Trang 1
§ 5. TRUNG ĐIỂM CỦA ĐOẠN THẲNG
A. KIẾN THỨC CẦN NHỚ
1. Trung điểm của đoạn thẳng
Trung điểm của đoạn thẳng là điểm nằm giữa hai đầu mút của đoạn thẳng và cách đều hai đầu mút
đó. Trung điểm của đoạn thẳng còn được gọi là điểm chính giữa của đoạn thẳng đó.
2. Cách vẽ trung điểm của đoạn thẳng
Giả sử cần vẽ trung điểm
M
của đoạn thẳng
AB
có độ dài
5cm
.
Cách 1:
- Đặt mép thước trùng với đoạn thẳng
AB
sao cho vạch 0 trùng với điểm
A
, khi đó điểm
B
trùng
với vạch chỉ số 5 trên thước.
- Ta lấy điểm
trùng với vạch chỉ số
2,5cm
trên thước. Khi đó
M
là trung điểm của đoạn thẳng
AB
(hình dưới).
Cách 2:
Vẽ đoạn thẳng
AB
trên giấy can. Gấp giấy sao cho điểm
B
trùng với điểm
A
. Giao của nếp gấp và
đoạn thẳng
AB
chính là trung điểm
M
cần xác định.
B. BÀI TẬP CÓ HƯỚNG DẪN
DẠNG 1: Xác định, chứng minh một điểm là trung điểm đoạn thẳng
Bài 1. Những phát biểu nào sau đây là đúng?
a) Điểm
I
là trung điểm của đoạn thẳng
MN
thì
IM IN=
.
b) Khi
IM IN=
thì
I
là trung điểm của đoạn thẳng
MN
.
c) Để
I
là trung điểm của đoạn thẳng
MN
thì
I
thuộc đoạn thẳng
MN
và
IM IN=
.
Hướng dẫn:
Sử dụng định nghĩa trung điểm.
Bài 2. Cho đoạn thẳng
5OA cm=
. Hãy vẽ điểm
B
sao cho:
a)
A
là trung điểm của đoạn
OB
.
b)
O
là trung điểm của đoạn
AB
.
Hướng dẫn:
a) Khi
A
là trung điểm của đoạn
OB
thì thỏa:
A
nằm giữa
O
và
B
; và
AO AB=
.
b) Khi
O
là trung điểm của đoạn
AB
thì thỏa:
O
nằm giữa
A
và
B
; và
OA OB=
.
Bài 3. Trên tia
Ox
đặt các điểm
,AB
sao cho
4 , 2OA cm OB cm==
. Chứng tỏ rằng
B
là trung điểm
của đoạn thẳng
OA
.
Hướng dẫn:
- Vẽ hình.
- Chứng tỏ
B
nằm giữa
O
và
A
; và
BO BA=
.
Trang 2
DẠNG 2: Tính độ dài đoạn thẳng liên quan đến trung điểm
Bài 4. Cho biết đoạn thẳng
MN
có trung điểm
K
. Gọi
E
là trung điểm của đoạn thẳng
KN
. Biết
5EN cm=
, em hãy tính độ dài các đoạn thẳng
,MK ME
và
MN
.
Hướng dẫn:
- Vẽ hình.
- Dựa vào tính chất trung điểm, tính độ dài
KE KN MK ME MNÞ Þ Þ Þ
.
Bài 5. Cho ba điểm
,,O A B
thẳng hàng sao cho điểm
O
nằm giữa
A
và
B
,
10OA cm=
,
6OB cm=
.
Gọi
,MN
lần lượt là trung điểm của
OA
và
OB
. Tính độ dài đoạn thẳng
MN
.
Hướng dẫn:
- Vẽ hình.
- Dựa vào tính chất trung điểm, tính trực tiếp độ dài
,OM ON MNÞ
.
DẠNG 3: Chứng minh các đẳng thức liên quan đến trung điểm
Bài 6. Trên tia
Ox
lấy
, ( )OA mOB n m n= = >
.
C
là trung điểm của đoạn
AB
. Chứng minh :
2OA OB OC+=
.
Hướng dẫn:
- Vẽ hình.
- Biểu diễn
,OA OB
theo hệ thức có chứa
OC
.
C. BÀI TẬP TỰ GIẢI CÓ ĐÁP SỐ.
Bài 7. Khi nào ta kết luận được điểm
I
là trung điểm của đoạn thẳng
AB
? Em hãy chọn các khẳng định
đúng trong các câu trả lời sau:
a) Khi
IA IB=
; b) Khi
AI IB AB+=
;
c) Khi
AI AB AB+=
và
IA IB=
; d) Khi
2
AB
IA IB==
.
ĐÁP ÁN: Câu c), câu d) đúng.
Bài 8. Trên tia
Ox
lấy hai điểm
M
và
N
sao cho
3 , 6OM cm ON cm==
.
a) Trong ba điểm
,,O M N
điểm nào nằm giữa hai điểm còn lại?
b) Điểm
M
có là trung điểm của đoạn
ON
hay không? Vì sao?
c) Lấy
K
là trung điểm của đoạn
OM
,
H
là trung điểm của đoạn
MN
. Điểm
M
có là trung điểm
của
KH
không? Hãy giải thích.
ĐÁP ÁN:
a) Điểm
M
nằm giữa
O
và
N
.
b) Điểm
M
là trung điểm của
ON
. Vì
M
nằm giữa
O
và
N
; và
MO MN=
.
c) Điểm
M
có là trung điểm của
KH
. Vì
M
nằm giữa
K
và
H
; và
MK MH=
.
Trang 3
Bài 9. Trên tia
Ox
lấy hai điểm
P
và
Q
sao cho
4OP cm=
,
8OQ cm=
.
I
là trung điểm của đoạn
PQ
. Tính
OI
.
ĐÁP ÁN:
6OI cm=
.
Bài 10. Người ta muốn thiết kế các chiếc bập bênh như hình vẽ để đặt trong khuôn viên trường học,
công viên...cho các em thiếu nhi vui chơi. Biết rằng khoảng cách từ trục bập bênh đến hai tay cầm
bằng nhau và khoảng cách từ trục bập bênh đến hai đầu mút của bập bênh cũng bằng nhau. Cho biết độ
dài chiếc bập bênh là
250cm
và khoảng cách giữa hai tay cầm là
130cm
như hình vẽ. Hãy tính độ dài
của hai đoạn thẳng
CM
và
CI
.
ĐÁP ÁN:
125CM cm=
;
190CI cm=
.
Bài 11. Cho đoạn thẳng
AB
với trung điểm
C
.
M
là điểm nằm giữa
B
và
C
. Chứng tỏ:
2MA MB MC-=
.
Bài 12. Trên đường thẳng
xy
lần lượt lấy bốn điểm
, , ,A B C D
sao cho
AC BD=
.
a) Chứng minh:
AB CD=
.
b) Gọi
,PQ
lần lượt là trung điểm của
AB
và
CD
. Chứng minh
2
AC BD
PQ
+
=
.
D. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 1. Vẽ đoạn thẳng
7AB cm=
.
C
là điểm nằm giữa
A
và
B
sao cho
3AC cm=
.
M
là trung điểm
của đoạn
BC
. Độ dài đoạn
BM
là bao nhiêu
cm
?
A.
4cm
. B.
3,7cm
. C.
3cm
. D.
2cm
.
Câu 2. Cho đoạn thẳng
10AB cm=
.
M
là điểm nằm giữa
A
và
B
. Gọi
C
và
D
lần lượt là trung
điểm của các đoạn
AM
,
MB
. Độ dài đoạn
CD
là bao nhiêu
cm
?
A.
4cm
. B.
5cm
. C.
6cm
. D.
7cm
.
Trang 4
Câu 3. Quang gánh là vật dụng phổ biến trên mọi vùng miền ở Việt Nam. Trong mỗi gia đình dù làm
nông, lâm hay ngư nghiệp, người thị thành cũng vẫn dùng quang gánh khi bán hàng quà, hay đi chợ
hoa, chợ rau…
Khi khối lượng hàng hóa ở hai bên bằng nhau thì người ta sẽ gánh ở vị trí chính giữa của cái gánh.
Khi vị trí gánh tại điểm
M
thì độ dài của đòn gánh trong hình vẽ bên dưới bằng bao nhiêu
cm
?
A.
150cm
. B.
75cm
. C.
105cm
. D.
57cm
.
Câu 4. Kéo co hay kéo dây là một môn thể thao và là
một trò chơi dân gian thông dụng và đơn giản trên thế
giới hiện nay. Kéo co là môn thể thao mang tính đồng
đội và là môn trọng vào sức mạnh. Kéo co không chỉ
là môn thể thao rèn luyện sức khỏe, mà còn là trò chơi
thể hiện tinh thần và mang tính đồng đội cao, đem lại
niềm vui, sự thoải mái cho mọi người khi tham gia
những trò chơi trong các dịp lễ hội.
Để chuẩn bị người ta buộc một sợi dây đỏ vào sợi dây thừng để chia đều cho hai đội. Nếu sợi dây thừng dài
7m
thì sợi dây đỏ buộc ở vị trí cách mỗi đầu mút của sợi dây bao nhiêu mét?
A.
2,5m
. B.
3,5m
. C.
4,5m
. D.
5,5m
.
Câu 5. Cho điểm
O
thuộc đường thẳng
xy
. Trên tia
Ox
lấy điểm
M
sao cho
4OM cm=
. Trên tia
Oy
lấy điểm
N
sao cho
2ON cm=
. Gọi
A
và
B
lần lượt là trung điểm của
OM
và
ON
. Độ dài
đoạn
AB
là bao nhiêu
cm
?
A.
1cm
. B.
2cm
. C.
3cm
. D.
4cm
.
ĐÁP ÁN TRẮC NGHIỆM
CÂU
1
2
3
4
5
ĐÁP ÁN
D
B
A
B
C

Preview text:

§ 5. TRUNG ĐIỂM CỦA ĐOẠN THẲNG
A. KIẾN THỨC CẦN NHỚ
1. Trung điểm của đoạn thẳng
Trung điểm của đoạn thẳng là điểm nằm giữa hai đầu mút của đoạn thẳng và cách đều hai đầu mút
đó. Trung điểm của đoạn thẳng còn được gọi là điểm chính giữa của đoạn thẳng đó.
2. Cách vẽ trung điểm của đoạn thẳng
Giả sử cần vẽ trung điểm M của đoạn thẳng AB có độ dài 5cm . Cách 1:
- Đặt mép thước trùng với đoạn thẳng AB sao cho vạch 0 trùng với điểm A , khi đó điểm B trùng
với vạch chỉ số 5 trên thước.
- Ta lấy điểm M trùng với vạch chỉ số 2,5cm trên thước. Khi đó M là trung điểm của đoạn thẳng AB (hình dưới). Cách 2:
Vẽ đoạn thẳng AB trên giấy can. Gấp giấy sao cho điểm B trùng với điểm A . Giao của nếp gấp và
đoạn thẳng AB chính là trung điểm M cần xác định.
B. BÀI TẬP CÓ HƯỚNG DẪN

DẠNG 1: Xác định, chứng minh một điểm là trung điểm đoạn thẳng
Bài 1. Những phát biểu nào sau đây là đúng?
a) Điểm I là trung điểm của đoạn thẳng MN thì IM = IN .
b) Khi IM = IN thì I là trung điểm của đoạn thẳng MN .
c) Để I là trung điểm của đoạn thẳng MN thì I thuộc đoạn thẳng MN và IM = IN . Hướng dẫn:
Sử dụng định nghĩa trung điểm.
Bài 2. Cho đoạn thẳng OA = 5cm . Hãy vẽ điểm B sao cho:
a) A là trung điểm của đoạn OB .
b) O là trung điểm của đoạn AB . Hướng dẫn:
a) Khi A là trung điểm của đoạn OB thì thỏa: A nằm giữa O và B ; và AO= AB .
b) Khi O là trung điểm của đoạn AB thì thỏa: O nằm giữa A và B ; và OA= OB .
Bài 3. Trên tia Ox đặt các điểm ,
A B sao cho OA = 4c ,
m OB = 2cm. Chứng tỏ rằng B là trung điểm
của đoạn thẳng OA. Hướng dẫn: - Vẽ hình.
- Chứng tỏ B nằm giữa O và A ; và BO= BA. Trang 1
DẠNG 2: Tính độ dài đoạn thẳng liên quan đến trung điểm
Bài 4. Cho biết đoạn thẳng MN có trung điểm K . Gọi E là trung điểm của đoạn thẳng KN . Biết
EN = 5cm , em hãy tính độ dài các đoạn thẳng MK, ME và MN . Hướng dẫn: - Vẽ hình.
- Dựa vào tính chất trung điểm, tính độ dài KE Þ KN Þ MK Þ ME Þ MN .
Bài 5. Cho ba điểm , O ,
A B thẳng hàng sao cho điểm O nằm giữa A và B , OA = 10cm , OB = 6cm .
Gọi M , N lần lượt là trung điểm của OA và OB . Tính độ dài đoạn thẳng MN . Hướng dẫn: - Vẽ hình.
- Dựa vào tính chất trung điểm, tính trực tiếp độ dài OM,ON Þ MN .
DẠNG 3: Chứng minh các đẳng thức liên quan đến trung điểm
Bài 6. Trên tia Ox lấy OA= , m OB= ( n m> )
n . C là trung điểm của đoạn AB . Chứng minh :
OA+ OB = 2OC . Hướng dẫn: - Vẽ hình. - Biểu diễn O ,
A OB theo hệ thức có chứa OC .
C. BÀI TẬP TỰ GIẢI CÓ ĐÁP SỐ.
Bài 7. Khi nào ta kết luận được điểm I là trung điểm của đoạn thẳng AB ? Em hãy chọn các khẳng định
đúng trong các câu trả lời sau:
a) Khi IA = IB ;
b) Khi AI + IB= AB ; AB
c) Khi AI + AB= AB và IA = IB ; d) Khi IA = IB = . 2
ĐÁP ÁN: Câu c), câu d) đúng.
Bài 8. Trên tia Ox lấy hai điểm M và N sao cho OM = 3c , m ON = 6cm . a) Trong ba điểm ,
O M, N điểm nào nằm giữa hai điểm còn lại?
b) Điểm M có là trung điểm của đoạn ON hay không? Vì sao?
c) Lấy K là trung điểm của đoạn OM , H là trung điểm của đoạn MN . Điểm M có là trung điểm
của KH không? Hãy giải thích. ĐÁP ÁN:
a) Điểm M nằm giữa O và N .
b) Điểm M là trung điểm của ON . Vì M nằm giữa O và N ; và MO= MN .
c) Điểm M có là trung điểm của KH . Vì M nằm giữa K và H ; và MK = MH . Trang 2
Bài 9. Trên tia Ox lấy hai điểm P và Q sao cho OP = 4cm, OQ = 8cm. I là trung điểm của đoạn PQ . Tính OI .
ĐÁP ÁN: OI = 6cm.
Bài 10. Người ta muốn thiết kế các chiếc bập bênh như hình vẽ để đặt trong khuôn viên trường học,
công viên...cho các em thiếu nhi vui chơi. Biết rằng khoảng cách từ trục bập bênh đến hai tay cầm
bằng nhau và khoảng cách từ trục bập bênh đến hai đầu mút của bập bênh cũng bằng nhau. Cho biết độ
dài chiếc bập bênh là 250cmvà khoảng cách giữa hai tay cầm là 130cm như hình vẽ. Hãy tính độ dài
của hai đoạn thẳng CM và CI .
ĐÁP ÁN: CM = 125cm; CI = 190cm.
Bài 11. Cho đoạn thẳng AB với trung điểm C . M là điểm nằm giữa B và C . Chứng tỏ:
MA- MB = 2MC .
Bài 12. Trên đường thẳng xy lần lượt lấy bốn điểm , A , B ,
C D sao cho AC = BD .
a) Chứng minh: AB= CD . AC + BD b) Gọi ,
P Q lần lượt là trung điểm của AB và CD . Chứng minh PQ = . 2
D. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 1.
Vẽ đoạn thẳng AB= 7cm. C là điểm nằm giữa A và B sao cho AC = 3cm. M là trung điểm
của đoạn BC . Độ dài đoạn BM là bao nhiêu cm? A. 4cm .
B. 3,7cm . C. 3cm . D. 2cm .
Câu 2. Cho đoạn thẳng AB = 10cm. M là điểm nằm giữa A và B . Gọi C và D lần lượt là trung
điểm của các đoạn AM , MB . Độ dài đoạn CD là bao nhiêu cm? A. 4cm . B. 5cm . C. 6cm . D. 7cm . Trang 3
Câu 3. Quang gánh là vật dụng phổ biến trên mọi vùng miền ở Việt Nam. Trong mỗi gia đình dù làm
nông, lâm hay ngư nghiệp, người thị thành cũng vẫn dùng quang gánh khi bán hàng quà, hay đi chợ hoa, chợ rau…
Khi khối lượng hàng hóa ở hai bên bằng nhau thì người ta sẽ gánh ở vị trí chính giữa của cái gánh.
Khi vị trí gánh tại điểm M thì độ dài của đòn gánh trong hình vẽ bên dưới bằng bao nhiêu cm?
A. 150cm.
B. 75cm .
C. 105cm . D. 57cm .
Câu 4. Kéo co hay kéo dây là một môn thể thao và là
một trò chơi dân gian thông dụng và đơn giản trên thế
giới hiện nay. Kéo co là môn thể thao mang tính đồng
đội và là môn trọng vào sức mạnh. Kéo co không chỉ
là môn thể thao rèn luyện sức khỏe, mà còn là trò chơi
thể hiện tinh thần và mang tính đồng đội cao, đem lại
niềm vui, sự thoải mái cho mọi người khi tham gia
những trò chơi trong các dịp lễ hội.
Để chuẩn bị người ta buộc một sợi dây đỏ vào sợi dây thừng để chia đều cho hai đội. Nếu sợi dây thừng dài
7m thì sợi dây đỏ buộc ở vị trí cách mỗi đầu mút của sợi dây bao nhiêu mét?
A. 2,5m . B. 3,5m.
C. 4,5m . D. 5,5m.
Câu 5. Cho điểm O thuộc đường thẳng xy . Trên tia Ox lấy điểm M sao cho OM = 4cm. Trên tia
Oy lấy điểm N sao cho ON = 2cm. Gọi A và B lần lượt là trung điểm của OM và ON . Độ dài
đoạn AB là bao nhiêu cm? A. 1cm. B. 2cm. C. 3cm. D. 4cm.
ĐÁP ÁN TRẮC NGHIỆM CÂU 1 2 3 4 5 ĐÁP ÁN D B A B C Trang 4