Phân tích bài thơ Mẹ của Trần Quốc Minh (Tiếng Việt lớp 2 tập 1, chân trời sáng tạo)

1. Mẹ của Trần Quốc Minh (TV2 tập 1, chân trời sáng tạo)

Lặng rồi cả tiếng con ve

Con ve cũng mệt vì trời nắng oi.

Nhà em vẫn tiếng ạ ời

Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru.

Lời ru có gió mùa thu

Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió về.

Những ngôi sao thức ngoài kia

Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con.

Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.

1. Mở bài
2. Giới thiệu tác giả
3. Giới thiệu tác phẩm

• Trần Quốc Minh sáng tác bài thơ Mẹ trong một hoàn cảnh rất đặc biệt. Đó là những năm 1972 khi giặc Mỹ đánh phá dữ dội miền Bắc. Tác giả cùng gia đình sơ tán trong một khu tập trung. Khi tận mắt chứng kiến cảnh một người phụ nữ mắc võng quạt cho con ngủ vì nóng. Người mẹ liên tục quạt cho đến khi hai mẹ con thiếp đi thì những câu thơ đầu tiên trong bài thơ đã hình thành. Đầu tiên bài thơ có tên là Ngọn gió của con sau đó đổi tên thành Mẹ.
• Bài thơ chứa đựng lời thơ mộc mạc, đằm thắm đã nói lên tình yêu thương, sự chăm sóc chu đáo và cả nỗi vất vả của người mẹ dành cho đứa con thơ của mình.

Lặng rồi cả tiếng con ve

Con ve cũng mệt vì trời nắng oi.

Nhà em vẫn tiếng ạ ời

Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru.

Lời ru có gió mùa thu

Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió về.

Những ngôi sao thức ngoài kia

Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con.

Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.

1. Thân bài
2. Khái quát

• Bài thơ Mẹ của Trần Quốc Minh được viết theo thể thơ lục bát, lời thơ giản dị mà lại da diết chứa đựng đầy tình mẫu tử. Lời thơ như lời hát ru ngọt ngào về tình mẹ.
• Tác giả đã khéo léo thể hiện những cảm xúc, tình cảm biết ơn chân thành đối với người mẹ.

1. Chi tiết

• Mở đầu bài thơ, tác giả đã thật tinh tế khi dùng nghệ thuật đảo ngữ nhằm nhấn mạnh và khắc hoạ rõ nét hơn sự khắc nghiệt của trưa hè nóng nực. Đến cả con vật cũng cảm nhận rõ được cái nóng mà mùa hè đem lại, một con vật kêu suốt cả mùa hè giờ đây cũng phải lặng tiếng đi vì mệt mỏi.

Lặng rồi cả tiếng con ve

Con ve cũng mệt vì trời nắng oi.

Nhà em vẫn tiếng ạ ời

Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru.

• Tuy nhiên khi đến với câu thơ tiếp theo tác giả cho ta thấy sự tương phản giữa hai câu thơ. Một bên thì con ve mệt mỏi đến lặng cả tiếng đi thế nhưng bên kia lại vọng lên tiếng “ạ ời” kết hợp cùng tiếng “kẽo cà” do chiếc võng nghe thật giản dị, gần gũi.
• Phải chăng tiếng ru ấy đã bao trùm lên một khoảng không gian làm con ve cũng phải lặng im. Và tiếng ru ấy đã vượt lên trên cả thời tiết khắc nghiệt. Đến cái nóng kia cũng phải lặng im để con được say giấc nồng.
• Có vẻ không có gì có thể ngăn cản tình yêu của người mẹ dành cho đứa con của mình. Dẫu cho trưa hè oi bức khiến người ta cảm thấy mệt mỏi nhưng mẹ vẫn thức ngồi hát ru, đung đưa võng cho con, mong sao cho con được say giấc nồng.
• Tiếng ru của mẹ trầm bổng mà nhẹ nhàng, vang lên khắp cả không gian buổi trưa hè.

Lời ru có gió mùa thu

Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió về.

• Trong cảm nhận của nhà thơ lời ru cất lên từ trái tim của mẹ mang đến làn gió mùa thu mát lành, mẹ chẳng biết mệt nhọc vẫn hát ru cho con ngủ. Đôi bàn tay cần mẫn mẹ quạt, mẹ đưa gió, gọi gió về. Sức mạnh tình thương đó đi vào lời hát ru với đôi bàn tay quạt thành nguồn gió mát giúp xua đi thời tiết oi bức của mùa hè.
• Qua những điều đó, người đọc cảm nhận được mẹ không chỉ ru con bằng lời ru, quạt cho con ngủ mà ru bằng chính tấm lòng của người mẹ Chính sức mạnh của tình yêu thương đã khiến mẹ làm nên những điều kỳ diệu
• Tình mẹ thiêng liêng, cao cả được nhà thơ ví như những ngôi sao sáng của vũ trụ luôn vĩnh hằng, trường tồn bất diệt và không có gì có thể thay thế được.

Những ngôi sao thức ngoài kia

Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con.

• Phép so sánh, ẩn dụ, nhân hoá được nhà thơ sử dụng một cách tài tình khi dùng hình ảnh ngôi sao để nói về tình mẹ bao la. Ngôi sao soi sáng vũ trụ rộng lớn suốt cả ngày cũng không bằng mẹ đã hi sinh vì con của mình. Từ đó ngợi ca được tình mẹ luôn cao cả, thiêng liêng, luôn trường tồn bất diệt và không gì có thể so sánh được. Mẹ như ngôi sao sáng soi sáng cho con vững bước trên đường đời của mình

Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.

• “Giấc tròn” là hình ảnh ẩn dụ độc đáo nó không chỉ diễn tả giấc ngủ say sưa, ngon lành của đứa con dưới bàn tay quạt mát cần mẫn của mẹ mà còn thể hiện một cuộc sống ấm áp, yên bình của con do mẹ mang tới. Hình ảnh so sánh mẹ - ngọn gió của con nhấn mạnh mẹ chính là sức mạnh diệu kỳ tiếp thêm niềm tin và sức mạnh cho con trên cuộc đời. Và sức mạnh tình yêu ấy đã cất vào lời hát ru và đôi tay của mẹ quạt thành nguồn gió mát để xua đi cái oi bức của mùa hè.

1. Nhận thức+ Nghệ thuật + Bài học

• Bằng cách miêu tả những hành động: hát ru, quạt cho con ngủ,… bài thơ nói lên tình yêu thương của mẹ dành cho con. Những câu hát ru tuy giản dị nhưng gợi cho ta nhớ về những giây phút được ở bên mẹ. Mẹ luôn bên cạnh tiếp thêm sức mạnh để ta có thể vượt qua mọi khó khăn trên đường đời.
• Hình ảnh thơ giản dị, lời thơ thân quen thắm đượm chất quê được tác giả khéo léo xây dựng qua những biện pháp nghệ thuật hết sức độc đáo như: ẩn dụ, so sánh, nhân hoá,… Bài thơ mang đến cho người đọc những hình ảnh, câu chữ tươi đẹp và tình cảm chân thành, thiêng liêng để diễn đạt nỗi vất vả, sự cống hiến của người mẹ.
• Không những vậy, bài thơ còn thể hiện cho người đọc cảm nhận, thấu hiểu nỗi vất vả, khó khăn của người mẹ trong việc sinh thành và nuôi nấng con thành người. Từ đó truyền tải đến độc giả những bài học về cách làm con, tình yêu và lòng biết ơn đối với đấng sinh thành.

1. Kết bài

• Bài thơ Mẹ là một sáng tác thể hiện nổi bật về tình mẫu tử thiêng liêng. Phải nói nhà thơ Trần Quốc Minh đã thành công khi khắc hoạ lại hình ảnh về người mẹ. Qua bài thơ sẽ giúp độc giả tự dặn lòng phải biết ơn và kính trọng mẹ. đồng thời cũng nhìn nhận được vai trò và sự quan trọng của mẹ trong cuộc sống hàng ngày