Nguyên cáo là gì? Quyền, nghĩa vụ nguyên cáo trong vụ án hình sự?

Nguyên cáo là gì? Quyền, nghĩa vụ nguyên cáo trong vụ án hình sự?
Nguyên cáo là người có quyền, lợi ích liên quan trong một vụ án hình sự có
đơn yêu cầu Toà án buộc người phạm tội phải bồi thường thiệt hại cho mình
do hành vi phạm tội của họ gây ra.
1. Nguyên cáo là gì? Cách hiểu về khái niệm nguyên cáo?
Trong bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 của Việt Nam không đề cập đến khái
niệm "nguyên cáo". Khái niệm "nguyên cáo thường xuất hiện trong các phim
ảnh của các nước phương tây hay phim Hàn Quốc. Đối chiếu nội hạm của
khái niệm nguyên cáo có thể suy luận rằng khái niệm nguyên cáo được hiểu
tương đồng với khái niệm "người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan" trong vụ án hình sự.
Có thể hiểu rằng: Nguyên cáo là người có quyền, lợi ích liên quan trong một
vụ án hình sự có đơn yêu cầu Tòa án buộc người phạm tội phải bồi thường
thiệt hại cho hành vi phạm tội của họ gây ra.
- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án là cá nhân, cơ quan, tổ
chức có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự.
- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là người tuy không khởi kiện, không
bị kiện, việc giải quyết vụ án dân sự có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của
họ nên họ được tự mình đề nghị hoặc các đương sự khác đề nghị và được
tòa án chấp nhận đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Trong từ điển tiếng Việt, từ "liên quan" có nghĩa là "có mối ràng buộc nào đó".
Như vậy, có thể hiểu đơn giả "liên quan" là từ cái này dẫn đến cái kia, mang
yếu tố mắt xích, nằm trong quá trình diễn biến của vụ việc nhưng không
mang yếu tố trực tiếp của mối quan hệ nguyên nhân - kết quả của hành vi phạm tội.
Như vậy, từ trên ta có thể thấy: Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong
vụ án hình sự là cá nhân, cơ quan, tổ chức không phải là bị can, bị cáo, bị hại
trong vụ án hình sự. Nhưng khi giải quyết vụ án hình sự thì họ có quyền lợi,
nghĩa vụ xuất phát từ bị can, bị cáo, bị hại.
Trong vụ án hình sự, nguyên cáo chủ yếu được xác định là liên quan đến vấn
đề dân sự trong vụ án hình sự. Lưu ý là, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên
quan trong vụ án hình sự hoàn toàn khác, tách bạch so với "đồng phạm" hay
"người bị hại", vì vậy tránh hiểu lầm hai nội dung này.
2. Chủ thể là nguyên cáo
- Nguyên cáo là cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự.
- Nguyên cáo là người không tham gia thực hiện tội phạm hoặc có tham gia,
nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự và Tòa án phải xử lý quyền lợi,
tài sản của họ vì liên quan đến tội phạm. Nguyên cáo thường là những người
có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án thường là: chủ sở hữu tài sản,
nhưng tài sản đó lại có trong tay người phạm tội; người được người phạm tội
cho tài sản, mà tải sản đó có được do hoạt động phạm tội.
- Nguyên cáo là người tham gia tố tụng. Bộ luật hình sự quy định cụ thể các
quyền và nghĩa vụ của họ trong tố tụng hình sự.
3. Quyền và nghĩa vụ của nguyên cáo trong vụ án hình sự
3.1 Quyền của nguyên cáo trong vụ án hình sự
Nguyên cáo hoặc người đại diện của họ có những quyền như sau:
- Được thông báo, giải thích quyền và nghĩa vụ
- Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu
- Yêu cầu giám định, định giá tài sản theo quy định của pháp luật
- Tham gia phiên Tòa; phát biểu ý kiến, đề nghị của chủ tọa phiên Toà hỏi
những người tham gia phiên Tòa; tranh luận tại phiên Tòa để bảo vệ quyền
và lợi ích hợp pháp của mình; xem biên bản phiên Tòa;
- Tự bảo vệ, nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình
- Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu người có
thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá
- Kháng cáo bản án, quyết định của Tòa án về những vấn đề trực tiếp liên
quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của mình
- Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng
- Các quyền khác theo quy định của pháp luật.
3.2 Nghĩa vụ của nguyên cáo trong vụ án hình sự
Trong vụ án hình sự, nguyên cáo và người đại diện của họ có những nghĩa vụ như sau:
- Có mặt theo giấy triệu tập của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng
- Trình bày trung thực những tình tiết liên quan đến quyền và nghĩa vụ của mình
- Chấp hành quyết định, yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.
Nguyên cáo trong vụ án là người có quyền lợi, nghĩa vụ bị ảnh hưởng trực
tiếp bởi các quyết định của cơ quan tiến hành tố tụng
4. Lời khai của nguyên cáo trong vụ án hình sự
Đây là nguồn chứng cứ quan trọng giúp người tiến hành tố tụng có những
thông tin cần thiết để giải quyết vụ án hình sự. Tuy nhiên, nguyên cáo chỉ
trình bày những tình tiết trực tiếp liên quan đến quyền lợi của họ. Không
được dùng làm chứng cứ những tình tiết do người có quyền lợi, nghĩa vụ liên
quan trình bày nếu họ không thể nói rõ vì sao biết được tình tiết đó.
Lời khai của nguyên cáo trong vụ án hình sự là sự trình bày bằng miệng
những tình tiết trực tiếp liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong
vụ án hình sự, mối quan hệ giữa họ với bị can, bị cáo được thực hiện trước
các cơ quan tiến hành tố tụng, theo thủ tục do pháp luật tố tụng hình sự quy định.
Lời khai của nguyên cáo đề cập đến những tình tiết về việc tài sản, quyền lợi
của họ liên quan đến tội phạm, cho nên đây là nguồn chứng cứ quan trọng
giúp các cơ quan tiến hành tố tụng làm sáng tỏ những tình tiết cần thiết cho
việc giải quyết đúng đắn vụ án hình sự. Ví dụ, người có quyền lợi, nghĩa vụ
liên quan đến vụ án trình bày về việc khi mua tài sản do người khác phạm tội
mà có thì thời điểm mua họ có biết tài sản đó là do phạm tội mà có hay không;
trình bày về việc họ biết hay không biết người phạm tội sử dụng tài sản mà
mình cho mượn để thực hiện tội phạm. Tuy nhiên lời khai của nguyên cáo sẽ
không được dùng để làm chứng cứ nếu như những tình tiết mà người có
quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày không được xác thực, người khai
không thể nói rõ vì sao biết được tình tiết đó. Như vậy lời khai của nguyên
cáo chỉ được dùng làm chứng cứ khi nội dung của lời khai được xác thực.
Tóm lại, nguyên cáo là một trong những người tham gia trong tố tụng hình sự.
Nguyên cáo có thể từ bỏ quyền lợi của mình bằng cách không yêu cầu cơ
quan tiến hành tố tụng buộc bị can, bị cáo hoặc người khác bồi thường thiệt
hại về vật chất cho mình. Còn đối với người có nghĩa vụ liên quan đến vụ án
thì bắt buộc phải tham gia, vì họ phải chịu trách nhiệm bồi thường hay trả lại
tài sản hoặc chứng minh cho cơ quan tiến hành tố tụng mối quan hệ giữa
mình với bị can, bị cáo, bị hại... liên quan đến hành vi phạm tội của bị can, bị cáo...
Document Outline

• Nguyên cáo là gì? Quyền, nghĩa vụ nguyên cáo trong
  • 1. Nguyên cáo là gì? Cách hiểu về khái niệm nguyên
  • 2. Chủ thể là nguyên cáo
  • 3. Quyền và nghĩa vụ của nguyên cáo trong vụ án hì
    • 3.1 Quyền của nguyên cáo trong vụ án hình sự
    • 3.2 Nghĩa vụ của nguyên cáo trong vụ án hình sự
  • 4. Lời khai của nguyên cáo trong vụ án hình sự