới hạn để tìm tiện cận
Với máy tính Vinacal 570 ES Plus, có chức năng tính giới hạn hàm
số tại một điểm nên rất dễ dàng kiểm tra xem một đường thẳng
xa
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 117
nào đó có phải là tiệm cận đứng của hàm số hay không? Còn máy
tính fx 570 VN Plus thì không có chức năng này nên sẽ tính theo giới
hạn hàm số theo cách khác.
Ví dụ 1: Trích đề thi minh họa THPT QG 2017 lần 2
Tìm tất cả các tiệm cận đứng của đồ thị hàm số
2
2
2 1 3
56
x x x
y
xx

A.
3x 
và
2x 
B.
3x 
C.
3x
D.
2x
và
3x
Giải:
Đường tiệm cận đứng
xa
thường tại giá trị đó làm cho mẫu
không xác định và khi tính giới hạn thì tiến ra vô cùng.
có
2
2
5 6 0
3
x
xx
x

Giải theo tư duy tự luận:
2 2 2
2
2
2
22
2 1 3 (2 1) ( 3)
56
( 2)( 3)(2 1 3)
3 5 2 (3 1)( 2)
( 2)( 3)(2 1 3) ( 2)( 3)(2 1 3)
x x x x x x
y
xx
x x x x x
x x x x
x x x x x x x x x x



có
22
2
22
3 1 2
7
lim lim lim lim
6
2 3 2 1 3
xx
xx
xx
y y y
x x x x x




Suy ra
2x
không phải tiệm cận đứng.
Lại có
33
lim ;lim
xx
yy



. Suy ra
3x
là tiệm cận đứng.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 118
Giải bằng casio – vinacal
Xem các đáp án thì loại đáp án A và B. Bây giờ dùng máy tính
để kiểm tra đáp án.
Dùng máy tính vinacal 570 ES Plus: Dùng chức năng tính
giới hạn của máy tính
Bước 1: Bấm q65
Bước 2: Nhập hàm số vào và giá
trị x tiến tới giá trị a.
Bước 3: Bấm =.
Nếu kết quả ra một giá trị nào đó
hữu hạn thì
xa
không phải là tiệm cận đứng. Ngược lại nếu kết
quả ra Math Error thì
xa
là tiệm cận đứng.
Thử đáp án
2x
, có kết quả như hình vẽ
Vậy
2x
không là tiệm cận đứng.
Thử đáp án
3x
, có kết quả như hình vẽ
Vậy
3x
là tiệm cận đứng.
Dùng máy tính fx 570 VN Plus
Bước 1: Nhập biểu thức vào màn hình
a2Q)p1psQ
)d+Q)+3RQ
)dp5Q)p6
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 119
Bước 2: Kiểm tra xem
2x
, bắt đầu tính giới hạn của hàm số tại
điểm
2x
.
CALC tại
1,999999x
:r1.999999=
có kết quả không vô cùng.Vậy
2x
không là tiệm cận đứng
Vậy đáp án D. Các bạn kiểm tra
3x
có phải là tiệm cận đứng
không để thành thạo dạng tính giới hạn.
Ví dụ 2:
Tìm tiệm cận ngang của đồ thị hàm số
2
3 1 sin 5
94
xx
y
x


A.
3y
và
3y 
B.
3y
C.
3y 
D. Không tồn tại
Giải:
kiểm tra có tồn tại tiệm cận ngang hay không bằng cách tính giới
hạn của hàm số khi x tiến ra cộng trừ vô cùng.
Giải theo tư duy tự luận:
2
2
1 sin 5
3
3 1 sin5
lim lim lim lim 3
94
94
1
x x x x
x
x
xx
xx
yy
x
x
x
x
   











Giải bằng casio – vinacal:
Chúng sẽ tính giá trị biểu thức tại
6
10x 
thay cho

.
Bước 1: Nhập biểu thức vào màn hình máy tính.
Bước 2: Dùng chức năng r tính giá trị biểu thức tại
6
10x 
.
Vậy đáp án A.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 120
Ví dụ 3:
Đồ thị hàm số
2
1
1
x x x
y
x
có bao nhiêu tiện cận?
A. 2 B. 3 C. 4 D. 1
Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
có
1
lim
x
y

;
1
lim
x
y

. Suy ra
1x
là tiệm cận đứng.
2
2
11
11
1
lim lim lim 2
1
1
1
x x x
x
x
x
x x x
y
x
x
x
  







Suy ra
2y
là tiệm cận ngang.
2
2
11
11
1
lim lim lim 0
1
1
1
x x x
x
x
x
x x x
y
x
x
x
  







Suy ra
0y
là tiệm cận ngang.
Đồ thị hàm số không có tiệm cận xiên.
Giải bằng casio – vinacal:
Tìm tiện cận đứng: Kiểm tra xem
1x
có là tiệm cận đứng
không?
Vậy
1x
là tiệm cận đứng.
Tìm tiện cận ngang:
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 121
Vậy
2; 0yy
là tiệm cận ngang của đồ thị hàm số.
Tìm tiệm cận xiên:
Nhập biểu thức
fx
x
và cho
6
10x 
Suy ra
0a
. Vậy không có tiệm cận xiên.
Chọn đáp án B.
II. Bài tập vận dụng
Câu 1. Cho hàm số
2
2
2 3 4
1
xx
y
x

. Tiệm cận ngang của đồ thị
hàm số là:
A.
1y 
B.
2y
C.
1x 
D.
1y
Câu 2. Đồ thị hàm số
3
2
x
y
x
có mấy đường tiệm cận?
A. 0 B. 1 C. 2 D. 3
Câu 3. Số tiệm cận ngang của đồ thị hàm số
2
1
6
x
y
x
.
A. 0 B. 1 C. 2 D. 3
Câu 4. Cho hàm số
1ax
y
xd
đi qua điểm
2;5M
và có đường
tiệm cận đứng là đường thẳng
1x
. Tính tổng
ad
.
A. 8 B. 1 C. 7 D. 3
Câu 5. Số tiệm cận ngang của đồ thị hàm số
2
2
21
9 14
x
y
xx


.
A. 0 B. 1 C. 2 D. 3
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 122
Câu 6. Cho hàm số
2
1
2
xx
y
x

. Đồ thị hàm số có bao nhiêu
tiệm cận đứng và tiệm cận ngang?
A. 0 B. 1 C. 2 D. 3
Câu 7. Cho hàm số
2
2
1
45
x
y
xx

. Đồ thị hàm số có bao nhiêu
tiệm cận đứng?
A. 0 B. 1 C. 2 D. 4
Câu 8. Cho hàm số
2
2
2 3 4
45
x
y
xx


. Tổng số tiệm cận đứng và
ngang của đồ thị hàm số:
A. 3 B. 1 C. 2 D. 4
Đáp án
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6
Câu 7
Câu 8
B
C
C
B
B
D
C
A
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 123
Kĩ thuật 6: Kĩ thuật giải nhanh bài bài toán tìm giá trị lớn nhất
– nhỏ nhất của hàm số trên đoạn
;ab

Kiến thức Toán học: Hàm
fx
liên tục trên
;ab

và có đạo
hàm trong
;ab
:
1. Giải
0fx
để tìm các nghiệm
12
, ,...,
n
x x x
thuộc
;ab

.
2. Tính
1
; ;...; ;
n
f a f x f x f b
.
3. Số lớn nhất trong các số trên là GTLN (max) trên
;ab

. Số
nhỏ nhất trong các số trên là GTNN (min) trên
;ab

.
Dùng máy tính : sẽ sử dụng tính năng bảng giá trị BLE của máy
tính để nghiên cứu nhanh dáng điệu của đồ thị trên đoạn
;.ab

Từ đó, chọn giá trị thích hợp.
Phương pháp giải : (CASIO fx 570 VN Plus, Vinacal 570 ES
Plus):
1. Nhấn w7
2.
fX
. Nhập hàm số vào.
3. Srt ? Nhập giá trị a
4. End ? Nhập giá trị b
5. Step? Nhập giá trị: 0,1; 0,2; 0,5 hoặc 1 (tùy vào đoạn [a;b]
Máy tính sẽ tính bảng giá trị. ghi nhanh giá trị đầu tiên, ghi nhận
giá trị F(X) tăng hay giảm đến bao nhiêu cho đến F(X) cuối cùng. Từ
đó có nhanh kết quả.
Một số ví dụ vận dụng
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 124
Ví dụ 1: Đề minh họa THPT QG 2017 lần 1
Giá trị nhỏ nhất của hàm số
2
3
1
x
y
x
trên đoạn
2;4

là:
A. 6 B.
2
C.
3
D.
19
3
Giải :
Giải theo tư duy tự luận
có
\1D
.
2
2
3 2;4
23
' ; ' 0
( 1)
1 2;4
19
(2) 7; (3) 6; (4) ;
3
x
xx
yy
x
x
y y y




Vậy
2;4
19
min 4
3
yy



.
Giải bằng casio – vinacal
Bước 1: Bấm w7
Bước 2: Nhập hàm
2
3
1
X
FX
X
và ấn =
gX
không có thì khỏi nhập, ấn =
Bước 3: Srt ? 2 End ? 4 Step ? 0,2
Dùng bấm R dọc theo
FX
để tìm GTNN.
Và nhìn vào đáp án, giá trị nào gần với đáp án để kết luận.
Nếu đề bài hỏi chọn GTLN thì có ngay
max 7y
tại
2x
.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 125
Ví dụ 2:
Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số
2
3
2 1 1y x x
trên đoạn
0;3

.
Giải :
Giải theo tư duy tự luận :
Hàm số liên tục trên
0;3

3
0
2
3
3
3
;3
0;3
2 1 2 1 2 2
' ; ' 0
3 2 1 3 1 3
21
(0) 1; ( ) ; (3) 2
min 0 1;max 3 2
0
3
0
3
y y y
xx
y y x
xx
yy
y
y




Giải bằng casio – vinacal :
Bước 1: Bấm w7
Bước 2: Nhập hàm
2
3
2 1 1F X x x
và ấn ==
Bước 3: Srt ? 2 End ? 4 Step ? 0,2
Dùng bấm R dọc theo
FX
để
tìm GTLN và GTNN.
Từ bảng giá trị
1
1FX 
tăng dần
đến 0.3275 rồi giảm dần đến 0 rồi lại tăng dần đến
25
2,7144FX
Vậy
0;3
min 0 1yy


và
3
0;3
max 3 20yy



. Từ đó chọn
phương án thích hợp.
Ví dụ 3:
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 126
Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số
cos 1 siny x x
trên đoạn
0;2


.
Giải :
Giải theo tư duy tự luận :
có
's c s2in oyxx
.
2
3
2
sin 1
' 0 1 2sin sin 0
1
6
sin
2
5
6
x
x
y x x x
x
x
3 5 3 3
0 1; 2 1; 0;
2 6 6 4
y y y y y
Vậy
0;2
0;2
3
max ;min
62
y y y y






Giải bằng casio – vinacal :
Bước 1: Bấm w7
Bước 2: Nhập hàm
cos 1 sinF X X X
và ấn ==
Bước 3: Srt ? 0 End ?
2
Step ?
6
Dùng bấm R dọc theo
FX
để tìm GTLN và GTNN.
Từ bảng giá trị
1
1FX
tăng dần đến 1,299 rồi giảm dần đến
1,299
rồi lại tăng dần đến 1
Vậy
0;2
5
min
6
yy





và
0;2
max
6
yy





.
Bài tập vận dụng
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 127
Câu 1. Cho hàm số
1
1
x
y
x
. Gọi M, m lần lượt là giá trị lớn nhất
và giá trị nhỏ nhất của hàm số
3; 2

. Khi đó:
A.
3M
và
2N
B.
3M
và
1N 
C.
2M
và
1N 
D.
3M
và
1N
Câu 2. Tích giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số
2
4y x x
là:
A.
42
B.
4
C. 0 D.
42
Câu 3. Giá trị nhỏ nhất của hàm số
2
2lny x x
trên đoạn
1
;
2
e



A. 0 B.
7
4
C.
1
D.
2
2e
Câu 4. Giá trị nhỏ nhất của hàm số
2
5
2
x
y
x
trên đoạn
3;6

A. 0 B.
7
4
C.
1
D.
10
Câu 5. Giá trị lớn nhất của hàm số
2
63y x x
trên đoạn
1;2

là:
A.
10
B.
47
C.
9 21
4
D.
63
Câu 6. Giá trị nhỏ nhất của hàm số
9
2
yx
x

trên đoạn
1;2

là:
A. 9 B. 2 C. 6 D. 4
Câu 7. Giá trị nhỏ nhất của hàm số
2
63y x x
trên đoạn
0;3

gần với đáp án nào nhất:
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 128
A. 5 B.
10,6
C.
10,65
D.
5
Đáp án
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6
Câu 7
A
A
C
D
A
D
C
Kĩ thuật 7: Kĩ thuật giải nhanh trong bài toán lập phương trình
tiếp tuyến của đồ thị hàm số
Cơ sở lí thuyết
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 129
Phương trình tiếp tuyến của đồ thị hàm số
tại điểm
00
;M x f x
là:
0 0 0
y f x x x f x
Hay
0 0 0 0
.y f x x f x x f x y Ax B

.
Trong đó
0
A f x
;
0 0 0
B f x x f x
Như vậy, cần nhập vào máy tính
xX
d
A f X
dx
và
.
xX
d
B f X X f X
dx
Ví dụ 1:
Cho hàm số
21
1
x
y
x
có đồ thị
C
. Phương trình tiếp tuyến
của đồ thị hàm số tại điểm có hoành độ bằng 2 là :
A.
12
33
yx
B.
1
3
yx
C.
1
1
3
yx
D.
11
33
yx
Giải:
Nhập
21
1
xX
dX
A
dx X


r
2X
được
1
3
A
.
Nhập
2 1 2 1
.
11
xX
d X X
BX
dx X X



r
2X
được
1
3
B
.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 130
Vậy phương trình tiếp tuyến cần tìm là:
11
33
yx
.
Bài tập vận dụng
Câu 1. Cho hàm số
32
3y x x
có đồ thị
C
. Phương trình tiếp
tuyến của đồ thị
C
tại điểm có hoành độ bằng 1 là:
A.
31yx
B.
31yx
C.
1yx
D.
3yx
Câu 2. Cho hàm số
42
2y x x
có đồ thị
C
. Phương trình
tiếp tuyến của đồ thị
C
tại điểm có hoành độ bằng 1 là:
A.
3yx
B.
24yx
C.
yx
D.
23yx
Câu 3. Cho hàm số
2
2
1
xx
y
x

có đồ thị
C
. Phương trình
tiếp tuyến của đồ thị
C
tại điểm có hoành độ bằng 2 là:
A.
3yx
B.
1yx
C.
2yx
D.
2yx
Câu 4. Cho hàm số
1
2
x
y
x
có đồ thị
C
. Phương trình tiếp
tuyến của đồ thị
C
tại giao điểm của đồ thị hàm số và Ox là:
A.
11
33
yx
B.
33yx
C.
3yx
D.
3yx
Đáp án
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
A
B
D
A
Một số bài toán casio – vinacal tính sai
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 131
Ví dụ 1: Tính tích phân
15
2
15
3I x x dx

Khi bấm máy tính fx 570 VN Plus
Trong khi đó máy tính Vinacal 570 ES Plus vấn tính đúng.
Cách khống chế lỗi sai: Hãy chèn cận trước khi bấm. Mặc dù hơi
lâu nhưng ra đáp án đúng.
15 0 3 15
2 2 2 2
15 15 0 3
3 3 3 3 2259x x dx x x dx x x dx x x dx

Ví dụ 2: Số nghiệm của phương trình
2 2 2
3 2 6 5 2 3 7
4 4 4 1
x x x x x
Giải:
PTTĐ với
2 2 2
2 2 2
22
3 2 2 3 7 6 5
3 2 6 5 6 5
6 5 3 2
4 4 4 1 0
4 1 4 4 1 0
4 1 1 0
x x x x x x
x x x x x x
x x x x
2
2
65
32
1
41
2
41
5
xx
xx
x
x
x



Nếu thử lại nghiệm của phương trình thấy cả hai máy đều sai.
VN Plus Vinacal
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 132
Bài toán này khá nhiều nghiệm nên việc dùng máy tính để tìm số
nghiệm của phương trình thì sẽ rất lâu. Vì vậy, tôi khuyên các bạn
giải những bài như thế này bằng y.
Ví dụ 3: Tính trung bình cộng của nghiệm của phương trình sau:
10 5
10 15
16 0,125.8
xx
xx


A. 0 B. 20 C. 10 D. 15
Giải:
Giải y:
10 5 4 40 3 15
3
10 15 10 15
4 40 3 15
16 0,125.8 2 2 3
10 15
x x x x
x x x x
xx
xx


4 10 15 60 10 0 20x x x x x
Giải bằng máy tính:
570 VN Plus
Vinacal
Ví dụ 4: Cho hàm số
32
3 3 1
2 4 8
y x x x
có đồ thị
C
. Hoành
độ giao điểm của
C
với Ox là:
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 133
A.
1x
B.
1
1
2
x
x


C.
1
2
x 
D.
1
1
2
x
x

Giải:
Phương trình hoành độ giao điểm
32
3 3 1
0
2 4 8
x x x
Đây là phương trình bậc ba, chúng sẽ nghĩ ngay đến việc bấm
máy tính đúng không nào? Vì máy tín casio – vinacal đề có chức
năng này.
Dùng máy tính vincal 570ES Plus II.
Chọn ngay đáp án A, và nhiều bạn nghĩ rằng câu này vậy cũng
ra, dễ quá và tự tin rằng mình làm đúng câu này. Xin thưa, đáp án
của bạn đã sai rồi.
Dùng máy tính casio fx 570VN Plus
Lúc này thấy casio ra đáp án khác và đáp án này mới là đáp án
đúng của bài toán.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 134
TỔNG KẾT
Toàn bộ tài liệu này được viết ra chủ yếu cho các em học sinh
tham khảo, rèn luyện một số kĩ năng bấm máy tính để có thể giải
nhanh bài toán trong đề thi Trung học Phổ thông Quốc gia. Tuy
nhiên, chúng tôi không khuyến khích các em học sinh quá làm dụng
máy tính để giải các bài toán. Ở ngay phần trên tổng kết, chúng tôi
sưu tầm được ở từ facebook một số bài toán mà các máy tính đều ra
kết quả sai. Tại sao lại như vậy? Do máy tính người lập trình mà
thôi nên dẫn đến sai số và kết quả ở dạng làm tròn. Vì vậy, các em
hãy hạn chế sử dụng máy tính cho những bài toán có sai số nhiều
nhé.
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 135
Tài liệu tham khảo
1. Hội thảo dạy và học toán theo định hướng thi trắc nghiệm
khác quan, Sở Giáo dục và Đào tạo Tỉnh Sóc Trăng.
2. Giải nhanh trắc nghiệm toán 12, Nguyễn Thế Lực.
3. Kĩ thuật giải nhanh – đề thi THPTQG bằng máy tính casio,
Đào Trọng Anh.
4. Rèn luyện kĩ năng giải trắc nghiệm Toán – chuyên đề 1:
hàm số, Cao Văn Tuấn.
5. Một số tài liệu Internet…
5.1.https://drive.google.com/file/d/0B1NeyB1HG2f4cG1
3SGhFYlN0eHc
5.2. https://www.youtube.com/watch?v=fy_BrKQE_OE

Preview text:

TÀI LIỆU ÔN THI THPT QUỐC GIA 
Đoàn Văn Bộ (Chủ biên) Huỳnh Anh Kiệt MÁY TÍNH BỎ TÚI: KĨ THUẬT VÀ SAI LẦM
(Lưu hành nội bộ)
Trường: ..............................................................
Họ và tên: ..........................................................
Lớp: ....................................................................
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2017
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO LỜI NÓI ĐẦU
Bắt đầu từ năm 2017, Bộ Giáo dục đưa ra quyết định thi môn
Toán trong kì thi Trung học Phổ thông Quốc gia dưới hình thức trắc
nghiệm khách quan. Với câu trúc đề thi gồm có 50 câu trắc nghiệm
và thời gian gian làm bài 90 phút, tức là 108 giây 1 câu (hay là 1,8
phút/câu) thì đòi hỏi người thi cần phải nhanh chóng ra đáp án chính
xác. Chính vì thế, việc sử dụng công cụ máy tính bỏ túi là rất cần
thiết. Tuy nhiên, nhiều học sinh vẫn chưa khai thác hết tính năng của
máy tính cầm y và vẫn chưa thể vận dụng nó vào việc giải toán
nhanh được. Tài liệu này sẽ giúp các em học sinh nắm vững một số
kĩ thuật cơ bản việc sử dụng máy tính của mình trong các bài tập và
bài thi, đặc biệt là bài thi Trung học Phổ thông Quốc gia sắp tới.
Quyển sách Máy tính bỏ túi – Kĩ thuật và sai lầm được viết trong
thời gian ngắn, chỉ tròn vẹn trong thời gian 2 tuần nên cũng không
thể viết được nhiều các thủ thuật của máy tính để giải các bài toán
được. Quyển sách này chỉ giới thiệu sơ bộ các dạng toán quen thuộc
thuộc chương trình lớp 12 mà thôi. Và trong quá trình biên soạn có
tham khảo một số tài liệu của các thầy, cô, bạn bè từ internet.
Quyển sách này gồm có các chuyên đề sau:
Chuyên đề 1: số phức và các bài toán liên quan
Chuyên đề 2: phương pháp tọa độ trong không gian oxyz
Chuyên đề 3: nguyên hàm – tích phân
Chuyên đề 4: mũ – logarit
Chuyên đề 5: khảo sát hàm số - một số vấn đề liên quan
Chúng tôi đã cố gắng chọn những câu trắc nghiệm tốt để phục
vụ cho các em học sinh rèn luyện thao tác, kĩ năng bấm máy tính qua
các chuyên đề, dạng toán trong những chuyên đề đó.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 3
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Tuy nhiên, tài liệu vẫn không thể tránh khỏi sai sót và vẫn còn
lỗi, mong các thầy cô giáo, các em học sinh, các bạn đọc khi sử dụng
tài liệu này nếu phát hiện lỗi sai xin góp ý cho chúng tôi để rút kinh
nghiệm biên soạn lại và những tài liệu sắp tới. Xin cảm ơn.
Hy vọng tài liệu này sẽ giúp cho các em học sinh ôn thi tốt và đạt
kết quả cao trong kì thi sắp tới.
Tp. Hồ Chí Minh, 04-04-2017 Đoàn Văn Bộ
(Sinh viên Trường Đại học Sư phạm Thành Phố Hồ Chí Minh)
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 4
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, xin cảm ơn các thầy, cô, anh, chị và bạn bè đã chia
sẻ những kĩ thuật sử dụng máy tính bỏ túi lên mạng để cho thôi tham
khảo, học hỏi những kĩ thuật đó. Nó thật bổ ích cho việc soạn và tổng
hợp lại thành quyển sách máy tính bỏ túi – kĩ thuật và sai lầm. Do
thời gian có hạn nên tôi đã sử dụng các ví dụ đó trong phần giới
thiệu kĩ thuật bấm máy tính và bài tập vận dụng. Tuy nhiên, tôi cũng
thêm một số ví dụ khác, bài tập vận dụng vào nữa để có thêm những
bài tập cho các em học sinh thực hành thêm.
Tiếp theo, xin cảm ơn Huỳnh Anh Kiệt – Sinh viên Trường Đại
học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã làm những ví dụ phần
hướng dẫn bấm máy tính theo hình thức tự luận để cho bạn đọc có
thể tham khảo thêm kết quả trước khi qua bấm máy tính bỏ túi của
mình; làm đáp án phần bài tập vận dụng.
Xin chúc cho quý vị có thêm những kĩ thuật sử dụng máy tính bỏ
túi; giúp cho các em học sinh có một mùa thi thành công.
Tp. Hồ Chí Minh, 04-04-2017 Đoàn Văn Bộ
(Sinh viên Trường Đại học Sư phạm Thành Phố Hồ Chí Minh)
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 5
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU .................................................................................................... 3
LỜI CẢM ƠN ..................................................................................................... 5
MỘT SỐ KỸ THUẬT CƠ BẢN CỦA MÁY TÍNH ...................................... 8
CHUYÊN ĐỀ 1: SỐ PHỨC VÀ CÁC BÀI TOÁN LIÊN QUAN ................ 9
A. Các phép toán thông thường: Tìm phần thực, phần ảo, Môđun,
Argument, số phức liên hợp, tính số phức có số mũ cao… ...................... 9
B. Tìm căn bậc hai, chuyển số phức về dạng lượng giác. ....................... 16
C. Phương trình số phức và các bài toán liên quan ................................. 21
D. Tìm số phức thỏa mãn điệu kiện phức tạp. ......................................... 27
E. Tìm tập hợp điểm biểu diễn số phức thỏa mãn điều kiện ................. 34
CHUYÊN ĐỀ 2: PHƯƠNG PHÁP TỌA ĐỘ TRONG KHÔNG GIAN
OXYZ
.................................................................................................................. 38
CHUYÊN ĐỀ 3: NGUYÊN HÀM – TÍCH PHÂN ....................................... 45
Dạng 1: Kiểm tra xem một hàm F x bất kì nào trong 4 đáp an có phải
là nguyên hàm của hàm f x không? ..................................................... 45
Dạng 2: Cho hàm số f x và các hàm số F x , hãy xác định một i  
trong các hàm số F x là một nguyên hàm của f x sao cho i  
F x C . ...................................................................................................... 49 0 
Dạng 4: Ứng dụng của tích phân trong hình học ..................................... 52
Dạng 5: Tích phân chống casio .................................................................... 54
CHUYÊN ĐỀ 4: MŨ – LOGARIT ................................................................. 66
Dạng 1: Rút gọn biểu thức mũ – logarit dạng số...................................... 66
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 6
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Dạng 2: Rút gọn biểu thức mũ – logarit dạng chữ ................................... 69
Dạng 3: Tính log f theo A, B với log b A,log d B . ................... 76 e a c
Dạng 5: So sánh hai lũy thừa với số mũ tự nhiên lớn. ............................ 80
Dạng 6: Tính giá trị biểu thức. .................................................................... 82
Dạng 7: Tính đạo hàm và các bài toán liên quan tới đạo hàm ............... 84
Dạng 8: Phương trình và bất phương trình mũ – logarit ........................ 92
CHUYÊN ĐỀ 5: KHẢO SÁT HÀM SỐ - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN
QUAN
.............................................................................................................. 101
Kĩ thuật 1: Tính Đạo hàm bằng casio – vinacal ....................................... 101
Kĩ thuật 2: Kĩ thuật giải nhanh và tư duy casio – vinacal trong bài toán
đồng biến, nghịch biến. .............................................................................. 102
Kĩ thuật 3: Kĩ thuật giải nhanh và tư duy casio – vinacal trong bài toán
tìm điều kiện của tham số dể hàm số đạt cực trị tại x ........................ 110 0
Kĩ thuật 4: Viết phương trình đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của
đồ thị hàm số bậc ba ................................................................................... 112
Kĩ thuật 5: Bài toán liên quan tới tiệm cận ............................................... 116
Kĩ thuật 6: Kĩ thuật giải nhanh bài bài toán tìm giá trị lớn nhất – nhỏ
nhất của hàm số trên đoạn a; b 
 ............................................................. 123
Kĩ thuật 7: Kĩ thuật giải nhanh trong bài toán lập phương trình tiếp
tuyến của đồ thị hàm số ............................................................................. 128
Một số bài toán casio – vinacal tính sai ..................................................... 130
TỔNG KẾT ..................................................................................................... 134
Tài liệu tham khảo ......................................................................................... 135
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 7
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
MỘT SỐ KỸ THUẬT CƠ BẢN CỦA MÁY TÍNH
CASIO FX – 570 VN PLUS (và một máy tính tương đương) 1. Sử dụng ô nhớ:
Để gán một số vào ô nhớ A gõ:
SỐ CẦN GÁN → q → J (STO) → z [A]
Để truy xuất số trong ô nhớ A gõ: Qz
Hàng phím thứ 6 và hàng phím thứ 5 từ dưới lên lưu các ô
nhớ A, B, C, D, E, F, X, Y, M tương ứng như sau:
2. Tính năng bảng giá trị: w7
f X  ? Nhập hàm cần lập bảng giá trị trên đoạn a;b  
Srt? Nhập giá trị bắt đầu a
End? Nhập giá trị kết thúc b
Step? Nhập bước nhảy h: tùy vào giá trị của đoạn a;b   ,
thông thường là 0,1 hoặc 0,5
3. Tính năng tính toán số phức: w2
4. Tính năng giải phương trình bậc 2, bậc 3, hệ 2 phương trình

2 ẩn, hệ 3 phương trình 3 ẩn: w5
5. Tính năng tính các bài toán vecto: w8
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 8
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
CHUYÊN ĐỀ 1: SỐ PHỨC VÀ CÁC BÀI TOÁN LIÊN QUAN
Tất cả các bài toán số phực đều thức hiện trong chức năng w2
(CMPLX). Sau khi thực hiện chức năng đó xong. nhấn q2
(CMPLX),
thấy như hình vẽ:
1: arg: Một Argument của số phức z a bi .
2: Conjg: Số phức liên hợp của số phức z a bi . 3: r
: Chuyển số phức z a bi thành Môđun  agrment
4: a bi : Chuyển về dạng z a bi (thường áp dụng cho những
môn khác và chuyển từ dạng lượng giác sang dạng đại số).
A. Các phép toán thông thường: Tìm phần thực, phần ảo,
Môđun, Argument, số phức liên hợp, tính số phức có số mũ cao…
Bài toán tổng quát: z z Cho số phức 3 4 z z z
. Tìm số phức z, tính môđun, 1 2 z5
Argument và số phức liên hợp của số phức z. Phương pháp giải:
 Để máy tính ở chế độ Deg, không để dưới dạng Rad và vào
chế độ số phức w2.
 Khi đó chữ “i” trong phần ảo sẽ là nút b và thực hiện bấm
máy như một phép tính bình thường.
 Tính số phức z, môđun, Argument, số phức liên hợp.
 Môđun: Ấn qc. Xuất hiện dấu trị tuyệt đối thì nhập
biểu thức đó vào trong và ấn =.
 Tính Argument: Ấn q21. Tính số phức liên hợp: Ấn q22.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG

Trang 9
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Một số ví dụ vận dụng: Ví dụ 1: 2 1 2i
Tìm số phức 2  i   z   7  8i 1 . Khi đó hãy tính i
Môđun, số phức liên hợp của z. Giải:
Làm theo tư duy tự luận như sau: 2(1 2i)
(2  i)z  7  8i  1  i
(7  8i)(1  i)  2(1  2i) 3   11i ( 3
  11i)(1 i)
 (2  i)z    2 1  i 1  i 1  i 8  14i
 (2  i)z   4  7i 2 4  7i
(4  7i)(2  i) 15  10iz     3  2i 2 2  i 4  i 5
z  13,z  3  2i
Sử dụng casio – vinacal để giải:
Thực hiện máy tính trong môi trường số phức: Ấn w2. Tìm số phức z. 7  8i 21 2i
Viết lại số phức dưới dạng z   2  i 1i2 i Nhập vào màn hình a7+8UR2+8Upa2(1+2U) R(1+U)(2+U)=
Được kết quả như hình vẽ.
Vậy z  3  2i
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 10
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Tính môđun
Ấn qc và nhập vào như sau: 7  8i 21 2i  2  i
1i2 sau đó ấn “=”, i
được kết quả như hình bên: Số phức liên hợp Ấn q22 và nhập sau:
Conjg (...). ở dấu ba chấm giống
cách nhập như dạng tìm số phức:
Tìm Argument của số phức z. Ấn q21 và nhập sau:
arg(...). ở dấu ba chấm giống cách
nhập như dạng tìm số phức và được kết quả như hình bên.
Ví dụ 2: Đề thi minh họa của Bộ GD & ĐT lần 2 năm 2017
Tìm số phức liên hợp của số phức z  ( i 3i  1)
A. z  3  i B. z  3
  i C. z  3i D. z  3   i Giải:
Làm theo tư duy tự luận:
z i(3i  1)  3   i z  3   i
Sử dùng casio – vinacal để giải
 w2 và ấn q22.  Nhập như sau: conjg
i3i 1 và ấn =.  Kết quả ra 3
  i . Vậy đáp án D đúng.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 11
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Ví dụ 3: Đề thi minh họa của Bộ GD & ĐT lần 2 năm 2017
Tìm môđun của số phức thỏa mãn z 2  i  13i  1 5 34 34
A. z  34 B. z  34 C. z D. z  3 3 Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
z 2  i  13i  1  (
z 2  i)  1  13i 1  13i
(1  13i)(2  i) 15      25i z  3   5i 2 i 4  2 i 5  z  34
Giải bằng casio – vinacal  
Chuyển z về dạng 1 13i z  2  i  w2 và ấn qc.   1 13i Nhập vào như sau: z  2  và ấn = được 34 i
Ví dụ 4: Trích đề thi THPT QG 2015
Cho số phức z thỏa mãn điều kiện 1 iz  1 5i  01 . Tìm
phần thực và phần ảo của z. Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
1iz 1 5i  0 1  5i
(1  5i)(1  i) 6  4iz     3  2i 2 1  i 1  i 2
Phần thực là 3 và phần ảo là 2 .
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 12
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Giải bằng casio – vinacal   1  5i 1  z
z  3  2i . 1  i
Vậy phần thực của z là 3 và phần
ảo của z là 2 .
Ví dụ 5: Trích đề thi TNPT 2011
Giải phương trình sau trên tập số phức
1iz 2i  45i1. Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
1iz2i  45i
 (1 i)z  2  4i 2  4i
(2  4i)(1  i) 6      2i z  3  i 1  i 1  2 i 2
Giải bằng casio – vinacal  
4  5i  2  i 1  z
z  3  i 1  i
Bài tập vận dụng 3  4i
Câu 1. Thực hiện phép tính sau: B   .
1  4i2  3i      A. 3 4i B. 62 41i C. 62 41i D. 62 41i 15  5i 221 221 221
Câu 2. Môđun của số phức z   i    i3 5 2 1 là: A. 7 B. 3 C. 5 D. 3 
Câu 3. Tìm số phức z thỏa mãn    i  i 4 i z 2 3 1 2  . 3  2i    A. 114 2  i i B. 114 2  i C. 114 2  i D. 114 2 13 13 13 13 13 13 13
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 13
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Câu 4. Tìm số phức liên hợp của số phức z    i  i 1 1 3 2  . 3  i A. 53 9   i B. 53 9  i C. 53 9   i D. 53 9  i 10 10 10 10 10 10 10 10 2017   
Câu 5. Cho số phức 1 i z    . Khi đó 23 w z bằng  1  i A. 1 B.i C. i D. 1
Câu 6. Với mỗi số ảo z, số 2 2 z z là A. Số thực âm B. Số thực dương C. Số ảo khác 0 D. Số 0
Câu 7. Phần thực của số phức 2
z khi biết số phức z  1 3i : A. 8  B. 10 C. 8  6i D. 8   6i 3 
Câu 8. Phần thực của số phức:  4i z bằng 4  i A. 16 B. 3 C. 13  D. 3  17 4 17 4
Câu 9. Tính z  2i  13  i6  iA. 1 B. 43i C. 1  43i D. 1  43i 2  3i
Câu 10. Tìm phần thực của số phức z  
1 i2  iA. 9 B. 9  C. 7  D. 7i  10 10 10 10
2i 1  3i
Câu 11. Phần thực và ảo của số phức z   lần lượt là: 1  i2 A. 3  ;1 B. 1; 3 C. 3;  1  D. 1; 3  3  i 3 
Câu 12. Phần thực của số phức   2i z 2  i 1  i A. 2 B. 3 C. 1  D. 3  3 2 2 2
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 14
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO 3  i 3 
Câu 13. Phần ảo của số phức   2i z 2  i 1  i A. 11  B. 3  C. 3  i D. 11  i 10 10 10 10 1  i 1 
Câu 14. Cho số phức   i z
. Trong các kết luận sau kết 1  i 1  i luận nào sai ? A. z
B. z là số thuần ảo.
C. Mô đun z bằng 1
D. z có phần thực và phần ảo đều bằng 0. Đáp án 1 2 3 4 5 6 7 B A B D C D A 8 9 10 11 12 13 14 A A A D B B C
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 15
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
B. Tìm căn bậc hai, chuyển số phức về dạng lượng giác.
I. Tìm căn bậc hai của số phức và tính tổng các hệ số của căn đó
Bài toán tổng quát:
Cho số phức z thỏa mãn z f a,bi . Tìm một căn bậc hai của
số phức z và tính tổng, tích hoặc một biểu thức của hệ số. Phương pháp giải:
Cách 1: Đối với việc tìm căn bậc hai của một số phức cách
nhanh nhất là bình phương các đáp án xem đáp án nào trùng với số
phức đề cho. Tuy nhiên, phải biến đổi số phức về dạng z a b . i
Cách 2: Không vào chế độ w2, để chế độ w1.
 Ấn q+ sẽ xuất hiện và nhập Pol( phần thực, phần ảo)
và sau đó ấn =. Lưu ý dấu “,” là q).    Y
Ấn tiếp qp sẽ xuất hiện và nhập Rec  X ,  sau  2 
đó ấn = thì được lần lượt phần thực, phần ảo của căn bậc hai số phức.
Tuy nhiên, việc cho số phức dưới dạng mà yêu cầu học sinh phải
thu gọn lại thì mới có thể dùng cách này được.
Cách 3: Để máy ở chế độ w2.
 Nhập số phức z bằng để lưu vào Ans
 Viết lên màn hình sqcM$$qz21M)a2
 Nhấn = được một trong hai căn bậc hai của số phức z.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 16
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Một số ví dụ vận dụng: Ví dụ 1:
Tìm hai căn bậc hai của số phức z  60  32i . Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
Đặt w a bi là căn bậc 2 của số phức z. 2   z 2
 (a bi)  60  32i 2 2
a  2abi b  60  32i 2 16 2 2 4         2 2 b 60 60b b 256 0    2 a b 60  b        16  2ab  3  2  16  a a   b  b 2 b  4 
b  2,a  8    16    a  b  2  ,a  8  bw  (  8  2i)
Giải bằng casio – vinacal
Nhấn w2 60  32i =
Sau đó nhập như hướng dẫn ở
trên và được kết quả như hình.
Vậy z có hai căn bậc hai là:  8  2i .
Lưu ý: Ngoài ra có thể thay M
bằng 60  32i mà không cần nhập
trước số phức để lưu vào M.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 17
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 2:
Tìm một căn bậc hai của số phức z   2
  6i  2i 1 . A. 2  2i B. 1 2i C. 1 2i D. 1   2i Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
có: z  2  6i  2i  1  3  4i
Đặt w a bi là căn bậc hai của số phức z 2   z 2
 (a bi)  3   4i 2 2
a  2abi b  3   4i  4 2 2 4        2 2 b 3 0 3b b 4 0      2 a b 3 b        2 2ab  4  2  a   a    b  b 2 b  4 
b  2,a  1       w  1 2 2 i a   b  2  ,a  1  b
Giải bằng casio – vinacal
Cách 1:
Bật chế độ w2.
Sau đó rút gọn z về dạng tối giản z  3   4i .
Tiếp tục nhập như hình bên
được kết quả một căn bậc hai
của số phức z là 1 2i .
Cách 2:
Bật lại chế độ w1.
Sau đó bấm Pol (z3_z4)=. Tiếp tục ấn
Rec(s[_@P2)= và được kết quả:
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 18
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Cách 3: Bật chế độ w2. Sau đó rút gọn z về dạng tối giản z  3
  4i . Sau đó bình phương từng đáp án sẽ thấy đáp án B khi
bình phương lên thì sẽ đúng với đề bài.
II. Đưa số phức về dạng lượng giác
Bài toán tổng quát:
Cho số phức z thỏa mãn z f a,bi . Tìm dạng lượng giác
(Môđun, góc lượng giác) của số phức z. Phương pháp giải:
 Bật chế độ w2. Nhập số phức vào màn hình rồi ấn q23 được r
 . Trong đó r là môđun,  là góc lượng giác.
 Ngược lại, bấm r   rồi bấm q24.
Một số ví dụ vận dụng: Ví dụ 1:
Chuyển số phức z  1 i 3 về dạng lượng giác. Tìm góc của số phức z. A. 0 30 B. 0 45 C. 0 60 D. 0 90 Giải:
Giải theo tư duy tự luận: đặt z  (
r cos  i sin ) nhận thấy r khác 0 và cos  0   r cos  1 tan  3    Khi đó, có      3 r sin  3 r sin  3 r   2
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 19
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Vậy góc cần tìm là 0 60 chọn câu C.
Nếu học sách nâng cao thì có thể làm như sau:  r    2 2 1 3
 2 ; tan  3    . 3
Giải bằng casio – vinacal
Bật chế độ w2 sau đó nhập số phức vào màn hình và bấm q23 được 2 6  0 . Đáp án C.
Bài tập vận dụng
Câu 1. Cho số phức z  1 i 3 . Hãy chọn mệnh đề sai: 
A. Một argument của z là 2
B. Môđun của z bằng 2 3  5 5 
C. Điểm biểu diễn của z: M 1; 3 D. z  2 cos   i sin   3 3 
Câu 2. Căn bậc hai của 4 là: A. 2  i B. Không xác định C. 2i D. 2  i
Câu 3. Cho số phức z  5
 12i . Khẳng định nào sai.
A. w  2  3i là một căn bậc hai B. z  5  12i
C. Môđun của z bằng 13 D. 1  5 12 z    i 160 160
Câu 4. Căn bậc hai của z  32  24i A. 6  2i B. 6  2i C. 5  2i D. 5  2i
Câu 5. Căn bậc 2 của z  3  4i A. 1 2i B. 1 2i C. 1 3i D. 1 3i
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 20
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Câu 6. Acgumen của z  1 i bằng: 3    A.k2 B.   k2 C.k2 D.k2 4 4 4 2 Đáp án 1 2 3 4 5 6 A D D A B A
C. Phương trình số phức và các bài toán liên quan
I. Phương trình không chứa ẩn
Bài toán tổng quát: Cho phương trình 2
az bz c  0 . Phương trình có nghiệm (số
nghiệm) là: …. 4 đáp án. Phương pháp giải:
Thử nghiệm giống như phương trình đại số và dùng CALC để thử nghiệm.
II. Phương trình tìm ẩn
Bài toán tổng quát:
Tìm tham số để f z  0 nhận nghiệm z ,z ,... 1 2 Phương pháp giải:
Dùng máy tính cầm y thử từng đáp án A, B, C, D.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 21
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Một số ví dụ vận dụng: Ví dụ 1: Phương trình 2
z  5  iz  8  i  0 có nghiệm là:
A. z  3  i; z  3   i
B. z  1  3i; z  1  3i
C. z  3  2i; z  2  i
D. z  1  i; z  1  i Giải:
Giải theo tư duy tự luận: 2
z  5  iz  8  i  0
  5i2  4.1.8 i  8   6i
Dùng các thao tác đã được trình bày ở phần trên sẽ tìm được
căn bậc hai của  , được     2 1 3i .
Khi đó nghiệm của phương trình đã cho là: 5  i  3  i
5  i  1  3i z
 3  2i hoặc z   2  i . 2 2 Vậy chọn đáp án C
Giải bằng casio – vinacal Bước 1: w2
Bước 2: Nhập 2
X  5  iX  8  i  0
Bước 3: Bấm r X? nhập lần lượt các kết quả ở câu A, B, C, D và
ấn =. Đáp án nào ra bằng 0 thì chọn.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 22
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 2:
Tìm số phức z thỏa mãn   i i   3 1 2
1 z  2  6i  2i . A. 1 2i B. 1 2i C. 1 i D. 1 i Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
1i2i   3
1 z  2  6i  2i
 1 i2i   3
1 z  2i  6i  2 3 2i  6i  2 2
i  6i  2  z      i
1  i2i  1 1 1   3i
Giải bằng casio – vinacal Cách 1: Bước 1: w2
Bước 2: Nhập 2
X  5  iX  8  i  0
Bước 3: Bấm r X? nhập lần lượt các kết quả ở câu A, B, C, D và
ấn =. Đáp án nào ra bằng 0 thì chọn. Cách 2:
Nhận thấy đây là phương trình bậc nhất. Do đó phương trình 3 2i  2  6i
tương đương với z  1i2i . Đến đây bài toán quay về dạng 1
đầu tiên đã nói và chỉ việc bấm máy tính.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 23
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 3:
Tìm số phức z thỏa mãn 2  3iz  2  iz  2   4i . A. 3  2i B. 1 3i C. 4  i D. 2  3i Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
23iz2iz  2 4i
 2  3ia bi  2  ia bi  2  4i
 4a  2b i.4a  2   4i 4a  4 a  1    
z  1 3i 4a  2b  2  b    3
Giải bằng casio – vinacal Bước 1: w2
Bước 2: Nhập 2  3iX Yi  2  iX Yi  2  4i  0
Bước 3: Bấm r X? nhập phần thực, Y? nhập phần ảo lần lượt
từ các đáp án ở câu A, B, C, D và ấn =. Đáp án nào ra bằng 0 thì chọn.
Bài tập vận dụng:
Câu 1. Giải phương trình sau: 2
z  1 iz  18  13i  0
A. z  4  i; z  5   2i
B. z  4  i; z  5   2i
C. z  4  i; z  5   2i
D. z  4  i; z  5  2i
Câu 2.
Giải phương trình sau: 2
8z  4z 1  0 . A. 1 1 5 1 z
i; z   i B. 1 1 1 3 z
i; z   i 4 4 4 4 4 4 4 4 C. 1 1 1 1 z
i; z   i D. 1 1 1 1 z  
i; z    i 4 4 4 4 4 4 4 4
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 24
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Câu 3. Nghiệm của phương trình 3x  2  3i1 2i  5  4i trên tập số phức là: A. 5 1  i B. 5 1 i C. 5 1  i D. 5 1 i 3 3 3 3
Câu 4. Biết z và z là hai nghiệm của phương trình 1 2 2
2z  3z  3  0 . Khi đó giá trị của 2 2 z z là: 1 2 A. 9 B. 9  C. 9 D. 4 4 4
Câu 5. Phương trình 2
z az b  0 có một nghiệm phức là
z  1 2i . Tổng hai số a và b là: A. 0 B. 4 C. 3 D. 3 
Câu 6. Gọi z à một nghiệm phức có phần thực dương của phương trình 2
z  1 2iz  17  19i  0 . Khi đó nếu 2
z a bi thì tích ab bằng A. 168  B. 12  C. 240  D. 5 
Câu 7. Gọi z , z lần lượt là nghiệm của phương trình 1 2 2
z  4z  5  0 . Khi đó phần thực của 2 2 z z là: 1 2 A. 6 B. 5 C. 4 D. 7
Câu 8. Bộ số thực a; b; c để phương trình 3 2
z az bz c  0
nhận z  2 và z  1 i làm nghiệm là: A.  4  ; 6; 4   B. 4; 6  ; 4 C.  4  ; 6  ; 4
  D. 4;6; 4
Câu 9. Phương trình 2
z  2z  5  0 có nghiệm là z z . Tính 1 và 2 4 4
P z z . 1 2 A. 14  B. 14 C. 14  i D. 14i
Câu 10. Gọi z là nghiệm phức có phần ảo âm của phương trình 2
z  2z  3  0 . Tọa độ điểm biểu diễn số phức z là:
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 25
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
A. M 1; 2 B. M  1  ; 2   C. M  1  ; 2 D. M  1  ; 2i
Câu 11. Cho số phức z có phần ảo âm và thỏa mãn 2
z  3z  5  0.
Tìm môđun của số phức w  2z  3  14 A. 4 B. 17 C. 2 6 D. 5
Câu 12. Cho phương trình 2
z  2z  5  0 . Tính tổng môđun của
hai nghiệm phức ở phương trình trên. A. 2 5 B. 10 C. 3 D. 6
Câu 13. Nghiệm của phương trình 2
z (1 i)z  2  i  0 là
A. 1  2i; i
B. 1  2i; i
C. 1  2i; i
D. 1  2i; i
Câu 14. Cho số phức z  3  4i và z là số phức liên hợp của z.
Phương trình bậc hai nhận z và z làm nghiệm là: A. 2
z  6z  25  0 B. 2
z  6z  25  0 C. 2 3
z  6z i  0 D. 2 1
z  6z   0 2 2
Câu 15. Nghiệm của phương trình 3
z  1  0 có nghiệm là 1 i 3 A. 1 B. 1;  2 5  i 3 2  i 3 C. 1;  D. 1;  4 2 Đáp án 1 2 3 4 5 6 7 8 A C B B C A A A 9 10 11 12 13 14 15 16 A C D A A A B
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 26
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
D. Tìm số phức thỏa mãn điệu kiện phức tạp.
Bài toán tổng quát:
Cho số phức z a bi thỏa mãn điều kiện nào đó và yêu cầu
tìm số phức z và một số vấn đề liên quan. Phương pháp giải:
 Nếu đề bài yêu cầu tìm z thì quay về bài toán giải phương
trình và thử nghiệm là xong.
 Ngoài ra, còn có một cách khác để làm vấn đề này.
 Nhập điều kiện vào máy tính. Lưu ý thay z X Yi và liên
hợp của z X Yi .  r[=1000 và @=100.
 Sau khi ra kết quả a bi thì sẽ phân tích a, b theo X và Y
để được hệ phương trình bậc nhất hai ẩn để giải ra tìm X và Y.
Một số ví dụ vận dụng: Ví dụ 1:
Tìm phần ảo của số phức z a bi biết rằng số phức z thỏa mãn   i2 1
2iz  8i 22iz . A. 4 B. 4 C. 1 D. 1  2 2 Giải:
Giải theo tư duy tự luận:  i2 1
2iz  8i22iz
 2i2 iz 2  2iz  8  i 8  i 1
 2iz  8  i z    4i 2i 2
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 27
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Giải bằng casio – vinacal
Cách 1:
Nhận thấy phương trình trên là phương trình bậc nhất
theo ẩn z. Do đó, phương trình tương đương với: 8  i z  
1 i2 2  i  2  2i
Và thực hiện bấm máy tính như vấn đề đầu tiên của chuyên đề này, được kết quả: 1 z   4i . 2 Cách 2: Bước 1: w2
Bước 2: Nhập  i2 1
2iXYi8i 22iXYi
Bước 3: Bấm r [=1000@=100 sau đó ấn = được kết quả 2  08 1999i . Phân tích 2
 08  0X  2Y 8  0 và 1999  2X  0Y 1  0. Giải hệ trên được 1 X  ,Y  4  . 2
Ví dụ 2: Đề minh họa lần 2 kì thi THPT QG 2017
Cho số phức z a bi a,b   thỏa mãn 1 iz  2z  3  2i .
Tính P a b . 1 1 A. P B. P  1 C. P  1  D. P   2 2 Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
1iz2z  32i
 1 ia bi 2a bi  3 2i
 3a b ia b  3 2i
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 28
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO  1  3   3 a a b  2    
a b  1  a b   2 3 b    2
Giải bằng casio – vinacal: Bước 1: w2
Bước 2: Nhập
1iX Yi 2X Yi32i
Bước 3: Bấm r [=1000@=100
Sau đó ấn = được kết quả 2897  898i .
Bước 4: Phân tích 2897  3X Y  3  0 , 898  X Y  2  0. Giải hệ trên được 1 3 X  ; Y   . 2 2
Vậy P X Y  1 
Ví dụ 3: Đề thi Cao đẳng 2010
Tìm số phức z thỏa mãn điều kiện
  iz iz    i2 2 3 4 1 3 . Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
  iz iz    i2 2 3 4 1 3
 2  3ia bi  4  ia bi  8  6i
 6a  4b i  2
a  2b  8  6i
6a  4b  8 a  2       z  2   5i 2
a  2b  6  b    5
Giải bằng casio – vinacal:
Gọi số phức z cần tìm là z x yi . Khi đó z x yi . Bước 1: w2
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 29
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Bước 2: Nhập
  iXYi iXYi  i2 2 3 4 1 3
Bước 3: Bấm r [=1000@=100
Sau đó ấn =, được kết quả 6392  2194i .
Bước 4: Phân tích 6392  6X  4Y  8  0 , 2  194  2
X  2Y  6  0.
Giải hệ trên được X  2; Y  5 . Vậy z  2   5i
Ví dụ 4: Đề thi Cao đẳng 2011
Tìm số phức z thỏa mãn điều kiện   i2 1 2
z z  4i  20 . Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
Đặt z a bi a,b    i2 1 2
z z  4i  20   3
  4ia bi  a bi  4i  20  2
a  4b i 4a  4b  2  0  4i  2  a  4  20 a  4    
z  4  3i 4a  4b  4 b    3
Giải bằng casio – vinacal:
Gọi số phức z cần tìm là z x yi . Khi đó z x yi . Bước 1: w2
Bước 2: Nhập   i2 1 2
XYiXYi 4i 20
Bước 3: Bấm r [=1000@=100
Sau đó ấn = được kết quả 2  380  3596i .
Bước 4: Phân tích 2  380  2
X  4Y  20  0 ,
3596  4X  4Y  4  0.
Giải hệ trên được X  4; Y  3 . Vậy z  4  3i
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 30
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 5: 2 z 2 z i
Số phức z thỏa mãn  2iz
 01 có dạng là a b .i z 1  i Khi đó a bằng: b A. 3 B. 5  C. 5 D. 5 5 3 Giải:
Giải theo tư duy tự luận:   2 2 a b
2(a bi i) 1 
 2i(a bi)   0 a bi 1  i 2 2
(a b )(a bi)
2(a bi i)(1  i) 
 2ia  2b   0 2 2 a b 2
a bi  2ai  2b a ai bi b i 1  0
 2a  3b 1 (i3a  1)  0  1   2  3 1  0 a a b  3 a 3       3a  1   0 5 b 5 b    9
Giải bằng casio – vinacal:  
1  1 iz  2i 1 iz  2z i  0
Gọi số phức z cần tìm là z x yi . Khi đó z x yi . Bước 1: w2
Bước 2: Nhập 1 iX Yi  2i 1 iz  2z i
Bước 3: Bấm r [=1000@=100
Sau đó ấn = được kết quả 4700  1302i .
Bước 4: Phân tích 4700  5X  3Y  0 , 1302  X  3Y  2  0. Vậy X 3  . Y 5
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 31
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Một số lưu ý: Không phải dạng bài tập số phức nào cũng áp dụng thủ
thuật này, nó chỉ dùng tốt khi bài toán trên đưa về được hệ phương trình
bậc nhất hai ẩn. Hay nói cách khác, cách này chỉ dùng được khi đề bài không có z
, . z z và 2 z .
Bài tập vận dụng 5z i
Câu 1. Số phức thỏa mãn  2 i  . Khi đó z  có dạng a bi 1 
biểu thức   a b a b bằng: A. 1 B. 4 C. 2 D. 8
Câu 2. Số phức thỏa mãn 2z  
1 1 i  z  
1 1 i  2  2i có 2 2 a  2b
dạng a bi . Khi đó biểu thức a bằng: b A. 1 B. 1  C. 34 D. 3 2 2
Câu 3. Tìm số phức z thỏa mãn điều kiện z  2  3iz  1 9i .
A. z  2  i B. z  2   i
C. z  2  i D. z  2   i
Câu 4. Cho số phức z thỏa mãn   i 2 i 1 3 z
 2  iz . Tính i
môđun số phức w z i . 26 6 10 26 A. B. C. D. 5 5 5 25
Câu 5. Cho số phức z thỏa mãn 3  2iz  41 i  2  iz .
Môđun của số phức z là: 3 A. 3 B. 5 C. 10 D. 4
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 32
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Câu 6. Cho số phức z thỏa mãn z  21 2i  5z . Tính môđun
của số phức w  z i2017 2 . 2008 1007 A. 1008 2 B. 2 2 C. 1007 2 D. 2 2
Câu 7. Cho số phức z thỏa mãn   iz    iz    i2 2 3 4 1 3  0 .
Gọi a và b lần lượt là phần thực và phần ảo của số phức z . Khi đó
2a  3b bằng: A. 11 B. 1 C. 19  D. 4
Câu 8. Cho số phức z thỏa mãn điều kiện 2z iz  2  5i . Số phức cần tìm là:
A. z  3  4i
B. z  3  4i
C. z  4  3i D. z  4  3i
Câu 9. Cho số phức thỏa mãn điều kiện 2z  3(1  i)z  1  9i . Môđun của z bằng A. 13 B. 82 C. 5 D. 13 Đáp án 1 2 3 4 5 6 7 8 9 B A C C C B A A A
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 33
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
E. Tìm tập hợp điểm biểu diễn số phức thỏa mãn điều kiện
Bài toán tổng quát:
Trong mặt phẳng Oxy, tìm tập hợp điểm biểu diễn số phức z
thỏa mãn điều kiện nào đó.
Phương pháp giải: Ưu tiên dùng hai máy tính để giải
 Máy thứ nhất nhập điều kiện của đề cho số phức và liên hợp
của số phức z.
 Máy thứ 2 lần lượt các đáp án. lấy hai điểm thuộc các đáp án.
 r2 điểm vừa tìm được vào điều kiện. Cái nào ra kết quả
bằng 0 thì đáp án đó đúng.
Một số ví dụ vận dụng: Ví dụ 1:
Tìm tập hợp số phức z thỏa mãn z  2  i z  3i .
A. y  x 1 B. y x 1
C. y  x 1 D. y x  1 Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
Đặt số phức z có dạng z x yi; x, y  .
z  2  i z  3i
x yi  2  i x yi  3i 2 2 2 2
 (x  2) (y 1)  x  (y  3)
 4x  4  2y  1  6y  9
 4x  4y  4  0  x y 1  0
Giải bằng casio – vinacal Bước 1: w2
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 34
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Bước 2: Nhập X Yi  2  i X Yi  3i Bước 3:
 Thử đáp án A: Cho y  0 được x  1. r x  1, y  0 , kết
quả bằng 0. Cho x  0 được y  1. r x  0, y  1, kết quả khác 0. Vậy loại đáp án A.
 Thử đáp án B: có điểm A1; 0 ,B0; 
1 . Thử điểm A, B thỏa.
Vậy đáp án B (nếu không an tâm có thể thử thêm điểm nữa và các đáp án còn lại). Ví dụ 2:
Trong mặt phẳng Oxy, tìm tập hợp các biểu diễn đểm số phức
z thỏa mãn zi  2  i  2 .
A. x  2y 1  0
B.x  2  y  2 1 2  9
C.x  2  y  2 1 2  4
D. 3x  4y  2  0 Giải:
Giải theo tư duy tự luận
Đặt số phức z có dạng z x yi; x, y  .
zi  2  i  2  xi y  2  i  2
 y  22  x 12  2
 y  22  x 12  4
Giải bằng casio – vinacal Bước 1: w2
Bước 2: Nhập i X Yi  2  i  2 Bước 3:
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 35
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
 Thử đáp án A: Lấy A1;0, dùng r kiểm tra được bằng 0.  1 
Lấy điểm B 0;  , dùng r kiểm tra được khác 0. Vậy loại Đ.A A.  2 
 Thử đáp án B: Lấy A 1  ;  
1 , dùng r kiểm tra được khác 0. Loại đáp án B.
 Thử đáp án C: Lấy A1;0, dùng r kiểm tra được bằng 0.
Lấy điểm B 1; 2, dùng r kiểm tra được bằng 0. Vậy đáp án C.
Bài tập vận dụng
Câu 1. Cho số phức z thỏa mãn 2 z  2  3i  2i  1 2z . Tập hợp
điểm biểu diễn số phức z là:
A. 20x 16y  47  0
B. 20x 16y  47  0
C. 20x 16y  47  0
D. 20x 16y  47  0
Câu 2. Giả sử M z là điểm trên mặt phẳng phức biểu diễn số
phức z. Tìm tập hợp các điểm M z thỏa mãn z  1 i  2 A.  2 2
x  2  y  2 1 1  4 B.x   1  y   1  4 C.  2 2
x  2  y  2 1 1  4 D.x   1  y   1  4
Câu 3. Cho số phức w iz  1 với z  1 2i  2 . Khi đó tập hợp
điểm M biểu diễn số phức w trong mặt phẳng Oxy là: A.  2 2
x  2  y  2 1 2  2 B.x  
1  y  3  2 C.  2 2
x  2  y  2 3 1  2
D.x  3  y   1  2
Câu 4. Cho số phức z thỏa mãn z i  (1  i)z . Tập hợp điểm
biểu diễn số phức z có phương trình A. 2 x  2
y  2y  1  0 B. 2 x  2
y  2y  1  0
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 36
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO C. 2 x  2
y  2y  1  0 D. 2 x  2
y  2y  1  0
Câu 5. Tập hợp điểm biểu diễn số phức thỏa mãn điều kiện
z z  3  4 là hai đường thẳng: 1 7 1 7
A. x  ; x  
B. x   ; x   2 2 2 2 1 7 1 7
C. x  ; x
D. x   ; x  2 2 2 2
Câu 6. Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tìm tập hợp điểm M biểu
diễn số phức w thỏa mãn điều điều w  1 2iz  3 , biết số phức
thỏa mãn z  2  5.
A. x  2  y  2 ( 1) ( 4)  125
B. x  2  y  2 ( 1) ( 4)  125
C. x  2  y  2 ( 1) ( 4)  125
D. x  2  y  2 ( 1) ( 4)  125 Đáp án 1 2 3 4 5 6 A C B D A A
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 37
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
CHUYÊN ĐỀ 2: PHƯƠNG PHÁP TỌA ĐỘ TRONG KHÔNG GIAN OXYZ
Làm quen với chức năng w8
(VECTOR). Khi đó màn hình máy
tính sẽ xuất hiện như sau:
Sau đó nhập dữ liệu cho từng
vectơ: Chọn 1 để nhập cho Vectơ A.
Chọn 1 để chọn hệ trục tọa độ Oxyz.
Ví dụ a  1; 2; 3 thì nhập 1=2=3=.
Để nhập tiếp dữ liệu cho vectoB thì bấm C Q5121
Nhập dữ liệu cho vectoB 3=2=1=
Tính tích có hướng của vecto A và B bấm như sau: Cq53Oq54=
Tính tích vô hướng của hai vecto A và B bấm như sau: Cq53q57q54=
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 38
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Để tính tích hỗn tạp của ba vecto thì sẽ nhập thêm dữ liệu cho vectoC. Cq51314=5=6= C(q53Oq54)q57q55=
Để tính độ dài vecto A, bấm qcq53=
Một số ví dụ vận dụng: Ví dụ 1:
Cho ba vectơ a  2; 1  ;0, b   1  ; 2
 ; 2 , c   2;  1; 0 .
a. Tìm tọa độ của vectơ v  2
a  3b  5c và u  3a  2c .
b. Chứng tỏ a b và b c . Giải :
Giải theo tư duy tự luận: a. v  2
a  3b  5c  2  2; 1  ;0  3 1  ; 2;  2  5 2;  1;0  3; 9;  6
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 39
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
u  3a  2c  32; 1  ;0  2 2;  1;0  2; 5  ;0 b. a b  . a b  2.  1  1. 2    0.2  0 b c  . c b  2  .  1  2  0.2  0
Giải bằng casio – vinacal:
Bước 1:
Bấm w8112=p1=0=
Bước 2: Bấm Cq5121p1=p2=2=
Bước 3: Bấm Cq5131p2=1=0=
a. Tính vectov (Bạn đọc tự tính vecto còn lại) Bấm p2q53+3q54p5q55=
b. Kiểm tra tích vô hướng của hai vectơ. Q53q57q54= Ví dụ 2:
Trong không gian Oxyz, cho bốn điểm A 1; 2; 4 ; B 3
 ; 2;0 ; C 3; 1  ;0 ; D5; 2
 ;1 . Chứng minh rằng 4 điểm
A, B, C, D không đồng phẳng. Giải :
Giải theo tư duy tự luận: AB   4  ; 4; 4
 ; AC  2;1; 4
  ; AD  4;0; 3   ;
AB,AC   1  2; 2  4; 1  2;    
AB, AC .AD  1  2   .
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 40
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Vậy 4 điểm A, B, C, D không đồng phẳng.
Giải bằng casio – vinacal: có AB   4  ; 4; 4
 , AC  2;1; 4
  ; AD  4;0; 3   .
Nhập các vectơ vào máy tính.
có AB, AC.AD  1  2   . Vậy 4
điểm A, B, C, D không đồng phẳng. Ví dụ 3:
Trong không gian, cho ba điểm A 3; 4; 1
  ; B2;0; 3 ;
C 3; 5; 4 . Tính độ dài cách cạnh của m giác ABC. Tính cosin
góc A. Tính diện tích m giác ABC. Giải :
Giải theo tư duy tự luận: có: AB   1  ; 4
 ; 4 ; AC   6
 ;1; 5 ; BC   5  ; 5;  1 , A . B AC  22 ,
AB,AC   2  4, 1  9, 2  5  
AB  33; AC  62; BC  51    A .BAC BAC AB AC  22 cos cos , AB . AC 33.62
Diện tích m giác ABC: 1 S
AB, AC  39,522 2   .
Giải bằng casio – vinacal có AB   1  ; 4
 ; 4 ; AC   6
 ;1; 5 ; BC   5  ; 5;  1 .
Nhập các vecto vào máy tính:
Để tính độ dài cạnh AB, tính độ
dài vectoAB bình phương như sau: qcq53)d=
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 41
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Từ đó suy ra độ dài. BAC  AB AC . AB AC cos cos ,  AB . AC
Tính tích vô hướng vectoAB với vectoAC aq53q57q54
Từ đó tính được cosA.
Diện tích m giác ABC: 1 S  AB, AC 2   .
Từ đó tính được diện tích. Ví dụ 4:
Viết phương trình mặt phẳng  qua điểm A1; 2; 0 và song
song với giá của hai u  1;1; 2  , u  3; 4  ;1 . 2   1   Giải:
Cú pháp bấm máy tính: VxVtB-Vns.VtC
Lần lượt nhập u cho V, u cho VtB và điểm A cho VtC. 1 2
Sau khi tính tích có hướng V, VtB thì có vns. Sau đó lấy vecto
này nhân vô hướng với vectoC.
Vậy phương trình mặt phẳng cần tìm là 7
x 7y 7z  21 0 hay x y z  3  0
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 42
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Bài tập vận dụng:
Câu 1. Trong không gian hệ trục tọa độ Oxyz, cho ba vecto
a  1; 2; 2 ; b  0; 1
 ; 3 ; c  4; 3  ;  
1 . Xét các mệnh đề sau: (1) a  3 (2) c  26 (3) a b (4) b c (5) . a c  4
(6) a, c cùng phương (7) a b 2 10 cos ,  15 Số mệnh đề đúng: A. 1 B. 6 C. 4 D. 3
Câu 2. Trong không gian hệ trục tọa độ Oxyz, cho ba vecto
a  4; 3; 4 ; b  2; 1
 ; 2; c  1; 2; 
1 . Tính a,b .c   A. 1 B. 0 C. 2 D. 3
Câu 3. Trong không gian hệ trục tọa độ Oxyz, cho tứ diện ABCD
với A 0; 0;1 ; B0;1; 0 ; C 1; 0; 0 và D 2; 3; 1  . Tính thể tích
khối tứ diện ABCD. A. 1 V  (đvtt) B. 1 V  (đvtt) 3 2 C. 1 V  (đvtt) D. 1 V  (đvtt) 6 4
Câu 4. Trong không gian hệ trục tọa độ Oxyz, cho 4 điểm A 2; 1
 ;6; B3; 1; 4 ; C 5; 1
 ;0 ; D1; 2;1 . Tính thể tích khối tứ diện ABCD. A. 30 B. 40 C. 50 D. 60
Câu 5. Trong không gian hệ trục tọa độ Oxyz, cho m giác ABC với A 1; 2; 1   ; B2; 1
 ; 3; C 4;7; 5 . Đường cao của m giác ABC hạ từ AB là: 110 1110 1110 111 A. B. C. D. 57 53 57 57
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 43
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Câu 6. Viết phương trình mặt phẳng   đi qua điểm M 0;0; 1  
và song song với giá của hai vecto u  1; 2
 ; 3 vàv  3;0;5.
A. 5x  2y  3z  21  0 B. 5
x  2y  3z  3  0
C. 10x  4y  6z  21  0
D. 4x  2y  3z  21  0 Đáp án Câu 1 Câu 2 Câu 3 Câu 4 Câu 5 Câu 6 C B C A C B
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 44
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
CHUYÊN ĐỀ 3: NGUYÊN HÀM – TÍCH PHÂN
Làm quen với tính đạo hàm tại 1 điểm: qy
Lúc này sẽ nhập hàm F x và x A vào.
Dạng 1: Kiểm tra xem một hàm F x bất kì nào trong 4 đáp an
có phải là nguyên hàm của hàm f x không? d
Cú pháp bấm máy tính: f A  F x
.Trong đó: f là hàm i   dx xA
số cần xác định nguyên hàm, F là các phương án đã cho. Biến A i
được nhập từ bàn phím để kiểm tra, A là hằng số thỏa mãn tập xác
định. Nếu kết quả cho ít nhất một giá trị khác o thì loại đáp án đó.
Nếu kết quả luôn cho giá trị bằng 0 với một dãy của A thì chọn phương án đó. Ví dụ 1:
Tìm nguyên hàm của hàm số f x  cos 2x . A. f  x 1
dx  sin 2x C B. f  x 1
dx   sin 2x C 2 2 C. f
 xdx  2sin2xC D. f
 xdx  2
 sin 2x C Giải
Giải theo tư duy tự luận: f  x 1
dx  cos 2xdx  sin 2x C  2
Giải bằng casio – vinacal:
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 45
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Bước 1: Kiểm tra xem đáp án A có phải là nguyên hàm không?   Nhập biểu thức d 1 cos 2A   sin 2xdx  2  xA
CALC A  0 , thấy bằng 0, tiếp A  . 2
Bước 2: Xảy ra khi bước 1 không phải đáp án (giả sử không phải
bấm tiếp thì ra đáp án khác cũng không thỏa thì loại).. Ví dụ 2: 2 
Tìm nguyên hàm của   dx . x 1 ln x2 1 ln x 1 ln x A.CC 1 B. ln x 1 ln x 1   ln x 1  ln x C. C D.C 1  ln x 1   ln x Giải
Giải theo tư duy tự luận: dx
Đặt t  ln x dt  . x 2  dt 1 t 1 ln x        C C 2 1 t 1  ln 1 x t
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 46
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Giải bằng casio – vinacal
Bước 1:
Kiểm tra xem đáp án A có phải là nguyên hàm không? 2 
d  1 ln x  Nhập biểu thức       2 dx  1 ln 1 ln x A AxA CALC A  1
Kết quả khác 0, loại A.
Bước 2: Tiếp tục kiểm tra đáp án B. Nhập biểu thức 2 
d  1 ln x        2 dx  1 ln 1 ln x A AxA CALC A  1
CALC A e
Đáp án gần bằng 0 (do sai số). Vậy đáp án B.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 47
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 3: Tìm nguyên hàm của 2x xe dx  . 1   x 1 A. 2 e x     C B. 2 2 x
e x  2  C 2  2    1 C. 2 x 1 2e x     C D. 2x
e x  2  C  2  2 Giải
Giải theo tư duy tự luận: du dx u   x     2x 1 2x
dv e dx v e  2 2x 2x 2x 2x 2x e e e exe dx  . xdx  . x  C   2 2 2 4
Giải bằng casio – vinacal
Bước 1: Kiểm tra xem đáp án A có phải là nguyên hàm không?    A d 1 x 1 Nhập biểu thức 2 2 Ae
e x   dx  2  2  xA CALC A  0 CALC A  0
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 48
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Dạng 2: Cho hàm số f x và các hàm số F x , hãy xác định một i  
trong các hàm số F x là một nguyên hàm của f x sao cho i  
F x C . 0 
Nhập trên máy tính như sau: F AAC f x dxi   x0
Trong đó x ,C là những hằng số. 0 Ví dụ:
Nguyên hàm F x của hàm số f x 5  thỏa
sin x  3 cos x  3    mãn F    3ln 2 là  2  x
A. F x  ln 5 tan  3  7 ln 2 2 x
B. F x  5ln tan  3  7 ln 2 2 x
C. F x  ln 5 tan  3  7 ln 2 2 x
D. F x  5ln tan  3  7 ln 2 2 Giải
Bước 1: Chuyển đơn vị Deg sang Rad
Bước 2: Nhập biểu thức A A 5 ln 5 tan
 3 7 ln2  3ln2   2    5 sin x 3cos x 3 2
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 49
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Calc để kiểm tra đáp án kết quả nào bằng 0 là đáp án cần tìm.
Dạng 3: Cho hàm số f x liên tục trên a; b 
. Hãy xác định tích
phân của hàm số y f x trên đoạn a; b   .
Nhập trên máy tính như sau: b f
 xdx A a
Trong đó A lần lượt là các đáp án A, B, C, D.
Lưu ý: Nên dùng hai máy tính casio.
Ví dụ 1: Đề minh họa THPT Quốc gia 2017 lần 1  Tính tích phân 3 cos x sin xdx  0 1 1 A. 4 I    B. 4 I    C. I  0 D. I   4 4 Giải
Giải theo tư duy tự luận:
Đặt t  cos x dt  sin xdx Đổi cận
x  0  t  1; x    t  1 1 4 t Vậy 3 1 I t dt   0  1  4  1
Giải bằng casio – vinacal:
Do bài này có kết quả 0 nên bấm tích phân trước. Đáp án C
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 50
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Ví dụ 2: Đề minh họa THPT Quốc gia 2017 lần 1 e
Tính tích phân x ln xdx  1 1 2 e  2 2 e  1 2 e  1 A. I B. I C. I D. I  2 2 4 4 Giải:
Giải bằng casio – vinacal:
Ở bài này thấy đáp án B, C, D lẻ. Như vậy, nên kiểm tra các đáp án đó trước. e
Nhập vào máy tính x ln xdx A  1
Sau đó dùng CALC nhập X? để nguyên không nhập ấn “=” A?
nhập lần lượt nhập đáp án.
Kiểm tra đáp án C được như hình vẽ:
Ví dụ 3: Đề minh họa THPT Quốc gia 2017 lần 1
Trong các tích phân sau, tích phân nào có giá trị bằng 1 ? 16 2 3 x dx 2 3 x dx 3 3 x dx 1 3 x dx A.   B.C. D.   3 3 3 x 3 2  2  2  2 0 1 x  1 1 x  1 1 x  0 1 Giải
Cách 1: Nhập trực tiếp các phương án vào máy tính.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 51
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Cách 2: thấy các hàm trong dấu tích phân giống nhau nên có thể B 3 x dx nhập như sau: 
. Sau đó dùng r để nhập cận. A   x 3 2 1 Ví dụ 4:
Trong các tích phân sau, tích phân nào có giá trị bằng 2 2 1? 3 1 1 A. 2 2 x x  1dx
B. x x  1dx  0 0 1 1 C. 2 x x  1dxD. 2 x x  1dx  0 0 Giải 1  Nhập biểu thức A B 2 2 1 x x  1dx   . Sau dó dùng r để 3 0 kiểm tra đáp án.
Dạng 4: Ứng dụng của tích phân trong hình học
Cho H  là hình học phẳng giới hạn bởi y f x; y  0; x a;
x b . Khi đó có: b b S f
 xdx ; 2 V   f x dxOx   a a
Cho H  là hình phẳng giới hạn bởi y f x; y g x  . x a
Bước 1: Giải phương trình f x  g x  0   x   b b b
Bước 2: S f
 x gxdx; 2 V
  f x g x dxOx   2   a a
Lưu ý: Nên dùng hai máy tính casio.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 52
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Ví dụ 1: Đề minh họa THPT Quốc gia 2017 lần 1
Tính diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số 3
y x x và đồ thị hàm số 2
y x x . 37 9 81 A. B. C. D. 13 12 4 12 Giải x  0 
Phương trình hoành độ giao điểm 3 2
x x x x x  1  x  2   0 1 Nhập biểu thức 3 2 3 2
x x  2x dx
x x  2x dx   2  0
Ví dụ 2: Đề minh họa THPT Quốc gia 2017 lần 1
Kí hiệu H  là hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số  2 1 x y x
e ; trục tung và trục hoành. Thể tích V của khối
tròn xoay thu được khi quay H  xung quanh trục Ox.
A. V  4  2e B. V   2 e  5 C. 2 V e  5
D. V  4  2e Giải
Phương trình hoành độ giao điểm 2   1 x x
e  0  x  1 . 1 Nhập vào màn hình   4   12 2x V x e dx A . 0
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 53
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Dạng 5: Tích phân chống casio
Tùy vào một số bài có thể bấm máy tính. Sau đây tôi đưa ra một
số bài toán làm cơ sở giải theo kiểu máy tính casio – vinacal. Khi gặp
bài tương tự các bạn có thể làm được. Ví dụ 1:  2 2 Cho tích phân sin x 3 I e sin x cos xdx  . Nếu đổi biến 2 t  sin x 0 thì: 1 1 1 1   A. t I e
 1tdt B.  2 t t I
e dt te dt    2 0 0 0  1 1 1 1   C.  2 t I e
 1tdt D. t t I
e dt te dt    2 0 0 0  Giải
Giải theo tư duy tự luận: Đặt 2
t  sin x dt  2sin xcosxdx Đổi cận
x  0  t  0  x   t  1 2 1 1 Vậy  . t I
e (1  t)dt 2 0
Giải bằng casio –vinacal: Khi đổi biến 2
t  sin x thì tích phân đã cho bằng 1 trong các tích
phân ở đáp án. Chính vì vậy chỉ cần tính tích phân đề bài cho và tích
phân ở các đáp án. Nếu trừ nhau bằng 0 thì là đáp án đúng.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 54
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO  2 2 tính sin x 3 e sin x cos xdx  0
Tính các tích phân ở đáp án A, B, C, D. Ở đáp án A Vậy đáp án A. Ví dụ 2: 0 2 3x  5x  1 2 Giả sử rằng I
dx a ln  b  . Khi đó giá trị của   x 2 3 2 a  2b là A.30 B. 40 C.50 D. 60 Giải: 0 2 3x  5x  1
Trước hết tính tích phân I dx  và gán cho A.   x 2 2
Lúc này chỉ cần vệc giải hệ phương trình với a  2b ở các đáp án. Đáp án A
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 55
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Đáp án B Đáp án C Đáp án D
Đáp án B, vì khi đã rút gọn được như vậy thì a, b phải là nguyên hoặc số hữu tỉ. Ví dụ 3: 5 1 Giả sử rằng I dx  ln K
. Khi đó giá trị của K là: 2x  1 1 A.3 B. 8 C. 81 D. 9 Giải 5 1 Tính tích phân I dx  và gán cho A. 2x  1 1
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 56
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Khi đó có  ln A A
K K e . Tính A e Vậy đáp án A. Ví dụ 4:  6 n 1
Cho I  sin x cos xdx   . Khi đó n bằng: 64 0 A. 3 B. 5 C. 6 D. 7 Giải
Thử đáp án bằng casio, tức là thay n vào tích phân và bấm máy
tính. Kết quả nào ra bằng 1 thì chính là đáp án. 64 Ví dụ 5: 2  Giả sử x 1 I
dx a ln 5  b ln 3 
. Khi đó giá trị của a và 2 x  4x  3 0 b là:
A. a  2; b  3
B. a  3; b  2
C. a  2; b  3
D. a  3; b  2 Giải
Trước hết tính tích phân và gán cho C
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 57
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Sau đó dùng r để thử đáp án bằng cách nhập biểu thức. Ví dụ 6: 5 1 Giả sử I
dx a ln 3  b ln 5  . Khi đó giá trị của  1 x 3x 1 2 2
a ab  4b là: A. 6 B. 9 C. 8 D. 11 Giải
Trước hết tính tích phân và gán cho A.
Do vế phải của tích phân đều biểu diễn dưới dạng ln nên chắc
chắn rằng tích phân đó cũng là theo ln. Vì thế có  ln A A
X X e .
Tính giá trị biểu thức A e . Vậy có 9 X  . Do đó 9 ln
 2 ln 3  ln 5 hay a  2; b  1  . 5 5
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 58
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 7: 1 2 3  Giả sử 2 1 x dx   
với a,b  . Khi đó giá trị của a b 0
3 a  2b là: A. 26 B. 28 C. 24 D. 20 Giải
Áp dụng công thức tính gần đúng giá trị tích phân để dự đoán b  hệ số    b a f x dx
f a f b (sử dụng khi ba 1) 2 a 1 2 1  1  3 1 Khi đó 2
1 x dx  1 1     4  4  8 4 0   chỉ quan tâm tới phần
3 vì giả thiết bài toán cho và lúc này
dự đoán a  8 và đi tìm b.
Tính tích phân và gán cho A. 3   Do A   nên b   12 8 b 3 A  8
Từ đó tính được giá trị biểu thức.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 59
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 8:  4  Giả sử 2
tan xdx a  
với a,b  . Khi đó giá trị của a b là: b 0 A. 3 B. 5 C. 5  D. 2 Giải
Tính tích phân và lưu vào A  
Khi đó A a   a A b b
coi b là X và dùng BLE quét các
giá trị tương ứng của a để tìm cặp a, b là số nguyên. 
f X  A  và srt = 7
 , end  7 , step  1 . X
Kết quả truy tìm được bộ số nguyên như sau:  Vậy A  1 4
Bài tập vận dụng:

Câu 1. Tìm nguyên hàm của hàm số   sin x f x e cos x A.   cos x F x eC B.   sin x F x eC C.   cos  sin x F x xeC D.   cos  cos x F x xeC
Câu 2. Nguyên hàm của hàm số f x  3x 1 3
A. F x 2 
x x C
B. F x 2  3x  3 1  C 2 9 3
C. F x 2  3x  3 1  C
D. F x 2 
x x C 9 2
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 60
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO  2 5 x x
Câu 3. Tìm nguyên hàm của hàm số f x  2x  1 A.  2 x x   1 2x  1  C B.  2 x x   1 2x  1  C C.  2 x x   1 2x  1  C D.  2 x x   1 2x  1  C  4 dx
Câu 4. Tính tích phân  2  sin x cot x 6 A.  4 2 3   1 B.  4 2 3   1 C. 4 3 1 D. 4 3 1  2 sin 2xdx
Câu 5. Tính tích phân I   2 2  0 cos x 4 sin x A. 3 I B. 3 I C. 2 I D. 2 I  2 4 3 5 Câu 6. Tìm nguyên hàm
F x của hàm số    f x 3 2 x 3x 3x 1  2 F  . x  2x  biết   1 1 1 3 x x
A. F x 2 2 6   x   F x   x  2 x B.   2 2 1 13 2 x  1 x x
C. F x 2 2 13   x   F x   x   2 x D.   2 2 13 1 6 2 x  1 6     sin x   dx 4  4 
Câu 7. Tính tích phân I  
sin 2x  2 1  sin x  cos x 0   4  3 2 4  3 2 4  3 2 4  3 2 A. I B. I C. I D. I  4 4 3 3
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 61
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Câu 8. Diện tích hình học phẳng giới hạn bởi các đồ thị hàm số 2
y x  2x ; y x là: A. 9 B. 9 C. 13 D. 7 4 2 4 4
Câu 9. Diện tích hình học phẳng giới hạn bởi các đồ thị hàm số
y  e   1 x ;  1 x ye x là: 1 e 1 e A. e B.  1 C. e D.  1 2 2 2 2
Câu 9. Diện tích hình học phẳng giới hạn bởi các đồ thị hàm số 2
y x  4x  3 ; y x  3 là: A. 6 B. 109 C. 13 D. 26 109 6 6 3
Câu 10. Diện tích hình học phẳng giới hạn bởi các đồ thị hàm số 2 2 x x y  4  ; y  là: 4 4 2 A. 4 2  B. 3 2  C. 4 2  D. 4   3 4 3 3
Câu 11. Diện tích hình học phẳng giới hạn bởi các đồ thị hàm số 2 2
y  1  1  x ; y x là:     A. 2  B. 4  C. 4  D. 2  3 2 3 2 2 3 2 3
Câu 12. Thể tích khối tròn xoay khi quay hình phẳng giới hạn bởi các đồ thị hàm số 2
y x  2x; y  0; x  1
 ; x  2 quanh trục Ox là:     A. 18 B. 17 C. 5 D. 16 5 5 18 5
Câu 13. Thể tích khối tròn xoay khi quay hình phẳng giới hạn bởi các đồ thị hàm số 2
y  2 1  x ; y  2 1 x quanh trục Ox là:     A. 4 B. 4 C. 3 D. 3 3 5 4 5
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 62
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO 5  Câu 14: Giả sử 2x 1 3 I
dx a b ln  c ln 2  với
2x  3 2x  1  1 5 1 a,b,c
. Khi đó giá trị của a b  2c là: A. 8 B. 0 C. 4 D. 7 2
Câu 15: Giả sử  2 2   2 1 x x
e dx  ae be với a, b  . Khi đó giá 1 ab trị của là: 3 A. 5 3 B. 0 C. 4 D. 7  6
  a 3  b
Câu 16: có 2x  2cos xdx  
với a,b,c  . Khi đó c 0
giá trị của 2a b c là: A. 8 B. 0 C. 12 D. 24 2 a b Câu 17: có  2
x xln xdx  ln 2  
với a,b,c  và b là phân 3 c c 1
số tối giản. Khi đó giá trị của ab c bằng: A. 806 B. 807 C. 805 D. 804
Câu 18: Đề thi minh họa THPT QG 2017 lần 2 4 dx Biết
aln 2  bln 3  c ln 5 
với a,b,c  . Tính giá trị của 2 x x 3
a b c . A. 6 B. 2 C. 2 D. 0 1 a a b Câu 19: Biết 2 x 2  x dx  
với a,b  . Khi đó giá trị của 3 0 2 2
a b bằng: A. 50 B. 5 C. 25 D. 7
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 63
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO 5 dx Câu 20: Biết  a  lnb
với a,b  . Khi đó giá trị của   1 1 2x 1 ab bằng: A. 10 B. 4 C. 8 D. 1 1 3  Câu 21: Biết x dx a b 3  
với a,b  . Khi đó giá trị của a b 2  3 0 4 x bằng: A. 100 B. 10 C. 34 D. 25 5 dx Câu 22: Biết
aln 2  bln 5 
với a,b  . Khi đó giá trị của 2 x x 2 2 2
a b bằng: A. 4 B. 10 C. 7 D. 5 5 3dx Câu 23: Biết rằng
aln 5  bln 2 
với a,b  . Mệnh đề 2 x  3x 1 nào sau đây là đúng?
A. a  2b  0
B. 2a b  0
C. a b  0
D. a b  0  2 sin 2xcos xdx Câu 24: Biết rằng  aln 2  b
trong đó a,b  . Tính 1 cos x 0 a b A. 10 B. 5 C. 1 D. 25 e ln ln x x e Câu 25: Biết rằng a
dx e b
. Tính a  2b x 1 A. 10 B. 5 C. 2 D. 25 6 1 a 1 Câu 26: Biết rằng dx  ln  
. Tính a b
2x  1 4x  1 2 b 2 A. 10 B. 5 C. 2 D. 15
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 64
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO 3  Câu 27: Biết rằng 2 a 2 b 3 x x  1dx  
a,b  . Tính a b 3 2 A. 10 B. 5 C. 19 D. 25 Đáp án 1 2 3 4 5 6 7 8 9 B B C A C D A B B 10 11 12 13 14 15 16 17 18 C C A A B A C A B 19 20 21 22 23 24 25 26 27 B B D B D C C D C
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 65
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
CHUYÊN ĐỀ 4: MŨ – LOGARIT
Dạng 1: Rút gọn biểu thức mũ – logarit dạng số
Ở đây, tôi chỉ nói đến vấn đề dạng toán rút gọn biểu thức ở dạng
số, tức là trong biểu thức đó không hề có chữ số kí hiệu như: a, b, c,..,
x, y, z…
Gặp dạng này, thì chúng bấm máy tính như sau:
 Nếu các đáp án A, B, C, D là những con số tự nhiên, nguyên,
hữu tỉ, vô tỉ cơ bản thì bấm máy tính biểu thức ban đầu.
 Nếu các đáp án A, B, C, D là những con số phức tạp, máy tính
khó có thể để ở dạng đó được thì bấm máy tính trước, sau đó án cho
A rồi lấy A trừ cho đáp án. Nếu bằng 0 thì đó là đáp án và ngược lại
cho đến khi thử hết các kết quả.
Một số ví dụ minh họa Ví dụ 1: 3 1  3  4 2 .2  5 .5
Giá trị của biểu thức A  3  2 0 10 : 10  là: 0,1 A. 9  B. 9 C. 10 D. 10  Giải: 3 1  3  4 2 .2  5 .5 Nhập vào máy tính 3  2 0 10 : 10  và ấn = 0,1
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 66
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 2:  2 3 2   1  3 2 3 3 3 2  2  2 
Giá trị của biểu thức A  là: 4 3 3 2  2 A. 1 B. 3 2  1 C. 3 2 1 D. 1 Giải:  2 3 2  1 3 2 3 3 3 2  2  2  Nhập vào máy tính và ấn = 4 3 3 2  2
Đáp án chúng bấm là một số xấu.
Như vậy, loại ngay đáp án A và D.
Bây giờ kiểm tra xem đáp án B có phải không? Bấm 3 A  2 1. Vậy đáp án B. Ví dụ 3: log 6 5 log 8 7 25  49  3
Giá trị của biểu thức A  là: 1log 4 2log 3 log 27 9 2 25 3  4  5 A. 8 B. 9 C. 10 D. 12 Giải: log 6 5 log 8 7 25  49  3 Nhập vào máy tính và ấn = 1log 4 2log 3 log 9 9 2 25 3  4  5
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 67
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Bài tập vận dụng 1 1  2 4   3  Câu 1. Tính   0,25 1 0, 5  625  2  19. 3     .  4  95 97 A.B. 11 C. D. 13 16 16 1 3 1  2  1  2 Câu 2. Tính    2 0,001 2 .16  8   0 3 3 9  . A. 115 B. 109 C. 117 D. 111 16 16 16 16 1 3   3 5 Câu 3. Tính 0      ,75 1 1 81        .  125   32  A. 80  B. 79  C. 82 D. 79 27 27 27 27 1
Câu 4. Trục căn thức ở mẫu của biểu thức được: 3 3 5  2 3 3 3 25  10  4 A. B. 3 3 5  2 3 C. 3 3 3 75  15  4 D. 5 3 5  4 Đáp án Câu 1 Câu 2 Câu 3 Câu 4 A C C A
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 68
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Dạng 2: Rút gọn biểu thức mũ – logarit dạng chữ
Nếu đề cho một biểu thức dạng kí hiệu (1 biến) mà có đáp án là
một số thì chứng tỏ rằng các kí hiệu chữ đó triệt tiêu hết. Như vậy,
chỉ cần bấm máy tính giống đề bài và ấn = được kết quả.
Nếu đề cho một biểu thức dạng kí hiệu mà có đáp án dạng kí hiệu
thì cho giá trị cụ thể của biến rồi thế vào các đáp án sao cho kết quả
các đáp án là khác nhau. Rồi tiếp đến dùng r để tính giá trị của
biểu thức tại đó. Nếu kết quả giống với một trong các đáp án thì đáp
án đó là đáp án cần tìm.
Một số ví dụ minh họa Ví dụ 1: a b 4 4 3 2
Rút gọn biểu thức A
với a,b  0 . 3 12 6 a b A. 2 a b B. 2 ab C. 2 2 a b D. ab Giải:
Giải theo tư duy tự luận:   a b 4 4 3 2 3 2 3 2  a b a b A     ab 2 6 12 6 3 12 6 a b a b a b
Giải bằng casio – vinacal:
Với a  2; b  3 , có ở đáp án A, B, C, D lần lượt là 12, 18, 36, 6.
Bậy giờ tính giá trị đó tại a  2, b  3 .  X Y 4 4 3 2 Nhập biểu thức r X?2 Y?3 được 3 12 6 X Y
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 69
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Vậy đáp án D. Ví dụ 2: 2 4 2 2     Rút gọn biểu thức 3 9 9 9
A   a  1 a a  1 a 1 .     1 4 4 1  A. 3 a  1 B. 9 a  1 C. 3 a  1 D. 3 a  1 Giải:
Giải theo tư duy tự luận: 2 4 2 2     3 9 9 9
A   a  1 a a  1 a  1        3 2  2      3     9 a 1  a   1          2 2    3 3
  a  1a 1      4 3  a 1
Giải bằng casio – vinacal:
Thử với a  2 vào các đáp án và gán cho A, B, C, D (do các đáp án là các số xấu). 2 4 2 2     Nhập biểu thức 3 9 9 9
X 1X X 1X 1 r X?2 và gán    
cho E. Lấy E A nếu bằng 0 thì đó là đáp án cần tìm.Nếu khác 0 thf thử tiếp đáp án B.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 70
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 3:    Rút gọn biểu thức a b T  
ab  :  a b2 3 3 3 . 3 3  a bA. 2 B. 1 C. 3 D. 1 Giải:
Giải theo tư duy tự luận: a bT  
ab  :  a b2 3 3 3 3 3  a b   3 3 3 3 3 2 3 2 
a b a b ab    :  
  a b 2 3 3 3 3 a b    3 2  a  3 3 a b  3 2  b  3 3 a b    : 
  a b2 3 3 3 3  a b        3 3
a b  3 2 3 2 a b    
 :  a b2 3 3 3 3 a b    
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 71
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO    3 3  a b  3 3 a b  3 3 a b    : 
  a b2 3 3 3 3  a b   
  a b2 : a b2 3 3 3 3  1
Giải bằng casio – vinacal:    Nhập vào máy tính X Y
XY  :  X Y 2 3 3 3 3 3  X Y
Cho X  1;Y  2 được T  1 (Có thể kiểm tra thêm X  4;Y  100
thì vẫn được T  1). Vậy đáp án B. Ví dụ 4: log 2log 9 2  1 a a
Rút gọn biểu thức   .  a  2 4 4 3 A. B.C. D. 3 3 3 4 Giải:
Giải theo tư duy tự luận: 2 log 2log 9 log 3 2 2 a log 3  1 a  log 2log 9 a a a a a 3 có 2 aa      log 2 log 2  a a 2 a a a 4
Giải bằng casio – vinacal: log 2log 9 2   Nhâp vào máy tính 1 X X   và ấn =.  X
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 72
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 5:
Rút gọn biểu thức C   4
x x   4 1 x x  
1 xx   1 . A. 2 x  1 B. 2 x x  1 C. 2
x x  1 D. 2 x 1 Giải:
Gải theo tư duy tự luận: C   4 x x   1  4 x x  
1 x x   1    x  2
1  x x x    1  
 xx  
1 x x   1  x  2 2
1  x x x  1
Giải bằng casio – niacal:
Cách 1: Nhập vào màn hình  4
X X   4 1 X X  
1 X X   1 r X  100 . phân tích 2
10101  100  100  1. Suy ra 2 x x  1.
Cách 2. có thể cho x  1 rồi thử từng đáp án như ví dụ trên.
Bài tập vận dụng 2 1   1 
Câu 1. Rút gọn biểu thức 2 2 A a .  .  21  aA. 3 a B. 2 a C. a D. 4 a 4 1 1  2 3 3 a  8a bb
Câu 2. Rút gọn biểu thức 3 3 A  .1  2   a . 2 2  a  3 3 3 a 2 ab 4b     A. 1
B. a b C. 0
D. 2a b
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 73
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO 3 3   2 2  a b
a b a b
Câu 3. Rút gọn biểu thức A   .  . 1 1 a b     ab 2 2 a   b A. 1 B. 1 C. 2 D. 3  1 9 1 3  4 4 2 2 a a bb
Câu 4. Rút gọn biểu thức A   . 1 5 1 1  4 4 2 2 a a b b
A. a b
B. a b C. 2 D. 2 2 a b
Câu 5.
Cho hai số thực 0  a,b  1 hãy rút gọn biểu thức 1 9 1 3  4 4 2 2 a a b b A   1 5 1 1  4 4 2 2 a a b b
A. a b
B. a b C. 2 D. 2 2 a b 1 1 1   2 2 2  a  2
a  2  a  1
Câu 6. Rút gọn biểu thức A   .  1  1 a  1   2 2 a  2a   1  a A. 3 a B. a  1 C. 2
D. 3 a   1 2 a  1  2 3 2 5 4
a . a . a Câu 7. Tính log 
 , với biểu thức có nghĩa. a  15 7   aA. 3 B. 12 C. 9 D. 2 5 5   Câu 8. Tính 5 3 log  . a . a .
a a  , với biểu thức có nghĩa. a   A. 4 B. 13 C. 1 D. 1 10 2 4
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 74
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO 2 3 2 5 4 a a. a . a
Câu 9. Cho số thực 0  a  1. Giá trị biểu thức loga 4 3 a A. 193 B. 73 C. 103 D. 43 60 60 60 60 2 3 2 5 2 a . a . a
Câu 10. Cho số thực 0  a  1. Giá trị biểu thức loga 7 12 a A. 149 B. 46 C. 142 D. 8 60 15 105 3 Câu 11. Rút gọn 2 4 6 8
Q  log b  2 log b  3 log b  4 log b . 2 3 4 a a a a
A. Q  4log b
B. Q  12log b a a
C. Q  10log b D. Q  2  log b a a 1 1 1 1   3 3 3 3 a ba b Câu 12. Rút gọn
, a,b  0, a b được kết quả là: 3 2 3 2 a b 1 1 A. 3 ab B.  2 3 ab C. D. 3 abab2 3
Câu 13. Cho hai biểu thức như sau 2 3 4 2 2 3 2 4
M a a b b a b và   2 2 N a b 2 3 3
. Tìm khẳng định đúng.
A. M N
B. M N  0
C. M N
D. M N Đáp án Câu 1 Câu 2 Câu 3 Câu 4 Câu 5 Câu 6 Câu 7 B C A B B C A Câu 8 Câu 9 Câu 10 Câu 11 Câu 12 Câu 13 B A C A C A
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 75
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Dạng 3: Tính log f theo A, B với log b  ,
A log d B. e a c
(Nếu dề bài yêu cầu tính nhiều hơn thì cũng làm tương tự)
- Máy tính ở chế độ tính toán bình thường: w1
- Đầu tiên gán giá trị log b cho phím A: iqJz a
- Gán giá trị log d cho phím B: iqJx c
- Gán giá trị log f cho phím C: iqJc e
- Chỉ cần lần lượt kiểm tra C trừ cho 3 biểu thức ở 3 phương
án A, B, C. Nếu bằng 0 thì đó là đáp án. Nếu may mắn thì chỉ 1 lần
kiểm tra, nếu xui lắm thì cũng chỉ 3 lần kiểm tra.
Một số ví dụ minh họa Ví dụ 1:
Cho a  log 15 . Tính log 15 theo a. 3 25 a a a a A. B. D. 2 a  1 a C. 1 2 a   1 a  1 Giải:
log 15 qJz (Gán giá trị này cho A) 3
log 15 qJx (Gán giá trị này cho B) 25 A
Và nhập vào màn hình B  ấn “=”. 2 A   1 QxpaQzR2(Qzp1)=0
Nếu bằng 0 thì đó là đáp án. Nếu không thì tiếp tục thử đáp án khác.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 76
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 2:
Cho a  log 6; b  log 7 . Tính log 7 theo a, b. 12 12 2 a a a b A. D. 1 B. b b C. 1 b  1 1 a Giải:
log 6 qJz (Gán giá trị này cho A) 12
log 7 qJx (Gán giá trị này cho B) 12
log 7 qJc (Gán giá trị này cho C) 2 Và nhập vào màn hình A C  ấn “=”. 1  B QxpaQzR2(1pQx)= (đáp án bằng 0, 5 , loại A) QxpaQzR2(Qxp1)= (đáp án bằng 0  ,16 , loại B) QxpaQzR2(Qx+1)= (đáp án bằng 2, 4.. , loại C) Vậy đáp án D. Ví dụ 3:
Cho a  log 5; b  log 7; c  log 3 . Tính log 35 theo a, b, c. 27 8 2 12 3b  2ac 3b  3ac 3b  2ac 3b  3ac
A. c B. 2 c C. 2 c D. 3 c  1 Giải:
log 5qJz (Gán giá trị này cho A) 27
log 7 qJx (Gán giá trị này cho B) 8
log 3 qJc (Gán giá trị này cho C) 2
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 77
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
log 35 qJpj (Gán giá trị này cho D) 12  Và nhập vào màn hình 3B 2AC D  ấn “=”. C  2 Qjpa3Qx+2QzQcRQc+
2= (đáp án bằng 0,21 , loại A)  Nhập biểu thức 3B 3AC D C  2 Qjpa3Qx+3QzQcRQc+ 2= (đáp án bằng 0 Vậy đáp án B.
Bài tập vận dụng
Câu 1. Cho a  log 5 . Khi đó log 1250 bằng: 2 4  A. 1 4a
B. 2 1  4aC. 1 4a D. 2  4a 2
Câu 2. Đặt a  log 3 , b  log 3 . Hãy biểu diễn log 45 theo a, b: 2 5 6 a  2ab 2 2a  2ab a  2ab 2 2a  2ab A. B. C. ab ab ab D. b ab b
Câu 3. Đặt a  log 25,b  log 5 . Hãy tính 49 theo a, b: 7 2 log3 5 8 12b  9a 12b  9a 4b  3a
A. 12b  9a ab B. C. D. ab ab 3ab
Câu 4. Cho a  log 5 , b  log 3 . Hãy tính log 15 theo a, b: 2 5 10 ab   1 ab  1 b  1 a b A. aB. 1 a C. 1 a D. 1 a  1
Câu 5. Cho a  log 3 , b  log 4 . Hãy tính log 24 theo a, b: 2 3 6 b ab a b A. 1    a B. 1 1 a C. 1 1 b D. 1 1 ab  1
Câu 5. Cho a  log 3 , b  log 5 ; c  log 6 . Hãy tính log 30 6 2 2 12 theo a, b, c:
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 78
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO ac b  1 c ab  1 ab  1  c a bc  1 A. 1  B. c 1  C. c c D. 1 c  1
Câu 6. Cho a  log 3 , b  log 2 ; c  log 7 . Hãy tính log 15 2 5 2 42 theo a, b, c: ab  1 ac  1 ab  1 a c A. B. C.
ba c   1
aa c   1
ab b D. c bc a b 49
Câu 7. Cho a  log 6 , b  log 5 . Hãy tính log theo a, b. 7 7 42 30 a b  2   2  a b   A. a b C. a b a B. 2 1 a  1 b D. 2 1 a  1
Câu 8. Cho a  log 8 , b  log 9 . Hãy tính 72 theo a, b. 9 5 log45 25 ab  2 ab b  2 ab b  2 a b  2 A. bB. 1 b C. 1 b D. 1 b  1 Đáp án 1 2 3 4 5 5 6 7 8 A C B A B A A D C
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 79
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Dạng 5: So sánh hai lũy thừa với số mũ tự nhiên lớn.
Phần nguyên của một số: số N được gọi là phần nguyên của một
số A nếu N A N  1. Kí hiệu N  A   .
Phím Int: Phần nguyên của một số.
Số chữ số của một số nguyên dương: log A  1   .
Một số ví dụ minh họa Ví dụ 1: So sánh 700 5 và 500 7 . Giải:
Giải theo tư duy tự luận: Giả sử 700 500 5  7 100 700 7 5  5  có: 700 500 5  7  1   1 500 5 7  7  100 7 5 7  5  Mà 1 nên   1 5 7 5  7 
Vậy điều giả sử đúng nên 700 500 5  7
Giải bằng casio – vinacal: có 700 5 có số chữ số: 500 7 có số chữ số là:
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 80
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Vậy 700 500 5   . Ví dụ 2: So sánh 1979 11 và 1320 37 Giải:
Giải theo tư duy tự luận: Giả sử 1979 1320 11  37 có 1979 1320 11  37
1979 1320log 37 (1)(lấy logarit cơ số 11 2 11
vế). thấy điều (1) vô lý nên dẫn tới giả sử của chúng là sai
Giải bằng casio – vinacal: 1979 11 có số chữ số 1320 37 có số chữ số Vậy 1979 1320 11  37 .
Bài tập vận dụng: So sánh hai số sau: 1. 1050 2 và 450 5 2. 888 777 và 777 888 3. 14680 3 và 37020 2 4. 20 199 và 15 203
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 81
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Dạng 6: Tính giá trị biểu thức.
Một số ví dụ minh họa Ví dụ 1: b
Cho log b  3 . Khi đó giá trị của biểu thức log : a b a a 3  1 3  1 A. 3 1 B. 3  1 C. D. 3  2 3  2 Giải:
Giải theo tư duy tự luận: có : 3
log b  3  b a a 3
Thay b a vào b log được b a a 3 3 a a 3   1 3 1 log  log  log   a 3 3 2 3 a a a a a 3  2 2 a a
Giải bằng casio – vinacal: có 3
log b  3  b a . chọn 3 a  2,b  2 a Y Nhập vào màn hình log và gán cho A. Y X X Kiểm tra các đáp án.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 82
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO A. 3  1 A B. 3  1 A  C. 3 1  A 3  1 3  1 D.  A 3  2
Ở đây, tôi thao tác cho các bạn biết thôi. Nếu các bạn bấm ra được
kết quả 2,7... là một số âm thì các bạn hoàn toàn loại ngay đáp án
A, B, C vì các đáp án đó là số dương.
Tượng tự các bài khác thuộc dạng này.
Bài tập vận dụng a b
Câu 1. Cho log b  2
 , log c  5 . Giá trị của bằng: a a loga 3 c 5 5 A. 4  B.C. D. 2 3 3 3 3 Đáp án B.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 83
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Dạng 7: Tính đạo hàm và các bài toán liên quan tới đạo hàm
Một số ví dụ minh họa Ví dụ 1: Cho hàm số   x e f x
. Khi đó, nghiệm của phương trình x
f x  0 là: A. 2 B. 0 C. 1 D. e Giải: x d e  Nhập  
sau đó thử từng kết quả: x  
x xX r với X  2 Loại A r với X  0 Loại B r với X  1 Chọn C
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 84
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 2: Cho hàm số   2 x
f x e . Tính f 0 : A. 2 B. 0 C. 1 D. e Giải:
Do máy tính không có chức năng
đạo hàm cấp 2 nên tìm đạo hàm cấp
1 bằng y trước:   2  2 x f x xe .
Nhập vào máy tính d  2 2 x xe x 0 dxVí dụ 3: cos x  sin x
Hàm số y  ln cosx có đạo hàm là: sin x 2 2
A. y  cos 2x B. y  C. y 
D. y  sin 2x sin 2x cos 2x Giải:
Cú pháp nhập vào những dạng bài như thế này:
d f x  fXx X dx    
Nhập vào màn hình d cos x sin x  ln   cos 2X dx cos x  
sin x xX
Do đây là hàm lượng giác nên chuyển về tính theo đơn vị radian: qw4 r  với X  3  loại A
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 85
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Bấm ! đề nhập lại r  với X  3  loại B Bấm ! đề nhập lại r  với X  3  Chọn đáp án C Ví dụ 4: 2x  1
Đạo hàm của hàm số y  là: 5x x1 x1  x1 x1 2   1   2   1 
A. y  x    x  
B. y  x       5   5   5   5  x xx 2  2  1   2  2 C. y  ln      ln 5 D.   ln    5 x y  ln 5  5  5  5   5  5 Giải:
Cú pháp nhập vào những dạng bài như thế này:
d f x  fXx X dxx1 x1
d  2x  1   2   1  Nhập vào màn hình    x    x  dx  5x   5   5  xX r với X  2  loại A Bấm ! đề nhập lại r với X  2  loại B
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 86
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Bấm ! đề nhập lại r với X  2  Loại C Bấm ! đề nhập lại r với X  2 Chọn C Ví dụ 5:
Đồ thị hàm số y  ln x cắt trục hoành tại điểm A, tiếp tuến của
đồ thị hàm số tại điểm A có phương trình là:
A. y x 1
B. y  2x 1 C. y  3x D. y  4x  3 Giải:
có điểm A 1; 0 . d k
ln x  1. Chọn A. x 1 dxVí dụ 6:
Giá trị nhỏ nhất của hàm số y x 2  ln x trên 2; 3   . A. e B. 2 ln 2  2 C. 4  2 ln 2 D. 1 Giải:
Giải theo tư duy tự luận :
có: y x 2  ln x  2x x ln x
y '  2  ln x  1  1 ln x
y '  0  ln x  1  x e  2; 3  
y 2  22  ln 2; y e  e; y 3  6  3ln 3
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 87
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
GTNN đạt được tại x  2 và min f (x)  2 2  ln 2
Giải bằng casio – vinacal :
Bước 1:
Bấm w7
Bước 2: Nhập hàm F X  X 2  ln X và ấn = g X không có thì khỏi nhập, ấn =
Bước 3: Srt ? 2 End ? 3 Step ? 0,1
Dùng phím R dọc theo F X để tìm GTNN.
thấy các giá trị của f x tăng khi x tăng. Vậy GTNN đạt được
tại x  2 và min f x  4  2 ln 2 .
Bài tập vận dụng   
Câu 1. Cho hàm số f x  ln sin 2x . Tính f '  .  8  A. 2 B. 4 C. 1 D. 3 x e
Câu 2. Cho hàm số f x  . Tính f '1 . 2 x A. 3e B.e C. 4e D. 1001e  5 1000
Câu 3. Cho hàm số f x 1  . Tính f '1 .  
1  x x  5 2 3 A. 5  B. 5 C. 1 D. 1 3 3
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 88
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO x  2
Câu 4. Cho hàm số f x 3  f ' 0 . x  . Tính   1 1 3 A. B. 2 C. 1 D. 4 3 4
Câu 5. Gọi a, b lần lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số y   2 2
ln 2x e  trên đoạn 0; e 
 . Khi đó tổng a b có giá trị A. 4  ln 3 B. 2  ln 3 C. 4 D. 4  ln 2 Câu 6. Cho hàm số x 2017 y e  
. Tính dạo hàm tại x  ln 2 . A. 2017 B. 2019 e C. 2017 2e D. 2017  e 1
Câu 7. Tính đạo hàm của hàm số y  . 4 x x 5 1 1 A. y   B. y  C. 5 4 y 
x D. y   4 9 4 x 2 4 x x 4 4 5 4 x
Câu 8. Tính đạo hàm của hàm số 5 3 y x  8 . 2 3x 3 3x A. y  B. y  5 3 5 x  86 3 5 2 x  8 2 2 3x 3x C. y  D. y  5 3 5 x  8 5 x  84 3 5 1 Câu 9. Cho hàm số 2 y x
.Trên đồ thị hàm số đã cho lấy điểm 2
M có hoành độ x 2
 . Tiếp tuyến của đồ thị hàm số tại điểm M có 0 0 hệ số góc bằng A.   2 B. 2 C. 21 D. 3
Câu 10. Cho hàm số   x
f x xe . Tính f 1 . A. 1 B. e C. 2e D. e 1
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 89
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Câu 11. Tính đạo hàm của hàm số   2  2  x y x x e .
A.    2  2  2 x y x x e
B.    2  2 x y x e
C.    2   x y x x e
D.    2  2 x y x e
Câu 12. Tính đạo hàm của hàm số  2  1 3x y x . A.   3x y 22xln3ln3 B.   3x y 2 2xln3ln3 C. x yx x 1 2.3 2 1 . .3 x      D. 2.3x y  ln 3 x  1
Câu 13. Tính đạo hàm của hàm số y  ln x . 1 1 x  1 A. y  B. y  21 x2 x  1 2 2 C. y  D. y  2 x  1 2 x  1
Câu 14. Tính đạo hàm của hàm số 2
y  log 2x  1 . 2   2log 2x  1 4 log 2x  1 2   2   A. y   B. y  2x   1 ln 2 2x  1 4 log 2x  1 2   2 C. y   D. y  2x   1 ln 2 2x 1ln2
Câu 15. Cho hàm số y   2
ln 1 x  . Hê số góc của tiếp tuyến với
đồ thị tại điểm có hoành độ bằng 1 là: A. 1 B. 1 C. 1 D. ln 2 2
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 90
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Câu 16. Cho hàm số 2
y x  ln 1 2x . Giá trị nhỏ nhất của hàm số trên  2  ;0   là: A. 0 B. 4  ln 5 C. 1  ln 2 D. ln 5 4 Đáp án 1 2 3 4 5 6 7 8 A B A A A C A D 9 10 11 12 13 14 15 16 A C B B D C B C
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 91
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Dạng 8: Phương trình và bất phương trình mũ – logarit
Một số ví dụ minh họa Ví dụ 1: Cho phương trình x 2x5 1 2x5 6 2  2
 2 x  32  0  1 . Số
nghiệm của phương trình đã cho là: A. 1 B. 2 C. 3 D. 4 Giải:
Giải theo tư duy tự luận: 1 2 x5  2 2x 2 6  2  x 1 2  2   0   2x5   x   6 1 1 2 2 2  2     0  2x 2  x    2x5   x   6 2 2 2 2 2  2    0 x1  2 
 2x  2 2x5 5 2  2 x   0  2x  2  0  2x  2  x  1       2x5 5x 2x5 5 2  2  0 2  2 x
 2x  5  5  xx  1  x  1    x  5    x  5       x  2( ) n 2
2x 5  x 10x 25 
x  10(l)
Giải bằng casio – vinacal:
Dùng qr để giải phương trình. Lưu ý, nếu nghiệm đẹp thì
không cần lưu nghiệm vào A, B, C…
Nhập X 2X5 1 2X5 6 2  2
 2 X  32  0 . Ấn qr
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 92
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
được nghiệm x  1 . Ấn ! và nhập như sau:
X 2X5 1 2X5 6 2  2
 2 X  32:X 1  0
Tiếp tục quá trình trên được x  2 là nghiệm.     
Tiếp tục  X 2X 5 1 2X 5 6 2  2
 2 X 32:X1:X2 0
Nếu chờ quá lâu thì có thể đã hết nghiệm. Sau khi ra kết quả máy
tính báo Can’t solve.
Vậy đã hết nghiệm. PT đã cho có hai nghiệm. Ví dụ 2: 3
Số nghiệm nguyên của bất phương trình log x  log 4  1 4 x   2 trên đoạn 1  ; 25   là: A. 8 B. 0 C. 16 D. 15 Giải:
Giải theo tư duy tự luận:   1 3 log x2 1 4 3 1  log x     4 log x 2 log x 2 4 4
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 93
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO    x2 3 1 1 log 1 log x  0 
 log x  2   x  16 4 4 4 2 2 2
Giải bằng casio – vinacal:
Do yêu cầu bài toán tìm các nghiệm nguyên nên dùng chức năng BLE
Bước 1: Bấm w7 3
Bước 2: Nhập hàm F X  log X  log 4  và ấn = g X 4 X 2
không có thì khỏi nhập, ấn =
Bước 3: Srt ? 1 End ? 16 Step ? 1 (Do bảng không chứa được nhiều
giá trị nên chia đôi bảng ra.
Từ đó tìm những x nguyên để F X  0 . Ví dụ 3: 4x 3x
Giải phương trình 3  4 , được tập nghiệm bằng:     A. log log 4  B. log log 2  2  3  3  3      4  3      C. log log 3  D. log log 4  4  3  3  4      4  3  Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 94
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO 4x 3x 4x 3x 3  4  log 3  log 4 3 3
 4x  3x log 4 3 4x  log  log log 4 4 x 4  3  3 log log 4 4  3   x   log log 4 4  3  4 3 log4 3
Giải bằng casio – vinacal:
Đối với những bài đã có nghiệm thì nên nhập biểu thức và dùng
r để thử đáp án, không dùng qr để giải vì quá lâu.
Tuy nhiên đối với logarit thì khi bấm r thì chỉ có log. Cho nên
hãy gắn các nghiệm cho A, B, C, D rồi hãy thử nghiệm nhé. Ví dụ 4: Cho phương trình 3 x x 1  3
x .3  27x  . x 3
 9x . Tính tổng các
nghiệm của phương trình A. 2 B. 1 C. 3 D. 4 Giải:
Giải theo tư duy tự luận: 3 x x1 3
x .3  27x  .3 x  9x 3
x .3x 9 3x9  3x   0   3
x  3x.3x  9  0  x  0  3
x  3x  0  x  3      3x  9  0 x   3   x   2
Tổng các nghiệm của phương trình là 2.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 95
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Giải bằng casio – vinacal: Nhập 3 X X 1  3
X .3  27X  . X 3  9X  0 . Ấn qr
được nghiệm x  0 . Ấn ! và nhập như sau:  3 X X 1  3
X .3  27X  . X 3
 9X  : X  0
Tiếp tục quá trình trên.
Nghiệm xấu nên lưu nghiệm này cho A. Tiếp tục  3 X X 1  3
X .3  27X  . X 3
 9X : X : X A  0 Tiếp tục  3 X X 1  3
X .3  27X  . X 3
 9X : X : X A: X B  0
Nghiệm đẹp nên không lưu nhé
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 96
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Vậy đã hết nghiệm. PT đã cho
có 4 nghiệm. Bây giờ tính tổng.
0  A B  2  2 Ví dụ 5: Phương trình 2
log x x  4 log x x  3  0 có bao nhiêu 2   2 nghiệm? A. 2 B. 1 C. 3 D. 4 Giải:
Tương tự như cách giải các bài trên. Dùng qr để giải. Ví dụ 6:
Giải bất phương trình log 4x  4  log  2x1 2  3.2x 1 1  2 2 x  2 A. x  2 B. x  2 C. D. 1   x  2 x   1 Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 97
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
log 4x  4  log  2x1 2  3.2x 1 1  2 2
 4x  4  2 x  3.2x  2x 2  4  22x 2 2 1  3.2x      n x x 2 x 2 4( ) 0 2  3.2  4    x  2 2x  1   (l)
Giải bằng casio – vinacal:
Đầu tiên thử với x  2 , chọn x  100 .
Nhập biểu thức log 4x  4 log  2x1 2  3.2x 1 1  2 2 Loại B, D. Cho x  100  Loại C. Vậy đáp án A.
Bài tập vận dụng 2
Câu 1. Số nghiệm của phương trình x 2x x 3 2 .3  là: 2 A. 2
B. Vô nghiệm C. 1 D. 3 2
Câu 2. Giải phương trình x x8 13 2  4 x . x  2 x  2 x  2 x  2 A.B.C. D.x   3 x  3   x  3   x   3
Câu 3. Số nghiệm của phương trình
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 98
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO 2x1 32x 8 2  2  log  2 4x  4x  4 3  A. 0 B. 1 C. 2 D. 3
Câu 4. Tổng các nghiệm của phương trình x 3 x1 27  2  3 3  2 . A. 0 B. 1 C. 4 D. 3 xx 2 2 2
Câu 5. Số nghiệm của phương trình 1 2x3 3x 2 81  3  3  3 . A. 0 B. 1 C. 4 D. 3
Câu 6. Tích các nghiệm của phương trình 2
2 log x  log xlog 2x  1 1 9 3 3   A. 8 B. 1 C. 4 D. 2
Câu 7. Tính tổng các nghiệm của phương trình 2 3 log x  log  1 3 3x x 10 28 37 A. B. C. D. 4 9 9 9
Câu 8. Tính tổng bình phương các nghiệm của phương trình 3 3 x 1 log .log x  log   log x 3 2 3 2 x 3 2 A. 5 B. 33 C. 5 D. 67 32 64 64
Câu 9. Cho phương trình log  2
x x  1.log  2
x x  1  log  2 x x  1 4 5 20 
Giải phương trình trên trên tập số thực thì phương trình có bao nhiêu nghiệm? A. 0 B. 1 C. 2 D. 3
Câu 9. Cho phương trình log  2
x x 1.log  2
x x 1  log  2 x x 1 3 5 13 
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 99
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Giải phương trình trên trên tập số thực thì phương trình có bao nhiêu nghiệm? A. 0 B. 1 C. 2 D. 3
Câu 10. Cho phương trình
3 log x 22 3  log 4 x3 log x63 1 4 1 2 4 4
Số nghiệm của phương trình đã cho là: A. 4 B. 1 C. 2 D. 3 Đáp án 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 A B B A C C C D C C C
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 100
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
CHUYÊN ĐỀ 5: KHẢO SÁT HÀM SỐ - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN QUAN
Kĩ thuật 1: Tính Đạo hàm bằng casio – vinacal
Quy trình bấm máy: Bước 1: Ấn qy
Bước 2: Nhập biểu thức d f x và ấn =. x x0 dx
Một số ví dụ minh họa Ví dụ 1: 2x  1 Cho hàm số y x  . x  . Tính đạo hàm tại 0 1 A. 1 B. 0 C. 3 D. 3  Giải
d  2x  1  Nhập biểu thức  
dx x  1 x0 Ví dụ 2: x  2
Cho hàm số f x 
. Tính f 2 . 2 x  5 1 A. 1 B. C. 3 D. 3  3 Giải
d x  2  1 Nhập vào máy tính      2 dx   3 x 5 x 2 
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 101
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Bài tập vận dụng Câu 1. Cho hàm số 3 2
y x  4x  8x  1. Tính y5 . A. 102 B. 107 C. 100 D. 101 2 x  4x  3
Câu 2. Cho hàm số y y 4 . x  . Tính   2 A. 6 B. 4 C. 7 D. 7 11 3 8 12
Đáp án: Câu 1 B, câu 2 D
Kĩ thuật 2: Kĩ thuật giải nhanh và tư duy casio – vinacal trong
bài toán đồng biến, nghịch biến.

Một số ví dụ minh họa Ví dụ 1: 2 x  2x  5 Hàm số y x  đồng biến trên 2
A. ; 0 và 3;  B.
C. 0; 2 và 2; 4
D. ; 2 và 2;  Giải
Cách 1: Sử dụng casio – vinacal để tìm đạo hàm y . 2 x  2x  5 2
ax bx c Đạo hàm y y  . x  có dạng 2 x 2 2
Như vậy mục tiêu bây giờ là tìm hệ số a, b, c. 2     Nhập d x 2x 5  
x  22 và r X  100 . dx x   2 x100
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 102
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
được 9609 và phân tích được 2 100  4.100  9 2 x  4x  9 Vậy được 2
x  4x  9 và y '    . x  2 0 2
Cách 2: Sử dụng casio – vinacal trục tiếp thử các đáp án.
Đầu tiên, loại ngay đáp án B. 2
d x  2x  5  Nhập   dx x   2 xX r X  1 Loại A r X  1 Loại A
Ở hai ví dụ trên, xét bài toán không chứa tham số m. Vậy nếu bài
toán chứa tham số m thì sao? Nghĩa là những bài toán “Tìm tất cả
các giá trị của tham số m
để hàm số nghịch biến trên khoảng nào đó”.
Với máy tính casio – vinacal lại cho có thể tính giá trị của biểu
thức nhiều biến bằng chức năng r và chức năng này lại có thể hỗ
trợ cho chức năng tính đạo hàm tại điểm. Do đó, sẽ giải quyết các
bài toán có chứa tham số m như sau:
Bước 1: Nhập hàm số chứa tham số m vào máy tính sau khi đã
bật chức năng đạo hàm.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 103
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Bước 2: Với biến x gán cho X, tham số đi kèm gán cho Y và với
giá trị điểm x cũng gán cho X như biến x. 0
Bước 3: Gán giá trị.
Bước 3.1 (Gán giá trị cho biến X): gắn bất kì một điểm x nào 0
đó trong tập xác định cho trước.
Bước 3.2 (Gán giá trị cho biến Y (tham số)): Chúng quan sát
các đáp án để gán các giá trị cụ thể vào biến Y. Các giá trị gán phải
làm sao có thể loại hoặc nhận các đáp án nào đó nhanh nhất? Nhanh
hay chậm tùy thuộc vào mỗi người. Ví dụ 2:
Với giá trị nào của tham số m thì hàm số 3 2
y x  3mx  4mx  4 đồng biến trên ? 4 4 A. 0  m
B.   m  0 3 3 3 3 C. 0  m
D.   m  0 4 4 Giải
Tập xác định D  .
Nhập biểu thức d  3 2
X  3YX  4YX  4 . x X dx
Chú ý, các đáp án đề có m  0 nên hiển nhiên sẽ không gán m Y  0 .
Hai đáp án A và C có chiều như nhau, B và D cũng vậy. 3
Vậy gán m Y  , X  0 thì được kết quả  0 , loại A, C. 4
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 104
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO 4
Gán m Y   , thì được  0 , loại D. 3 Ví dụ 3: mx m  2
Với giá trị nào của tham số m thì hàm số y x  nghịch m
biến trên từng khoảng xác định? A. 2   m  1 B. 2   m  1
C. 0  m  1 D. Đáp án khác Giải
Tập xác định D   \   m .
d mX m  2  Nhập biểu thức   dx X mxX
Gán X  0 , không gán Y  0 vì x m  nên X Y  (hoặc những
giá trị X, Y tương ứng).
Gán Y  2 , được kết quả  0 , loại B.
Gán Y  2 , được kết quả  0 . Loại C. Gán Y  1
 , được kết quả. Vậy đáp án A.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 105
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 4: 2 x mx 1
Với giá trị nào của tham số m thì hàm số y  1 x
nghịch biến trên từng khoảng xác định? A. m  0 B. m  0 C. m  0 D. mGiải
Tập xác định D   \  1 2    
Nhập biểu thức d X YX 1   dx 1   XxX Gán X  0 .
Gán Y  0 , nếu kết quả  0 thì chỉ B hoặc D đúng, nếu kết quả ngược lại thì A đúng.
Gán Y  1 , nếu kết quả  0 thì C đúng, ngược lại thì B đúng. Vậy đáp án C.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 106
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Bài tập vận dụng 1 Câu 1. Hàm số 4 3 2 y
x x  2x  12x  1 nghịch biến trên những 4 khoảng nào sau đây? A. ; 2 B. 2; 3
C. ; 2 và 2; 3
D. 2; 2 và 3;  mx  1
Câu 2. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số y x ngịch m
biến trên từng khoảng xác định? A. m  1 B. m  1  C. 1
  m  1 D. m  1 
Câu 3. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số m 3 y
x  m   2
x  m   1 1 2 x
đồng biến trên 2;    ? 3 3 A. m  0 B. m  0 C. m  8 D. m  2 
Câu 4. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số     2 y m x x m
đồng biến trên 1; 2 ? A. m  3 B. m  3
C. 1  m  3 D. m  3
Câu 5. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số 3 x y    a  2
1 x  a  3x  4 đồng biến trên 0; 3 ? 3 A. a  3  B. a  3  C. 12 a D. 12 a  7 7
Câu 6. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số 3
y x   m   2 3 2
1 x  12m  5 x  2 đồng biến trên 2;  ? 1 1 1 A.   m B. m   6 6 6 C. 5 m D. 5 m  12 12
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 107
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO 2 
Câu 7. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số x 4x y  đồng 2 x m biến trên 1;   ?  1 
A. m  1; 4  \  1 B. m    ;1  \  0  2   1 
C. m 1; 4  \  2 D. m  4;     2  Câu 8. Hàm số 2 3
y  3x  8x nghịch biến trên những khoảng  1  A.  0;  B. ; 0  4   1   1  C. ;    D. ; 0 và ;     4   4  2 mx  6x  2
Câu 9. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số y x  2
đồng biến trên từng khoảng xác định? A. m  0 B. 7 0  m C. 7 0  m D. 7 m  2 2 2
Câu 10. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số 3 2
y  x  3x  3mx  1 nghịch biến trên 0;  ? A. m  1  B. m  1  C. m  1 D. m  1
Câu 11. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số 1 3
y x  2m   2
1 x  2m  
1 x m nghịch biến trên 1; 2 ? 3  2 m    A. 3  B. 1 m    1 2 m    2
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 108
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO C. 2 m   D. 2 1   m   3 3 2 mx  8
Câu 12. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số y x đồng 2m
biến trên khoảng 1; 2 ? A. 2   m  2 B. 3 2   m  2 C. 3 2   m D. 2   m  2 2
Câu 13. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số
m 1x2m2 y  1;   ? x
nghịch biến trên khoảng   mm  1 A. m  1 B. m  2 C.
D. 1  m  2 m   2
Câu 14. Với giá trị nào của tham số m thì hàm số 4 2
y x  2mx  3m  1 đồng biến trên khoảng 1; 2 ? A. m  1
B. 1  m  4 C. m  4 D. m  4 Đáp án 1 2 3 4 5 6 7 C C B D C D A 8 9 10 11 12 13 14 D B A B A D A
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 109
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Kĩ thuật 3: Kĩ thuật giải nhanh và tư duy casio – vinacal trong
bài toán tìm điều kiện của tham số dể hàm số đạt cực trị tại x 0
Một số ví dụ minh họa Ví dụ 1: 1 Hàm số 3 2 y
x mx   2
m  4 x  5 đạt cực tiểu tại điểm 3 x  1  khi và chỉ khi A. m  3  B. m  1  C. m  0 D. m  1 Giải
Cách 1: Xác định biểu thức y 1   . d  1  Nhập 3 2
X YX   2 Y  4X   5 và r Y  100 . dx  3 x 1  thu được kết quả 2
10197  10000  197  100  2.100  3 . Tương ứng với 2
m  2m  3 . m  1
Như vậy có y 1   2
m  2m  3  0   . m  3  
Kiểm tra điều kiện đủ: 2 2
y  x  2mx m  4 Nhập d  2 2
X  2YX Y  4 . x 1 dx 
rY  1 được Y  1    4
  0 . Suy ra loại m  1.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 110
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO rY  3
 được Y 1
   4  0 . Suy ra nhận m  1. Cách 2: có 2 2
y  x  2mx m  4 . Nhập biểu thức 2 2
X  2YX Y  4
r X  1, Y  3
 (Y lần lượt là các đáp án) thấy biểu thức thấy
cái nào khác 0 thì loại. Tiếp theo sử dụng điều kiện đủ để lại những đáp án còn lại.
Bài tập vận dụng
Câu 1. Tìm tham số m để hàm số 3 2
y x  3mx  32m  1 x  2 đạt
cực đại tại x  1  . A. 1 m B. 1 m   C. m  1 D. m  1  2 2  
Câu 2. Tìm tham số m để hàm số 3 2 2
y x mx m x    5 đạt  3 
cực trị tại x  1. A. m  1 B. 3 m C. 7 m D. 4 m  4 3 3 2 x mx  1
Câu 3. Tìm m để hàm số y x  . x  đạt cực đại tại 2 mm  1 m  1 A. m  3  B. m  1  C. D.m    3 m   3 Đáp án Câu 1 Câu 2 Câu 3 B C A
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 111
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Kĩ thuật 4: Viết phương trình đường thẳng đi qua hai điểm
cực trị của đồ thị hàm số bậc ba

Một số ví dụ minh họa Ví dụ 1:
Viết phương trình đường thẳng đi qua hai điểm của đồ thị hàm số 3 2
y x  3x  5x  1. Giải
Áp dụng công thức giải nhanh: 1  y y    y y    9a  18a y y  
Đặt Rx  9ay
, A T 0 , B T 1 T 0 2
Và chỉ cần tìm A, B là xong. Bây giờ vào bài trên. 2
y  3x  6x  5, y  6x  6 . Khi đó, có
Đặt Rx   3 2
x x x    2 9 3 5 1
3x  6x  53x  3.
r x  0 , được R0  24 .
Tiếp tục lấy T x  24 và r x  1 được T 1  24  48  . 1
Do đó phương trình đi qua hai điểm cực trị là y   4  8x  26 9 16 8 Hay y   x  . 3 3
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 112
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 2:
Tìm tham số m để đường thẳng d: y ax m đi qua gốc O và
vuông góc với đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của đồ thị hàm số 3 2
y x  2x  5x  1. A. m  1 B. m  2 C. m  1  D. m  0 Giải:
Từ ví dụ 1, tìm nhanh được đường thẳng đi qua hai điểm cực trị 38 1 như sau: y   x  . 9 9
Vì d vuông góc với đường thẳng đi qua hai điểm cực trị nên d có 9 dạng y x m . 38
Mặt khác đi qua O nên m  0 . Ví dụ 3: Cho hàm số 3 2 2
y x  3mx  5mx m m  1. Phương trình
đường thẳng đi qua hai điểm cực trị là: 2 2 18m  30m 24m  9m  9 A. y   x  9 9 2 2 18m  30m 24m  9m  9 B. y x  9 9 2 2 24m  9m  9 18m  30m C. y x  9 9 2 2 24m  9m  9 18m  30m D. y   x  9 9 Giải có 2
y  3x  6mx  5 và y  6x  6m.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 113
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Rx   3 2 2
x mx mx m m    2 9 3 5 1
3x  6mx  53x  3m Nhập vào máy tính  3 2 2
X YX YX Y Y     2 9 3 5 1
3X  6YX  53X  3Y
r X  0;Y  100 được R  2
0  239091  24m  9m  9
tiếp tục lấy T x  T 0 và r X  1;Y  100 được
R   R  2 1 0  1  830000  1  8m  30m
Vậy phương trình đi qua hai điểm cực trị là: 1 y   2 1
 8m  30m 2
x  24m  9m  9 9
Bài tập vận dụng
Câu 1. Phương trình nào sau đây là phương trình tiếp tuyến đi
qua hai điểm cực trị của đồ thị hàm số 3 2
y x  4x x  1 . 38 5 38 5 A. y   x B. y x  9 9 9 9 5 38 5 38
C. y   x D. y x  9 9 9 9
Câu 2. Đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của đồ thị hàm số 3 2 14 10
y x mx   2 m   2 3 3
1 x m  1 có phương trình y   x  3 3 khi và chỉ khi A. m  2 B. m  1 C. m  1  D. m  0
Câu 3. Đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của đồ thị hàm số 3 2
y x mx   m   2 3 3
1 x m  1 đi qua M 0;1 khi và chỉ khi m  0 m  0 A.   1  B. 1 C. 1 m   D. m  0 m      m 6  6  6
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 114
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Câu 4. Tìm tham số m để đồ thị hàm số 3 2
y x  3x mx  2 có
hai điểm cực trị A và B sao cho đường thẳng AB song song với đường
thẳng d : y  4  x 1. A. m  1  B. m  2 C. m  3 D. m  0 Câu 5. Cho hàm số 3 2
y x   mx   2 m   3 2 3 3
1 x m có đồ thị
C. Với giá trị nào của tham số m thì đồ thị C có hai điểm cực trị
sao cho ba điểm A, B, C 0; 2 thẳng hàng? A. m  2  B. m  2 C. m  4 D. m  4  Câu 6. Cho hàm số 3 2
y x  3mx  2 có đồ thị C  . Với giá trị nào
của tham số m thì đồ thị C  có hai điểm cực trị sao cho đường thẳng
đi qua hai điểm cực trị đi qua điểm I 1; 0 A. m  2  B. m  1  C. m  3  D. m  4
Câu 7. Tìm tham số m để đồ thị hàm số 3 2
y x mx  7x  3 có
hai điểm cực trị A và B sao cho đường thẳng AB vuông góc với 3
đường thẳng d : y x  2017 . 10 A. m  6  B. m  6  C. m  3 D. m  0 Đáp án
Câu 1 Câu 2 Câu 3 Câu 4 Câu 5 Câu 6 Câu 7 A B A C B B B
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 115
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Kĩ thuật 5: Bài toán liên quan tới tiệm cận I. Tóm tắt lí thuyết 1. Tiệm cận đứng
Đường thẳng x x được gọi là tiệm cận đứng của đồ thị hàm số 0
y f x nếu thỏa mãn một trong các điều kiện sau:
lim y   ; lim y   ; lim y   ; lim y       xx xx xx xx 0 0 0 0 2. Tiệm cận ngang
Đường thẳng y y được gọi là tiệm cận ngang của đồ thị hàm 0
số y f x nếu thỏa mãn một trong các điều kiện sau:
lim y y ; lim y y 0 x 0 x 3. Tiệm cận xiên
Đường thẳng y ax b được gọi là tiệm cận xiên của đồ thị hàm
số y f x nếu thỏa mãn một trong các điều kiện sau: lim  f
 x  ax b  0  ; lim  f
 x  ax b  0  x x f x
Cách xác định: a  lim
; b  lim  f
 x  ax hoặc x x x  f xa  lim
; b  lim  f
 x  ax . Khi a  0 thì có tiệm cận x x x  ngang.
Chú ý: Đồ thị hàm số bậc ba, trùng phương không có tiệm cận; đồ thị
hàm số bậc nhất trên bậc nhất chỉ có tiệm cận đứng và tiệm cận ngang; đồ
thị hàm số bậc hai trên bậc nhất chỉ có tiệm cận đứng và tiệm cận xiên…

II. Ứng dụng kĩ thuật Casio tìm giới hạn để tìm tiện cận
Với máy tính Vinacal 570 ES Plus, có chức năng tính giới hạn hàm
số tại một điểm nên rất dễ dàng kiểm tra xem một đường thẳng x a
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 116
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
nào đó có phải là tiệm cận đứng của hàm số hay không? Còn máy
tính fx 570 VN Plus thì không có chức năng này nên sẽ tính theo giới
hạn hàm số theo cách khác.
Ví dụ 1: Trích đề thi minh họa THPT QG 2017 lần 2
Tìm tất cả các tiệm cận đứng của đồ thị hàm số 2
2x  1  x x  3 y  2 x  5x  6 A. x  3  và x  2  B. x  3  C. x  3
D. x  2 và x  3 Giải:
Đường tiệm cận đứng x a thường tại giá trị đó làm cho mẫu
không xác định và khi tính giới hạn thì tiến ra vô cùng. x  2 có 2
x  5x  6  0   x   3
Giải theo tư duy tự luận: 2 2 2
2x  1  x x  3
(2x  1)  (x x  3) y   2 2 x  5x  6
(x  2)(x  3)(2x  1  x x  3) 2 3x  5x  2
(3x  1)(x  2)   2 2
(x  2)(x  3)(2x  1  x x  3)
(x  2)(x  3)(2x  1  x x  3) có
3x 1x2 7
lim y  lim y  lim y  lim   x2 x2 x2
x2 x  x   2
x   x x   6 2 3 2 1 3
Suy ra x  2 không phải tiệm cận đứng.
Lại có lim y   ;
 lim y   . Suy ra x  3 là tiệm cận đứng. x 3 x 3  
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 117
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Giải bằng casio – vinacal
Xem các đáp án thì loại đáp án A và B. Bây giờ dùng máy tính để kiểm tra đáp án.
Dùng máy tính vinacal 570 ES Plus: Dùng chức năng tính giới hạn của máy tính
Bước 1: Bấm q65
Bước 2: Nhập hàm số vào và giá
trị x tiến tới giá trị a.
Bước 3: Bấm =.
Nếu kết quả ra một giá trị nào đó
hữu hạn thì x a không phải là tiệm cận đứng. Ngược lại nếu kết
quả ra Math Error thì x a là tiệm cận đứng.
Thử đáp án x  2 , có kết quả như hình vẽ
Vậy x  2 không là tiệm cận đứng.
Thử đáp án x  3 , có kết quả như hình vẽ
Vậy x  3 là tiệm cận đứng.
Dùng máy tính fx 570 VN Plus
Bước 1: Nhập biểu thức vào màn hình a2Q)p1psQ )d+Q)+3RQ )dp5Q)p6
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 118
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Bước 2: Kiểm tra xem x  2 , bắt đầu tính giới hạn của hàm số tại điểm x  2 .
CALC tại x  1,999999 :r1.999999=
có kết quả không vô cùng.Vậy x  2 không là tiệm cận đứng
Vậy đáp án D. Các bạn kiểm tra x  3 có phải là tiệm cận đứng
không để thành thạo dạng tính giới hạn. Ví dụ 2:
3x  1  sin 5x
Tìm tiệm cận ngang của đồ thị hàm số y  2 x  9  4
A. y  3 và y  3  B. y  3 C. y  3  D. Không tồn tại Giải:
kiểm tra có tồn tại tiệm cận ngang hay không bằng cách tính giới
hạn của hàm số khi x tiến ra cộng trừ vô cùng.
Giải theo tư duy tự luận:  1 sin 5x x 3    
3x  1  sin 5xx x  lim y  lim  lim  lim y  3  x x 2 x  9  4 x  9 4 x  x  1    2  x x   
Giải bằng casio – vinacal:
Chúng sẽ tính giá trị biểu thức tại 6 x  10  thay cho  .
Bước 1: Nhập biểu thức vào màn hình máy tính.
Bước 2: Dùng chức năng r tính giá trị biểu thức tại 6 x  10  . Vậy đáp án A.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 119
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 3: 2
x x x  1
Đồ thị hàm số y x  có bao nhiêu tiện cận? 1 A. 2 B. 3 C. 4 D. 1 Giải:
Giải theo tư duy tự luận:
có lim y  ; lim y   . Suy ra x  1 là tiệm cận đứng. x 1  x 1   1 1  x 1  1    2 2      1 x x x x x   lim y  lim  lim  2 x x x  1 x  1  x 1     x
Suy ra y  2 là tiệm cận ngang.  1 1  x 1  1    2 2      1 x x x x x   lim y  lim  lim  0 x x x  1 x  1  x 1     x
Suy ra y  0 là tiệm cận ngang.
Đồ thị hàm số không có tiệm cận xiên.
Giải bằng casio – vinacal:
Tìm tiện cận đứng: Kiểm tra xem x  1 có là tiệm cận đứng không?
Vậy x  1 là tiệm cận đứng.
Tìm tiện cận ngang:
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 120
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Vậy y  2; y  0 là tiệm cận ngang của đồ thị hàm số.
Tìm tiệm cận xiên: f x Nhập biểu thức và cho 6 x  10  x
Suy ra a  0 . Vậy không có tiệm cận xiên. Chọn đáp án B.
II. Bài tập vận dụng 2 2x  3x  4
Câu 1. Cho hàm số y  2 x
. Tiệm cận ngang của đồ thị 1 hàm số là: A. y  1  B. y  2 C. x  1  D. y  1
Câu 2. Đồ thị hàm số 3x y
có mấy đường tiệm cận? x  2 A. 0 B. 1 C. 2 D. 3 x  1
Câu 3. Số tiệm cận ngang của đồ thị hàm số y  . 2 x  6 A. 0 B. 1 C. 2 D. 3  Câu 4. Cho hàm số ax 1 y
đi qua điểm M 2; 5 và có đường x d
tiệm cận đứng là đường thẳng x  1 . Tính tổng a d . A. 8 B. 1 C. 7 D. 3 2 2  x 1
Câu 5. Số tiệm cận ngang của đồ thị hàm số y  2 x  9x  . 14 A. 0 B. 1 C. 2 D. 3
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 121
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO 2 x x  1
Câu 6. Cho hàm số y x
. Đồ thị hàm số có bao nhiêu 2
tiệm cận đứng và tiệm cận ngang? A. 0 B. 1 C. 2 D. 3 2  Câu 7. Cho hàm số x 1 y
. Đồ thị hàm số có bao nhiêu 2 x  4 x  5 tiệm cận đứng? A. 0 B. 1 C. 2 D. 4 2 2 x  3  4
Câu 8. Cho hàm số y
. Tổng số tiệm cận đứng và 2 x  4x  5
ngang của đồ thị hàm số: A. 3 B. 1 C. 2 D. 4 Đáp án
Câu 1 Câu 2 Câu 3 Câu 4 Câu 5 Câu 6 Câu 7 Câu 8 B C C B B D C A
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 122
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Kĩ thuật 6: Kĩ thuật giải nhanh bài bài toán tìm giá trị lớn nhất
– nhỏ nhất của hàm số trên đoạn
a; b  
Kiến thức Toán học: Hàm f x liên tục trên a; b   và có đạo
hàm trong a; b:
1. Giải f x  0 để tìm các nghiệm x ,x ,...,x thuộc a; b 1 2 n   .
2. Tính f a; f x ;...; f x ; f b . 1   n  
3. Số lớn nhất trong các số trên là GTLN (max) trên a; b   . Số
nhỏ nhất trong các số trên là GTNN (min) trên a; b   .
Dùng máy tính : sẽ sử dụng tính năng bảng giá trị BLE của máy
tính để nghiên cứu nhanh dáng điệu của đồ thị trên đoạn a; b .  
Từ đó, chọn giá trị thích hợp.
Phương pháp giải : (CASIO fx 570 VN Plus, Vinacal 570 ES Plus): 1. Nhấn w7
2.
f X  . Nhập hàm số vào.
3. Srt ? Nhập giá trị a
4. End ? Nhập giá trị b
5. Step? Nhập giá trị: 0,1; 0,2; 0,5 hoặc 1 (tùy vào đoạn [a;b]
Máy tính sẽ tính bảng giá trị. ghi nhanh giá trị đầu tiên, ghi nhận
giá trị F(X) tăng hay giảm đến bao nhiêu cho đến F(X) cuối cùng. Từ đó có nhanh kết quả.
Một số ví dụ vận dụng
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 123
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Ví dụ 1: Đề minh họa THPT QG 2017 lần 1 2 x  3
Giá trị nhỏ nhất của hàm số y      là:
x  trên đoạn 2; 4 1 19 A. 6 B. 2 C. 3  D. 3 Giải :
Giải theo tư duy tự luận có D   \  1 . 2    x  3  2; 4 x 2x 3    y '  ; y '  0   2 (x  1) x  1   2; 4    19 ( y 2)  7; ( y 3)  6; ( y 4)  ; 3 19
Vậy min y y 4  . 2;4   3
Giải bằng casio – vinacal
Bước 1:
Bấm w7 Bước 2: Nhập hàm  F X 2 X 3  g X X  và ấn =   1
không có thì khỏi nhập, ấn =
Bước 3: Srt ? 2 End ? 4 Step ? 0,2
Dùng bấm R dọc theo F X để tìm GTNN.
Và nhìn vào đáp án, giá trị nào gần với đáp án để kết luận.
Nếu đề bài hỏi chọn GTLN thì có ngay max y  7 tại x  2 .
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 124
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Ví dụ 2:
Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số
y   x    x2 3 2 1 1 trên đoạn 0; 3   . Giải :
Giải theo tư duy tự luận :
Hàm số liên tục trên 0; 3   2 2  1  x  2  1   2x  2  3  3 y '
; y '  0  x      3  2x  1  3  x  1  3 2 1 3 ( y 0)  1  ; ( y )  ; ( y 3)  20 3 3
min y y 0  1
 ; max y y3 3  20 0;3 0;3    
Giải bằng casio – vinacal :
Bước 1:
Bấm w7
Bước 2: Nhập hàm F X   x    x2 3 2 1 1 và ấn ==
Bước 3: Srt ? 2 End ? 4 Step ? 0,2
Dùng bấm R dọc theo F X để tìm GTLN và GTNN.
Từ bảng giá trị F X  1  tăng dần 1 
đến 0.3275 rồi giảm dần đến 0 rồi lại tăng dần đến F X  2,7144 25 
Vậy min y y 0  1 và max y y3 3  20 . Từ đó chọn 0;3   0;3   phương án thích hợp. Ví dụ 3:
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 125
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số
y  cos x 1 sin x trên đoạn 0; 2    . Giải :
Giải theo tư duy tự luận :
có y'  sin x  c s o 2x .  3 x   2 sin x  1    2  
y '  0  1  2 sin x  sin x  0  1  x  sin x   6  2  5   x   6         
y    y    3 5 3 3 0 1; 2  1; y  0; yy         2   6   6  4     3 
Vậy max y y ; min y    y   0;2  0;2    6       2 
Giải bằng casio – vinacal :
Bước 1:
Bấm w7
Bước 2: Nhập hàm F X  cosX1 sinX và ấn == 
Bước 3: Srt ? 0 End ? 2 Step ? 6
Dùng bấm R dọc theo F X để tìm GTLN và GTNN.
Từ bảng giá trị F X  1 tăng dần đến 1,299 rồi giảm dần đến 1,299 1 
rồi lại tăng dần đến 1  5    
Vậy min y y
 và max y y   . 0;2     6  0;2     6 
Bài tập vận dụng
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 126
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO Câu 1. Cho hàm số x 1 y
. Gọi M, m lần lượt là giá trị lớn nhất x  1
và giá trị nhỏ nhất của hàm số  3;  2   . Khi đó:
A. M  3 và N  2
B. M  3 và N  1 
C. M  2 và N  1 
D. M  3 và N  1
Câu 2. Tích giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số 2
y x  4  x là: A. 4  2 B. 4 C. 0 D. 4 2
Câu 3. Giá trị nhỏ nhất của hàm số 2
y x  2 ln x trên đoạn  1  ; e    2  A. 0 B. 7  C. 1 D. 2 e  2 4 2 x  5
Câu 4. Giá trị nhỏ nhất của hàm số y      x  trên đoạn 3;6 2 A. 0 B. 7  C. 1 D. 10 4
Câu 5. Giá trị lớn nhất của hàm số y  x   2 6 x  3 trên đoạn 1; 2   là: 9 21 A. 10  B. 4  7 C.D. 6  3 4
Câu 6. Giá trị nhỏ nhất của hàm số 9 y x  trên đoạn 1; 2   x  2 là: A. 9 B. 2 C. 6 D. 4
Câu 7. Giá trị nhỏ nhất của hàm số y  x   2 6 x  3 trên đoạn 0;3 
 gần với đáp án nào nhất:
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 127
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO A. 5 B. 10  ,6 C. 10,65 D. 5  Đáp án Câu 1 Câu 2 Câu 3 Câu 4 Câu 5 Câu 6 Câu 7 A A C D A D C
Kĩ thuật 7: Kĩ thuật giải nhanh trong bài toán lập phương trình
tiếp tuyến của đồ thị hàm số
Cơ sở lí thuyết
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 128
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Phương trình tiếp tuyến của đồ thị hàm số y f x tại điểm
M x ; f x
là: y f x
x x f x 0   0   0 0  0
Hay y f x .x f x
x f x y Ax B . 0   0 0  0
Trong đó A f x ; B f xx f x 0   0   0 0 
Như vậy, cần nhập vào máy tính d d A
f X và B   f X .X f Xx X dxx X dxVí dụ 1: 2x  1 Cho hàm số y
C . Phương trình tiếp tuyến x  có đồ thị   1
của đồ thị hàm số tại điểm có hoành độ bằng 2 là : 1 2 1 A. y x
B. y x  3 3 3 1 1 1
C. y   x  1 D. y x  3 3 3 Giải:
d  2X  1  Nhập A   
dx X  1 xX r X  2 được 1 A  . 3 Nhập
d  2X  1   B  X 2X 1 .   
dx X  1  X  1 xX r X  2 được 1 B  . 3
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 129
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Vậy phương trình tiếp tuyến cần tìm là: 1 1 y x  . 3 3
Bài tập vận dụng Câu 1. Cho hàm số 3 2
y x  3x có đồ thị C  . Phương trình tiếp
tuyến của đồ thị C  tại điểm có hoành độ bằng 1 là: A. y  3
x 1 B. y  3  x 1
C. y  x 1 D. y x  3 Câu 2. Cho hàm số 4 2
y x x  2 có đồ thị C  . Phương trình
tiếp tuyến của đồ thị C  tại điểm có hoành độ bằng 1 là:
A. y x  3
B. y  2x  4
C. y x
D. y  2x  3 2 x x  2
Câu 3. Cho hàm số y C . Phương trình x  có đồ thị   1
tiếp tuyến của đồ thị C  tại điểm có hoành độ bằng 2 là:
A. y x  3
B. y x  1
C. y x  2
D. y x  2  Câu 4. Cho hàm số x 1 y
có đồ thị C  . Phương trình tiếp x  2
tuyến của đồ thị C  tại giao điểm của đồ thị hàm số và Ox là: 1 1 A. y
x B. y  3x  3
C. y x  3
D. y  3x 3 3 Đáp án Câu 1 Câu 2 Câu 3 Câu 4 A B D A
Một số bài toán casio – vinacal tính sai
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 130
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO 15
Ví dụ 1: Tính tích phân 2 I x  3x dx  15 
Khi bấm máy tính fx 570 VN Plus
Trong khi đó máy tính Vinacal 570 ES Plus vấn tính đúng.
Cách khống chế lỗi sai: Hãy chèn cận trước khi bấm. Mặc dù hơi
lâu nhưng ra đáp án đúng. 15 0 3 15 2 2 2 2 x  3x dx
x  3x dx x  3x dx
x  3x dx  2259     15  15  0 3
Ví dụ 2: Số nghiệm của phương trình 2 2 2 x 32 x 6x5 2x 3x7 4  4  4 1 Giải: PTTĐ với 2 2 2 x 3x2 2 x 3x7 x 6 x5 4  4  4  1  0 2 x 3x2  4  2x6x5 1  4  2x6x5  4 1  0
  2x6x5 4 1 2 x 3x2 1   0    2 x 1 x 6x5 4  1     x  2 2  x 3x2 4   1 x  5  
Nếu thử lại nghiệm của phương trình thấy cả hai máy đều sai. VN Plus Vinacal
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 131
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Bài toán này khá nhiều nghiệm nên việc dùng máy tính để tìm số
nghiệm của phương trình thì sẽ rất lâu. Vì vậy, tôi khuyên các bạn
giải những bài như thế này bằng y.
Ví dụ 3: Tính trung bình cộng của nghiệm của phương trình sau: x10 x5 x 1  0 x 1  5 16  0,125.8 A. 0 B. 20 C. 10 D. 15 Giải: Giải y: x10 x5 4x40 3x15 3 4x  40 3x  15 x10 x15 x10 x15 16  0,125.8  2  2    3 x  10 x  15
 4x 10x 15  60x 10  x  0  x  20 Giải bằng máy tính: 570 VN Plus Vinacal 3 3 1
Ví dụ 4: Cho hàm số 3 2
y x x x  có đồ thị C  . Hoành 2 4 8
độ giao điểm của C  với Ox là:
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 132
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO x  1 x  1 1 A.   x  1 B. 1  C. x   D. 1 x     2   x 2  2 Giải: 3 3 1
Phương trình hoành độ giao điểm 3 2
x x x   0 2 4 8
Đây là phương trình bậc ba, chúng sẽ nghĩ ngay đến việc bấm
máy tính đúng không nào? Vì máy tín casio – vinacal đề có chức năng này.
Dùng máy tính vincal 570ES Plus II.
Chọn ngay đáp án A, và nhiều bạn nghĩ rằng câu này vậy cũng
ra, dễ quá và tự tin rằng mình làm đúng câu này. Xin thưa, đáp án của bạn đã sai rồi.
Dùng máy tính casio fx 570VN Plus
Lúc này thấy casio ra đáp án khác và đáp án này mới là đáp án đúng của bài toán.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 133
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO TỔNG KẾT
Toàn bộ tài liệu này được viết ra chủ yếu cho các em học sinh
tham khảo, rèn luyện một số kĩ năng bấm máy tính để có thể giải
nhanh bài toán trong đề thi Trung học Phổ thông Quốc gia. Tuy
nhiên, chúng tôi không khuyến khích các em học sinh quá làm dụng
máy tính để giải các bài toán. Ở ngay phần trên tổng kết, chúng tôi
sưu tầm được ở từ facebook một số bài toán mà các máy tính đều ra
kết quả sai. Tại sao lại như vậy? Do máy tính người lập trình mà
thôi nên dẫn đến sai số và kết quả ở dạng làm tròn. Vì vậy, các em
hãy hạn chế sử dụng máy tính cho những bài toán có sai số nhiều nhé.
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 134
Kĩ thuật và sai lầm khi dùng máy tính bỏ túi DVBO – HAK
LỚP TOÁN _ LÝ _ HÓA – 10 – 11 – 12 – LT THPT QG – DVBO
Tài liệu tham khảo
1. Hội thảo dạy và học toán theo định hướng thi trắc nghiệm
khác quan, Sở Giáo dục và Đào tạo Tỉnh Sóc Trăng.
2. Giải nhanh trắc nghiệm toán 12, Nguyễn Thế Lực.
3. Kĩ thuật giải nhanh – đề thi THPTQG bằng máy tính casio, Đào Trọng Anh.
4. Rèn luyện kĩ năng giải trắc nghiệm Toán – chuyên đề 1: hàm số, Cao Văn Tuấn.
5. Một số tài liệu Internet…
5.1.https://drive.google.com/file/d/0B1NeyB1HG2f4cG1 3SGhFYlN0eHc
5.2. https://www.youtube.com/watch?v=fy_BrKQE_OE
Đoàn Văn Bộ - Huỳnh Anh Kiệt - 0963196568 – Tài liệu ôn thi THPT QG
Trang 135