Luật hồi giáo là gì? Tìm hiểu về hệ thống pháp luật Hồi giáo?

Luật hồi giáo là gì? Tìm hiểu về hệ thống pháp luật Hồi giáo?
1. Luật Hồi giáo là gì?
Thuật ngữ Hồi giáo (Islam) có nghĩa là “tuân phục”-đó cũng là tư tưởng trung
tâm của các tín đồ tôn giáo. Đạo Hồi chính là lời răn dạy của thánh Al ah mà
Mohammed đã tìm ra và truyền lại cho người đời, điều đó đã được khái quát
thông qua lời cầu nguyện: “không có chúa trời nào khác ngoài Al ah và
Mohammed là tiên tri của Ngài”.
Các tín đồ Hồi giáo sống tuân theo giới luật đạo Hồi (Sharial). Nó không phải
là một bộ phận độc lập mà mà được xem là một phần của đạo Hồi, có những
quy định như cấm trộm cắp, nói dối, giết người, ngoại tình và uống rượu.
Sharial cũng bắt buộc người Hồi giáo phải có đức khoan dung và khiêm tốn,
đối xử với nhau một cách công bằng. Như vậy có thể hiểu luật Hồi giáo chính
là hệ thống các quy định mang tính tôn giáo của những người theo đạo và
các quy định này hoàn toàn độc lập, không chịu sự chi phối của nhà nước,
không có quyền lực nào có thể thay thế luật Hồi giáo.
Thuật ngữ Hồi giáo (Islam) có nghĩa là “tuân phục”-đó cũng là tư tưởng trung
tâm của các tín đồ tôn giáo. Đạo Hồi chính là lời răn dạy của thánh Al ah mà
Mohammed đã tìm ra và truyền lại cho người đời, điều đó đã được khái quát
thông qua lời cầu nguyện: “không có chúa trời nào khác ngoài Al ah và
Mohammed là tiên tri của Ngài”.
Các tín đồ Hồi giáo sống tuân theo giới luật đạo Hồi (Sharial). Nó không phải
là một bộ phận độc lập mà mà được xem là một phần của đạo Hồi, có những
quy định như cấm trộm cắp, nói dối, giết người, ngoại tình và uống rượu.
Sharial cũng bắt buộc người Hồi giáo phải có đức khoan dung và khiêm tốn,
đối xử với nhau một cách công bằng. Như vậy có thể hiểu luật Hồi giáo chính
là hệ thống các quy định mang tính tôn giáo của những người theo đạo và
các quy định này hoàn toàn độc lập, không chịu sự chi phối của nhà nước,
không có quyền lực nào có thể thay thế luật Hồi giáo.
2. Đặc điểm của Luật Hồi giáo
Về nguyên tắc luật Hồi giáo không thay đổi, ổn định mà chỉ có các quan hệ xã
hội thay đổi nên nó phải được áp dụng mềm dẻo. Và khó có thể phân biệt
giữa các quy định của pháp luật và các quy định của tôn giáo.
Luật Hồi giáo có quan niệm về hành vi không giống các hệ thống pháp luật
khác. Theo đó luật Hồi giáo chia hành vi của con người thành 5 loại sau:
hành vi buộc phải làm (obligatoire); hành vi nên làm (recommandes); hành vi
làm cũng được không làm cũng được (indiffrerentes); hành vi bị khiển trách
(blamables); hành vi cấm (interdites). Đây là nguyên tắc đánh giá hành vi của
con người vể cả phương diện pháp luật và đạo đức.
Luật Hồi giáo có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh các lĩnh vực pháp
luật truyền thống như hôn nhân-gia đình, thừa kế, hình sự. Còn trong các lĩnh
vực pháp luật khác như hợp đồng sở hữu thì sự ảnh hưởng có phần ít hơn.
3. Hệ thống pháp luật Hồi giáo
Hệ thống pháp luật hồi giáo là hệ thống pháp luật gắn liền với đạo Hồi, có
nguồn chính là kinh Coran - kinh thánh của người theo Hồi giáo.
Hệ thống pháp luật Hồi giáo chia hành vi con người thành 5 loại: hành vi buộc
phải làm; hành vị nên làm; hành vi làm cũng được, không làm cũng được
(không đáng kể, không cần lưu ý); hành vị đáng bị chê trách; hành vi bị cấm.
Những quy định của pháp luật Hồi giáo pha trộn giữa quy phạm đạo đức, tôn
giáo và quy phạm pháp luật. Nó vừa là cơ sở để xã hội đánh giá hành vi nào
là thiện hay ác, vừa là cơ sở pháp lí để Thẩm phán xem xét hành vi hợp pháp hay không hợp pháp.
Do gắn liền với đạo Hồi và có nguồn chính là kinh Coran nên pháp luật Hồi
giáo có nhiều nét đặc thù so với các hệ thống pháp luật khác. Chẳng hạn,
theo quan niệm của luật Hồi giáo thì tội phạm nặng nhất là tội chống lại chúa,
bao gồm 7 loại tội phạm là ngoại tình, vu cáo, uống rượu (tại nơi công cộng
cũng như ở nhà riêng), tội trộm, cướp đường, phản đạo, vi phạm kinh thánh.
Các tội ngoại tình, vu cáo, uống rượu thì phạt bằng roi; tội trộm thì hình phạt
là chặt tay; tội cướp đường bị phạt đóng đính vào thánh giá hoặc cắt cả hai
tay và chân; tội phản đạo và vi phạm kinh thánh thì bị chặt đầu. Các tội phạm
giết người (cố ý và vô ý), cưỡng dâm, gây thương tích (cố ý và vô ý) được gọi
là tội Quesas - tội chống lại cá nhân chứ không phải chống lại chúa nên được
coi là ít nghiêm trọng hơn. Tội trộm là tội chống lại chúa nên có hình phạt
nặng là chặt tay và không được chuộc bằng tiền, trong khi đó, tội giết người
không phải là tội chống lại chúa nên có thể chuộc bằng tiền. Giết một người
đàn ông có thể chuộc tội bằng 100 con lạc đà, giết một người phụ nữ có thể
chuộc tội bằng 50 con lạc đà. Trong luật tố tụng (hình sự cũng như dân sự)
lời thề trước thánh Ala được coi là bằng chứng trung thực. Trong lĩnh vực
hôn nhân và gia đình, trong khi các hệ thống pháp luật khác thiết lập quan hệ
hôn nhân một vợ, một chồng thì pháp luật Hồi giáo lại cho phép người đàn
ông có bốn vợ. Nhiều chế định pháp luật còn mang nặng tư tưởng phong kiến.
Tuy nhiên, hệ thống pháp luật này cũng đang trên đà cải biến theo xu hướng
tiến bộ và hiện đại để phù hợp với ý thức pháp luật, chuẩn mực pháp luật chung của nhân loại.
Hệ thống pháp luật lớn nhất trên thế giới, tồn tại ở các nước lục địa châu Âu
và một số nước ngoài châu Âu, có ảnh hưởng rộng khắp tại nhiều nước trên thế giới.
Đây là hệ thống pháp luật chịu ảnh hưởng sâu sắc của Luật La Mã và khoa
học pháp lí La Mã, trong đó pháp luật được chia thành công pháp và tư pháp (Xt. Công pháp; Tư pháp).
Hệ thống pháp luật lục địa châu Âu là hệ thống pháp luật thành văn hoàn
thiện nhất, có trình độ pháp điển hoá cao trong các hệ thống pháp luật trên
thế giới. Khác với hệ thống pháp luật Anglo - Saxon, hệ thống pháp luật này không coi trọng
pháp luật án lệ, không coi nó là hình thức thông dụng và chỉ sử dụng một
cách hạn chế. Đối với tập quán pháp cũng có thái độ tương tự.
Hệ thống pháp luật lục địa châu Âu tồn tại ở các nước lục địa châu Âu như
Pháp, Italia, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Đức, Áo, Bỉ, Luxembua, Hà Lan,
Thụy Sĩ, nhiều nước châu Phi, châu Mĩ Latinh và các nước phương Đông, kể cả Nhật Bản.
4. Vì sao Luật Hồi giáo không còn phù hợp với xã hội hiện đ ại?
Luật Hồi giáo có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời. Những quy định đó
dựa vào nguốn gốc tuyệt đối của thần thánh. Những người trung thành với
đạo Hồi cho rằng luật Đạo Hồi sẽ bất diệt, không bao giờ thay đổi , nghĩa là
Pháp luật Hồi giáo sẽ là loại hình pháp luật cuối cùng, hoàn thiện nhất và
trong tương lai toàn thể loài người sẽ thừa nhận và tuân thủ. Theo quan điểm
này, các đạo luật của các nước không thể làm thay đổi luật Hồi giáo mà chỉ
có thể điều chỉnh những chi tiết mà Sharia chưa cụ thể hóa hoặc còn bỏ trống.
Điều này khiến nhiều người cho rằng, luật Hồi giáo không thể thay đổi “ đã
được khắc vào đá”, được xây dựng trên cơ sở các nguồn luật trên một ngàn
năm, không thể sửa đổi cho phù hợp với thế giới hiện đại.
Do đó, Luật Hồi giáo gần như bất di bất dịch. Bên cạnh đó, các quan hệ xã
hội ngày càng trở nên phức tạp và đa dạng hơn vì thế luật Hồi giáo không
còn phù hợp với xã hội hiện đại.
5. Cách để Luật Hồi giáo thích ứng với xã hội hiện đại
- Áp dụng tập quán: Theo luật Hồi giáo, tập quán không phải là nguồn luật,
nhưng các luật gia có thể áp dụng tập quán để lấp những chỗ trống trong luật
Hồi giáo. Thông thường, đó là những tập quán liên quan đến các giá trị và
cách thức thanh toán của hồi môn, việc sử dụng nguồn nước giữa hai chủ sở
hữu đất, hoặc tập quán trong lĩnh vực thương mại. Tuy nhiên, những tập
quán đó phải phù hợp với luật Hồi giáo.
Theo quy định của pháp luật Hồi giáo hôn nhân dựa trên cơ sở hợp đồng.
Hợp đồng hôn nhân là hợp đồng giữa chú rể và người đàn ông có quan hệ
ruột thịt thân thiết với cô dâu. Theo đó chú rể đồng ý trả một khoản tiền nhất
định để có cô dâu. Trến thực tế không có số tiền nào được thanh toán bởi số
tiền đó chính là của hồi môn của cô dâu. Pháp luật Hồi giáo không thừa nhận
hình thức sở hữu chung, nên người vợ, khi li dị có quyền mang tất cả của hồi
môn theo nghĩa là người chồng bị buộc phải trả toàn bộ số tiền đó. Nếu thoạt
nhìn, truyền thống này coi người phụ nữ như món hàng hóa có thể mua bán
nhưng trên thực tế lại có mục đích hoàn toàn khác và vì lợi ích của người phụ nữ.
- Sử dụng các thủ thuật pháp lí điều khoản mang tính bắt buộc để loại bỏ các
quy định đã lạc hậu. Trong luật Hồi giáo, có rất ít điều khoản mang tính bắt
buộc mà luật dành cho quyền tự do của con người trong một phạm vi rất rộng.
Do đó, để thích nghi với cuộc sống hiện tại, các luật gia có thể tăng cường sử
dụng các thỏa thuận giữa các tư nhân để lẩn tránh các quy định pháp luật không còn phù hợp.
Chẳng hạn: Luật Hồi giáo chỉ trao quyền li hôn cho người chồng mà không
cho người vợ. Sự phân biệt đối xử này có thể được sửa chữa bằng cách: khi
kết hôn, người chồng trao cho người vợ một ủy quyền không hủy ngang cho
phép người vợ, nếu muốn, được ly dị thay mặt người chồng. Mặt khác khi lấy
nhau, người chồng có thể bị buộc tuyên bố từ bỏ quyền li dị vợ nhưng nghịch
lí là ở chỗ, hiệu lực của lời tuyên bố này chỉ có được nếu họ thỏa thuận lấy
nhau tạm thời chẳng hạn trong khoảng 90 năm.
Cũng để giải quyết vấn đề nêu trên, các luật gia Hồi giáo có thể sử dụng thủ
thuật pháp lí khác, chẳng hạn: quy định bằng văn bản pháp luật theo đó cho
người vợ được hưởng một khoản bồi thường rất lớn, nếu người vợ bị chồng
bỏ rơi một cách bất công hoặc người chồng đối xử với mình bất bình đẳng.
Luật Hồi giáo cấm giao kết hợp đồng cho vay lãi (quy định Riba). Nhưng
người ta có thể lẩn tránh điều cấm kị này bằng cách đưa cho chủ nợ hưởng
một phần thu nhập – với danh nghĩa vật bảo đảm hoặc thỏa thuận phân chia
lợi nhuận, bán trả chậm theo cách nào đó. Mặt khác, cũng có thể quan niệm
rằng việc cấm cho vay lãi chỉ liên quan đến thể nhân và thể nhân này là
người có tội. Còn pháp nhân (ngân hàng, quỹ tiết kiệm, công ty) có thể không
bị ràng buộc bởi quy phạm này.
Luật Hồi giáo cấm giao kết hợp đồng cho thuê đất. Nhưng người ta có thể
giao kết hợp đồng sử dụng chung đất đai để thay thế cho hợp đồng cho thuê đất.
- Áp dụng các văn bản pháp luật do cơ quan có thẩm quyền ban hành(các
Quyết định hành chính, các văn bản pháp luật của các Bộ,..) Theo đạo Hồi,
nhà vua không phải là ông chủa của pháp luật mà là đầy tớ của pháp luật. Do
đó nhà vua phải quản lí đất nước nên luật Hồi giáo thừa nhận tính hợp pháp
của các văn bản pháp luật do nhà vua và những người có thẩm quyền ban hành.
Document Outline

• Luật hồi giáo là gì? Tìm hiểu về hệ thống pháp luậ
  • 1. Luật Hồi giáo là gì?
  • 2. Đặc điểm của Luật Hồi giáo
  • 3. Hệ thống pháp luật Hồi giáo
  • 4. Vì sao Luật Hồi giáo không còn phù hợp với xã h
  • 5. Cách để Luật Hồi giáo thích ứng với xã hội hiện