PHÂN TÍCH NHÂN VẬT ANH THANH NIÊN TRONG LẶNG LẼ SA PA

PHÂN TÍCH NHÂN VẬT ANH THANH NIÊN:
Thanh Hải đã từng ngân vang: “ Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời”
Tuổi trẻ của mỗi người là những sắc màu vô tận. Bởi tuổi trẻ luôn chứa đựng năng lượng, nhiệt huyết
cháy bỏng. Ta đã từng bắt gặp nhiều nhân vật đã cống hiến sức trẻ của mình cho đất nước, cho hòa
bình Tổ quốc: Cô gái nhỏ Phương Định với tinh thần “thép” trong “ Những ngôi sao xa xôi”, những
người lính trẻ trong “ Bài thơ về tiểu đội xe không kính”… Họ là những thế hệ thanh niên xung
phong, sống vì đam mê, vì lý tưởng vĩ đại. Làm sao ta quên được nhân vật anh thanh niên trong
“Lặng lẽ Sa Pa”- tuyệt bút của Nguyễn Thành Long? Một anh thanh niên với sự nhiệt huyết, trách
nhiệm trong công việc và mang một lý tưởng hòa bình sâu sắc.
Nguyễn Thành Long là cây bút chuyên viết về truyện ngắn và bút kí. ””Lặng lẽ Sa Pa là kết quả của
chuyến đi lên Lào Cai của tác giả. Ông đã bắt gặp câu chuyện về người thanh niên công tác ở trạm
khí tượng trên đỉnh Yên Sơn một mình giữa Sa Pa. Bằng sự nhạy cảm của một nhà văn, ông đã nắm
bắt chất liệu thực tế đó, sáng tạo ra một truyện gắn giàu chất thơ với vẻ đẹp của thiên nhiên Sa Pa
lộng lẫy, về những con người sống và làm việc ở đó, đặc biệt là anh thanh niên – nhân vật chính của truyện.
Truyện kể về cuộc gặp gỡ ngắn ngủi – 30 phút của ông họa sĩ già, bác lái xe, cô kĩ sư trẻ với anh
thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn khi họ đang đi từ Hà Nội lên Lào Cai. Cuộc gặp
gỡ giúp anh tâm sự nhiều hơn về công việc và lí tưởng của tuổi trẻ, điều đó khiến họ vô cùng nể phục,
để lại ấn tượng tốt về những con người làm việc hăng say mà thầm lặng cho đất nước trong cái lạnh
của Sa Pa – nơi mà người ta chỉ nghĩ đến việc nghỉ ngơi.
Anh thanh niên đảm nhận công việc làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu trên đỉnh núi Yên
Sơn cao 2600m, quanh năm suốt tháng làm bạn với cỏ cây và núi rừng. Cụ thể là anh “ đo mưa, đo
gió, đo nắng, tính mây…” Đây là công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác và có tinh thần trách nhiệm
cao, nhưng gian khổ nhất là phải vượt qua được sự cô đơn, vắng vẻ, mỗi ngày đều một mình trên đỉnh
núi cao không một bóng người.
Đối với công việc, anh yêu nó tới mức trong khi mọi người còn ái ngại cho cuộc sống ở độ cao
2600m thì anh lại ước ao được ở nơi cao hơn, trên 3000m, vì anh cho như vậy mới gọi là lý tưởng.
Mong muốn được cống hiến đã giúp anh quên đi nỗi cô độc : “Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi,
sao lại gọi là một mình được”. Đối với anh, công việc không chỉ là trách nhiệm mà đã trở thành niềm
vui, niềm hạnh phúc “công việc của cháu gian khổ thế đẩy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất”
và niềm hạnh phúc thật sự đạt đến đỉnh cao khi quân ta bắn rơi máy bay địch nhờ sự phát hiện đám
mây khô của anh. Nhà văn đã để nhân vật bộc bạch những lời tâm sự thật chân thành. Người đọc
ngưỡng mộ trước cách suy nghĩ già dặn, chín chắn của một người thanh niên trẻ có ý thức cao về vai
trò và trách nhiêm của mình. Ta hiểu rằng, tình yêu và say mê với nghề nghiệp khiến con người có
thể vượt lên trên tất cả khó khăn, thử thách.
Cuộc sống một mình trên đỉnh Yên Sơn tưởng chừng cô độc nhưng anh đã biết tự tạo niềm vui cho
bản thân bằng việc đọc sách. Vì sách chính là người bạn cùng anh “trò chuyện”. Nhờ có sách mà anh
chống chọi được với sự vắng lặng quanh năm, giúp anh tiếp tục học hành, mở mang kiến thức.
Không những vậy, anh cũng rất gọn gàng, ngăn nắp. Chính điều này cũng trái ngược với suy nghĩ
của ông họa sĩ khi thấy anh thanh niên vội vàng chạy về nhà trước “chắc cu cậu chưa kịp quét tước
dọn dẹp”. Ông và cô kĩ sư đã vô cùng ngạc nhiên trước hình ảnh “người con trai đang hái hoa”.
Những bông hoa đơn đủ sắc màu. Mái ấm nho nhỏ với “một căn nhà nhỏ ba gian, sạch sẽ, với bàn
ghế, sổ sách”, có cả vườn rau xanh tốt và một đàn gà đẻ trứng… Ta lại khám phá thêm những phẩm
chất đáng quý của anh, đó là nếp sống gọn gàng, ngăn nắp, làm việc nghiêm túc, yêu cuộc sống, biết
chăm lo khiến cho bản thân không bị nhàm chán mà còn tận hưởng được sự ấm cúng của gia đình.
Mặc dù chỉ có một mình, không người giám sát , anh đã vượt qua những gian khổ của hoàn cảnh,
làm việc một cách nghiêm túc, tự giác với tinh thần trách nhiệm cao. “Gian khổ nhất là lần ghi và
báo về lúc một giờ sáng” - đó chính là thử thách đòi hỏi người thanh niên phải đấu tranh tâm lí để
vượt qua : “Nửa đêm đang nằm trong chăn, nghe chuông đồng hồ chỉ muốn đưa tay tắt đi“. Tuy vậy,
gió bão, tuyết sương không thể làm gục ngã niềm yêu nghề, sống chết với nghề của anh thanh niên.
Nhưng cái gian khổ nhất là vượt qua sự cô đơn, vắng vẻ quanh năm suốt tháng. Mới đầu, anh
“thèm người” tới mức phải lấy cây chắn ngang đường ô tô để được nghe tiếng người. Về sau, anh
nghĩ : “ Nếu đó chỉ là nỗi nhớ phồn hoa đô thị thì thật xoàng” và anh đã vượt qua để sống, làm việc
một mình với thiên nhiên núi rừng Sa Pa để trở thành con người “cô độc nhất thế gian” mà ông họa sĩ
đã từng nhận xét, để trở thành con người mà bất cứ ai bắt gặp đều thốt lên khen ngợi và nể phục,
mang lại một ấn tượng đẹp đẽ nhất trong lòng họ.
Ở người thanh niên ấy còn một phong cách sống rất đẹp. Đó là sự cởi mở, chân thành, rất quý
trọng tình cảm của mọi người, khoa khát gặp gỡ và trò chuyện. Dẫu phải sống một mình nhưng anh
vẫn luôn quan tâm tới người khác: anh gửi biếu gói tam thất cho vợ bác lái xe đang bị ốm, tặng hoa
cho cô gá, mời bác lái xe và ông họa sĩ uống trà, tặng cho người đi xa một giỏ trứng gà tươi. Sự quan
tâm đó dù rất bình dị nhưng thể hiện tình cảm yêu thương của anh thanh niên đối với những người xung quanh.
Anh thanh niên còn là người khiêm tốn. Anh cho rằng công việc của mình chỉ là đóng góp nhỏ bé.
Hành động khước từ lời mời của ông họa sĩ khi muôn vẽ chân dung của anh đã thể hiện sự khiêm tốn
đó. Anh nhiệt tình giới thiệu về ông kỹ sư vườn rau, anh cán bộ nghiên cứu sét – những người anh cho là đáng ngưỡng mộ.
Anh thanh niên là một tượng đài đáng noi theo của thế hệ trẻ bởi lẽ trong anh hội tụ đủ các phẩm
chất đáng quý về cuộc sống lẫn công việc: là một người chăm chỉ, không ngại kos khăn, sống có lý
tưởng, có trách nhiệm, hết mình bảo vệ hòa bình đất nước, cống hiến và vô cùng khiêm tốn.
Nguyễn Thành Long đã thành công trong việc xây dựng hình tượng nhân vật độc đáo, tình huống
truyện đặc sắc lôi cuốn người đọc. Đồng thời, việc đặt tên gọi cho các nhân vật bằng các danh từ
chung chứ không phải tên riêng cụ thể muốn ta hiểu rằng những con người đang ngày ngày thầm lặng
cống hiến cho đất nước không phải là một người, một nhân vật cụ thể. Mà trên dải đất Việt Nam này
có rất nhiều người đang ngày ngày cống hiến như vậy. Và các nhân vật trong câu chuyện này là một
trong những đại diện cho những gương mặt ấy.
Ta cũng có thể bắt gặp những hình ảnh của các chiến sĩ xung phong ấy trong văn học như Phương
Định của “NNSXX”- Lê Minh Khuê với tinh thần, trách nhiệm cao trong công việc phá bom, hoạc có
thể thấy rất nhiều những chiến sĩ trẻ đã góp mặt cho bề dày của lịch sử Việt Nam một cách vẻ vang:
Phan Đình Giót, Võ Thị Sáu,… Họ đều là những lớp người trẻ vơi một lòng nhiệt thành cống hiến:
“ Ôi Tổ quốc nếu cần ta chết
Cho mỗi ngôi nhà, ngọn núi, con sông…”
Để cốt truyện phát triển song hành cùng tâm lí nhân vật là một trong những thành công của nhà
văn Nguyễn Thành Long. Phải nói rằng, ông rất giỏi trong việc “đãi cát” để “tìm vàng”. Tác phẩm
“ Lặng lẽ Sa Pa” khép lại trong một dư âm nhẹ nhàng về một thế hệ trẻ đầy nhiệt huyết, đầy cống
hiến. Tinh thần đó luôn rạo rực qua mọi thời đại:
“ Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình
Những tuổi hai mươi làm sao không tiếc
Nếu tiếc thì còn chi Tổ quốc…” ( Thanh Thảo)