Bài thu hoạch thực tế tại phiên tào xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

BÀI THU HOẠCH THỰC TẾ TẠI PHIÊN TÒA XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ I. Giới thiệu
1. Thời gian địa điểm mở phiên tòa Thời gian mở phiên tòa:
Địa điểm: Trụ sở Tòa án nhân dân khu vực 1 tỉnh Đắk Lắk
2. Người tiến hành tố tụng
Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Các Hội thẩm nhân dân:
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tham gia phiên tòa:
Thư ký Tòa án ghi biên bản phiên tòa
3. Người tham gia tố tụng Bị cáo: Bị cáo: Bị cáo: Bị cáo: Bị cáo: (truy nã)
4. Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan
5. Tóm tắt vụ án
II. Diễn biến phiên tòa
1. Phần thủ tục
 Mở đầu phiên tòa, bên Hội đồng xét xử tiến vào phòng xử án và nhấn một hồi
chuông thông báo khai mạc phiên tòa xét xử, mọi người trong phòng đồng loạt đứng dậy.
 Thư ký phiên tòa kiểm tra về sự có mặt, vắng mặt của những người được Tòa án
triệu tập hoặc được mời và người vắng mặt nêu lý do Bị cáo: …. có mặt Bị cáo: …. có mặt Bị cáo: …. có mặt Bị cáo: …. có mặt Bị cáo: …. (truy nã)
 Thư ký Tòa án tiếp tục phổ biến nội quy phiên tòa. Nội quy phiên tòa yêu cầu sự
nghiêm túc về trang phục, hành vi; chấp hành việc kiểm tra an ninh và thực hiện
đúng hướng dẫn của Thư ký Tòa án; phải tôn trọng Hội đồng xét xử; giữ gìn trật
tự và tuân theo sự điều hành của chủ tọa phiên tòa cùng những quy định khác
 Thẩm phán chủ tọa phiên tòa khai mạc phiên tòa và đọc quyết định đưa vụ án ra
xét xử. Sau đó kiểm tra lại sự có mặt của những người có mặt tại phiên tòa theo
giấy triệu tập của Tòa án, và kiểm tra lý lịch
 Thẩm phán tiếp tục phổ biến với bị cáo về những quy định cũng như quyền khi
nào được phát biểu trong thời gian diễn ra phiên tòa
 Thẩm phán tiến hành kiểm tra lý lịch của các bị cáo … về ngày, tháng, năm sinh;
CCCD; hộ khẩu thường trú; nghề nghiệp; trình độ học vấn; tên cha,mẹ; nghề
nghiệp của cha mẹ; đã có vợ con chưa; đã từng có giấy mời triệu tập đến Tòa án
lần nào chưa; ngày tháng bị bắt tạm giam của vụ án này; bị cáo có nhận được
cáo trạng của Viện kiểm sát không; có nhận được quyết định đưa vụ án vào xét xử không.
 Bị cáo … trả lời các câu hỏi của Thẩm phán: Bị cáo sinh ngày, hộ khẩu thường
trú ở; làm; trình độ học vấn; cha là, mẹ là; bị bắt tạm giam vào ngày; đã nhận
được cáo trạng của Viện kiểm sát; đã nhận được quyết định đưa vụ án vào xét xử …
 Thẩm phán phổ biến cho bị cáo những quyền và nghĩa vụ của bị cáo như sau:
được quyền nhận cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân để biết được bản thân
phạm những tội gì, theo điều khoản nào của BLHS; vụ án được xét xử công khai;
có quyền đề nghị thay đổi thành viên trong Hội đồng xét xử; được quyền đưa ra
toàn bộ thông tin liên quan đến vụ án; được quyền bào chữa cho mình; được
quyền trình bày ý kiến tranh luận sau cùng; được quyền kháng cáo bản án trong
thời gian 15 ngày kể từ ngày diễn ra xét xử
 Sau khi phổ biến xong Thẩm phán hỏi bị cáo, bên Luật sư, đại diện pháp lý và
đại diện Viện kiểm sát có ý kiến gì không.
 Không có ý kiến gì thêm, Thẩm phán tuyên bố kết thúc phần thủ tục chuyển sang phần xét hỏi.
2. Phần tranh tụng và xét hỏi
 Thẩm phán yêu cầu đại diện Viện kiểm sát công bố bản cáo trạng
 Sau khi đại diện Viện kiểm sát trình bày xong, Thẩm phán hỏi bị cáo có nghe rõ
bản cáo trạng không, nội dung có đúng với bản cáo trạng mà bị cáo nhận được
không, có ý kiến gì thêm sau khi nghe bản cáo trạng không
 Thẩm phán tách riêng một bị cáo ở phòng chờ để tiến hành thủ tục xét hỏi các bị cáo còn lại
 Thẩm phán bắt đầu hỏi lý do các bị cáo thực hiện hành vi của mình. Bị cáo trả lời …
 Thẩm phán cho CA đưa bị cáo còn lại để tiến hành xét hỏi
 Đại diện Viện kiểm sát tiếp tục chất vấn bị cáo những vấn đề tương tự như trên:
về hoàn cảnh, nhân thân, lý do dẫn đến hành vi, hỏi thêm về những đồ dùng bị thu giữ của bị cáo
 Các bị cáo có phần trả lời mâu thuẫn với nội dung bản án
 Xét thấy phần trả lời của các bị cáo có sự mâu thuẫn với cáo trạng nên hội đồng
xét xử tạm dừng phiên tòa, tách riêng các bị cáo và ra phòng hội ý 3. Nghị án
 Hội đồng xét xử rời khỏi vị trí, di chuyển đến phòng nghị án để làm việc kín.
4. Phần tuyên án
 Hội đồng xét xử quay lại phiên tòa, thư ký ổn định phiên tòa
 Thẩm phán tuyên bố xét thấy lời khai của các bị cáo có sự mâu thuẫn với nhau,
không đúng với bản cáo trạng nên tuyên bố trả hồ sơ điều tra bổ sung.
 Tuyên bố kết thúc phiên tòa
IV. Nhận xét phiên tòa
1. Nhận xét về phòng xử án
Ngày 1 tháng 1 năm 2018 đánh dấu sự kiện khai tử “vành móng ngựa” đã hiện
diện tại các phiên tòa hình sự trên đất nước Việt Nam từ thời Pháp thuộc đến nay. Sự
thay đổi mang tính lịch sử này được quy định tại Thông tư số 01/2017/TT-TANDTC
ngày 28 tháng 7 năm 2017 do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Hòa Bình ký,
quy định về phòng xử án. Tại phiên tòa sơ thẩm ngày …. tại tòa án nhân dân khu vực
1, cũng đã không còn sự xuất hiện của vành móng ngựa, thay vào đó là bục khai báo
cho bị cáo. Việc thay đổi này là phù hợp với các quy định của Hiến pháp, nguyên tắc cơ
bản của Bộ luật tố tụng hình sự đó là nguyên tắc suy đoán vô tội. Theo đó, sẽ không ai
bị coi là có tội, phải chịu hình phạt khi chưa có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực
pháp luật. Điều này phù hợp với xu hướng chung của Tố tụng hình sự thế giới, thể hiện
tính nhân văn trong xét xử.
Bên cạnh đó, trong cách bài trí phiên tòa hình sự có thay đổi về vị trí ngồi của
thư ký phiên tòa. Thư phiên tòa sẽ ngồi ngang hàng và ở giữa đại diện viện kiểm sát và
luật sư thay vì vị trí ngồi trước đây là phía bên tay trái của Hội đồng xét xử. Điều này
sẽ tạo cảm nhận cho những người tham dự phiên tòa rằng, người thư ký của phiên tòa
là một chiếc cầu nối từ những người tham gia tố tụng, bị cáo, người bị hại, người có
quyền lợi nghĩa vụ liên quan… tới Hội đồng xét xử.
Có thể nói rằng, vị trí ngồi mới của thư ký phiên tòa là vị trí trung tâm của phòng
xử và là một sự bố trí hợp lý, bởi lẽ nó phù hợp với chức năng của thư ký. Vị trí ngồi
mới này sẽ giúp cho công việc của thư ký được thực hiện thuận tiện hơn. Việc thay đổi
bố trí chỗ ngồi cho đại diện VKS và Luật sư khi tham gia phiên tòa hình sự chỉ là một
sự thay đổi về hình thức nhưng mang ý nghĩa lớn, bởi đó là biểu hiện của sự thay đổi
trong chiến lược cải cách tư pháp. Cụ thể, đó là việc coi trọng sự bình đẳng giữa bên
buộc tội và bên gỡ tội. Lấy việc tranh tụng tại phiên tòa là trọng tâm trong hoạt động xét xử.
2. Trình tự, thủ tục diễn ra phiên tòa
Trình tự thủ tục diễn ra tại phiên tòa được thực hiện đúng theo quy định của pháp
luật. Khai mạc phiên tòa thực hiện đúng theo Điều 301 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015,
đầy đủ các trình tự, thủ tục cần thiết.
3. Nhận xét chung về phiên tòa
Đánh giá chung, đây là phiên tòa đạt chất lượng cao. Về Thẩm phán phiên tòa,
tác phong, hành vi ứng xử của Thẩm phán tại phiên tòa đảm bảo đúng quy tắc ứng xử
của ngành. Thẩm phán phiên tòa thực hiện thủ tục đầy đủ, làm rõ các phần trách nhiệm
hình sự và xử lý vật chứng. Trong phần xét hỏi, phần hỏi của Thẩm phán phiên tòa đã
làm rõ được hành vi phạm tội của bị cáo và các tình tiết có liên quan, về vật chứng của
vụ án. Thái độ đúng mực, phong thái tự tin, thể hiện được vai trò Thẩm phán điều khiển
tại phiên tòa. Cách đặt câu hỏi của Thẩm phán ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu và mang tính
nêu gợi vấn đề, đảm bảo đúng nội dung vụ án và xác thực lời khai của bị cáo. Thẩm
phán đã điều khiển phiên tòa diễn ra theo đúng trình tự, thủ tục do pháp luật quy định
và giữ được sự trang nghiêm tại phiên tòa. Như vậy phiên tòa đã diễn ra dân chủ, công
khai và đảm bảo tính minh bạch.
Về Viện kiểm sát, Kiểm sát viên đã nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ án, chuẩn bị đề cương
xét hỏi, có chiến thuật xét hỏi tốt, dự kiến các tình huống có thể phát sinh tại phiên tòa;
hỏi có trọng tâm, trọng điểm và đã làm rõ thêm được căn cứ, cơ sở để khẳng định quan
điểm truy tố đã được nêu trong bản Cáo trạng là đúng pháp luật. Kiểm sát viên đã tiến
hành tố tụng tốt xuyên suốt toàn bộ phiên tòa, lời luận tội đanh thép và dõng dạc; chuẩn
bị chu đáo đề cương xét hỏi, đề cương tranh luận; bản lĩnh vững vàng, thái độ chuẩn
mực, thể hiện tính trang nghiêm
Về bản Cáo trạng rõ ràng, nêu bật được nội dung vụ án, thể hiện rõ hành vi phạm
tội của các bị cáo. Kiểm sát viên công bố Cáo trạng to, rõ ràng, có quan sát thái độ của
bị cáo và những người tham gia phiên tòa. Sau khi công bố cáo trạng, Kiểm sát viên có
câu kết thúc và đề nghị Hội đồng xét xử tiếp tục làm việc, thể hiện tính uy nghiêm của phiên tòa.
Về Thư ký phiên tòa, Thư ký đã thực hiện đúng nhiệm vụ và quyền hạn của mình
theo quy định tại Điều 300 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 đó là phổ biến nội quy phiên
tòa, kiểm tra sự có mặt, vắng mặt của những người được Tòa án triệu tập hoặc được
mời và lý do vắng mặt, ghi biên bản phiên tòa.
Về hội thẩm nhân dân, đến tham gia đúng giờ, mặc trang phục đúng quy định,
tác phong chuẩn mực, trong quá trình tham gia phiên tòa các hội thẩm nghiêm túc, tuân
thủ đúng quy định của phòng xử án.
Tuy nhiên có một điểm đáng lưu ý là tại phiên tòa, bị cáo đã có những lời khai
mâu thuẫn với bản cáo trạng và với các bị các khác, với các lí do bị ép cung, không nhớ,
đổ lỗi cho nhau … điều đó vô tình gây cản trở việc làm sáng tỏ sự thật của vụ án, buộc
hội đồng xét xử phải hội ý và ra quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung. Đây là những
tình tiết vô cùng thú vị mà chúng em mới chỉ được chứng kiến trên lý thuyết chứ chưa
được chứng kiến tực tiếp. Cảm ơn Tòa án nhân dân khu vực 1 tỉnh Đắk Lắk đã tạo điều
kiện cho chúng em được chứng kiến một bản án thú vị như thế.
V. Trải nghiệm đi xem phiên tòa thực tế
Nhóm chúng em vô cùng lấy làm vinh dự khi được được tham gia thực tập và
tham gia xem các phiên tòa xét xử và thật vinh dự hơn nữa khi chúng em được tham
gia phiên tòa xét xử sơ thẩm ngày …. tại Tòa án nhân dân khu vực 1 tỉnh Đắk Lắk. Qua
đây, nhóm em đã học hỏi được rất nhiều về kỹ năng thực tế, không chỉ đơn thuần là lý
thuyết thông thường và từ đó rút ra những nhận xét và kinh nghiệm tích lũy cho bản thân.
Tuy nhiên chúng em nhận thấy rằng, phần lớn các phiên tòa xử tại trụ sở Tòa án
thường vắng người, ngoài những người tham gia tố tụng được Tòa án triệu tập chỉ có
thêm một vài người nhà bị cáo, thậm chỉ có những phiên tòa chỉ có một mình bị cáo.
Nhìn từ góc độ giáo dục pháp luật, thì những vụ án xét xử là dịp để chuyển tải các quy
định của pháp luật đến với người dân, ngoài tác dụng phổ biến pháp luật còn có tác
dụng cảnh báo, răn đe giáo dục chung đối với mọi người. Bởi qua phiên tòa bản thân
mỗi người dự sẽ nhận ra bài học thực tế đắt giá để bản thân tự răn chính mình, đồng
thời tuyên truyền vận động người thân, bà con lối xóm nâng cao tinh thần thượng tôn pháp luật.
Tham gia phiên tòa trực tiếp không chỉ giúp cho chúng em nắm vững quy trình
xét xử thực tế mà còn cho chúng em cơ hội quan sát một phiên tòa thực tế diễn ra như
thế nào. Đây là cơ hội quý báu để chúng em tiếp cận và áp dụng kiến thức học tại ngành
học của mình. Không chỉ vậy, khi tham gia vào phiên tòa thực tế, chúng em còn được
quan sát kỹ lưỡng, tỉ mỉ các khâu làm việc của một phiên tòa, sự nghiêm túc, chỉn chu
của các cơ quan tiến hành tố tụng.
Chúng em xin được cảm ơn nhà trường và Tòa án nhân dân khu vực 1 tỉnh Đắk Lắk đã
tạo cơ hội cho chúng em được vào đơn vị xem phiên tòa xét xử