Phân tích Đất Nước Đoạn 3 - Nguyễn Khoa Điềm

“Như biển rộng bao la Như dòng sông ấm áp Mang theo trong hơi thở Đất nước là lời ru”
Đất nước luôn là tiếng gọi thiêng liêng muôn thuở, muôn nơi và của bao
triệu trái tim con người. Đất nước đi vào đời chúng ta qua những lời ru ngọt ngào
êm dịu, qua những làn điệu dân ca mượt mà và những vần thơ sâu lắng, thiết tha và
rất đỗi tự hào của bao lớp thi nhân. Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm cũng chính
là một trong những vần thơ như thế – dung dị, mộc mạc nhưng rất dỗi sâu sắc. Đặc
biệt, 13 dòng thơ ở đoạn 3 như là một lời nhắc nhở chúng ta ngày nay đối với Đất Nước.
Nguyễn Khoa Điềm thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong thời kì
kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Thơ ông hấp dẫn bởi sự kết hợp nhuần nhuyễn
giữa chất trí tuệ, cảm xúc nồng nàn và suy tư sâu lắng của người trí thức về đất
nước, con người Việt Nam. Nguyễn Khoa Điềm đã thực sự thành công với những
sáng tác về đề tài đất nước, tiêu biểu là trường ca “Mặt đường khát vọng”, trong đó
có đoạn trích “Đất Nước”. Trường ca “Mặt đường khát vọng” được tác giả hoàn
thành ở chiến khu Trị - Thiên năm 1971. Bản trường ca gồm 9 chương, đoạn trích
“Đất Nước” là phần đầu chương V của bản trường ca này với hệ tư tưởng chủ đạo
“Đất Nước của nhân dân”. Trong đó, đoạn trích thứ 3
Viết về Đất Nước, đó là nguồn cảm hứng bất tận và trong mỗi thời kỳ lịch
sử, các nhà thơ, nhà văn lại đằm vào nó điệu hồn của thời đại mình. Ở đây,
Nguyễn Khoa Điềm viết Đất Nước với mong muốn thức tỉnh những người
chiến sĩ tham gia vào cuộc kháng chiến của dân tộc, để soi sáng, dẫn đường
cho họ, thế nhưng giọng thơ của ông không hề mang tính giáo điều mà chan
chứa, đằm thắm những nghẹn ngào, như một lời gửi gắm chân thành, như
một sự chuyển giao thế hệ. Khiến cho người đọc như phần nào thêm đồng
cảm, thêm thấm thía về sự hòa quyện, gắn kết của Đất Nước trong tâm hồn
mỗi người. Đất Nước là máu xương của mỗi người, vì nó được gây dựng và
được giữ gìn bằng sự sống và tinh yêu nước thiêng liêng của biết bao thế hệ
đã ngã xuống, đã hi sinh. Và còn bởi, Đất Nước cho ta hình hài máu thịt, cho
chúng ta cách sống và cách nghĩ, cho chúng ta điểm tựa truyền thống văn
hóa, lịch sử những yếu tố đó đã hun đúc nên vẻ đẹp và nét tâm hồn riêng
của con người Việt Nam, trong đó có cả anh và em, có mỗi chúng ta. Nếu bất
cứ một cá nhân nào tồn tại đều là sự đơn độc mà không có một cộng đồng
để bám víu, để làm điểm tựa cho sự trưởng thành và dưỡng nuôi về văn hóa
tinh thần, thì chẳng khác nào ta trở thành kẻ bơ vơ lạc lõng ư? Đó chính là ý
nghĩa thẳm sâu nhất mà Đất Nước có sức ảnh hưởng đến mỗi chúng ta. Vì
thế mỗi chúng ta đều phải có trách nhiệm hóa thân cho dáng hình xứ sở,
đều phải gắn bó hinh sinh, vì đó cũng là sự tạo tác tinh thần của mỗi chúng ta.