Trang 1
BÀI 1: TIẾNG NÓI CỦA VẠN VẬT ( THƠ BỐN CHỮ, NĂM CHỮ )
VĂN BẢN 1: LỜI CỦA CÂY
(Trần Hữu Thung)
A.TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN (SGK/10)
1. Thơ bốn chữ, năm chữ ( sgk )/10
2. Hình ảnh trong thơ ( sgk/11)
3. Vần, nhịp và vai trò của vần, nhịp trong thơ ( sgk/11.12)
4. Thông điệp (sgk/12 )
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. Chuẩn bị đọc ( sgk / 13,14 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: (SGK/15)
2. Tác phẩm tiêu biểu ( sgk/ 15 )
a. Thể loại: Thơ 4 chữ
b. Xuất xứ: In trong Nhng bi thơ em yêu, Phm H, Nguyn Nghip tuyn chn
c. Bố cục: 2 phần
d. Ch đ: Bi thơ th hin tnh yêu thương, trân trng những mầm xanh thiên nhiên.
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Quá trình sinh trưởng của hạt
- Kh 1: HẠT lặng thinh
- Kh 2: MẦM nhú lên git sữa, biết nói thì thầm
- Kh 3: MẦM được chăm sóc như đứa trẻ sơ sinh
- Kh 4: MẦM kiêng gió kiêng mưa, lớn lên nhờ đón tia nắng hồng
- Kh 5: CÂY đã thnh, lá xanh bập bẹ tiếng nói
Trang 2
- Kh 6: CÂY bập bẹ xưng h tên, hứa hẹn góp xanh cho đời
2. Tình cảm, cảm xúc của tác giả
Từ ngữ, hình ảnh
Tình cảm
Mối quan hệ ca tác giả với thiên nhiên
“Ht nằm lặng
thinh”, “Nghe bn
tay vỗ”, “Gh tai
nghe r”, “Nghe
mầm m mắt”,
“Nghe tiếng ru
hời”…
Yêu thương, tru
mến, nâng niu, trân
trng
Gần gũi, giao cảm mnh mẽ với thiên
nhiên
-> nhân hóa, đip ngữ
=> Miêu tả sống động quá trình sinh trưởng từ mầm thành cây. Tạo nên sự gần gũi,
gắn bó giữa hạt mầm, cây và con người.
3. Nhận xét về vần, nhịp
- Cách gieo vần chân: mnh-thinh; mầm-thầm; giông-hồng;...
- Ngắt nhp: 2/2, 1/3
4. Thông điệp: Hãy lắng nghe lời ca c cây loi vật đ biết yêu thương, nâng đ s
sng; mỗi con người, s vật, d l nh b, đu góp phần to nên s sng.
IV. Tổng kết
1. Nội dung: quá trnh ht phát trin thnh cây. Qua đó, th hin tnh cảm, cảm xc
nâng niu, trân trng m tác giả dnh cho mầm cây.
2. Nghệ thuật: Bin pháp tu từ nhân hóa, đip ngữ
VĂN BẢN 2: SANG THU
Trang 3
(Hữu Thỉnh)
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/15 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả (SGK/16)
2. Tác phẩm tiêu biểu ( sgk/16 )
a. Thể loại: Thơ 5 chữ
b. Xuất xứ: In trong “Từ chiến ho đến thành ph”, 1991
c. Bố cục: 3 phần
d. Ch đ: miêu tả s chuyn mnh ca đt trời từ cui ma h sang thu, cảm nhận tinh
tế ca tác giả v thiên nhiên, những suy ngm v bước đi ca thời gian.
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Thời điểm miêu tả bức tranh thiên nhiên
- Vào khoảnh khắc giao mùa giữa mùa h sang mùa thu.
- Du hiu nhận biết:
+ Nhan đ:
+ Những tín hiu: Sương chng chnh; chim bắt đầu vi vã; nắng; mưa
2. Cách miêu tả chuyển động của thiên nhiên
- Những từ ngữ, hình ảnh: hương i phả vo trong gió se, sương chng chnh, chim vi
vã, đám mây vắt na mnh, cơn mưa vơi dần
=> s tinh t, nhạy cảm trong tâm hn nh thơ
3. Cách ngắt nhịp, gieo vần
- Ngắt nhp: 3/2, 2/3
→ Góp phần thể hiện chút xao xuyến, bâng khuâng của nhà thơ
- Gieo vần: Gieo vần ch yếu là vần chân (se-v, vã-h)
Trang 4
→ Tạo sự liên kết giữa các dng thơ, câu thơ và tạo nhạc điệu cho bài thơ.
4. Thông điệp
- Thông đip: Cần biết lắng nghe, cảm nhận thiên nhiên bằng tt cả các giác quan đ
đón nhận những món qu vô giá thiên nhiên
III. Tổng kết
1. Nội dung
Cảm nhận tinh tế cùng s quan sát tỉ mỉ ca tác giả v s biến chuyn ca đt trời từ
cui mùa h sang thu. Từ đó bc l tình yêu thiết tha với thiên nhiên.
2. Nghệ thuật
Th thơ năm chữ, nhiu những hình ảnh sinh đng hp dn. Ngôn ngữ thơ trong sáng,
giản d, gợi nhiu cảm xúc
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM
VĂN BẢN: ÔNG MỘT
(Vũ Hùng)
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/16,17 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản ( sgk/ 17,18 )
1. Tác giả: Vũ Hng
2. Tác phẩm tiêu biểu
a. Thể loại: truyn ngắn
b. Xuất xứ: trích từ Pha Tây Trưng Sơn, in trong Nhng truyn hay vit cho thiu nhi
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tình cảm của con voi
- Với Đê đc Lê Trc: nó rũ, gầy rc đi, đứng buồn thiu, b ăn, không đụng đến mt
ngn mía, mt sợi c…
- Với người quản tượng: gip người quản tượng phá ry, kéo gỗ; xung làng; nó rng
gi rn ràng từ xa; Khi quản tượng mt: nó quỳ xung giữa sân, rng gi rn rĩ mãi…
Trang 5
=> Tình cảm yêu thương, tôn trọng, gắn bó của con voi dành cho hai người chủ
nhân của mình.
2. Cách cư xử của người quản tượng và dân làng
- Khi còn sng chung: người quản tượng rt quan tâm, chăm cht cho con voi
- Khi con voi v rừng:
+ Dâng làng: háo hức cho đón
+ Người quản tượng: như trẻ li; dn nó đi tắm; thiết đãi nó cả nương mía…
=> Cả người quản tượng và dân làng đều yêu quý, quan tâm và chăm lo cho con
voi như người thân của mình.
3. Mối quan hệ giữa con người với tự nhiên: Con người với t nhiên hoàn toàn có
th tr thành bn bè, người thân v quan tâm, chăm sóc ln nhau.
III. Tổng kết
1. Nội dung
Đon trích trên gip người đc hiu v mi quan h gắn bó, khăng khít như tnh cảm
rut tht giữa con người với thế giới t nhiên
2. Nghệ thuật
- Ngôn từ trong sáng, bnh d, gần gũi với cuc sng đời thường
- Li viết hp dn, th v
I. Tìm hiểu bài
II. Tri thức tiếng việt
1. VD1:
a. Viên quan y đã đi
nhiu nơi…
1. Khái niệm
Phó từ là những từ chuyên đi kèm với danh từ, đng từ,
tính từ đ b sung ý nghĩa cho danh từ, đng từ, tính từ.
Trang 6
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: PHÓ TỪ
b. Cái áo ny đẹp lắm.
2. VD2: SGK/12
a. Vào những ngày y…
b. …không đụng vòi
đến…
c. Tôi tợn lắm
2. Phân loại
a. Phó từ chuyên đi kèm trước danh từ: b sung ý
nghĩa v s lượng cho danh từ, chẳng hn: những, các,
mọi, mỗi, từng,…
b. Phó từ chuyên đi kèm trước động từ, tính từ: b
sung ý nghĩa:
- Quan h thời gian: đã, sẽ, đang, sắp, mới
- Mức đ: thật, khá, rt
- S tiếp din tương t: cũng, vn, cứ, còn
- Ph đnh: không, chưa, chẳng
- Cầu khiến: hãy, đừng, chớ
c. Phó từ chuyên đi kèm sau động từ, tính từ: b
sung ý nghĩa:
- Mức đ: lắm, cc kì, quá
- Khả năng: được, có th
- Kết quả - hướng: được, ra, vào
III. Thực hành tiếng việt: (SGK/19)
IV. Viết ngắn
Viết đon văn ngắn (khoảng 6-8 câu) th hin cảm xúc
ca em với mt loi cây, trong đó có s dụng 1 phó từ
Trang 7
ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI
VĂN BẢN: CON CHIM CHIỀN CHIỆN
(Huy Cận)
I. Ôn tập tri thức ngữ văn
Xem SGK/10,11
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Thể loại: thơ bn chữ
2. Gieo vần, ngắt nhịp
3. Hình ảnh độc đáo
4. Biện pháp tu từ
5. Cảm xúc của tác giả
6. Thông điệp
Trang 8
VIẾT
LÀM MỘT BÀI THƠ BỐN CHỮ HOẶC NĂM CHỮ
I. Tìm hiểu tri thức về kiểu văn bản
Xem SGK/22
II. Phân tích kiểu văn bản
Bài mẫu: Phân tích văn bản “Nắng hồng”
Stt
Câu trả lời
1
5 chữ
2
Mặt Trời, chim sẻ, mưa phn, ng quê, cây khoác
áo nâu, áo trời xám, chim sẻ, ong, áo chong…
3
So sánh, nhân hóa, ẩn dụ
4
S vật, hin tượng hin lên sinh đng, hp dn, đc
đáo, to ra được nét riêng trong cảm nhận, tăng sức
gợi hình, gợi cảm
5
- Vần chân (gieo các tiếng cui các dòng thơ): đâu
– nâu, ngắt – hát, nhà – hoa, ngõ – mờ – nh , la –
đưa – ca, đầy – tay,…
- Vần lưng (gieo các tiếng giữa các dòng thơ):
giu – sâu, trong – cóng, đang – chong,…
6
Hai kh thơ ny, tác giả đã không chỉ đơn thuần
miêu tả li những hình ảnh sng đng ca thiên
nhiên ngy đông lnh giá mà còn giúp bn đc tìm
li cái m áp ca “git nắng hồng” mùa xuân qua
hình ảnh người mẹ đi chợ v
Trang 9
7
- Gieo vần cho bi thơ bằng cách s dụng các từ
ngữ có vần ging hoặc gần ging nhau các v trí
phù hợp (cui các câu, giữa các câu thơ).
- S dụng các bin pháp tu từ phù hợp đ miêu tả
các đi tượng trong bi thơ
- S dụng ngôn từ, hình ảnh đc đáo, n tượng, mới
mẻ đ gợi tả âm thanh, hình ảnh, màu sắc…
III. Hướng dẫn quy trình viết
Đề bài: Hãy làm một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ thể hiện cảm xúc của em về
sự vật, hiện tượng nào đó của thiên nhiên hoặc cuộc sống.
BƯỚC 1
Trước khi viết:
- Xác đnh mục đích viết, người đc v ni dung.
BƯỚC 2
Tìm ý tưởng cho bài thơ
BƯỚC 3
Làm thơ
- Chn những từ ngữ thích hợp.
- Dùng các bin pháp tu từ như nhân hoá, so sánh, ẩn dụ đip từ, đip ngữ, ... đ tăng
hiu quả th hin ca bi thơ.
- Ngắt nhp phù hợp
- Đc din cảm
BƯỚC 4
Chỉnh sửa và chia sẻ
Trang 10
VIẾT
VIẾT ĐOẠN VĂN GHI LẠI CẢM XÚC VỀ
MỘT BÀI THƠ BỐN HOẶC NĂM CHỮ
I. Tìm hiểu tri thức về kiểu văn bản
1. Kiểu văn bản: biu cảm, th hin cảm xúc v 1 bi thơ ( sgk/25 )
2. Phân tích kiểu văn bản: SGK/26
a. Trình bày cảm xúc về một bài thơ: Nắng hồng của tác giả Bảo Ngọc
- M đon: Giới thiu nhan đ, tác giả và nêu n tượng, cảm xúc chung v bi thơ.
- Thân đon:
+ Trình bày cảm xúc v bi thơ.
+ Chỉ ra những từ ngữ th hin cảm xúc ca người viết.
+ Lit kê những chi tiết, hình ảnh được trích từ bi thơ
+ Ghi li từ ngữ dng đ liên kết câu
- Kết đon: Khái quát li những n tượng, cảm xúc v bi thơ.
b. Yêu cầu đối với đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ bốn chữ hoặc năm
chữ:
- S dụng ngôi thứ nht đ chia sẻ cảm xúc
- Đảm bảo cu trúc ba phần: SGK/25
II. Hướng dẫn quy trình viết
BƯỚC 1
Chuẩn bị trước khi viết:
- Xác đnh đ ti v thu thập tư liu
BƯỚC 2
Tìm ý, lập dàn ý
Trang 11
- Tm ý: đc din cảm bi thơ, xác đnh ch đ và tìm từ ngữ, hnh ảnh.
- Lập dn ý: Sắp xếp các ý đã tm được thnh mt dn ý hon chỉnh.
1. Mở đoạn: Giới thiu nhan đ, tác giả và nêu n tượng, cảm xúc chung v bi thơ
2. Thân đoạn: trình bày cảm xúc v ni dung và ngh thuật ca bi thơ
3. Kết đoạn: Khẳng đnh li cảm xúc và ý nghĩa ca nó đi với người viết.
BƯỚC 3
Viết đoạn
- Da vo dn ý: viết mt đn văn hon chỉnh. Khi viết, cần đảm bảo yêu cầu đi với
đon văn ghi li cảm xúc
BƯỚC 4
Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm
NÓI VÀ NGHE
TÓM TẮT Ý CHÍNH DO NGƯỜI KHÁC TRÌNH BÀY
I. Các thao tác tóm tắt: (SGK/29, 30)
Bước 1: Nghe ý chính và ghi tóm tắt
Bước 2: Đọc lại và chỉnh sửa
II. Thực hành tóm tắt ý chính do người khác trình bày
Hs thc hành
III. Trao đổi về phần tóm tắt
- Hs đc bài ca mình
- Trao đi với người nói v ni dung tóm tắt
- Trao đi với người nói ý kiến em chưa hiu…
Trang 12
ÔN TẬP
I. NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Ôn tập về đọc: Văn bản “Li của cây ”, “Sang thu”
2. Ôn tập về viết và nói: Phó từ; thơ 4 chữ 5 chữ; tóm tắt ý chính
3. Ôn tập tổng quát
II. LUYỆN TẬP
HS làm bài tập sách giáo khoa trang 30 vào v bài tập.
BÀI 2: BÀI HỌC CUỘC SỐNG
( Truyện ngụ ngôn )
VĂN BẢN 1 , 2 : NHỮNG CÁI NHÌN HẠN HẸP
A. TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
1. Khái niệm truyện ngụ ngôn: (SGK/32)
2. Các đặc trưng thể loại truyện ngụ ngôn: đ tài, nhân vật, s kin, ct truyn, tình
hung truyn, không gian, thời gian (SGK/32)
3. Tóm tắt văn bản và yêu cầu của việc tóm tắt văn bản (SGK/32)
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/ 33,34 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Thể loại: truyn ngụ ngôn
2. Tóm tắt truyện:
+ Ếch ngồi đáy giếng: Có mt con ếch sng lâu ngày trong mt cái giếng, xung quanh
chỉ có nhái, cua, c, chúng rt sợ tiếng kêu ca ếch. Ếch tưng mnh oai như v chúa t
và coi trời bé bằng cái vung. Năm trời mưa to khiến nước mưa ngập giếng v đưa ếch
ra ngoi, quen thói cũ ếch đi li nghênh ngang đã b mt con trâu đi ngang dm bẹp.
Trang 13
+ Thầy bói xem voi: Năm ông thầy bói mù góp tin biếu người quan voi đ cho xem
con voi có hình thù thế nào. Mỗi ông sờ mt b phận ca voi. Năm ông cãi nhau rồi
đánh nhau toác đầu chảy máu.
3. Đ tài: những bài hc v cách nhìn s vật. Phê phán thói hư tật xu, cách nhìn nhận
vn đ phiến din ca mt s người trong xã hi.
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tình huống truyện
Tình huống truyện Ếch ngồi đáy giếng
Tình huống truyện Thầy bói xem voi
Bị nước đẩy lên mặt đất -> con ếch vn
quen thói nhâng nháo t phụ, b con trâu
dm chết (-> bộc lộ tác hại của sự ngộ
nhận về bản thân)
Năm ông thầy bói mù rủ nhau “xem voi”,
ai cũng tin chỉ có mình miêu tả đng -> xô
xát, đánh nhau (-> bộc lộ tác hại của lối
nhận thức phin din về sự vật)
2. Nhân vật
Tên truyện
Ếch ngồi đáy giếng
Thầy bói xem voi
Loại nhân vật
Loài vật
Con người
Tên nhân vật
Con ếch và các con vật nh bé sng
trong đáy giếng
Năm ông thầy bói mù
Nhân vật không có tên riêng, được gọi bằng danh từ chung.
Nhân vật không miêu tả về hnh động, suy nghĩ, li nói.
3. Không gian, thời gian
Đặc trưng
Ếch ngồi đáy giếng
Thầy bói xem voi
Không gian
- dưới 1 cái giếng
- bên ngoi giếng
Không xác đnh.
Thời gian
Không xác đnh.
Không xác đnh.
4. Bài học
- Ếch ngồi đáy giếng:
+ Hoàn cảnh sng hn hẹp sẽ ảnh hưng đến nhận thức v chính mình và thế giới xung
quanh.
+ Không được t cao, t đi, ch quan, kiêu ngo mà phải khiêm tn
+ M rng tầm hiu biết ca mình bằng nhiu hình thức khác nhau.
Trang 14
- Thầy bói xem voi: Mỗi người cần phải biết lắng nghe, tiếp thu ý kiến ca nhau nhằm
đánh giá s vic, s vật mt cách tng th, khách quan và chính xác nht.
IV. Tổng kết
1. Nội dung
Phê phán những kẻ hiu biết hn hẹp mà huyênh hoang và khuyên chúng ta cần c
gắng m rng tầm hiu biết, không được ch quan, kiêu ngo v đánh giá s vật, hin
tượng mt cách toàn din, khách quan.
2. Nghệ thuật
- Tình hung bt ngờ hi hước kín đáo.
- Xây dng hnh tượng nhân vật gần gũi với đời sng.
- K chuyn ngắn gn, cách nói bằng ngụ ngôn, giáo hun t nhiên sâu sắc.
- S dụng từ láy, phép so sánh, ngh thuật phóng đi.
VĂN BẢN 3,4: NHỮNG TÌNH HUỐNG HIỂM NGHÈO
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/36,37 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Thể loại: truyn ngụ ngôn
2. Tóm tắt truyện:
3. Đ tài:
- Hai người bạn đồng hành và con gấu:
+ Đ ti: Tnh bn v tnh người
+ Bi hc: Đừng bao giờ đặt nim tin vo những kẻ b mặc bn bè trong cơn hon nn.
- Chó sói và chiên con:
+ Đ ti: Kẻ mnh và chân lí
+ Bi hc: Kẻ mnh thường ch đp chân lí, đo lí mt cách tàn bo, bt công
Trang 15
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tình huống truyện
+ Hai người bạn đồng hành và con gấu: Hai người bn đang đi trong rừng th mt
ch gu nhảy ra vồ. Người bn đi trước đã b mặc người còn li đ leo lên cây. Người
còn li đã giả chết và thoát khi con gu. (bc l hnh đng “b mặc bn bè trong cơn
hon nn” ca mt trong hai nhân vật)
+ Chó sói và chiên con: Mt con sui đang đói bụng li gặp chiên con ra sui ung
nước, bèn ba ra đ lí do đ ăn tht chiên (bc lli “lí s cn” v s tn ác ca “kẻ
mnh”)
2. Nhân vật
Diễn biến
Lời chó sói
Lời chiên con
Nhận xét
1
Sao dám lm đục nguồn nước
ung ca mnh?
Chiên đang phía
cui dòng không th
lm đục phía đầu
dòng.
Đi đáp cho thy lời
kết ti ca sói l vô
lí, chiên con vô ti.
2
Sao dám nói xu sói năm
ngoái?
Năm ngoái chiên
chưa ra đời.
Đi đáp cho thy lời
kết ti ca chó sói l
ba đặt.
3
Anh ca chiên đã nói xu sói
Chiên không h có
anh.
Đi đáp cho thy lời
kết ti ca sói l vu
khng.
4
Kẻ no đó thuc ging nh
chiên, ging chó, ging
người,… đã nói xu sói.
(Lập tức b sói lôi
vo rừng ăn tht,
“chẳng cầu đôi co”).
Lời kết ti vu vơ
cui cng phơi by
dã tâm, bản cht ca
sói.
S đối lập giữa hai nhân vật khin người nghe, người đọc bất bình, căm ghét
cái xã hội mà ở đó kẻ mạnh hiện thân cho cái ác hoành hành.
3. Không gian, thời gian
Trang 16
Tên văn bản
Từ ngữ chỉ thời
gian
Từ ngữ chỉ không
gian
Nhận xét về không
gian trong hai văn bản
Hai ngưi bạn
đồng hành và
con gấu
đương, by giờ
Trong rừng, trong đám
lá, trong cát, trên cây.
Không gian không được
xác đnh, miêu tả cụ th
=> Hướng đến bài hc
chung cho mi người
Chó sói và
chiên con
Tức khắc, năm
ngoái, khi tôi còn
cha ra đời
Dòng sui trong, phía
nguồn trên, rừng sâu.
4. Bài học
- Hai người bạn đồng hành và con gấu: Đừng bao giờ đặt nim tin vo những kẻ b
mặc bn bè trong cơn hon nn.
- Chó sói và chiên con: Kẻ mnh thường ch đp chân lí, đo lí mt cách tàn bo, bt
công.
III. Tổng kết
1. Nội dung
- Truyn Hai người bn đồng hnh v con gu: Câu chuyn phê phán những người b
mặc bn bè trong hon cảnh khó khăn nguy him, đồng thời đ cao s thông minh v
mưu trí ca con người
- Truyn Chó sói v chiên con: bi hc đáng quý v thói xu trong xã hi.
2. Nghệ thuật
- Tình hung truyn đc đáo.
- B cục tác phẩm truyn mch lc.
- Các yếu t truyn li kì, hp dn.
- S dụng ngôn ngữ sắc bén, có tính thuyết phục.
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM: BIẾT NGƯỜI BIẾT TA
Trang 17
I. Trải nghiệm cùng văn bản ( SGK/40 )
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Biện pháp tu từ
- Nói quá: châu chu đá xe, đập ngã ông Đng…
- Tác dụng: nhn mnh vn đ v gây n tượng cho người đc
2. Bài học văn bản 3: Bi học v s khoe khoang
- Phê phán những kẻ thích khoe khoang mà không biết khuyết đim ca mình.
- Mỗi người đu có thế mnh v đim yếu riêng. Chúng ta không nên t kiêu, coi
thường người khác.
3. So sánh mục đích của truyện ngụ ngôn với ba văn bản lục bát
- Điểm giống nhau: giu tính triết lí, các bi hc thường được gợi ra từ mt tnh
hung, mt s vic no đó.
- Điểm khác nhau:
+ truyn ngôn d ngắn gn vn có đầu có cui, có s phát trin ca s vic, câu
chuyn, thái đ ca người nói thường được bc l gián tiếp thông qua vic k chuyn;
+ các văn bản lục bát 1 v 2: thái đ quan nim ca tác giả
III. Tổng kết
1. Nội dung
Tác giả mun mượn hình ảnh ca trăng, đèn, gió đ nói v thái đ và cách ứng x ca
con người trong cuc sng. Mỗi người đu có những năng lc và thế mnh riêng, ta
không nên t kiêu, so bì, cho mình là gii hơn v coi thường người khác vì mỗi người
có đim mnh từng lĩnh vc khác nhau, có người ny, người kia..
2. Nghệ thuật
- Ngôn ngữ giu hnh ảnh
- S dụng các bin pháp ẩn dụ, nhân hóa lm ni bật các s vật trong các bi thơ.
Trang 18
Đọc mở rộng theo thể loại:
CHÂN, TAY, TAI, MẮT, MIỆNG
I. Trải nghiệm cùng văn bản ( SGK / 43,44 )
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tóm tắt văn bản
2. Đặc điểm truyện ngụ ngôn qua văn bản Chân, tay, tai, mắt, miệng
Các yếu tố cần xem xét
Dấu hiệu nhận biết yếu tố của truyện ngụ ngôn trong Chân,
tay, tai, mắt, miệng
Đề tài
Bài hc v tnh đon kết, cng đồng.
Sự kiện, tình huống
Cuc tranh cãi giữa các nhân vật.
Cốt truyện
Ct truyn đơn giản, bắt đầu bằng vic trình bàu tình hung.
Nhân vật
Nhân vật hi hước, các b phận trên cơ th người.
Không gian, thời
gian
Tương đi
3. Bài học
Sai lầm trong cách đi x ca các nhân vật chân, tay, tai, mắt đi với lão ming giúp
em rút ra bài hc v s tính cng đồng, xã hi trong cuc sng.
III. Tổng kết
1. Nội dung
Bài hc v li sng tập th mỗi người cần phải có trách nhim với mi người, cng
sinh đ cùng tồn ti, phải biết tôn trng và cùng nhau xây dng cuc sng chung
2. Nghệ thuật
Xây dng tnh hung đặc sắc v hnh tượng nhân vật n tượng
Trang 19
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: DẤU CHẤM LỬNG
I. Tìm hiểu bài
II. Tri thức tiếng việt
1. VD1 SGK/33
- Bẩm...quan lớn...đê v my rồi!
- Chúng ta có quyn t ho v những trang
lch s vẻ vang thời đi B Trưng, B
Triu, Trần Hưng Đo, Lê Lợi, Quang
Trung…
1. Khái niệm
Du chm lng được kí hiu bi ba du
chm (…), còn gi là du ba chm, là mt
trong những loi du câu thường gặp trong
văn viết.
2. VD2: SGK/33
a. Có người leo lên, tụt xung, li leo lên...
b. Bi v...bi v
c. Tao biết my phải...nhưng nó li
phải...bằng hai my
d. tri chng tôi (...)
e. Ò...ó...o
2. Công dụng
- Biu đt ý còn nhiu s vật, hin tượng
tương t chưa lit kê hết khi kết hợp với
du phẩy đứng trước nó.
- Th hin chỗ lời nói b d hay ngập
ngừng, ngắt quãng.
- Làm giãn nhp điu câu văn, chuẩn b
cho s xut hin ca mt từ ngữ biu th
ni dung bt ngờ hay hi hước, châm
biếm.
- Biu th lời trích dn b lược bớt.
- Mô phng âm thanh kéo dài, ngắt quãng.
III. Thực hành tiếng việt
Bi tập SGK/ 41, 42
IV. Viết ngắn
Viết mt đon văn (khoảng 6-8 câu) nói v
bi hc m em rt ra được từ mt truyn
ngụ ngôn, trong đó có s dụng du chm
lng.
VIẾT
Trang 20
VIẾT BÀI VĂN KỂ LẠI SỰ THẬT CÓ LIÊN QUAN ĐẾN
NHÂN VẬT LỊCH SỬ HOẶC SỰ KIỆN LỊCH SỬ
I.Tìm hiểu tri thức về kiểu bài
Xem SGK/45
II. Phân tích kiểu văn bản
Bài mẫu: Phân tích văn bản: “Thăm đền thờ Nguyễn Trung Trực ở Kiên
Giang”
Yếu tố
Nội dung
M bài
Giới thiu s vic: l hi tưng nhớ Anh hùng dân tc Nguyn Trung
Trc; không gian, thời gian din ra l hi
Thân bài
- Người viết thuật li các s vic, s kin
+ Thuật li câu chuyn v người anh hùng Nguyn Trung Trc, cảnh
tượng đn miếu thờ…
+ K li những công trng ca nhân vật, k các s vic v tác đng ca
s vic liên quan tới nhân vật lch s đi với người dân.
Kết bài
Khẳng đnh ý nghĩa ca l hi, nêu cảm nhận ca người viết
Người viết có s
dụng yếu t miêu
tả khi thuật li s
kin không
Kết hợp giữa t s và miêu tả
III. Hướng dẫn quy trình viết
Trang 21
Đề bài: Viết bài văn kể lại một sự việc có thật liên quan đến nhân vật hoặc sự kiện
lịch sử mà em có dịp tìm hiểu
Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết
a. Xác đnh đ tài
b. Thu thập tư liu
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý
a. Tìm ý
b. Lập dàn ý
Da vo phần tm ý v sơ đồ trang 48 đ lập dn ý chi tiết cho bi văn
Bước 3: Viết bài
Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm
- Da vo bảng kim, Hs xem xt v điu chỉnh bi viết
Trang 22
NÓI VÀ NGHE: KỂ LẠI MỘT TRUYỆN NGỤ NGÔN
SỬ DỤNG VÀ THƯỞNG THỨC NHỮNG CÁCH NÓI THÚ VỊ
TRONG KHI NÓI VÀ NGHE
Bước 1: Xác định đề tài, người nghe, mục đích, không gian và thời gian nói
a. Đề tài: K li truyn ngụ ngôn
- Mt trong bn truyn vừa hc
- Mt trong s các truyn ngụ ngôn Vit Nam
- Mt trong s các truyn ngụ ngôn ca Ê- dp
- Mt trong s các truyn ngụ ngôn ca La Phông-ten
b. Mục đích: K li truyn ngụ ngôn, vận dụng v thưng thức những cách nói thú v
c. Không gian, thời gian nói: Trong lớp hc, gia đnh…
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý
a. Tìm ý
b. Lập dàn ý
Da vào phần tm ý đ trin khai thành dàn ý
Bước 3: Trình bày
- Tìm cách m đầu và kết thúc sao cho hp dn
- La chn từ ngữ cho phù hợp với văn nói
- Nói to, rõ, hào hứng, t nhiên
- Phân b thời gian hợp lí
Bước 4: Trao đổi, đánh giá
- Dùng bảng kim đ t đánh giá bi nói ca mình và ca bn
ÔN TẬP
Trang 23
I. NỘI DUNG BÀI HỌC
2. Ôn tập về đọc: Văn bản “Ếch ngồi đáy ging”, “Thầy bói xem voi”,“Hai ngưi
bạn đồng hành và con gấu”, “Chó sói và chiên con”
2. Ôn tập về viết và nói: K li 1 truyn ngụ ngôn ; Du chm lng
3. Ôn tập tổng quát:
II.LUYỆN TẬP
HS làm bài tập sách giáo khoa trang 53 vào v bài tập.
BÀI 3: NHỮNG GÓC NHÌN VĂN CHƯƠNG (15 tiết)
VĂN BẢN 1: EM BÉ THÔNG MINH – NHÂN VẬT KẾT TINH
TRÍ TUỆ DÂN GIAN
A.TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN ( SGK/55 )
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Văn bản ngh luận phân tích mt tác phẩm văn hc
2. Mục đích v ni dung chính ca văn bản ngh luận
3. Ý kiến lớn v ý kiến nh trong văn bản ngh luận
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/ 56,57 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Thể loại: nghị luận
2. Bố cục: 3 phần
Phần 1: Từ “Kiu truyn...nhân dân” – Giới thiu v kiu nhân vật thông minh
Phần 2: Tiếp theo cho đến láng ging” – Phân tích những lần th thách ca em b thông
minh.
Phần 3: Còn li – Ca ngợi trí thông minh ca nhân dân.
3. Tóm tắt văn bản
- Ý kiến lớn: Trong truyn Em bé thông minh, thông qua bn lần th thách, tác giả dân
gian đã đ cao trí tu ca nhân dân.
- Ý kiến nh 1: Thông qua th thách đầu tiên
- Ý kiến nh 2: Ở th thách thứ hai và thứ ba
- Ý kiến nh 3: Ở th thách thứ tư
III. Suy ngẫm và phản hồi
Trang 24
1. Đặc điểm của văn bản nghị luận phân tích một tác phẩm văn học
Đặc điểm của văn bản nghị luận
phân tích một tác phẩm văn học
Biểu hiện trong văn bản Em bé thông minh – nhân
vật kết tinh trí tuệ dân gian
Th hin r ý kiến ca người viết
v tác phẩm cần bn luận
“Trong truyn Em b thông minh, thông qua bn lần
th thách, tác giả dân gian đã đ cao trí tu ca nhân
dân”.
Đưa ra lí lẽ l những lí giải, phân
tích tác phẩm.
Đ cao trí tu nhân dân.
Bằng chứng
- Th thách đầu tiên
- Th thách thứ hai v thứ ba
- Th thách thứ tư
Ý kiến, lí lẽ, bằng chứng được sắp
xếp theo trnh t hợp lí.
- Ý kiến 1: Thông qua th thách đầu tiên, tác giả dân
gian đ cao s thông minh trong ứng x.
- Ý kiến 2: Ở th thách thứ hai v ba, tác giả dân gian
mun khẳng đnh s mn tip ca trí tu dân gian.
- Ý kiến 3: Ở th thách thứ tư, nhn mnh v thế áp đảo
ca trí tu dân gian so với trí tu cung đnh…
2. Những góc nhìn văn chương
- Tác giả dân gian đã tập trung ca ngợi trí thông minh ca nhân dân qua nhân vật em b
thông minh.
- Tác giả dân gian mun đ cao tầng lớp lao đng, th hin s t ho v trí tu bnh dân.
- Đồng thời, truyn c tích còn th hin mt ước mơ mun có được cuc sng xứng đáng
với trí tu ca người dân.
VĂN BẢN 2: HÌNH ẢNH HOA SEN TRONG BÀI CA DAO
“TRONG ĐẦM GÌ ĐẸP BẰNG SEN”
(Theo Hong Tiến Tu)
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/59,60 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Thể loại: nghị luận văn học
2. Bố cục: 3 phần
Trang 25
- P1: Từ đầu…Vit Nam: Giới thiu bi ca dao, đưa ra nhận đnh v hnh ảnh trong bi ca
dao
- P2: Tiếp… trong sch: Phân tích cách tác giả dân gian miêu tả vẻ đẹp ca hoa sen qua
từng câu v ý nghĩa ca hnh ảnh hoa sen trong bi ca dao
- P3: còn li: Khẳng đnh vẻ đẹp ý nghĩa ca hoa sen trong bi ca dao
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Vấn đề bàn luận:
Vẻ đẹp ý nghĩa ca hnh ảnh hoa sen trong bi ca dao Trong đầm gì đẹp bằng sen.
2. Giải quyết vấn đề
a. Các ý kiến trong văn bản
*Ý kiến lớn 1: Vẻ đẹp ca hoa sen được miêu tả mt cách kho lo ti tnh.
+ Ý kin nhỏ 1: Câu thứ nht đã khẳng đnh vẻ đẹp tuyt đi không g sánh bằng ca cây
sen
+ Ý kin nhỏ 2: Câu thứ 2: Miêu tả vẻ đẹp ca từng b phận c th đ chứng minh câu 1
+ Ý kin nhỏ 3: Câu thứ 3 l câu chuyn chuẩn b cho câu kết
* Ý kiến lớn 2: Qua hnh ảnh hoa sen tác giả dân gian đã gi gắm những triết lí sâu sắc.
b. Lí lẽ, bằng chứng
- L lẽ 1: Khẳng định v đề cao cây sen như vậy, nhưng bi ca dao không khin ngưi
nghe ngưi đọc, khó chịu
+ Bằng chứng: V tác giả … thuyết phục
- L lẽ 2: Tác giả quan sát các bộ phận từ ngoi vo trong, rất tự nhiên, hợp l.
+ Bằng chứng: Từ “lá xanh” … mới n
- L lẽ 3: Sự chuyển vần v thay đổi trật tự từ ng, hình ảnh được thực hin khéo léo…nội
dung lẫn hình thức.
=> Cách trin khai các ý kiến, lí lẽ bằng chứng hợp lí thuyết phục, gip người đc d
dng tiếp nhận v nắm bắt lập luận ca văn bản.
3. Kết thúc vấn đề
- Khẳng đnh tnh cảm ca người dân Vit Nam dnh cho hoa sen.
- Hnh tượng sen đã phản ánh trung thc lẽ sng cao đẹp ca con người Vit Nam
4. Mục đích và nội dung
- Mục đích: Thuyết phục người đc v vẻ đẹp v ý nghĩa đặc bit ca hnh ảnh hoa sen
trong bài.
Trang 26
- Nội dung: Miêu tả vẻ đẹp ca hoa sen, khẳng đnh bi ca dao mang ý nghĩa triết lí nhân
sinh gắn lin với nhau to nên giá tr muôn đời.
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM: BỨC THƯ GỬI CHÚ LÍNH CHÌ DŨNG CẢM
(Li-xơ-bớt-mon-tơ)
I. Trải nghiệm cùng văn bản ( SGK/62,63 )
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tình cảm tác giả giành cho chú lính dũng cảm qua bức thư
2. Bài học từ chú lính chì
3. Em có đồng ý với kết thúc không có hậu? ý kiến của em
4. Giới thiệu với các bạn về một nhân vật văn học để lại cho em ấn tượng sâu sắc
III. Tổng kết
1. Nội dung
2. Nghệ thuật
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT:
Trang 27
NGHĨA CỦA MỘT SỐ YẾU TỐ HÁN VIỆT THÔNG DỤNG VÀ NGHĨA CỦA
NHỮNG TỪ CÓ YẾU TỐ HÁN VIỆT
I. Tìm hiểu bài
II. Tri thức tiếng việt
1. VD1 SGK/56
1. Khái niệm
SGK/56
2. VD2 SGK/56
2. Công dụng
SGK/56.
3. VD3 SGK/56
III. Thực hành tiếng việt
Bi tập SGK/ 64
4. VD1 SGK/56
IV. Vận dụng
Trang 28
Đọc mở rộng theo thể loại:
SỨC HẤP DẪN CỦA TRUYỆN NGẮN “ CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG”
I. Trải nghiệm cùng văn bản ( SGK / 65,66 )
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Vẻ sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa ý kiến lớn, ý kiến nhỏ, lí lẻ, bằng chứng
trong văn bản
2. Chỉ ra những đặc điểm của văn bản nghị luận
Kẻ bảng vào vở ( sgk/67 )
III. Tổng kết
1. Nội dung
2. Nghệ thuật
VIẾT
VIẾT BÀI VĂN
PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM NHÂN VẬT TRONG MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC
I.Tìm hiểu tri thức về kiểu bài
Xem SGK/67
II. Phân tích kiểu văn bản
Bài mẫu: Phân tích văn bản: “Phân tích đặc điểm nhân vật Bơ-mơn trong
truyện ngắn Chiếc lá cuối cùng”
Yếu tố
Nội dung
M bài
Giới thiu s vic nhân vật và nêu ý kiến v đặc đim ca nhân vật
Thân bài
- Giới thiu thông tin v tác giả v tác phẩm
- Nêu ý kiến ca người viết v đặc đim thứ nht và thứ hai ca nhân
vật…
- Nêu những trích dn từ truyn đ tăng sức thuyết phục
- Phân tích bàn luận dn chứng đ lm r đặc đim nhân vật
Trang 29
Kết bài
Khẳng đnh li ý kiến v đặc đim nhân vật, nêu cảm nghĩ v nhân vật
Người viết có s
dụng yếu t miêu
tả khi thuật li s
kin không
Kết hợp giữa t s và miêu tả
III. Hướng dẫn quy trình viết
Đề bài: Em hãy viết bài văn ( Khoản 400 đến 500 chữ ) phân tích đặc điểm một
nhân vật văn học mà em có ấn tượng sâu sắc )
Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết
a. Xác đnh đ tài
b. Thu thập tư liu
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý
a. Tìm ý
b. Lập dàn ý
Da vo phần tm ý v sơ đồ trang 71 đ lập dn ý chi tiết cho bi văn
Bước 3: Viết bài
Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm ( shk/72 )
- Da vo bảng kim, Hs xem xt v điu chỉnh bi viết
Trang 30
NÓI VÀ NGHE
THẢO LUẬN NHÓM VỀ VẤN ĐỀ GÂY TRANH CÃI
I. Các thao tác tóm tắt: (SGK/72, 73)
Bước 1: Chuẩn bị
- Thành lập nhóm và phân công công vic
- Chuẩn b ni dung bui thảo luận
- Thng nht mục tiêu và thời gian bui thảo luận
Bước 2: Thảo luận
- Trình bày ý kiến ( Theo sơ đồ sgk/ 74 )
- Phản hồi các ý kiến
- Thng nht các ý kiến
II. Thực hành tóm tắt ý chính do người khác trình bày
Hs thc hành
ÔN TẬP
HS làm bài tập sách giáo khoa trang 75 vào v bài tập.
BÀI 4: QUÀ TẶNG CỦA THIÊN NHIÊN
VĂN BẢN 1: CỐM VÒNG
A.TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN ( SGK/76/77 )
1. Tản văn và tùy bút
2. Mạch lạc trong văn bản: đặc điểm và chức năng
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. Chuẩn bị đọc ( SGK/78,79 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Vũ Bằng ( sgk/81 )
2. Tác phẩm: SGk/ 81
Trang 31
- Xuất xứ: trích từ tập Ming ngon Hà Nội (xut bản đầu năm 1960)
- Thể loại: tuỳ bút
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tình cảm, cảm xúc của tác giả
- Tình cảm yêu quý, trân trng, trìu mến, nâng niu từng ht cm.
2. Chất trữ tình trong văn bản
- Phương thức biu đt ch yếu là miêu tả và biu cảm, hài hoà giữa
vẻ đẹp t nhiên v con người.
- Cảm xúc dành cho cô gái làng Vòng gánh cm đi bán.
- Cảm xúc khi miêu tả thành phần cm.
Cảm xúc, suy nghĩ của tác giả bộc lộ trực tiếp, sinh động,
như hoà quyện với hương vị thơm mát thanh khiết của tự nhiên,
với nét đẹp mộc mạc mà nên thơ của đất trời.
3. Cái tôi của tác giả
- Cách nhìn mới mẻ ca Vũ Bằng
Tác giả có tâm hồn phong phú, sâu sắc, tinh tế.
Ch đ văn bản: s trân trng ca tác giả đi với cm v đi với
văn hoá ca dân tc cũng như cách sng đẹp, giu văn hoá ca
người Hà Ni.
III. Tổng kết
1. Nội dung
2. Nghệ thuật
Trang 32
VĂN BẢN 2:
MÙA THU VỀ TRÙNG KHÁNH NGHE HẠT DẺ HÁT
Y phương
I.Chuẩn bị đọc ( sgk/ 82,83 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Y Phương ( sgk/85 )
2. Tác phẩm ( sgk/85 )
a. Thể loại: tản văn.
b. Sản vật: ht dẻ.
III. Suy ngẫm và phản hồi.
1. Nhan đề.
- Mùa thu -> Mùa có thời tiết đẹp, mùa ht dẻ chín.
- Về: tr v, tình cảm thân thương.
- Nghe hạt dẻ hát: ngh thuật nhân hóa, ht dẻ là sản vật là nim
hnh phúc, t hào ca người dân Trùng Khánh.
Gợi tả về lòng tự hào về quê hương với sản vật đặc trưng quý giá.
2. Tình cảm, cảm xúc của tác giả.
- S say mê, t hào ca tác giả đi với ht dẻ, rừng dẻ.
3. Chất trữ tình trong văn bản
- S trù phú ca Trùng Khánh.
- Cuc sng con người v thiên nhiên đt trời hoà quyn, yên bnh, đẹp đẽ
v thơ mng.
4. Cái tôi của tác giả
- Cái tôi tinh tế, đc đáo, mới l chứa đng s nhy cảm với s rung
đng v cảnh vật thiên nhiên.
=> Chủ đề văn bản: Tình cảm say mê, tự hào của tác giả đối
với hạt dẻ, rừng dẻ và tình yêu quê hương của ông.
Trang 33
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM
THU SANG
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Đỗ Trọng Khơi
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ: In trong Tuyn tập thơ Vit Nam 1975-2000
b. Thể loại: thơ lục bát.
II. Suy ngẫm và phản hồi.
1. Bức tranh thiên nhiên lúc “thu sang”.
- Bức tranh thu sang có s kết hợp hài hòa giữa màu sắc và âm thanh.
- Ta có th thy được rõ nét vẻ đẹp ca mùa thu với s sinh đng,
có hồn và tràn ngập sức sng.
2. Tình cảm của tác giả dành cho thiên nhiên
Qua các từ ngữ và hình ảnh kit sức hè, rn lá thu sang, ngậm mảnh
trăng vng, rong chơi,… Tnh cảm ca tác giả được th hin gián
tiếp qua cách miêu tả thiên nhiên.
Trang 34
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN
NGÔN NGỮ CỦA CÁC VÙNG MIỀN
I. Tri thức Tiếng Việt
1. Sự mạch lạc của văn bản
- Mch lc trong văn bản là các câu, các ý, các phần, các đon
trong văn bản đu phải hướng v mt s thng nht, mt ý hay
mt ch đ no đó.
2. Cách xây dựng tính mạch lạc trong văn bản
- Chú trng tính mch lc ca văn bản qua mch chảy chính.
3. Từ ngữ địa phương
- Từ ngữ đa phương là những từ ngữ chỉ được dùng trong phm vi
mt hoặc mt s đa phương nht đnh.
II. Thực hành Tiếng Việt
Bài tập 3:
Văn bản Mùa thu về Trùng Khánh nghe hạt dẻ hát đ cập đến rt nhiu vn đ như:
miêu tả ht dẻ, cm ht dẻ, rừng cây mùa thu, du lch Trng Khánh, con người quê
sng lâu và hin hoà,... nhưng đu xoay quanh mt vn đ trung tâm là ht dẻ và rừng dẻ
Trùng Khánh, món quà mà thiên nhiên ban tặng vào mùa thu, có nhiu công dụng và
lợi ích đi với cuc sng ca con người. Vì thế, VB đảm bảo tính mch lc.
III. Viết ngắn
Đoạn văn biểu cảm trực tip kt hợp biểu cảm gián tip:
ĐỌC MỞ RỘNG:
MÙA PHƠI SÂN TRƯỚC – NGUYỄN NGỌC TƯ
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Nguyễn Ngọc Tư
2. Tác phẩm
a. Thể loại: tản văn; PTBĐ: t s, miêu tả, biu cảm.
b. Mạch cảm xúc:
Trang 35
+ M đầu văn bản là là khung cảnh thiên nhiên quanh con đường quê.
+ Khung cảnh thiên nhiên ca Mùa Chp.
+ Khung cảnh gin phơi, p chui, ....
+ Khung cảnh nhớ li những món ăn ngon.
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Cảm xúc của nhân vật trữ tình
Nhớ nhung, thèm thuồng nhng món ăn mang hương vị quê nh, thương nhng
mảnh đi nghèo khó
=> Tình yêu quê hương sâu nặng
2. Chất trữ tình trong văn bản
- Nỗi nhớ ca mình v "ma phơi sân trước"
- S dụng các từ ngữ miêu tả đã khiến cho quang cảnh thiên nhiên, các s vật, s vic
tr nên gần gũi v thân thuc hơn.
3. Cái tôi của tác giả được thể hiện qua văn bản
- Cái tôi có góc nhìn bao quát v những điu xảy ra trong thời tui thơ ca mình.
bc l được những tình cảm, cảm xúc ca mình
- Ch đ ca văn bản: những kỉ nim tui thơ a v v "ma phơi sân trước".
III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
- Câu chữ đơn giản mà li đẹp l thường
- Cái tôi tinh tế, nhy cảm v giu tnh yêu thương, trân trng những kỉ nim đẹp đẽ
thời u thơ ca mình
2. Nội dung
Văn bản là mt văn bản văn xuôi ngắn gn, mang tính trữ tình, t s, miêu tả sâu sắc
v những kỉ nim đẹp đẽ ca tác giả trước ma phơi sân trước. Qua văn bản, tác giả
bc l trc tiếp tình cảm yêu mến, suy nghĩ vn vương v những kỉ nim nơi đây
Trang 36
VIẾT
VIẾT BÀI VĂN BIỂU CẢM VỀ CON NGƯỜI, SỰ VIỆC
I.Tìm hiểu tri thức về kiểu bài
Xem SGK/90
II. Phân tích kiểu văn bản
Bài mẫu: Phân tích văn bản: “ Cảm nhận về lễ đón giao thừa quê tôi”
Yếu tố
Nội dung
M bài
Giới thiu và biu l cảm xúc chung ca người viết v đi tượng (s vic )
Thân bài
- Trình bày các cảm xúc v đi tượng
- Kết hợp với các yếu t t s đ lí giải cảm xúc
- Kết hợp với các yếu t miêu tả đ lí giải cảm xúc
Kết bài
Khẳng đnh li cảm xúc, rút ra điu đáng nhớ đi với bản thân
III. Hướng dẫn quy trình viết
Đề bài: Em hãy viết bài văn ( Khoản 400 đến 500 chữ ) phân tích đặc điểm một
nhân vật văn học mà em có ấn tượng sâu sắc )
Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết
a. Xác đnh đ tài
b. Thu thập tư liu
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý
a. Tìm ý
b. Lập dàn ý
Da vo phần tm ý v sơ đồ trang 93 đ lập dn ý chi tiết cho bi văn
Bước 3: Viết bài
Trang 37
Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm ( shk/93 )
- Da vo bảng kim, Hs xem xt v điu chỉnh bi viết
ÔN TẬP
1.Tóm tắt đặc điểm của thể loại tản văn, tuỳ bút
Các đặc đim ca th loi tản văn, ty bt:
- Cht trữ tình trong th loi tản văn, ty bt:
- Cái tôi trong tản văn, ty bt:
- Ngôn ngữ tản văn, ty bt:
2. Ôn lại các văn bản đã học
Văn bản
Ch đ
Du hiu nhận
biết cái tôi ca
người viết
Tình cảm, cảm xúc ca người
viết th hin qua ngôn ngữ văn
bản
Cm
Vòng
Nói v Cm làng
Vòng -Mt thức
quà ca lúa non,
đặc bit nht
trong lòng Hà
Ni.
S dụng ngôi
thứ nht làm
nhân xưng
-Ăn miếng cm cho ra miếng
cm; t ra mt chút gì thanh lch,
cao quý; tiếc từng ht rơi, ht
vãi; ăn từng chút mt; nhón từng
chút mt; nhai nh nhẹ; ngm
nghĩ tính cht thơm, tính cht
ngt ca cm; ăn mt miếng
cm vào ming là nut hương
thơm ca cánh đồng quê.
-Mt ngy đầu tháng Tám,
....quê hương lm cho ta nhẹ
nhm v đôi khi...phơi phới.
- Ta vừa nhau nh nhẹ, ... ta sẽ
thy rằng ăn mt miếng cm vào
ming là ta nut cả hương thơm
ca những cánh đồng quê ca
ông cha ta vào lòng.
Mùa thu
Ht dẻ Trùng
S dụng ngôi
- Trên khắp đt nước ta,
Trang 38
v
Trùng
Khánh
nghe
ht dẻ
hát
Khánh vào mùa
thu dưới cái nhìn
đầy t hào ca
người con nơi quê
hương mnh.
thứ nht làm
nhân xưng
không đâu có ging mác lch
ngon ngt v thơm bi như 
Trùng Khánh.
- Cái đó th ...vưn.
- Cm trn ht dẻ là mt thứ
vật quý, dng đ khoản đãi quý
nhân.
- Ht dẻ rơi rơi như mưa
mu nâu. Đó l bản nhc mùa
thu quê tôi không th nào
quên.
- Đó l đim du lch mang màu
sắc, hương v ca tình yêu
Mùa
phơi
sân
trước
Những kỉ nim
tui thơ a v v
"ma phơi sân
trước"
S dụng ngôi
thứ nht làm
nhân xưng
- Chui phơi đ nắng có th
ăn tới ra Giêng, mật lặn vào
trong vừa ăn vừa tợp miếng trà,
hoặc ngào qua với khóm,
me,...đem dầm nước đá ung
cũng ngon thu trời.
- Vậy l nước miếng mình
ứa ra, trên từng mét đường v
nhà ngoi.
- Tâm hồn mt nhoài với những
món ăn cc kì mời gi trong sân
thiên h....
3. Cảm nhận về cái tôi của người viết trong văn bản “Cốm Vng” và “Mùa thu về
Trùng Khánh nghe hạt dẻ hát” .
Trang 39
Văn bản
Cảm nhận cái “tôi” của người viết
Cm Vòng
-Cái tôi ca tác giả Vũ Bằng tinh tế, sâu sắc, có chiu sâu v
văn hóa.
Mùa thu v
Trùng Khánh nghe
ht dẻ hát
- Cái tôi ca tác giả Y Phương mc mc, chân cht; đồng thời
li rt giàu kinh nghim sng và tính triết lí v nhân sinh.
Trang 40
BÀI 5:
TỪNG BƯỚC HOÀN THIỆN BẢN THÂN
(Văn bản thông tin)
Văn bản 1: CHÚNG TA CÓ THỂ ĐỌC NHANH HƠN
Adam Khoo
A. TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN (SGK/97)
1. Kiểu văn bản thông tin:
- Ni dung
- Mục đích, ý nghĩa
- B cục
2. Cấu trúc văn bản thông tin:
- Thông tin cơ bản
- Chi tiết trong văn bản thông tin
- Cước chú
- Tài liu tham khảo
A. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN (SGK/98)
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/98 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: (SGK/98)
2. Trải nghiệm cùng văn bản
a. Thể loại:
b. Xuất xứ:
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Cấu trúc văn bản thông tin:
a. Thông tin cơ bản
- Nhan đề: ngắn gn, kiu câu hi, th hin ni dung chính văn bản.
- Sa-pô: làm theo lời khuyên v hướng dn ca tác giả Adam Khoo đ có th đc
nhanh hơn v nắm bắt thông tin hiu quả hơn.
b. Thông tin chi tiết
- 6 đ mục, 6 phương pháp đc sách
- Hinh ảnh minh ho 1, 2, 3
Trang 41
- Cước chú chân trang giải thích nhan đ văn bản, giải thích s khác bit giữa đc
thầm v đc bằng mắt.
- Tài liu tham khảo cui văn bản trích 6 nguồn tài liu.
2. Kiểu văn bản thông tin:
- Nội dung: Văn bản giới thiu quy tắc, cách thức nâng cao tc đ đc, hot đng đc
sách
- Mục đch, ý nghĩa: gip người đc biết phương pháp, kĩ năng đc sách tăng hiu quả
nắm bắt thông tin
- Bố cục: Các phần, đ mục rõ ràng, các thông tin được trnh by đầy đ, ngắn gn, d
hiu kèm theo hình ảnh minh ha cụ th.
3. Mối quan hệ giữa đặc điểm và mục đích, giữa các thông tin trong văn bản
- B cục với đ mục rõ ràng, kết hợp với hình ảnh minh ha giúp nắm bắt ni dung có
h thng d dàng hơn.
- Thông tin cơ bản ngắn gn, rõ ràng, trng tâm.
Văn bản 2:
CÁCH GHI CHÉP ĐỂ NẮM ĐƯỢC NỘI DUNG BÀI HỌC
– DU GIA HUY –
I.Chuẩn bị đọc ( sgk/ 102 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Du Gia Huy
2. Tác phẩm
a. Thể loại: văn bản thông tin
b. Xuất xứ: In trong Bí kíp ghi chp hiu quả, Di Huân minh ha, Thin Minh dch
c. Bố cục: 2 phần
+ Phần 1 (từ đầu đến “mt trong các cách sau đây”): Giới thiu v ghi chp
+ Phần 2 (còn li): Các cách ghi chp hiu quả
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Kiểu văn bản thông tin:
- Mục đích văn bản: hướng dn hc sinh cách ghi chp khoa hc đ nắm bắt thông tin văn
bản nhanh nht.
Trang 42
- Thông tin cơ bản ca văn bản trên: hướng dn cách ghi chp thông tin nhanh v nắm
thông tin hiu quả.
2. Giới thiệu về ghi chép (SGK/102)
3. Các cách ghi chép hiệu quả
- Lập ra quy tắc ghi chp: chia r các phần
- Hc cách tm ni dung chính
- Phân tích v đi chiếu: thiết lập mi liên h giữa các trng tâm bi hc
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM:
BÀI HỌC TỪ CÂY CAU
(Nguyễn Văn Học)
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Nguyn Văn Hc
2. Tác giả
a. Thể loại: truyn ngắn
b. Xuất xứ: Trích Trò chuyn với hng cau, Báo Quân đi nhân dân, 9/4/20
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Lời hỏi - đáp giữa các nhân vật với nhau và với hàng cau
Các cuộc
hỏi - đáp
Hỏi
Đáp
Giữa “ông”
với “b”
“Nhn lên cây cau con thy điu g?”
“Con thy bầu trời xanh”
Giữa “ông”
với “tôi”
“Nhn lên cây cau cháu thy điu
g?”
“Cháu thy bài hc lm người ngay thẳng. Đó
là triết lí ca ông phải không ?”
Giữa “tôi”
với “ông”
“Vậy nhn lên cây cau, ông đã thy gì
?”
“Ông thy tương lai tươi đẹp ca dòng h ta”
Giữa “tôi”
với hàng cau
1. “Ở trên đó cau có g vui?”
2. “Cau có thy bầu trời cao rng?”
1. Từ trên những tàu cau mt đn chim xòe
cánh bay ra.
2. Những tu cau đung đưa, to ra âm thanh
xào xc.
Trang 43
2. Vai trò của cây cau trong việc thể hiện chủ đề truyện:
- Khơi gợi mỗi người trong gia đnh ca nhân vật "tôi" "mt cách nghĩ", "mt cách
sáng to, cách sng và làm vic.
- Nhân vật xưng "tôi" trò chuyn với hng cau cũng chính l trò chuyn với chính mình
- Ch đ truyn: Mỗi ngưi một cách nghĩ, một “sự thấy” khác nhau. Điều đó lm nên
sự đa tnh cách, khác bit của mỗi ngưi …
3. Bài học từ cây cau và thông điệp của văn bản:
- Lm người phải trung thc, thẳng thắn, có lòng t trng.
- Chúng ta cần biết lắng nghe, tích lũy kinh nghim trên cơ s chn lc đ phát trin
bản thân đng cách, hiu quả
. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THUẬT NGỮ
I. Tìm hiểu bài
II. Tri thức tiếng việt
1. VD1:
a. Lực l tác dụng đẩy, ko ca vật ny
lên vật khác. -> Khoa học tự nhiên
b. Xâm thực l lm hy hoi dần dần lớp
đt đá ph trên mặt đt do các tác nhân:
gió, băng h, nước chảy,... ---> Địa lí
c. Di chỉ l nơi có du vết cư tr v sinh
sng ca người xưa. -> Lịch sử
1. Khái niệm (SGK/97)
Thuật ngữ l những từ, ngữ biu th các
khái nim khoa hc, công ngh, thường
được dng trong các văn bản thông tin
thuc lĩnh vc khoa hc, công ngh v
văn bản ngh luận.
2. VD2
a. Lực l tác dụng đẩy, ko ca vật ny
lên vật khác.
b. Di chỉ l nơi có du vết cư tr v sinh
sng ca người xưa.
=> Không thể thay thế từ “lực” bằng từ
“di chỉ”.
c. Muối là mt hợp cht mà phân t gồm
có mt hay nhiu nguyên t kim loi liên
2. Đặc điểm
- Mỗi thuật ngữ chỉ biu th mt khái nim
v ngược li, mỗi khái nim chỉ được biu
th bằng mt thuật ngữ.
- Thuật ngữ không có tính biu cảm.
Trang 44
kết với mt hay nhiu gc a-xít
=> Mui là mt thuật ngữ KHTN, không
có sắc thái biu cảm
3. VD3
a. Nếu được làm hạt giống đ mùa sau
Nếu lch s chn ta lm đim ta
Vui g hơn lm người lính đi đầu
Trong đêm ti, tim ta lm ngn la.
-> Có tính biu cảm --> biu th mt ẩn ý
trong văn chương hoặc trong đời thường.
b. Hãy chn những ht to, chắc, mng sẽ đ
làm hạt giống.
-> Không có tính biu cảm --> biu th
trong môn sinh hc.
=> Từ ngữ giống nhau nhưng chức
năng nhau.
3. Chức năng
Thuật ngữ được dng đ biu th các khái
nim khoa hc công ngh.
III. Thực hành
Bài tập SGK/107
Trang 45
ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI
PHÒNG TRÁNH ĐUỐI NƯỚC
Nguyễn Trọng An
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Nguyn Trng An
2. Tác phẩm
a. Thể loại: Văn bản thông tin
b. Xuất xứ: Trích trong Cẩm nang phòng tránh đui nước – NXB Kim Đồng năm 2019
c. Bố cục: 4 phần (4 đ mục)
II. Suy ngẫm và phản hồi
Điều
khoản
Phần nêu tên hay tóm tắt điều
khoản
Giải thích điều khoản
Không bơi sau khi ăn
Bi như thế rt có hi cho d dày
Kim tra li đ sâu
Hầu hết những tn thương  vùng c hay lưng
thường do những cú nhảy b nhào hoặc lặn
dưới hồ có mc nước cn
Chỉ bơi  những nơi an ton, cho php
bơi li
Khó mà biết được dưới mặt nước hin hòa kia
ẩn chứa những him ha gì
Không bơi li mt mnh nơi vắng vẻ
Sẽ không ai cứu khi gặp tình hung nguy him
d bơi gii
Không bơi khi quá nóng v mt
Môi trường nước có th làm thân nhit h
xung đt ngt hoặc khiến mt sức nhiu hơn
Không nên bơi li trong vng nước dơ
bẩn hay bùn lầy
Không th nhìn thy được dưới đáy nước và
có th b mắc các bnh ngoài da, ngứa ngáy
khắp người
Không vừa ăn, vừa bơi
Tránh sặc nước
Không bơi khi người có nhiu mồ hôi
hoặc vừa đi ngoi nắng v
D b cảm
Lên bờ ngay khi trời ti có sm chớp
Trang 46
VIẾT:
VIẾT VĂN BẢN THUYẾT MINH:
VỀ MỘT QUY TẮC HAY LUẬT LỆ TRONG HOẠT ĐỘNG
I.Tìm hiểu tri thức về kiểu văn bản
Xem SGK/112
II. Phân tích kiểu văn bản
Bài mẫu: Thuyết minh về một quy tắc trong hoạt động dã ngoại (có cắm trại) ở
địa bàn rừng núi
Yếu tố
Nội dung
M đầu
Nêu tên hot đng, lí do giới thiu quy tắc hot đng
Phần chính
- Nêu bi cảnh cụ th cần áp dụng quy tắc hot đng
- Nêu và thuyết minh điu khoản thứ nht trong quy tắc hot đng
- Nêu và thuyết minh điu khoản thứ hai trong quy tắc hot đng
- Nêu và thuyết minh điu khoản ba trong quy tắc hot đng
- Thuyết minh cụ th hơn v cách thc hin quy tắc hot đng
- Nếu và thuyết minh điu khoản thứ 4 ( cui cùng trong quy tắc hoặt đng )
Kết thúc
Khẳng đnh li các quy tắc, nhận đnh v đ tin cậy, ý nghĩa thc tế ca quy
tắc hot đng
III. Hướng dẫn quy trình viết
Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết
a. Xác đnh đ tài
b. Thu thập tư liu
v mưa
Trang 47
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý
a. Tìm ý
b. Lập dàn ý
Da vo phần tm ý v sơ đồ trang 93 đ lập dn ý chi tiết cho bi văn
Bước 3: Viết bài
Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm ( shk/93 )
- Da vo bảng kim, Hs xem xt v điu chỉnh bi viết
NÓI VÀ NGHE:
GIẢI THÍCH QUY TẮC HOẶC LUẬT LỆ
TRONG MỘT TRÒ CHƠI HAY HOẠT ĐỘNG
CÁC BƯỚC THỰC HIỆN
1. Bước 1: Chuẩn bị nội dung nói
- Xác đnh đ ti, người nghe, mục đích, không gian v thời gian nói (trình bày).
- Xem li dàn ý phần Viết.
- B sung các từ, câu dn dắt, chào hi, kết ni các phần.
- Xác đnh ging k, ngữ điu, điu b, nét mặt,… cho ph hợp với s vic, cảm xúc
trong chuyến đi.
2. Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý
- Đc li bi văn đã viết.
- Xác đnh các ý.
- Lit kê các ý bằng cách gch đầu dòng, ghi các cụm từ chính.
3. Bước 3: Luyện tập và trình bày
- La chn từ ngữ phù hợp với văn nói; ch ý s dụng những từ ngữ chỉ thứ t trình
by các bước, thao tác ca hot đng.
- Dng câu nói đ khích l người nghe thc hin trò chơi hay hot đng: tôi tin rằng,
các bn sẽ d dàng thc hin hot đng, mt l, hai l…
- T tin, thoải mái. Chú ý chào hi khi bắt đầu và cảm ơn khi kết thúc bài nói.
Trang 48
- S dụng phương tin phi ngôn ngữ như nt mặt, c chỉ, điu b, thao tác liên quan
đến trò chơi hay hot đng
- S dụng các phương tin trc quan minh ha như hnh ảnh, sơ đồ, phim ngắn…
- Nêu câu hi đ lôi cun người nghe tham gia tương tác
4. Bước 4: Trao đổi, đánh giá
ÔN TẬP
I.NỘI DUNG BÀI HỌC
1.Ôn tập về đọc: Văn bản “Chúng ta có thể đọc nhanh hơn?”, “Cách ghi chép để nắm
chắc nội dung bài học”, “Phòng tránh đuối nước”.
2. Ôn tập về viết và nói:
3. Ôn tập tổng quát:
II.LUYỆN TẬP
HS làm bài tập sách giáo khoa trang vào v bài tập.
ÔN TẬP CUỐI HỌC KÌ I
I. ĐỌC VÀ TIẾNG VIỆT ( SGK/121,122, 123 )
II. VIẾT, NÓI VÀ NGHE ( SGK/ 124 )
BẢNG HƯỚNG DẪN KĨ NĂNG VIẾT
SGK/ 125
Bài 6:
Trang 49
HÀNH TRÌNH TRI THỨC
VĂN BẢN 1: TỰ HỌC – MỘT THÚ VUI BỔ ÍCH
Nguyễn Hiến Lê
A. TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN (SGK/5)
1. Khái niệm văn bản nghị luận: sgk
2. Đặc điểm văn bản nghị luận: sgk
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/6
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: (SGK/8)
2. Tác phẩm
a. Thể loại: văn ngh luận
b. Xuất xứ: Trích từ tác phẩm Tự học – một nhu cầu thi đại
c. Bố cục: 2 phần
+ Nêu vn đ: Từ đầu -> …một cái thú.
+ Giải quyết vn đ: Còn li
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Nêu vấn đề
- Văn bản được viết ra đ thuyết phục người đc v lợi ích ca vic t hc.
=> Nêu vấn đ trc tip, ngắn gọn, xúc tích
2. Giải quyết vấn đề
a. Ý kin 1: Thú tự học giống thú đi bộ
- Lí lẽ: T hc gip người hc hnh thnh tri thưc mt cách t ch, t do
- Dn chứng: Biết được viên Dạ Minh Châu, khúc Ngh thưng vũ y, kiến thức v côn
trng…
b. Ý kin 2: Thú tự học l phương thuốc cha bnh âu sầu
- Lí lẽ: Vic đc sách gip ta cảm thy đồng cảm, an i
- Bằng chứng: Bnh nhân biết đc sách mau lnh bnh hơn, quá trnh đc sách ca
Mon-ti Mông-te-xki-ơ
c. Ý kin 3: Tự học l thú vui tao nhã giúp nâng tầm tâm hồn ta lên
- Lí lẽ: T hc gip ta tiến b, có th cng hiến cho xã hi
- Bằng chứng:
Trang 50
+ Thầy kí, bác nông phu nhờ t hc m gii ngh, cng hiến -> những người tiêu biu,
quen thuc trong đời sng -> khẳng đnh d bt k ai chỉ cần tm tòi, hc tập th sẽ tiến b
v có th cng hiến cho xã hi
+ Những tm gương nh khoa hc t hc…
-> những người có sức ảnh hưng
=> Nhiu người biết, đáng tin cậy, s đông thừa nhận nên những bằng chứng ny có tác
dụng lm r cho ý kiến ca người viết, d dng được người đc tin tưng, tiếp nhận.
3. Bài học
- T hc hiu quả:
+ Lập kế hoch v mục tiêu cho vic t hc
+ La chn môn hc yêu thích, hc xen kẽ các môn yêu thích v môn không thích
+ Đặt thời gian hc từ ít đến nhiu
+ Tham gia vo nhóm, câu lc b t hc đ trao đi, chia sẻ kinh nghim
+ Chn cách ghi nhớ riêng: viết li nhiu lần trên giy, vẽ sơ đồ h thng, đc to, đc
thầm…
+ Kỷ luật khi hc
+ Thường xuyên t kim tra kiến thức v ôn li
VĂN BẢN 2: BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
Chu Quang Tiềm
I.Chuẩn bị đọc ( sgk/9 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Chu Quang Tim
2. Tác phẩm:
a. Thể loại: văn ngh luận
b. Xuất xứ: In trong “Danh nhân TQ bn v nim vui nỗi buồn ca vic đc sách”
c. Bố cục: 3 phần
+ Từ đầu … “lm kẻ lc hậu”: Tầm quan trng, ý nghĩa ca vic đc sách
+ Tiếp … “Những cun sách cơ bản”: Các khó khăn, thiên hướng sai lch khi đc sách
+ Còn li: Phương pháp đc sách
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Bàn về đọc sách
Trang 51
a. Mục đích của văn bản: Thuyết phục người đc v 2 vn đ:
- Tầm quan trng ca vic đc sách.
- S cần thiết ca vic đc sâu, nghin ngm kĩ khi đc.
b. MQH giữa các ý kiến, lí lẽ, bằng chứng trong VB
=> Các ý kin, lí lẽ, bằng chứng được sắp xp theo trình t hợp lí
2. Bài học
- Đc sau, đc kĩ
- Có kĩ năng đc nhanh, đc lướt
- Cần xác đnh mục tiêu đc đ có cách đc hiu quả.
Đọc kết nối chủ điểm
TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tnh)
I.Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Thanh Tnh
2. Tác phẩm
a. Thể loại: Truyn ngắn
b. Xuất xứ: in trong Tng hợp Văn hc Vit Nam
c. Bố cục: 3 phần
+ Đon đầu (từ đầu đến “trên ngn ni”): Tâm trng nôn nao, háo hức v kỉ nim ngy
tu trường đầu tiên.
Trang 52
+ Đon thứ hai (tiếp theo đến “tôi cũng ly lm l”): Tâm trng nhân vật “tôi” v khung
cảnh  sân trường lng trong ngy khai trường.
+ Đon cui (phần còn li): Cảm xc ca nhân vật "tôi" khi bước vo lớp đón nhận giờ
hc.
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Diễn biến tâm trạng của nhân vật tôi
a. Cảm xúc suy nghĩ của nhân vật “tôi”
- Tôi quên thế no được những cảm giác trong sáng y nảy n trong lòng tôi như my
cnh hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
-> So sánh cảm xc khi nhớ v bui tu trường – “ cnh hoa…đãng” => din tả nim vui,
s náo nức trong tâm hồn ca nhân vật “tôi” khi nhớ li những kí ức mơn man ca bui
tu trường.
- Ý nghĩ thoáng qua y trong trí óc thôi nhẹ nhng như mt ln mây lướt ngang trên ngn
núi.
=> din tả những suy nghĩ thoáng qua mơ hồ đầy non nớt ca nhân vật tôi khi lần đầu tiên
đi hc, với đầy những b ng.
b. Diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi”
- Không còn b ng, sợ st, m cảm thy mi thứ trong lớp hc thân quen, quyến luyến.
- S thay đi tâm trng y l do
+ thầy giáo đón tiếp các em HS mt cách ân cần, nhit tnh, cách bi trí lớp hc, bn ghế.
+ bn bè rt m áp thân thin khiến nhân vật “tôi” cảm thy yên tâm, quyến luyến, quen
thuc.
2. Ý nghĩa nhan đề: Gợi nhắc ct mc quan trng ca đời người, ngy đầu tiên đi hc
với s trân trng, nâng niu.
- Kết ni:
+ Đi hc l quá trnh trau dồi kiến thức trau dồi kiến thức, trí tu v vận dụng nó vo cuc
sng xã hi.
+ T hc gip ta nhớ lâu v b sung kiến thức còn thiếu  nh trường.
+ Đc sách nâng cao kiến thức, kỹ năng, phát trin tư duy, rèn luyn nhân cách con
người.
Thực hành tiếng việt:
LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN: ĐẶC ĐIỂM VÀ CHỨC NĂNG
Trang 53
I. Tìm hiểu bài
II. Tri thức tiếng việt
1. Khái niệm liên kết:
l 1 trong những tính cht quan trng
ca văn bản, có tác dụng lm cho văn
bản tr lên mch lc, hon chỉnh cả v
ni dung v hnh thức.
2. Đặc điểm của 1 văn bản có tính liên
kết:
+ Ni dung các câu các đon thng nht
v gắn bó chặt chẽ với nhau.
+ Các câu, các đon được kết ni với
nhau bằng các php liên kết ph hợp.
Ví dụ: SGK/5
a. Khi đc sách, ta thy trong nỗi buồn kh,
…Bt k ta 1 tnh thế khắt khe, chua chát
no, m sách ra l ta cũng gặp…
-> phép lặp
b. Mỗi loại học vấn đn giai đoạn hôm nay
đu l thnh quả …Các thnh quả đó s dĩ
không b vi lp đi…
-> phép th
c. Hc vn không chỉ l chuyn đc sách,
…Bởi vì hc vn…
-> phép nối
d. Hơn nữa, t hc quả l mt phương thuốc
trị bệnh âu sầu. Theo bác sĩ
E.Gờ-ron-nơ-veo (E. Groenevelt), người H
Lan, những bệnh nhân no biết đc sách
cũng mau khỏe mạnh hơn những bnh nhân
khác.
3. Một số phép liên kết:
+ Php lặp từ ngữ
+ Php thế
+ Php ni
+ Php liên tưng
* Lưu ý :
Php liên kết câu phải được thc hin ít
nht  hai câu. Trong mt câu th không
gi l php liên kết mặc d vn có tác
dụng liên kết.
Trang 54
-> phép liên tưởng
III. Thực hành
HS lm bi tập SGK/14,15
Đọc mở rộng theo thể loại
ĐỪNG TỪ BỎ CỐ GẮNG
(Trần Th Cẩm Quyên)
I. Ôn tập tri thức ngữ văn
Hs xem SGK/5
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Các yếu tố nghị luận trong VB “Đừng từ bỏ cố gắng”
=>Ý kin, l lẽ, bằng chứng được sắp xp theo một trình tự hợp l
Ý kiến: Trong cuc sng con người luôn phải đi mặt với khó khăn,
thách thức, tr ngi; mun thành công phải hc cách chp nhận, đi mặt,
vượt qua tht bi ca chính mình; rút ra bài hc, biến tht bi thnh đòn
bẩy đ hướng đến thành công, không suy sụp hay b cuc.
Lí lẽ + bằng chứng:
- Lí lẽ: Thành công bắt đầu từ những khó khăn, tht bi hàng vn lần. Kiên trì
nỗ lc theo đui ước mơ sẽ tôi luyn bản lĩnh, m rng tầm nhn, trưng thành
hơn.
- Bằng chứng:
+ Thô-mát Ê-đi-sơn từng b đánh giá l “dt đến mức không hc được bt cứ
thứ g’, trải qua nhiu tht bi trước khi phát minh ra dây tóc bóng đèn - phát
minh mang kỉ nguyên ánh sáng cho nhân loi.
+ Ních Vu-chi-xích khiếm khuyết tứ chi có th li, lướt ván, tr thành nhà
din thuyết ni tiếng, lngười truyn cảm hứng cho nhiu người vươn tới
cuc sng không giới hn.
Vấn đề cần bàn luận:
“Đừng từ bỏ cố gắng”
Trang 55
2.Mục đích của văn bản: thuyết phục người đc hiu được trong cuc sng luôn có
những khó khăn, th thách v tht bi nhưng con người cần phải nỗ lc, có ý chí v nim
tin ắt sẽ thnh công.
Viết:
VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
VỀ MỘT VẤN ĐỀ TRONG ĐỜI SỐNG
I.Tìm hiểu tri thức về kiểu văn bản
Xem SGK/17
II. Phân tích kiểu văn bản
Bài mẫu: Phân tích văn bản: Ý nghĩa ca s tha thứ
- Mục đích ca bi viết:
Thuyết phục mi người cần biết tha thứ khi ai đó phm lỗi
lầm
- Ý kiến ca người viết:
V ý nghĩa ca s tha thứ: Tha thứ l điu cần thiết trong
cuc sng.
- Du hiu ca bi văn
ngh luận:
+ Nêu được vn đ cần
bn luận:
+ Có lí lẽ, dn chứng cụ
th:
+ Th hin được y kiến
ca người viết v vn đ
cần bn luận
+Ý nghĩa ca s tha thứ
+ Lí lẽ:
Tha thứ to cơ hi cho con người sa chữa lỗi lầm
Không ai tránh khi những sai lầm
S tha thứ sẽ cho con người đng lc sa sai
+ Th hin được kiến tán thnh ca người viết v vn đ
cần bn luận
- Chức năng ca phần m
bi: Giới thiu vn đ cần
bn luận và nêu rõ kiến
ca người viết
Giới thiu vn đ s tha thứ v nêu kiến tha thứ l cần
thiết
- Bằng chứng ca s tha
thứ:
+ Những bức thư gi lời xin lỗi ca phm nhận trong tri
giam Gia Trung gi người b hi đã nhận được hng chục
thư hồi âm
Trang 56
+ Ý kiến ca nh văn Gu-i-li-am A-thơ-rơ Gu-ơ- rơ: Cuc
sng nếu không có tha thứ th chỉ l t ngục
+ Nghiên cứu cảu bác sĩ Ca-ren Xơ-goát: s tha thứ gip
giải ta căng thẳng…
- Đon văn có chức năng
giải thích v đon văn có
chức năng b sung, xem
xt vn đ từ nhiu khía
cnh.
Đon văn (2), (5), (7)
Kết bi: Đ xut giải pháp
+ Đặt mnh vo v trí ca người khác đ c gắng hiu h
+ Viết thư cho người từng mắc lỗi đ th hin s tha thứ v
tnh yêu thương
-> Giải pháp khả thi
Khi viết văn ngh luận
cần:
-
Khi viết bi văn ngh luận v mt vn đ trong đời
sng cần đưa ra những ý kiến, lí lẽ hợp lí, bên cnh đó
l bằng chứng r rng, xác thc, đa dng; các lí lẽ
bằng chứng cần được sắp xếp theo mt trnh t hợp
lí đ th hin r quan đim tán thnh hay phản đi ca
người viết .
III. Hướng dẫn quy trình viết
1. Bước 1: Chuẩn b trước khi viết
2. Bước 2: Tm ý v lập dn ý (xem dn ý SGK/21)
3. Bước 3: Viết bi
4. Bước 4: xem li, chỉnh sa, rt kinh nghim
Nói và nghe:
TRÌNH BÀY Ý KIẾN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TRONG ĐỜI SỐNG
Trang 57
Đề bài: Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) về một vấn đề trong đời sống
mà em quan tâm.
Bước 1: Xác đnh đ tài, không gian và thời gian nói
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý:
Bước 3. Luyn tập và trình bày
Bước 4: Trao đi v đánh giá
ÔN TẬP
I. NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Ôn tập về đọc: đặc đim ca văn bản ngh luận v 1 vn đ trong đời sng.
2. Ôn tập về viết và nói:
- Các php liên kết
- Trnh by ý kiến v 1 vn đ đời sng
3. Ôn tập tổng quát:
II. LUYỆN TẬP
HS lm bi tập sách giáo khoa trang 26 vo v bi tập.
BÀI 7: TRÍ TUỆ DÂN GIAN
VĂN BẢN 1: NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT
( Tục ngữ )
A.TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
Khái nim tục ngữ: SGK/27,28
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/29 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
Câu 1: - Trời nắng chóng trưa, trời mưa chóng ti:
→Ngày nắng: trời nóng nên cảm thấy buổi trưa đến sớm
→Ngày mưa: trời âm u nên cảm thấy tối đến sớm.
Câu 2: Trăng quầng thì hn, trăng tán th mưa
Trang 58
→Quanh mặt trăng nếu chỉ có một quầng sáng thì thường trời sẽ oi bức và khô
còn nếu có vầng sáng nhiều màu sắc bao quanh thì trời sẽ mưa trong những ngày
tiếp theo
Câu 3: Gió heo may, chuồn chuồn bay thì bão
→Khi trời nổi gió heo may và chuồn chuồn bay ra nhiều thì sắp có bão.
Câu 4:Tháng giêng rt đi, tháng hai rt lc, tháng ba rét nàng Bân.
→Tháng riêng thời tiết rét đậm, rét hại. Tháng 2 rét vừa tạo thuận lợi cho sự hồi
sinh của cây cối, tháng 3 cái rét kéo dài vài ngày.
Câu 5:Nếu chuồn chuồn bay thp tức trời sẽ mưa, bay cao trời sẽ nắng v bay vừa trời
sẽ râm.
Câu 6: Ma hè đêm ngắn, ngy di; ma đông đêm di, ngy ngắn
III.Suy ngẫm và phản hồi
Hon thnh các câu hi sách giáo kho vo v
IV.Tổng kết
1.Nghệ thuật”: Din đt ngắn gn; có vần, nhp điu, kết cu đi xứng, nhân quả.
2.Nội dung: Các câu tục ngữ v thời tiết là những bài hc quý giá ca nhân dân ta.
Trang 59
VĂN BẢN 2:
NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT
I.Chuẩn bị đọc ( sgk/31 )
II.Trải nghiệm cùng văn bản
1. Đọc: (SGK)
2. Chú thích ( SGK )
III.Suy ngẫm và phản hồi
1. Đặc điểm của các câu tục ngữ.
Xác đnh s chữ, s dòng, s vế ca cáccâu tục ngữ từ s 1 đến s 5.
Câu
S chữ
S dòng
S vế
1
4
1
2
2
8
1
2
3
8
1
2
4
6
1
2
5
10
1
2
6
14
2
3
→Tác dụng: làm cho các câu tục ngữ có nhịp điệu, có hình ảnh
2. Nội dung của các câu tục ngữ
Câu 1:
Ngh thuật so sánh
Ni dung: câu tục ngữ khẳng đnh vai trò quan trng ca đt đai.
Câu 2:
Con người đẹp nhờ khoác trên mnh b quần áo mắc tin, sang trng, la tt l v được
chăm bón phân.
Câu 3:
Cày sâu thì lúa tt, v đt có tơi xp lúa mới d hút màu; ví như cơm nhai kỹ thì rut
hp thụ được.
Câu 4: Mt kinh nghim trồng trt, khoai trồng rung l mới tt, nhưng m thì phải
gieo rung quen mới tt.
Trang 60
Câu 5: Kinh nghim trong trồng trt thường th đến tháng ba âm lch hoa mu rt cần
nước nên cơn mưa lc ny rt có ích nhưng đến tháng tư lc y cây trồng đang trong quá
trnh phát trin ít cần nước nên những cơn mưa lớn sẽ lm hư đt, hư cây trồng.
Câu 6: nói v hin tượng sau mưa ro kèm theo sm chớp thì cây trồng rt tt và cho
năng sut cao.
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM
TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG
I.Trải nghiệm cùng văn bản
1.Đọc
2.Chú thích
II. Suy ngẫm và phản hồi
1.Mối quan hệ giữa tục ngữ v sáng tác văn chương.
- Nhân dân ta đã mượn hình ảnh nàng Bân may áo rét cho chồng đ nói v cái rt. Đó
là cái rét cui cùng ca ma đông xảy ra vào tháng 3, khi mà thời tiết đt nhiên tr
lnh ngay giữa những ngày nắng liên tiếp.
- Câu Chim trời cá nước, ai được ny ăn : ca cải thiên nhiên ban tặng không ca
riêng ai, s chiếm hữu là không hn chế.
=> S dụng tục ngữ lm tăng hiu quả và giá tr biu đt cho tác phẩm
2. Những lưu ý khi đọc và sử dụng tục ngữ.
-Cần s dụng đng ngữ cảnh, đng ý nghĩa v câu chuyn được nói đến trong văn
bản.
Mt s câu tục ngữ được s dụng trong tác phẩm văn chương:
“Bảy ni ba chm với nước non” (Bánh trôi nước).
“Đừng xanh như lá bc như vôi” (Mời trầu).
“C đm ăn xôi xôi li hẩm” (Lm lẽ).
Trang 61
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THÀNH NGỮ , TỤC NGỮ + NÓI QUÁ VÀ NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I.Tri thức tiếng Việt
1.Thành ngữ :
Khái nim: Là mt tập hợp từ c đnh
VD: Chậm như rùa, nhanh như cắt, đen như cột nhà cháy,..
Chức năng: lm cho lời nói, câu văn tr nên giàu hình ảnh, cảm xúc (là 1 b phận ca
câu).
2.Nói quá:
-Khái nim: là bin pháp phóng đi mức đ, quy mô, tính cht ca s vật, hin tượng
được miêu tả.
- Chức năng: nhằm nhn mnh, gây n tượng, tăng sức biu cảm cho s din đt.
VD: Tát cạn biển Đông.
*Nói giảm nói tránh
-Khái nim:là bin pháp dùng cách din đt tế nh, tránh gây cảm giác quá đau buồn,
ghê sợ, nặng n, tránh thô tục, thiếu lch s.
VD:
+S dụng những từ đồng nghĩa, gần nghĩa: qua đi, mất, ra đi, từ trần,..
+S dụng cách nói đi lập: Bạn ấy không được cao; Bạn ấy hát chưa hay;…
+S dụng cách nói hàm ý:
A: Bn Nam hc Toán gii không?
B: Mình thấy trong các môn thì bạn ấy học văn rất tốt, rất có khiu văn chương.
II.Thực hành tiếng Việt: BT sgk/35
Trang 62
ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI
NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
I.Trải nghiệm cùng văn bản
1.Đọc SGK
2.Chú thích SGK
II. Suy ngẫm và phản hồi: Đặc điểm nghệ thuật của tục ngữ.
1.Số chữ, số dòng, vế câu
Câu tục ngữ
S chữ
S dòng
S vế
1
4
1
2
6
8
1
2
8
8
1
2
9
8
2
2
2.Hiệp vần, loại vần
Câu tục ngữ
Cặp vần
Loi vần
3
Thầy-mày
Vần cách
4
Thầy -tày
Vần cách
5
Cả-ngã
Vần cách
7
Non-hòn
Vần cách
8
Bn-cn
Vần cách
→Câu văn có hnh ảnh, nhp điu.
3.Biện pháp tu từ: ẩn dụ
Từ ngữ
Ý nghĩa - Bin pháp tu từ
“Ăn quả”
Hưng thành quả
“Nhớ kẻ trồng cây”
Biết ơn những người đã to ra thành quả
“Sóng cả”
Khó khăn, th thách
“Ngã tay chèo”
Buông xuôi, không tiếp tục nữa
“Mi sắt”
“Nên kim”
-Kiên trì, n lc vượt qua khó khăn th thách
-Đt được thành quả
Trang 63
.
VIẾT: VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TRONG ĐỜI SỐNG
I. Quy trình viết
Ni dung trang 37, 38, 39 SGK
II. Luyện tập
Đ bi: Viết bi văn ngh luận v mt câu tục ngữ, danh ngôn bn v mt vn đ trong
đời sng.
NÓI VÀ NGHE: XÂY DỰNG VÀ TÔN TRỌNG Ý KIẾN KHÁC BIỆT
Chủ đề trao đổi: Trao đi ý kiến v hai câu tục ngữ: “Một giọt máu đo hơn ao nước
lã”, “Bán anh em xa mua láng giềng gần”.
Bước 1: chuẩn b
Bước 2: Trao đi
Trang 64
ÔN TẬP
Câu 1: SGK/41
Câu 2: Hãy xác đnh s dòng, s chữ, các cặp vần, các vế, bin pháp tu từ trong các
câu tục ngữ sau:
Câu tục ngữ
S dòng
S chữ
Các cặp vần
Các
vế
Bin pháp tu từ
a
1
8
Đen-đèn
2
Ẩn dụ
c
2
14
Ao- rào
4
Từ trái nghĩa
Câu 3:
Thành ngữ
Tục ngữ
-Là các cụm từ c đnh
-Là mt câu ngắn gn và có hoàn chỉnh v cu to
ngữ pháp.
-Chưa din đt được mt ý trn vẹn
- Din đt được mt ý, ni dung trn vẹn hoàn chỉnh.
Câu 7:
Trí tu dân gian là kho tàng tri thức được đc kết từ trí tu và kinh nghim sng bao
đời ca dân tc.
BÀI 8: NÉT ĐẸP VĂN HÓA VIỆT
(Văn bản thông tin)
Văn bản 1: TRÒ CHƠI CƯỚP CỜ
A.TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN ( SGK /43 )
1/ Văn bản thông tin giới thiệu một quy tắc hoặc luật lệ trong tr chơi hay hoạt
động:
* V cấu trúc: Loi văn bản ny thường có 3 phần:
- Phần 1: Giới thêu mục đích ca quy trnh thc hin trò chơi.
- Phần 2: Lit kê những g cần chuẩn b trước khi thc hin trò chơi hay hot đng.
- Phần 3: Trnh by các bước cần thc hin.
* V đặc điểm hình thức: Loi văn bản ny thường s dụng các con s (1, 2, 3,...), từ
ngữ chỉ thời gian đ giới thiu trnh t thc hin.
2/ Cách triển khai ý tưởng và thông tin trong văn bản thông tin .
- Theo trật t thời gian ; theo quan h nhân qa ; theo mức đ quan trng ca thông tin ...
- Khi viết, người viết có th kết hợp nhiu cách trin khai ý tưng v thông tin, nhưng
thường chn mt cách trin khai chính đ lm ni bật thông tin.
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Trang 65
I.Chuẩn bị đọc: sgk/45
II/ Trải nghiệm cùng văn bản: Trò chơi cướp cờ
1/ Đọc.
2/ Nội dung: Cách chơi cướp cờ, lưu ý khi chơi...
3. Thể loại và phương thức biểu đạt chính:
- Th loi: Văn bản thông tin. Cụ th l văn bản thông tin giới thiu v mt quy tắc trong
trò chơi.
- Phương thức biu đt chính: Thuyết minh
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Mục đích của văn bản Trò chơi cướp cờ và đặc điểm .
a. Mục đích của VB: Giới thiu v cách thức thc hin trò chơi cướp cờ
b. Các đặc điểm :
-Về cầu trúc: gồm 3 phần: (a) Giới thiu mục đích ca quy
trình; (b) Lit kê những thứ cần chuẩn b trước khi chơi; (c) Trnh by cách chơi.
-Về từ ngữ : s dụng những từ ngữ chi thời gian như: đầu tiên, tip theo,
-Về loại từ : câu s dụng nhiu đng từ.
-Về đề mục: s dụng đ mục đ tóm tắt những thông tin chính ca VB như a. Mục
đích, b. chuẩn b, c. Hướng dn cách chơi.
-Về phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ: S dụng hnh ảnh minh ho cách chơi.
2. Cách triển khai văn bản thông tin:
VB Trò chơi cướp c ch yếu trin khai thông tin theo trật t thời gian : đầu tiên, tip
theo, sau đó, kt thúc.
3.Hình ảnh minh họa và cước chú trong VB
- Hnh ảnh minh ha: Hnh vẽ trò chơi (phương tin phi ngôn ngữ trong VB) lm cho
thông tin được r rng, gip người đc hnh dung v d nhận biết cách chơi.
- Cước ch: Gip vic đc hiu thông tin trong VB thuận lợi hơn.
VĂN BẢN 2: CÁCH GỌT CỦ HOA THỦY TIÊN
( Theo Giang Nam)
Trang 66
I.Chuẩn bị đọc ( sgk/47 )
II.Trải nghiệm cùng văn bản
1. Đọc văn bản, giải thích từ khó.
- Đc
- Tm hiu v giải thích từ khó tr.48 sgk))
2. Tác giả: Giang Nam
3. Thể loại và phương thức biểu đạt chính:
- Thể loại: văn bản thông tin giới thiu v mt quy tắc trong hot đng.
- Phương thức biểu đạt chính: Thuyết minh
III. Suy ngẫm và phản hồi
1/ Tìm hiểu nội dung thông:
a. Nội dung thông tin của VB
*Thông tin cơ bản: Cách gt c hoa thy tiên
*Thông tin chi tiết:
B1: Chuẩn bị: Dụng cụ v chn c thy tiên.
- Dụng cụ cắt tỉa gt.
- C thy tiên.
B2: Ngâm nước và gọt tỉa
- Ngâm v thay nước đng kĩ thuật.
- Gt tỉa c thy tiên kho lo: Tác giả miêu tả quá trnh gt tỉa ny qua nhiu công đon
phức tp.
B3: Thủy dưỡng:
- Ngâm dưng thy tiên;
- Thc, hãm thy tiên;
- Chỉnh lá, chỉnh hoa.
b. Cách triển khai ý tưởng và thông tin trong VB
- Tác giả kết hợp nhiu cách:
+ Ch yếu l trnh t thời gian;
+ Theo mi quan h nhân quả.
- Cu trc v đặc đim hnh thức với mục đích viết ca VB
2. Hình ảnh minh họa và cước chú
Trang 67
- Hnh ảnh minh ha: gip người đc hnh dung r v các bước cần thc hin trong hot
đng gt c hoa thy tiên.
- Cước ch: Gip vic đc hiu thông tin trong VB thuận lợi hơn.
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM
HƯƠNG KHÚC (Nguyễn Quang Thiều)
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Nguyn Quang Thiu
a. Đ ti: Văn hóa ẩm thực Vit
b. Thể loại, phương thức biểu đạt:
- Thể loại: Văn bản tản văn.
- Phương thức biểu đạt:: T s kết hợp miêu tả v biu cảm.
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Chất trữ tình trong văn bản
- Cht trữ tình th hin vẻ đẹp ca cảm xc, suy nghĩ, vẻ đẹp ca hình ảnh
bánh khúc to nên rung đng thẩm mĩ cho người đc. Những tình cảm đó
được bc l qua hình ảnh chiếc bánh khúc tui thơ.
2. Cái tôi trong VB
- Th hin qua từ nhân xưng “tôi”; th hin trc tiếp và gián tiếp qua cách
tác giả k và tả v cách bà làm bánh khúc.
- Tác giả th hin s yêu thương, trân quý, nâng niu chiếc bánh y như nâng
niu tt cả những g đẹp nht ca tui thơ v đặc bit trong đy còn có những
kí ức rt đẹp và m áp v người bà.
3. Ngôn ngữ của VB
- Ngôn ngữ mc mc, chân thật, bình d; văn phong trong sáng, gợi hình,
gợi cảm.
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Trang 68
(Đặc điểm và chức năng của số từ)
I. Lý thuyết về số từ: đặc điểm và chức năng
1/ Ví dụ: sgk/44
(1)- Các từ ngữ in đậm b sung ý nghĩa cho các từ:
+hai –> chàng
+một trăm – >ván cơm nếp
+một trăm –> np bánh trưng
+chín –> ngà
+chín –> ca
+chín – hồng mao
+một – >đôi.
– Các từ được b sung đu thuc từ loi danh từ, v ý nghĩa s lượng cho danh từ.
- Các từ ngữ in đậm đứng trước danh từ chỉ s lượng m nó b sung.
(2) - Các từ in đậm b sung ý nghĩa cho các từ:
+thứ–> sáu => “sáu” b sung ý nghĩa v thứ t cho danh từ “thứ”, đứng
sau danh từ “thứ”.
+hai – >vợ chồng => “hai” b sung ý nghĩa v s lượng cho danh từ “vợ chồng”
đứng trước danh từ “vợ chồng”
=> Các từ hai, một trăm, chín, một, sáu trong các ví dụ trên được
gọi là số từ.
2/ Kết luận
a. Khái niệm
Số từ l những từ chỉ s lượng v thứ t ca s vật.
b. Đặc đim v chức năng ca s từ:
- Khi biu th số lượng s vật, s từ thường đứng trước danh từ. S từ chỉ
s lương bao gồm:
+ S từ chỉ s lượng chính xác. VD: mt, hai, ba, bn,...
+ S từ chỉ s lượng ước chừng. VD: vi, mươi, dăm...
– Khi biu th số thứ tự ca danh từ, s từ thường đứng sau danh từ.
VD: s nhà mười bảy, phòng s sáu,...
II.Thực hành: SGK/54
Trang 69
ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI
KÉO CO
(Trần Thị Ly)
I. Trải nghiệm cùng văn bản “Kéo co”
1. Đọc
2. Tác giả: Trần Th Ly
- Xuất xứ: In trong Trò chơi Dân gian Nam Bộ, NXB Hi Nh văn, 2017.
3. Thể loại và phương thức biểu đạt chính:
- Thể loại: Văn bản thông tin giới thiu v mt quy tắc trong trò chơi.
- Phương thức biểu đạt chính: Thuyết minh
II. Suy ngẫm và phản hồi
1/ Nội dung thông tin của văn bản và cách triển khai thông tin trong VB
a. Nội dung thông tin trong VB
* Thông tin cơ bản: Giới thiu trò chơi ko co - mt trò chơi dân gian
* Thông tin chi tiết bậc 1
(1) a. Người chơi
(2) b. Chuẩn b:
(3) c. Hướng dn cách chơi.
(4) d. Quy đnh trò chơi
b. Cách triển khai ý tưởng và thông tin trong VB:
- Trnh t thời gian.
2/ Cấu trúc và đặc điểm hình thức với mục đích viết của VB
- Mục đích viết ca VB: Giới thiu v cách thức thc hin trò chơi ko co
- Các đặc đim sau ca văn bản đã góp phần thc hin mục đích đó.
3/ Hình ảnh minh họa và cước chú trong VB
- Hnh ảnh minh ha: đ hỗ trợ cho vic biu đt thông tin.
- Cước ch: Gip vic đc hiu thông tin trong VB thuận lợi hơn.
VIẾT: VIẾT VĂN BẢN TƯỜNG TRÌNH
I. Tìm hiểu chung về văn bản tường trình
1. Khái niệm
- Là kiu văn bản thông tin, trnh by tường tận, r rng, đầy đ v din biến ca
mt s vic “đã gây hậu quả v có liên quan đến người viết”, trong đó nêu r mức đ
thit hi (nếu có) v xác đnh trách nhim ca người viết đi với s vic.
Trang 70
2.Yêu cầu
- Phần m đầu;
- Ni dung bản tường trình;
- Phần kết thúc.
II. Hướng dẫn phân tích kiểu văn bản
* Bước 1: Đọc VB tường trình
- Đc VB ( tr.60, sgk)
- Xem cách tường trình v vic làm v chậu cây lớp 7A2
* Bước 2: Nhận xét, phân tích các yêu cầu
- Da vào du hiu trong VB, xác đnh phần m đầu, ni dung tường trình và kết thúc.
- Phần m đầu trình bày những ni dung:
+ Quc hiu, tiêu ngữ
+ Đa đim và thời gian viết bản tường trình.
+ Tên VB và tóm tắt s vic tường trình
+ Người nhận bản tường trình
+ Thông tin người viết bản tường trình
- Ni dung tường trình gồm những ni dung:
+ Thời gian, đa đim xảy ra, những người tham gia, din biến s vic.
+ Nguyên nhân ca s vic
+ Hậu quả ca s vic
+ Xác đnh rõ trách nhim ca người viết tường trình
- Phần kết thúc gồm những ni dung:
+ Lời đ ngh
+ Lời hứa
+ Chữ kí và tên ca người viết tường trình.
II.Thực hành
Đề bài: Vit văn bản tường trình v một s việc xảy ra ngoài ý muốn trong trường
m em đã chứng kin hoặc tham gia.
(Hs vit vào tập)
NÓI VÀ NGHE: TRAO ĐỔI MỘT CÁCH XÂY DỰNG,
TÔN TRỌNG CÁC Ý KIẾN KHÁC BIỆT
Trang 71
I.Chủ đề trao đổi: (đã giao nhiệm vụ từ tiết trước)_
Ch đ: Trong lớp em, có bn cho rằng trò chơi đin t có nhiu tác hi nhưng cũng có
bn khẳng đnh nó vn có những lợi ích nht đnh. Vậy ý kiến ca em l g? Em sẽ trao
đi với các bn như thế no?
GV chia thành 2 dãy để HS trao đổi theo chủ đề trên.
II. Thực hành
Trao đi ý kiến v trò chơi đin t
Lợi ích
Tác hi
-
*Chuẩn bị cách trao đổi:
Em v các bn thng nht mt s vn đ đã nêu trong sgk.
Bước 2. Trao đổi
- Trình bày ý kiến.
- Tiếp nhận, phản hồi ý kiến ca người khác và bảo v ý kiến ca mình.
ÔN TẬP
Câu 1:
Văn bản
Phương diện
so sánh
Tr chơi cướp cờ
Cách gọt hoa thủy tiên
Những đim
ging nhau (ni
dung, đặc đim
hnh thức)
+ Dng đ giới thiu mt quy tắc hoặc luật ltrong trò chơi hay hot
đng.
+ Trin khai thông tin chính theo trnh t thời gian.
+ Đu dng phương tin phi ngôn ngữ l hnh ảnh minh ha đ bsung
ni dung cho văn bản.
Những đim
khác nhau (ni
dung, đặc đim
hnh thức)
+ Giới thiu với bn đc v quy
tắc, luật l trong mt trò chơi
+ Giới thiu mục đích ca trò
chơi cướp cờ.
+ Lit kê những g cần chuẩn b
trước khi thc hin trò chơi
+ Trnh by các bước cần thc
hin khi chơi
+ Giới thiu với bn đc v quy tắc
trong hot đng
+ Giới thiu mục đích ca quy trnh,
lit kê những g cần chuẩn b trước
khi thc hin, trnh by các bước
thc hin gt c hoa thy tiên.
+ S dụng các con s, thuật ngữ,
Trang 72
+ S dụng đ mục.
- HS về nhà làm bài 2-6 vào vở luyện tập.
------------------Hết--------------------
Bài 9: TRONG THẾ GIỚI VIỄN TƯỞNG
(TRUYỆN KHOA HỌC VIỄN TƯỞNG)
VĂN BẢN 1: DÒNG “SÔNG ĐEN”
Giuyn Véc-nơ (Jules Verne)
A.TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN (SGK/67)
1. Truyện khoa học viễn tưởng:
L loi truyn hư cu v những điu din ra trong mt thế giới giả đnh, da
trên tri thức khoa hc v trí tưng tượng ca tác giả. Truyn khoa hc vin
tưng có các đặc đim như sau:
2. Đặc điểm truyện:
– Đề ti.
– Cốt truyn
– Tình huống truyn.
– Sự kin.
– Nhân vật.
– Không gian, thi gian.
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. Chuẩn bị đọc ( sgk )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: (SGK/74)
2. Trải nghiệm cùng văn bản
a. Thể loại: Truyn
b. Xuất xứ: Nằm trong chương 14 tác phẩm Hai vạn dặm dưới biển.
c. Tóm tắt:
Truyn xoay quanh cuc sng ca Nt Len, giáo sư A-rô-nắc v Công-xây khi h b rơi
xung bin v được tu Nau-ti-lx cứu. H đã xảy ra cuc mâu thun khi h đi vo hải
lưu ca dòng "Sông đen" v kế hoch chy trn hay l cng nhau quan sát, tm hiu
những điu hay ho dưới đáy bin ny. Được chứng kiến tận mắt những cảnh đẹp mê hồn
Trang 73
đó, dường như mỗi người đu thả hồn, chăm ch, đầy thích th với cảnh vật m quên đi
cuc tranh luận trước đó v h dần hiu ra thế giới đặc bit với những bí mật thầm kín
ca người thuyn trưng đầy bí ẩn Nê-mô.
III. Suy ngẫm và phản hồi
* Đặc điểm truyện:
=>Truyện khoa học viễn tưởng được viết theo thể hư cấu về một điều giả định được
dựa trên tri thức khoa học và trí tưởng tượng của người viết truyện.
VĂN BẢN 2: XƯỞNG SÔ-CÔ-LA (CHOCOLATE)
Rô-a Đan (Roald Dahl)
I.Chuẩn bị đọc ( sgk )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Rô-a Đan SGK/79
2. Tác phẩm:
a. Thể loại: Truyn KHVT.
b. Xuất xứ: Trích Charlie và nhà máy sô-cô-la.
c. Tóm tắt:
+ Ông Quơn-cơ dn 5 đứa trẻ đến thăm nh máy sô-cô-la.
+ Ông đầy t ho khi giới thiu v dòng sông, con thác, hoa, c đặc bit.
+ Sác-li, cng ông ni v bn trẻ ngắm dòng sông sô-cô-la khng lồ v con thác nho
sô-cô-la.
+ Được tận mắt chứng kiến các loi cây c, hoa k l, vừa trồng lm đẹp phong
cảnh nh máy, vừa ăn được, có v đường mm, v bc h rt thơm ngon.
+ Được tận mắt nhn thy những người công nhân tí hon Umpơ-Lumpơ.
Đề tài
Sự kiện
Tình huống
Nhân vật
Không gian,
thời gian
Những ngy đầu
ca hnh trnh hai
vn dặm dưới
bin trên con tu
Nau-ti-lúx.
- Suy nghĩ v thuyn
trưng Nê-mô.
- Cuc tranh cãi giữa
giáo sư với Nt-len.
- Thích thú, say mê
trước cảnh đẹp dưới
lòng đi dương.
Cuc tranh luận đầy
mâu thun ca giáo sư
A-rô-nắc v Nt-len
trong con tàu
Nau-ti-lx ca thuyn
trưng bí ẩn Nê-mô
dưới lòng đi dương.
giáo sư
A-rô-nắc,
Nét-len,
Công-xây
- Không gian:
dưới lòng đi
dương.
- Thời gian: giả
đnh.
Trang 74
III. Suy ngẫm và phản hồi
1/ Nhân vật ông Quơn-cơ
=>Ông Quơn-cơ là người có khả năng phi thường, có thể tạo ra những điều kì diệu.
2/ Một số yếu tố của truyện khoa học viễn tưởng
- Đề tài: ứng dụng khoa hc trong xây dng nh máy sản xut sô-cô-la.
- Không gian: trong xưng sô-cô-la ca ông Quơn-cơ.
- Nhân vật được đặt trong tình huống: tham gia cuc phiêu lưu vo mt nh máy
sô-cô-la k l v chứa nhiu bí ẩn.
Đọc kết nối chủ điểm
TRÁI TIM ĐAN-KÔ (DANKO)
I/ Trải nghiệm cùng văn bản:
- Tác giả: Sgk
II/ Suy ngẫm và phản hồi:
1/ Tóm tắt truyện:
Thời điểm
Thái độ
Hành động
Khi giới thiu với mi
người v tầm quan trng
ca xưng sô-cô-la
- Nhn mnh đây l trung tâm thần kinh,
trái tim ca nh máy.
- Khẳng đnh ông ch trng lm cho
xưng sô-cô-la phải đẹp.
- Nhắc bn trẻ đừng quá phn khích.
- Vừa nói vừa ly chùm chìa
khóa, m xưng nh máy.
Khi giới thiu v vẻ đẹp
ca không gian nh máy,
v những sáng chế c, hoa
có th ăn được.
- T ho v vẻ đẹp, nt đc đáo nhà máy.
- Ging đầy tru mến, mời mi người
nếm th hoa, c.
- Giơ chiếc can ra chỉ vo các
bụi cây, cánh đồng c, v hoa.
->Nhân vật th hin đặc đim ca nhân vật truyn khoa hc vin tưng.
Trang 75
- Đan-kô dn đường cho mi người đi vo rừng.
- Đường đi gian nan, đon người mt lả, mt tinh thần.
- H không dám th nhận s yếu hèn m đ lỗi cho Đan-kô.
- Hai bên bắt đầu cãi nhau khiến rừng cũng phải gầm lên.
- Đan-kô cảm thy phn ut, nhưng lòng vn thương mi người.
- Anh x toang lồng ngc, dứt trái tim ra v giơ cao lên đầu. Đon người sng st, đứng
trơ ra như phỗng.
- Đan-kô yêu cầu mi người đi tiếp, h xông lên theo anh, sung sướng mê cuồng.
- Chng Đan-kô bật lên tiếng cười t ho, rồi gục xung v chết. Đon người mải vui
sướng nên không h đ ý rằng anh đã chết. Mt người nhn thy v gim lên trái tim ca
anh.
2/ Yếu tố truyện khoa học viễn tưởng:
Yếu tố
Văn bản Trái tim Đanko
Không
gian
- Không gian rừng gi, đầm lầy nguyên sinh gắn với huyn thoi v người
anh hng ca b lc.
Thời gian
- Mơ hồ, không xác đnh, được bao ph trong mn sương ca huyn thoi,
ca kí ức xa xưa qua lời k ca b lão I-dec-ghin.
Nhân vật
- Nhân vật người anh hng Danko l nhân vật được xây dng từ trí tưng
tượng.
Chi tiết/
Hnh ảnh
- Những hnh ảnh: Danko x toang lồng ngc, Danko ly trái tim ra soi
đường, trái tim cháy sáng như ánh đuc, trái tim vn cháy khi Danko gục
chết, trái tim b gim lên vn bừng ánh la, … l hnh ảnh chỉ có trong trí
tưng tượng.
Thực hành tiếng việt:
MỞ RỘNG THÀNH PHẦN CHÍNH VÀ TRẠNG NGỮ TRONG CÂU BẰNG
CỤM TỪ
I. Cách mở rộng thành phần chính và trạng ngữ trong câu bằng cụm từ:
(1) Trong những cánh đồng c, mao lương/đua sắc.
C V
Trang 76
(2) Trong những cánh đồng c, hàng ngàn cây mao lương hoa vàng /đua sắc.
C V
-> Chủ ngữ trong câu (1) là một từ, chủ ngữ trong câu (2) là một cụm từ.
1/ Mở rộng vị ngữ bằng cụm từ
(1) Đó/chính là một điều bí mật
C V
(2) Đó/chính là một điều bí mật mà tôi muốn chia sẻ với bạn.
C V
-> Vị ngữ trong câu (2) có cấu tạo phức tạp hơn vị ngữ trong câu (1) .
2/ Mở rộng trạng ngữ bằng cụm từ
(1) Trước ánh sáng, bóng ti tan tác v run lẩy bẩy, nho xung cái mm hôi thi ca
đầm lầy nơi rừng sâu ni thẳm.
(2) Trước ánh sáng của trái tim Đan- kô, bóng ti tan tác v run lẩy bẩy, nho xung
cái mm hôi thi ca đầm lầy nơi rừng sâu ni thẳm.
-> Trạng ngữ trong câu (2) có cấu tạo phức tạp hơn trạng ngữ trong câu (1) /
-> Việc mở rộng thành phần chính và trạng ngữ bằng cụm từ làm cho việc miêu tả
chi tiết, rõ ràng hơn.
* Nhận xét:
Các cách m rng thnh phần chính v trng ngữ trong câu bằng cụm từ:
-
Biến CN, VN v TN trong câu từ 1 từ thnh 1 cụm từ.
- Biến CN, VN v TN trong câu từ cụm từ có thông tin đơn giản thnh cụm từ phức tp
có những thông tin cụ th, chi tiết hơn.
II.Thực hành: Bài tập sgk/83
Đọc mở rộng theo thể loại
MỘT NGÀY CỦA ICH-CHI-AN
– Alexander Romanovich Belyaev–
I. Trải nghiệm cùng văn bản
- Th loi: Truyn khoa hc vin tưng
- Xut xứ: Trích trong truyn “Người cá”
II. Suy ngẫm và phản hồi
Trang 77
Viết
VIẾT ĐOẠN VĂN TÓM TẮT VĂN BẢN
I. TÌM HIỂU TRI THỨC KIỂU VĂN BẢN ( SGK /89 )
1. Thế nào là đoạn văn tóm tắt VB
- Đon văn tóm tắt VB được viết đ trnh by ngắn gn ý chính được nêu trong VB. Vic
viết đon văn tóm tắt VB gip chng ta nhận ra ni dung chính ca VB.
2. Yêu cầu của đoạn văn tóm tắt VB
- Đảm bảo yêu cầu v hnh thức ca đon văn.
- Tóm tắt các ý chính ca VB gc.
- Đảm bảo yêu cầu v đ di ca đon văn.
- Đảm bảo ni dung chính ca VB
3. Cấu trúc của đoạn văn tóm tắt VB: gồm 2 phần
- Giới thiu nhan đ v tác giả ca VB cần tóm tắt.
- Trnh by ngắn gn các ý lớn, ý b trợ được nêu trong VB.
II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂM VĂN BẢN
Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết
- Xác đnh đ ti: La chn văn bản truyn/ văn bản ngh luận
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý
Đặc điểm của truyện
khoa học viễn tưởng
Thể hiện trong Một ngày của Ích- chi- an
Đề tài
Khoa hc thay đi tim năng ca mt con người
Tình huống
Ích-chi-an được phu thuật thnh người cá, có khả năng lặn v sng dưới
đáy bin.
Sự kiện
+ Ích-chi-an bơi theo dòng hải lưu ra bin.
+Ích-chi-an vui đa cng những ch cả, thưng thức vẻ đẹp ca bin.
+Ích-chi-an cứu những ch cá b đánh dt vo bờ bin sau cơn bão.
Nhân vật
Ích-chi-an
Không gian
Đáy bin, mặt bin, bờ bin
Thời gian
Mt ngy ca người cá  đáy bin
Trang 78
- Xác đnh các s vic/luận đim chính, các chi tiết quan trong trong VB v trnh bày
mi quan h giữa các yếu t ny.
-Sắp xếp các s kiên/luận đim chính theo trnh t hợp lí. (theo gợi ý sgk/91)
Bước 3: Viết đoạn
- Da vo dn ý, viết thnh mt đon văn hon chỉnh.
- Đảm bảo yêu cầu v hnh thức đon văn, v đ di ca đon.
Bước 4: Chỉnh sửa và chia sẻ
- Đc li bản thảo ca cá nhân, t kim tra, điu chỉnh ni dung cu trc ca bi.
- Rt kinh nghim
- Chia sẻ bi cng các bn.
III/ HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH VIẾT ( SGK/90/91 )
Đ bi: Em hãy viết mt đon văn (từ 150- 200 chữ) đ tóm tắt mt văn bản ngh luận
hoặc mt truyn ngắn m em thích.
Nói và nghe: THẢO LUẬN NHÓM VỀ MỘT VẤN ĐỀ GÂY TRANH CÃI
Chủ đề:
CĐ 1: Ông Quơn-cơ có sai không khi c tình th thách năm đứa trẻ lúc tham quan nhà
máy sô-cô-la với ý đồ chn người thắng cuc đ trao tặng nhà máy?
CĐ 2: Ích-chi-an l người may mắn được trao năng lc lm người cá hay l người bt
hn?
CĐ 3: Bác sĩ Xan-va-tô là nhà khoa hc ti năng hay l mt tên ti phm
1. BƯỚC 1: CHUẨN BỊ ( SGK/92/93 )
- Thành lập nhóm và phân công công vc
+ nhóm nh 1: Đồng tình
+ nhóm nh 2: Không đồng tình
- Chuẩn b ni dung bui thảo luận:
+ HS đc li VB, tìm hiu kĩ nhân vật, chuẩn b lí lẽ và bằng chứng đ làm sáng t
quan đim
-Thng nht mục tiêu và thời gian thảo luận
2. BƯỚC 2: THẢO LUẬN ( SGK/93/94 )
- Đi din nhóm sẽ trình bày ý kiến thng nht ca nhóm mình da trên những lí lẽ,
dn chứng m các nhóm đã tranh luận, phản bin.
Trang 79
- HS tập nói mt mnh trước gương.
- HS tập nói trước nhóm/t.
Ý kiến đồng tnh
Ý kiến phản đi
Lí lẽ
Dn chứng
=> Ý kiến thống nhất.
ÔN TẬP
I. NỘI DUNG BÀI HỌC
Tóm tắt nét đặc sắc truyện KHVT đã học:
Dng “Sông Đen”
Xưởng Sô-co-la
Một ngày của
Ích-chi-an
Đề tài
Nhân vật
Sự kiện
Không gian
Thời gian
II. LUYỆN TẬP
HS làm bài 3,4,5,6 SGK/95 vo v bi tập.
Văn bản 1: ĐỢI MẸ
- Vũ Quần Phương-
A.TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
Thơ và sự thể hiện tình cảm, cảm xúc trong thơ (SGK/96)
BÀI 10
LẮNG NGHE TRÁI TIM MÌNH
( THƠ )
Trang 80
- Thơ: Được sáng tác đ bc l tnh cảm, cảm xc ca nh thơ trước khoảnh khắc ca
đời sng.
- Ngôn ngữ thơ: Có khả năng truyn cảm, lan ta tnh cảm, cảm xc qua cách dng từ
ngữ, hnh ảnh, vần, nhp các bin pháp tu từ.
B.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/98/99 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: SGK/99
2. Tác phẩm:
- Th loi: thơ
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tình cảm của em bé với mẹ
- Đợi mẹ: ngồi đợi mẹ mi mòn.
- Từ ngữ, hnh ảnh: ngồi nhn, ln, trông chờ,..; vầng trăng non, mẹ bế vo nh... Nhân
hóa
- Hnh tượng đc đáo, thi v lm r tnh yêu mẹ ca b (chờ mẹ đến ng quên ngoi đầu
hè) cũng như tnh yêu b ca mẹ (âu yếm, thương yêu)
2. Tâm trạng của tác giả
Tnh cảm ca con với mẹ, mẹ với con l 1 trong những tnh cảm thiêng liêng, trân quý
nht ca con người
→Tác giả bày tỏ sự yêu thương, gắn kết với người thân.
Văn bản 2:
MỘT CON MÈO NẰM NGỦ TRÊN NGỰC TÔI
- Anh Ngọc-
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/100 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
Trang 81
1. Tác giả: SGK/101
2. Tác phẩm:
- Th loi: thơ
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Nét độc đáo của bài thơ
Nét độc đáo của bài thơ
Nhận xét
Hình
ảnh thơ
(chú
mèo)
Đôi mắt trong veo, đôi mắt biếc trong veo
Chú mèo d thương, xinh xắn
đáng yêu
Hm răng di nhn hoắt
Như đứa trẻ giữa vòng tay p
Đôi tai vnh ngây thơ
Cái đuôi di bướng bỉnh
Hàng ria mép ngang tàng
Biện
pháp tu
từ
So sánh: như đứa trẻ giữa vòng tay p
Chú mèo thơ ngây tựa một đứa trẻ
Ẩn dụ: Móng vut ca đêm
Gợi hình ảnh sinh đng
Đip từ: “ng đi” (6 lần)/ “được” (2 lần)
Th hin s vỗ v, p ca nhân
vật tôi dành cho chú mèo
Nhịp thơ
Nhp 3/5; 5/; 2/2/3/2
Gợi nhp điu nhẹ nhàng, tình cảm
Từ ngữ
Dùng nhiu tính từ: “Nhn hoắt” “ngây thơ”
“bướng bỉnh” “ngang tng”…
Phác ha sinh đng, cụ th hình
ảnh chú mèo
Yu tố
miêu tả
và t s
Chi tiết miêu tả hình ảnh chú mèo
K chuyn chú mèo nằm ng trên ngc
Gợi lên hình ảnh chu mèo nh d
thương v th hin s gắn bó thân
thiết giữa nhân vật tôi và chú mèo
2. Tình cảm cảm xúc của nhà thơ
- Hình ảnh được nhắc li tới hai lần: “trên ngc tôi mt chú mèo nằm ng”.
- Những từ ngữ th hin cảm xúc, mi quan h ca nhân vật tôi dnh cho ch mèo đang
ng:
+ Nằm nghe nhịp nhàng thánh thót.
+ Trái tim tôi hòa nhịp trái tim mèo.
+ Trái tim tôi một phút bỗng mềm đi.
Trang 82
+ Lâng lâng hạnh phúc.
+ Được âu ym, vuốt ve, đùm bọc.
+ Được âm thầm ct tiếng ca ru
- Tình cảm ca nhân vật tôi (nh thơ): Gắn bó, ch che, yêu thương đm bc và luôn
cảm thy hnh phc, vui sướng khi được bên cnh chú mèo.
3. Thông điệp của bài thơ
- Hãy biết yêu thương, ch che cho những loài vật nh bé gần gũi quanh mnh, biết yêu
thương đồng loi.
- Hãy đ trái tim mnh được rung cảm đ biết sng sâu, sng chậm, sng ý nghĩa hơn.
Đọc mở rộng theo thể loại
MẸ
- Đỗ Trung Lai-
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Đỗ Trung Lai
2. Tác phẩm:
- Th loi: thơ
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Hình ảnh người mẹ
- Hình dáng mẹ
+ Theo thời gian, cây cau ngy cng phát trin, cao lớn, xanh tt.
+ Mẹ cng ngy cng gi đi.
-> đi lập tương phản. Nỗi xót xa ca người con khi mẹ cng ngy cng gi yếu.
- Hành động của mẹ
+ Khi con còn b: b cau lm tư.
+ Hin ti: cau b lm tám mẹ còn ngi to.
+ Tác giả mượn hnh ảnh nhai trầu quen thuc đ khắc ha người mẹ. Miếng trầu b nh
gợi ra tui gi móm mm ca mẹ.
2. Tình cảm của người con dành cho mẹ
+ Nâng: s trân trng, nâng niu miếng trầu - hnh ảnh tượng trưng cho mẹ.
Trang 83
+ Cầm: tnh cảm dồn nn, chứa đng bao xót xa, tnh cảm ca con dnh cho mẹ
=> Qua hnh ảnh miếng cau khô, ta cảm nhận được nỗi nim ca con dnh cho mẹ. Con
thu hiu những khó nhc, cay đắng ca đời mẹ, trân trng những hi sinh mẹ đã dnh
cho con nhưng không khi đau đớn trước những vt vả ca mẹ.
- Sao mẹ ta gi? => Câu hi tu từ th hin s vô vng, s bt lc ca người con không th
níu ko thời gian chậm li, níu ko mẹ  li mãi mãi bên con.
Đọc kết nối chủ điểm
LỜI TRÁI TIM
- Paulo Coelho-
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Paulo Coelho
2. Tác phẩm:
- Xut xứ: trích trong tác phẩm Nhà giả kim
- Ni dung: Là câu chuyn đầy ý nghĩa v cuc hnh trnh đi tm v chinh phục ước
mơ, qua đó tác giả gi gắm nhiu thông đip ý nghĩa v cuc đời.
II. Suy ngẫm và phản hồi
PHIẾU BÀI TẬP
Câu
Nội dung câu hỏi
Câu trả lời của em
1
Theo nhà luyn kim đan, v sao cậu
bé chăn cừu cần lắng nghe tiếng nói
trái tim mình?
“Vì tim đâu th kho báu  đó”. “Vì chẳng bao
giờ bắt trái tim im lặng được. Ngay cả khi cậu làm
như không thèm nghe nó nói th nó vn luôn
trong con người cậu, nhắc đi nhắc li những điu
cậu nghĩ v cuc đời và thế giới”.
2
Nhà luyn kim đan khuyên cậu bé
chăn cừu lm g đ không b trái
tim đánh bt ngờ?
Hiu rõ trái tim mình, lắng nghe nó nói, hiu rõ nó
mun g, ước mơ g th sẽ biết cách ng x phù
hợp.
Trang 84
Thực hành tiếng việt:
NGỮ CẢNH VÀ NGHĨA CỦA TỪ TRONG NGỮ CẢNH
I. Tri thức tiếng việt
1. Ngữ cảnh
- Ngữ cảnh có th là mt tình hung, mt đon văn, mt câu, mt cụm từ v cũng có
th là mt từ.
- Có vai trò quan trng trong vic la chn từ ngữ khi viết hoặc nói và hiu nghĩa ca
từ khi đc hoặc nghe.
VD:
Người cha chỉ người sinh ra ta.
Người cha chỉ Bác Hồ.
2. Nghĩa của từ trong ngữ cảnh
- Trong mỗi ngữ cảnh, từ th hin khả năng kết hợp với các yếu t khác, qua đó b l
mt nghĩa xác đnh no đó.
- Khi gặp mt từ không biết nghĩa, có th da vào ngữ cảnh đ xác đnh nghĩa ca từ.
VD1: SGK/97
3
Em có đồng tình với ý kiến ca nhà
luyn kim đan “Sợ phải đau kh
còn đau đớn hơn l chính s đau
kh, v chưa từng có trái tim nào
phải chu đau kh khi tìm cách thc
hin ước mơ” không? V sao?
Đồng tình.
Vì: khi ta sng và nỗ lc theo những hoài bão,
khát vng thì cuc sng sẽ vô cng ý nghĩa, tràn
đầy hnh phúc cho dù có chông gai, hoặc có tht
bi ta cũng hc được bài hc cho chính mnh đ
tiếp tục c gắng.
4
Đon trích có nhiu lời thoi nói v
s cần thiết ca vic lắng nghe
tiếng nói trái tim. Lời thoi nào em
yêu thích nht? Vì sao?
- “Trái tim cậu đâu th kho báu cậu tm cũng 
đó.”
- “Chưa từng có trái tim nào phải chu đau kh khi
tìm cách thc hin ước mơ.
Trang 85
- Khúc khuỷu: có nhiu đon gp khúc ngắn, ni nhau liên tiếp rt nguy him.
- Da vào ngữ cảnh “nhiu đon gp khúc ngắn, ni nhau liên tiếp” trong câu văn trên
đ xác đnh nghĩa ca từ
VD2: SGK/97
- Phát minh: Tìm ra cái có cng hiến cho khoa hc v loi người.
- Da vào mt s ví dụ cụ th : “máy hơi nước, đin, tivi, máy vi tính.”
VD3: SGK/97
- La: mu đ ca hoa lu.
Nghĩa ca từ la trong ngữ cảnh trên s dụng với nghĩa ẩn dụ không dng theo nghĩa
thông thường.
II.Thực hành tiếng việt: SGK/104
Đọc mở rộng theo thể loại
MẸ
– Đỗ Trung Lai–
I. Trải nghiệm cùng văn bản
II. Suy ngẫm và phản hồi
Trang 86
Viết:
VIẾT BÀI VĂN BIỀU CẢM VỀ CON NGƯỜI
I. Tri thức kiểu bài ( xem lại bài 4 )
1. Ôn tập khái niệm bài văn văn biểu cảm
Kiu văn bản trình bày cảm xúc ca người viết v đi tượng
2. Yêu cầu:
- Tình cảm trong sáng, chân thật
- S dụng ngôi thứ nht đ chia sẻ cảm xúc
- Phương thức kết hợp: miêu tả và t s
- B cục: 3 phần
II. Hướng dẫn phân tích kiểu văn bản ( sgk/107 )
Bài văn: Người bạn yêu quý của tôi (SGK/107)
1. Bi văn được viết đ biu l tnh cảm: quý mn một ngưi bạn
2. B cục: 3 phần
- MB: giới thiu, bc l cảm xúc v người bn
- TB: bày t cảm xúc v người bn theo trình t
- KB: Khẳng đnh tnh cảm, cảm xúc v người bn. Rt ra điu đáng nhớ đi với bản
thân.
III. Hướng dẫn quy trình viết ( sgk/108/109 )
1. Chuẩn b trước khi viết
2. Tm ý, lập dn ý
3. Viết bi
4. Xem li v chỉnh sa, rt kinh nghim.
Trang 87
Nói và nghe:
TRÌNH BÀY Ý KIẾN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TRONG ĐỜI SỐNG
I. Chủ đề: Ý nghĩa của tình bạn ( sgk/111 )
1. Bước 1: xác đnh đ tài, thời gian và không gian nói
2. Bước 2: tìm ý và lập dàn ý
3. Bước 3: luyn tập và trình bày
4. Bước 4: trao đi v đánh giá
II. Thực hành
ÔN TẬP BÀI 10
Hướng dn hc sinh hoàn thành các câu hi sgk/112
ÔN TẬP CUỐI HỌC KÌ II
I. ĐỌC VÀ TIẾNG VIỆT
( SGK/113 – 115 )
II. VIẾT, NÓI VÀ NGHE
( SGK/116 )

Preview text:

BÀI 1: TIẾNG NÓI CỦA VẠN VẬT ( THƠ BỐN CHỮ, NĂM CHỮ )
VĂN BẢN 1: LỜI CỦA CÂY (Trần Hữu Thung)
A.TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN (SGK/10)
1. Thơ bốn chữ, năm chữ ( sgk )/10
2. Hình ảnh trong thơ ( sgk/11)
3. Vần, nhịp và vai trò của vần, nhịp trong thơ ( sgk/11.12)
4. Thông điệp (sgk/12 )
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. Chuẩn bị đọc ( sgk / 13,14 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: (SGK/15)
2. Tác phẩm tiêu biểu ( sgk/ 15 )
a. Thể loại: Thơ 4 chữ
b. Xuất xứ: In trong Những bài thơ em yêu, Phạm Hổ, Nguyễn Nghiệp tuyển chọn
c. Bố cục: 2 phần
d. Chủ đề: Bài thơ thể hiện tình yêu thương, trân trọng những mầm xanh thiên nhiên.
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Quá trình sinh trưởng của hạt
- Khổ 1: HẠT lặng thinh
- Khổ 2: MẦM nhú lên giọt sữa, biết nói thì thầm
- Khổ 3: MẦM được chăm sóc như đứa trẻ sơ sinh
- Khổ 4: MẦM kiêng gió kiêng mưa, lớn lên nhờ đón tia nắng hồng
- Khổ 5: CÂY đã thành, lá xanh bập bẹ tiếng nói Trang 1
- Khổ 6: CÂY bập bẹ xưng họ tên, hứa hẹn góp xanh cho đời
2. Tình cảm, cảm xúc của tác giả
Từ ngữ, hình ảnh Tình cảm
Mối quan hệ của tác giả với thiên nhiên “Hạt nằm lặng
Gần gũi, giao cảm mạnh mẽ với thiên thinh”, “Nghe bàn nhiên Yêu thương, trìu
tay vỗ”, “Ghé tai mến, nâng niu, trân nghe rõ”, “Nghe trọng mầm mở mắt”, “Nghe tiếng ru hời”…
-> nhân hóa, điệp ngữ
=> Miêu tả sống động quá trình sinh trưởng từ mầm thành cây. Tạo nên sự gần gũi,
gắn bó giữa hạt mầm, cây và con người.
3. Nhận xét về vần, nhịp
- Cách gieo vần chân: mình-thinh; mầm-thầm; giông-hồng;... - Ngắt nhịp: 2/2, 1/3
4. Thông điệp: Hãy lắng nghe lời của cỏ cây loài vật để biết yêu thương, nâng đỡ sự
sống; mỗi con người, sự vật, dù là nhỏ bé, đều góp phần tạo nên sự sống. IV. Tổng kết
1. Nội dung: quá trình hạt phát triển thành cây. Qua đó, thể hiện tình cảm, cảm xúc
nâng niu, trân trọng mà tác giả dành cho mầm cây.
2. Nghệ thuật: Biện pháp tu từ nhân hóa, điệp ngữ VĂN BẢN 2: SANG THU Trang 2 (Hữu Thỉnh)
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/15 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản 1. Tác giả (SGK/16)
2. Tác phẩm tiêu biểu ( sgk/16 )
a. Thể loại: Thơ 5 chữ
b. Xuất xứ: In trong “Từ chiến hào đến thành phố”, 1991
c. Bố cục: 3 phần
d. Chủ đề: miêu tả sự chuyển mình của đất trời từ cuối mùa hạ sang thu, cảm nhận tinh
tế của tác giả về thiên nhiên, những suy ngẫm về bước đi của thời gian.
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Thời điểm miêu tả bức tranh thiên nhiên
- Vào khoảnh khắc giao mùa giữa mùa hạ sang mùa thu.
- Dấu hiệu nhận biết: + Nhan đề:
+ Những tín hiệu: Sương chùng chình; chim bắt đầu vội vã; nắng; mưa
2. Cách miêu tả chuyển động của thiên nhiên
- Những từ ngữ, hình ảnh: hương ổi phả vào trong gió se, sương chùng chình, chim vội
vã, đám mây vắt nửa mình, cơn mưa vơi dần
=> sự tinh tế, nhạy cảm trong tâm hồn nhà thơ
3. Cách ngắt nhịp, gieo vần - Ngắt nhịp: 3/2, 2/3
→ Góp phần thể hiện chút xao xuyến, bâng khuâng của nhà thơ
- Gieo vần: Gieo vần chủ yếu là vần chân (se-về, vã-hạ) Trang 3
→ Tạo sự liên kết giữa các dòng thơ, câu thơ và tạo nhạc điệu cho bài thơ. 4. Thông điệp
- Thông điệp: Cần biết lắng nghe, cảm nhận thiên nhiên bằng tất cả các giác quan để
đón nhận những món quà vô giá thiên nhiên III. Tổng kết 1. Nội dung
Cảm nhận tinh tế cùng sự quan sát tỉ mỉ của tác giả về sự biến chuyển của đất trời từ
cuối mùa hạ sang thu. Từ đó bộc lộ tình yêu thiết tha với thiên nhiên.
2. Nghệ thuật
Thể thơ năm chữ, nhiều những hình ảnh sinh động hấp dẫn. Ngôn ngữ thơ trong sáng,
giản dị, gợi nhiều cảm xúc
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM VĂN BẢN: ÔNG MỘT (Vũ Hùng)
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/16,17 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản ( sgk/ 17,18 )
1. Tác giả: Vũ Hùng
2. Tác phẩm tiêu biểu
a. Thể loại: truyện ngắn
b. Xuất xứ: trích từ Phía Tây Trường Sơn, in trong Những truyện hay viết cho thiếu nhi
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tình cảm của con voi
- Với Đê đốc Lê Trực: nó ủ rũ, gầy rạc đi, đứng buồn thiu, bỏ ăn, không đụng đến một
ngọn mía, một sợi cỏ…
- Với người quản tượng: giúp người quản tượng phá rẫy, kéo gỗ; xuống làng; nó rống
gọi rộn ràng từ xa; Khi quản tượng mất: nó quỳ xuống giữa sân, rống gọi rền rĩ mãi… Trang 4
=> Tình cảm yêu thương, tôn trọng, gắn bó của con voi dành cho hai người chủ nhân của mình.
2. Cách cư xử của người quản tượng và dân làng
- Khi còn sống chung: người quản tượng rất quan tâm, chăm chút cho con voi - Khi con voi về rừng:
+ Dâng làng: háo hức chào đón
+ Người quản tượng: như trẻ lại; dẫn nó đi tắm; thiết đãi nó cả nương mía…
=> Cả người quản tượng và dân làng đều yêu quý, quan tâm và chăm lo cho con
voi như người thân của mình.
3. Mối quan hệ giữa con người với tự nhiên: Con người với tự nhiên hoàn toàn có
thể trở thành bạn bè, người thân và quan tâm, chăm sóc lẫn nhau. III. Tổng kết 1. Nội dung
Đoạn trích trên giúp người đọc hiểu về mối quan hệ gắn bó, khăng khít như tình cảm
ruột thịt giữa con người với thế giới tự nhiên
2. Nghệ thuật
- Ngôn từ trong sáng, bình dị, gần gũi với cuộc sống đời thường
- Lối viết hấp dẫn, thú vị I. Tìm hiểu bài
II. Tri thức tiếng việt 1. VD1: 1. Khái niệm
a. Viên quan ấy đã đi Phó từ là những từ chuyên đi kèm với danh từ, động từ, nhiều nơi…
tính từ để bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ, tính từ. Trang 5
b. Cái áo này đẹp lắm.
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: PHÓ TỪ 2. VD2: SGK/12 2. Phân loại
a. Vào những ngày ấy…
a. Phó từ chuyên đi kèm trước danh từ: bổ sung ý
nghĩa về số lượng cho danh từ, chẳng hạn: những, các,
mọi, mỗi, từng,…
b. Phó từ chuyên đi kèm trước động từ, tính từ: bổ
b. …không đụng vòi sung ý nghĩa: đến…
- Quan hệ thời gian: đã, sẽ, đang, sắp, mới
- Mức độ: thật, khá, rất
- Sự tiếp diễn tương tự: cũng, vẫn, cứ, còn
- Phủ định: không, chưa, chẳng
- Cầu khiến: hãy, đừng, chớ
c. Phó từ chuyên đi kèm sau động từ, tính từ: bổ sung ý nghĩa: c. Tôi tợn lắm
- Mức độ: lắm, cực kì, quá
- Khả năng: được, có thể
- Kết quả - hướng: được, ra, vào
III. Thực hành tiếng việt: (SGK/19) IV. Viết ngắn
Viết đoạn văn ngắn (khoảng 6-8 câu) thể hiện cảm xúc
của em với một loài cây, trong đó có sử dụng 1 phó từ Trang 6
ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI
VĂN BẢN: CON CHIM CHIỀN CHIỆN (Huy Cận)
I. Ôn tập tri thức ngữ văn Xem SGK/10,11
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Thể loại: thơ bốn chữ
2. Gieo vần, ngắt nhịp
3. Hình ảnh độc đáo
4. Biện pháp tu từ
5. Cảm xúc của tác giả 6. Thông điệp Trang 7 VIẾT
LÀM MỘT BÀI THƠ BỐN CHỮ HOẶC NĂM CHỮ
I. Tìm hiểu tri thức về kiểu văn bản Xem SGK/22
II. Phân tích kiểu văn bản
Bài mẫu: Phân tích văn bản “Nắng hồng” Stt Câu hỏi Câu trả lời 1 Thể thơ 5 chữ 2 Hình ảnh
Mặt Trời, chim sẻ, mưa phùn, ngõ quê, cây khoác
áo nâu, áo trời xám, chim sẻ, ong, áo choàng… 3 BPNT
So sánh, nhân hóa, ẩn dụ 4
Vì sao khi sáng tác Sự vật, hiện tượng hiện lên sinh động, hấp dẫn, độc
thơ văn cần sử dụng đáo, tạo ra được nét riêng trong cảm nhận, tăng sức
các biện pháp nhân gợi hình, gợi cảm hóa, so sánh 5 Vần
- Vần chân (gieo ở các tiếng cuối các dòng thơ): đâu
– nâu, ngắt – hát, nhà – hoa, ngõ – mờ – nhỏ , lửa –
đưa – cửa, đầy – tay,…
- Vần lưng (gieo ở các tiếng giữa các dòng thơ):
giấu – sâu, trong – cóng, đang – choàng,… 6
Chỉ ra cách nhìn Hai khổ thơ này, tác giả đã không chỉ đơn thuần
mới lạ ở hai khổ miêu tả lại những hình ảnh sống động của thiên cuối
nhiên ngày đông lạnh giá mà còn giúp bạn đọc tìm
lại cái ấm áp của “giọt nắng hồng” mùa xuân qua
hình ảnh người mẹ đi chợ về Trang 8 7
Em học được điều - Gieo vần cho bài thơ bằng cách sử dụng các từ
gì về cách làm bài ngữ có vần giống hoặc gần giống nhau ở các vị trí
thơ bốn chữ hoặc phù hợp (cuối các câu, giữa các câu thơ). năm chữ
- Sử dụng các biện pháp tu từ phù hợp để miêu tả
các đối tượng trong bài thơ
- Sử dụng ngôn từ, hình ảnh độc đáo, ấn tượng, mới
mẻ để gợi tả âm thanh, hình ảnh, màu sắc…
III. Hướng dẫn quy trình viết
Đề bài: Hãy làm một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ thể hiện cảm xúc của em về
sự vật, hiện tượng nào đó của thiên nhiên hoặc cuộc sống. BƯỚC 1 Trước khi viết:
- Xác định mục đích viết, người đọc và nội dung. BƯỚC 2
Tìm ý tưởng cho bài thơ BƯỚC 3 Làm thơ
- Chọn những từ ngữ thích hợp.
- Dùng các biện pháp tu từ như nhân hoá, so sánh, ẩn dụ điệp từ, điệp ngữ, ... để tăng
hiệu quả thể hiện của bài thơ. - Ngắt nhịp phù hợp - Đọc diễn cảm BƯỚC 4
Chỉnh sửa và chia sẻ Trang 9 VIẾT
VIẾT ĐOẠN VĂN GHI LẠI CẢM XÚC VỀ
MỘT BÀI THƠ BỐN HOẶC NĂM CHỮ
I. Tìm hiểu tri thức về kiểu văn bản
1. Kiểu văn bản: biểu cảm, thể hiện cảm xúc về 1 bài thơ ( sgk/25 )
2. Phân tích kiểu văn bản: SGK/26
a. Trình bày cảm xúc về một bài thơ: Nắng hồng của tác giả Bảo Ngọc
- Mở đoạn: Giới thiệu nhan đề, tác giả và nêu ấn tượng, cảm xúc chung về bài thơ. - Thân đoạn:
+ Trình bày cảm xúc về bài thơ.
+ Chỉ ra những từ ngữ thể hiện cảm xúc của người viết.
+ Liệt kê những chi tiết, hình ảnh được trích từ bài thơ
+ Ghi lại từ ngữ dùng để liên kết câu
- Kết đoạn: Khái quát lại những ấn tượng, cảm xúc về bài thơ.
b. Yêu cầu đối với đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ:
- Sử dụng ngôi thứ nhất để chia sẻ cảm xúc
- Đảm bảo cấu trúc ba phần: SGK/25
II. Hướng dẫn quy trình viết BƯỚC 1
Chuẩn bị trước khi viết:
- Xác định đề tài và thu thập tư liệu BƯỚC 2 Tìm ý, lập dàn ý Trang 10
- Tìm ý: đọc diễn cảm bài thơ, xác định chủ đề và tìm từ ngữ, hình ảnh.
- Lập dàn ý: Sắp xếp các ý đã tìm được thành một dàn ý hoàn chỉnh.
1. Mở đoạn: Giới thiệu nhan đề, tác giả và nêu ấn tượng, cảm xúc chung về bài thơ
2. Thân đoạn: trình bày cảm xúc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ
3. Kết đoạn: Khẳng định lại cảm xúc và ý nghĩa của nó đối với người viết. BƯỚC 3 Viết đoạn
- Dựa vào dàn ý: viết một đọn văn hoàn chỉnh. Khi viết, cần đảm bảo yêu cầu đối với
đoạn văn ghi lại cảm xúc BƯỚC 4
Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm NÓI VÀ NGHE
TÓM TẮT Ý CHÍNH DO NGƯỜI KHÁC TRÌNH BÀY
I. Các thao tác tóm tắt: (SGK/29, 30)
Bước 1: Nghe ý chính và ghi tóm tắt
Bước 2: Đọc lại và chỉnh sửa
II. Thực hành tóm tắt ý chính do người khác trình bày Hs thực hành
III. Trao đổi về phần tóm tắt - Hs đọc bài của mình
- Trao đổi với người nói về nội dung tóm tắt
- Trao đổi với người nói ý kiến em chưa hiểu… Trang 11 ÔN TẬP
I. NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Ôn tập về đọc: Văn bản “Lời của cây ”, “Sang thu”
2. Ôn tập về viết và nói: Phó từ; thơ 4 chữ 5 chữ; tóm tắt ý chính
3. Ôn tập tổng quát II. LUYỆN TẬP
HS làm bài tập sách giáo khoa trang 30 vào vở bài tập.
BÀI 2: BÀI HỌC CUỘC SỐNG
( Truyện ngụ ngôn )
VĂN BẢN 1 , 2 : NHỮNG CÁI NHÌN HẠN HẸP
A. TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
1. Khái niệm truyện ngụ ngôn: (SGK/32)
2. Các đặc trưng thể loại truyện ngụ ngôn: đề tài, nhân vật, sự kiện, cốt truyện, tình
huống truyện, không gian, thời gian (SGK/32)
3. Tóm tắt văn bản và yêu cầu của việc tóm tắt văn bản (SGK/32)
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/ 33,34 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Thể loại: truyện ngụ ngôn
2. Tóm tắt truyện:
+ Ếch ngồi đáy giếng: Có một con ếch sống lâu ngày trong một cái giếng, xung quanh
chỉ có nhái, cua, ốc, chúng rất sợ tiếng kêu của ếch. Ếch tưởng mình oai như vị chúa tể
và coi trời bé bằng cái vung. Năm trời mưa to khiến nước mưa ngập giếng và đưa ếch
ra ngoài, quen thói cũ ếch đi lại nghênh ngang đã bị một con trâu đi ngang dẫm bẹp. Trang 12
+ Thầy bói xem voi: Năm ông thầy bói mù góp tiền biếu người quan voi để cho xem
con voi có hình thù thế nào. Mỗi ông sờ một bộ phận của voi. Năm ông cãi nhau rồi
đánh nhau toác đầu chảy máu.
3. Đề tài: những bài học về cách nhìn sự vật. Phê phán thói hư tật xấu, cách nhìn nhận
vấn đề phiến diện của một số người trong xã hội.
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tình huống truyện
Tình huống truyện Ếch ngồi đáy giếng
Tình huống truyện Thầy bói xem voi
Bị nước đẩy lên mặt đất -> con ếch vẫn Năm ông thầy bói mù rủ nhau “xem voi”,
quen thói nhâng nháo tự phụ, bị con trâu ai cũng tin chỉ có mình miêu tả đúng -> xô
dẫm chết (-> bộc lộ tác hại của sự ngộ xát, đánh nhau (-> bộc lộ tác hại của lối nhận về bản thân)
nhận thức phiến diện về sự vật) 2. Nhân vật Tên truyện
Ếch ngồi đáy giếng Thầy bói xem voi Loại nhân vật Loài vật Con người Tên nhân vật
Con ếch và các con vật nhỏ bé sống Năm ông thầy bói mù trong đáy giếng
Nhân vật không có tên riêng, được gọi bằng danh từ chung.
Nhân vật không miêu tả về hành động, suy nghĩ, lời nói.
3. Không gian, thời gian Đặc trưng
Ếch ngồi đáy giếng Thầy bói xem voi Không gian - dưới 1 cái giếng Không xác định. - bên ngoài giếng Thời gian Không xác định. Không xác định. 4. Bài học
- Ếch ngồi đáy giếng:
+ Hoàn cảnh sống hạn hẹp sẽ ảnh hưởng đến nhận thức về chính mình và thế giới xung quanh.
+ Không được tự cao, tự đại, chủ quan, kiêu ngạo mà phải khiêm tốn
+ Mở rộng tầm hiểu biết của mình bằng nhiều hình thức khác nhau. Trang 13
- Thầy bói xem voi: Mỗi người cần phải biết lắng nghe, tiếp thu ý kiến của nhau nhằm
đánh giá sự việc, sự vật một cách tổng thể, khách quan và chính xác nhất. IV. Tổng kết 1. Nội dung
Phê phán những kẻ hiểu biết hạn hẹp mà huyênh hoang và khuyên chúng ta cần cố
gắng mở rộng tầm hiểu biết, không được chủ quan, kiêu ngạo và đánh giá sự vật, hiện
tượng một cách toàn diện, khách quan.
2. Nghệ thuật
- Tình huống bất ngờ hài hước kín đáo.
- Xây dựng hình tượng nhân vật gần gũi với đời sống.
- Kể chuyện ngắn gọn, cách nói bằng ngụ ngôn, giáo huấn tự nhiên sâu sắc.
- Sử dụng từ láy, phép so sánh, nghệ thuật phóng đại.
VĂN BẢN 3,4: NHỮNG TÌNH HUỐNG HIỂM NGHÈO
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/36,37 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Thể loại: truyện ngụ ngôn
2. Tóm tắt truyện: 3. Đề tài:
- Hai người bạn đồng hành và con gấu:
+ Đề tài: Tình bạn và tình người
+ Bài học: Đừng bao giờ đặt niềm tin vào những kẻ bỏ mặc bạn bè trong cơn hoạn nạn.
- Chó sói và chiên con:
+ Đề tài: Kẻ mạnh và chân lí
+ Bài học: Kẻ mạnh thường chà đạp chân lí, đạo lí một cách tàn bạo, bất công Trang 14
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tình huống truyện
+ Hai người bạn đồng hành và con gấu: Hai người bạn đang đi trong rừng thì một
chú gấu nhảy ra vồ. Người bạn đi trước đã bỏ mặc người còn lại để leo lên cây. Người
còn lại đã giả chết và thoát khỏi con gấu. (bộc lộ hành động “bỏ mặc bạn bè trong cơn
hoạn nạn” của một trong hai nhân vật)
+ Chó sói và chiên con: Một con suối đang đói bụng lại gặp chiên con ra suối uống
nước, bèn bịa ra đủ lí do để ăn thịt chiên (bộc lộ lối “lí sự cùn” và sự tàn ác của “kẻ mạnh”) 2. Nhân vật Diễn biến Lời chó sói Lời chiên con Nhận xét 1
Sao dám làm đục nguồn nước Chiên đang ở phía Đối đáp cho thấy lời uống của mình?
cuối dòng không thể kết tội của sói là vô
làm đục phía đầu lí, chiên con vô tội. dòng. 2
Sao dám nói xấu sói năm
Năm ngoái chiên Đối đáp cho thấy lời ngoái? chưa ra đời.
kết tội của chó sói là bịa đặt. 3
Anh của chiên đã nói xấu sói Chiên không hề có
Đối đáp cho thấy lời anh.
kết tội của sói là vu khống. 4
Kẻ nào đó thuộc giống nhà
(Lập tức bị sói lôi Lời kết tội vu vơ
chiên, giống chó, giống
vào rừng ăn thịt, cuối cùng phơi bày
người,… đã nói xấu sói.
“chẳng cầu đôi co”). dã tâm, bản chất của sói.
Sự đối lập giữa hai nhân vật khiến người nghe, người đọc bất bình, căm ghét
cái xã hội mà ở đó kẻ mạnh hiện thân cho cái ác hoành hành.
3. Không gian, thời gian Trang 15
Từ ngữ chỉ thời
Từ ngữ chỉ không Nhận xét về không Tên văn bản gian gian
gian trong hai văn bản Hai người bạn Không gian không được Trong rừng, trong đám
đồng hành và đương, bấy giờ
xác định, miêu tả cụ thể lá, trong cát, trên cây. con gấu
=> Hướng đến bài học chung cho mọi người Tức khắc, năm Chó sói và Dòng suối trong, phía ngoái, khi tôi còn chiên con nguồn trên, rừng sâu. chửa ra đời 4. Bài học
- Hai người bạn đồng hành và con gấu:
Đừng bao giờ đặt niềm tin vào những kẻ bỏ
mặc bạn bè trong cơn hoạn nạn.
- Chó sói và chiên con: Kẻ mạnh thường chà đạp chân lí, đạo lí một cách tàn bạo, bất công. III. Tổng kết 1. Nội dung
- Truyện Hai người bạn đồng hành và con gấu: Câu chuyện phê phán những người bỏ
mặc bạn bè trong hoàn cảnh khó khăn nguy hiểm, đồng thời đề cao sự thông minh và mưu trí của con người
- Truyện Chó sói và chiên con: bài học đáng quý về thói xấu trong xã hội. 2. Nghệ thuật
- Tình huống truyện độc đáo.
- Bố cục tác phẩm truyện mạch lạc.
- Các yếu tố truyện li kì, hấp dẫn.
- Sử dụng ngôn ngữ sắc bén, có tính thuyết phục.
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM: BIẾT NGƯỜI BIẾT TA Trang 16
I. Trải nghiệm cùng văn bản ( SGK/40 )
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Biện pháp tu từ
- Nói quá: châu chấu đá xe, đập ngã ông Đùng…
- Tác dụng: nhấn mạnh vấn đề và gây ấn tượng cho người đọc
2. Bài học văn bản 3: Bài học về sự khoe khoang
- Phê phán những kẻ thích khoe khoang mà không biết khuyết điểm của mình.
- Mỗi người đều có thế mạnh và điểm yếu riêng. Chúng ta không nên tự kiêu, coi
thường người khác.
3. So sánh mục đích của truyện ngụ ngôn với ba văn bản lục bát
- Điểm giống nhau: giàu tính triết lí, các bài học thường được gợi ra từ một tình
huống, một sự việc nào đó. - Điểm khác nhau:
+ truyện ngôn dù ngắn gọn vẫn có đầu có cuối, có sự phát triển của sự việc, câu
chuyện, thái độ của người nói thường được bộc lộ gián tiếp thông qua việc kể chuyện;
+ các văn bản lục bát 1 và 2: thái độ quan niệm của tác giả III. Tổng kết 1. Nội dung
Tác giả muốn mượn hình ảnh của trăng, đèn, gió để nói về thái độ và cách ứng xử của
con người trong cuộc sống. Mỗi người đều có những năng lực và thế mạnh riêng, ta
không nên tự kiêu, so bì, cho mình là giỏi hơn và coi thường người khác vì mỗi người
có điểm mạnh ở từng lĩnh vực khác nhau, có người này, người kia..
2. Nghệ thuật
- Ngôn ngữ giàu hình ảnh
- Sử dụng các biện pháp ẩn dụ, nhân hóa làm nổi bật các sự vật trong các bài thơ. Trang 17
Đọc mở rộng theo thể loại:
CHÂN, TAY, TAI, MẮT, MIỆNG
I. Trải nghiệm cùng văn bản ( SGK / 43,44 )
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tóm tắt văn bản
2. Đặc điểm truyện ngụ ngôn qua văn bản Chân, tay, tai, mắt, miệng
Dấu hiệu nhận biết yếu tố của truyện ngụ ngôn trong Chân,
Các yếu tố cần xem xét
tay, tai, mắt, miệng Đề tài
Bài học về tình đoàn kết, cộng đồng.
Sự kiện, tình huống
Cuộc tranh cãi giữa các nhân vật. Cốt truyện
Cốt truyện đơn giản, bắt đầu bằng việc trình bàu tình huống. Nhân vật
Nhân vật hài hước, các bộ phận trên cơ thể người. Không gian, thời Tương đối gian 3. Bài học
Sai lầm trong cách đối xử của các nhân vật chân, tay, tai, mắt đối với lão miệng giúp
em rút ra bài học về sự tính cộng đồng, xã hội trong cuộc sống. III. Tổng kết 1. Nội dung
Bài học về lối sống tập thể mỗi người cần phải có trách nhiệm với mọi người, cộng
sinh để cùng tồn tại, phải biết tôn trọng và cùng nhau xây dựng cuộc sống chung
2. Nghệ thuật
Xây dựng tình huống đặc sắc và hình tượng nhân vật ấn tượng Trang 18
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: DẤU CHẤM LỬNG I. Tìm hiểu bài
II. Tri thức tiếng việt 1. VD1 SGK/33 1. Khái niệm
- Bẩm...quan lớn...đê vỡ mấy rồi!
Dấu chấm lửng được kí hiệu bởi ba dấu
chấm (…), còn gọi là dấu ba chấm, là một
- Chúng ta có quyền tự hào vì những trang trong những loại dấu câu thường gặp trong
lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà văn viết.
Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung… 2. VD2: SGK/33 2. Công dụng
a. Có người leo lên, tụt xuống, lại leo lên... - Biểu đạt ý còn nhiều sự vật, hiện tượng
tương tự chưa liệt kê hết khi kết hợp với
dấu phẩy đứng trước nó. b. Bởi vì...bởi vì
- Thể hiện chỗ lời nói bỏ dở hay ngập
c. Tao biết mày phải...nhưng nó lại ngừng, ngắt quãng. phải...bằng hai mày
- Làm giãn nhịp điệu câu văn, chuẩn bị d. trại chúng tôi (...)
cho sự xuất hiện của một từ ngữ biểu thị
nội dung bất ngờ hay hài hước, châm e. Ò...ó...o biếm.
- Biểu thị lời trích dẫn bị lược bớt.
- Mô phỏng âm thanh kéo dài, ngắt quãng.
III. Thực hành tiếng việt
Bài tập SGK/ 41, 42 IV. Viết ngắn
Viết một đoạn văn (khoảng 6-8 câu) nói về
bài học mà em rút ra được từ một truyện
ngụ ngôn, trong đó có sử dụng dấu chấm lửng. VIẾT Trang 19
VIẾT BÀI VĂN KỂ LẠI SỰ THẬT CÓ LIÊN QUAN ĐẾN
NHÂN VẬT LỊCH SỬ HOẶC SỰ KIỆN LỊCH SỬ
I.Tìm hiểu tri thức về kiểu bài Xem SGK/45
II. Phân tích kiểu văn bản
Bài mẫu: Phân tích văn bản: “Thăm đền thờ Nguyễn Trung Trực ở Kiên Giang” Yếu tố Nội dung Mở bài
Giới thiệu sự việc: lễ hội tưởng nhớ Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung
Trực; không gian, thời gian diễn ra lễ hội Thân bài
- Người viết thuật lại các sự việc, sự kiện
+ Thuật lại câu chuyện về người anh hùng Nguyễn Trung Trực, cảnh
tượng đền miếu thờ…
+ Kể lại những công trạng của nhân vật, kể các sự việc và tác động của
sự việc liên quan tới nhân vật lịch sử đối với người dân. Kết bài
Khẳng định ý nghĩa của lễ hội, nêu cảm nhận của người viết
Người viết có sử Kết hợp giữa tự sự và miêu tả dụng yếu tố miêu tả khi thuật lại sự kiện không
III. Hướng dẫn quy trình viết Trang 20
Đề bài: Viết bài văn kể lại một sự việc có thật liên quan đến nhân vật hoặc sự kiện
lịch sử mà em có dịp tìm hiểu

Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết a. Xác định đề tài b. Thu thập tư liệu
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý a. Tìm ý b. Lập dàn ý
Dựa vào phần tìm ý và sơ đồ trang 48 để lập dàn ý chi tiết cho bài văn Bước 3: Viết bài
Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm
- Dựa vào bảng kiểm, Hs xem xét và điều chỉnh bài viết Trang 21
NÓI VÀ NGHE: KỂ LẠI MỘT TRUYỆN NGỤ NGÔN
SỬ DỤNG VÀ THƯỞNG THỨC NHỮNG CÁCH NÓI THÚ VỊ
TRONG KHI NÓI VÀ NGHE
Bước 1: Xác định đề tài, người nghe, mục đích, không gian và thời gian nói
a. Đề tài: Kể lại truyện ngụ ngôn
- Một trong bốn truyện vừa học
- Một trong số các truyện ngụ ngôn Việt Nam
- Một trong số các truyện ngụ ngôn của Ê- dốp
- Một trong số các truyện ngụ ngôn của La Phông-ten
b. Mục đích: Kể lại truyện ngụ ngôn, vận dụng và thưởng thức những cách nói thú vị
c. Không gian, thời gian nói: Trong lớp học, ở gia đình…
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý a. Tìm ý b. Lập dàn ý
Dựa vào phần tìm ý để triển khai thành dàn ý Bước 3: Trình bày
- Tìm cách mở đầu và kết thúc sao cho hấp dẫn
- Lựa chọn từ ngữ cho phù hợp với văn nói
- Nói to, rõ, hào hứng, tự nhiên
- Phân bố thời gian hợp lí
Bước 4: Trao đổi, đánh giá
- Dùng bảng kiểm để tự đánh giá bài nói của mình và của bạn ÔN TẬP Trang 22
I. NỘI DUNG BÀI HỌC
2. Ôn tập về đọc: Văn bản “Ếch ngồi đáy giếng”, “Thầy bói xem voi”,“Hai người
bạn đồng hành và con gấu”, “Chó sói và chiên con”

2. Ôn tập về viết và nói: Kể lại 1 truyện ngụ ngôn ; Dấu chấm lửng
3. Ôn tập tổng quát: II.LUYỆN TẬP
HS làm bài tập sách giáo khoa trang 53 vào vở bài tập.
BÀI 3: NHỮNG GÓC NHÌN VĂN CHƯƠNG (15 tiết)
VĂN BẢN 1: EM BÉ THÔNG MINH – NHÂN VẬT KẾT TINH TRÍ TUỆ DÂN GIAN
A.TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN ( SGK/55 )
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Văn bản nghị luận phân tích một tác phẩm văn học
2. Mục đích và nội dung chính của văn bản nghị luận
3. Ý kiến lớn và ý kiến nhỏ trong văn bản nghị luận
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/ 56,57 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Thể loại: nghị luận
2. Bố cục: 3 phần
Phần 1: Từ “Kiểu truyện...nhân dân” – Giới thiệu về kiểu nhân vật thông minh
Phần 2: Tiếp theo cho đến láng giềng” – Phân tích những lần thử thách của em bé thông minh.
Phần 3: Còn lại – Ca ngợi trí thông minh của nhân dân.
3. Tóm tắt văn bản
- Ý kiến lớn: Trong truyện Em bé thông minh, thông qua bốn lần thử thách, tác giả dân
gian đã đề cao trí tuệ của nhân dân.
- Ý kiến nhỏ 1: Thông qua thử thách đầu tiên
- Ý kiến nhỏ 2: Ở thử thách thứ hai và thứ ba
- Ý kiến nhỏ 3: Ở thử thách thứ tư
III. Suy ngẫm và phản hồi Trang 23
1. Đặc điểm của văn bản nghị luận phân tích một tác phẩm văn học
Đặc điểm của văn bản nghị luận Biểu hiện trong văn bản Em bé thông minh – nhân
phân tích một tác phẩm văn học vật kết tinh trí tuệ dân gian
Thể hiện rõ ý kiến của người viết “Trong truyện Em bé thông minh, thông qua bốn lần
về tác phẩm cần bàn luận
thử thách, tác giả dân gian đã đề cao trí tuệ của nhân dân”.
Đưa ra lí lẽ là những lí giải, phân Đề cao trí tuệ nhân dân. tích tác phẩm. Bằng chứng - Thử thách đầu tiên
- Thử thách thứ hai và thứ ba - Thử thách thứ tư
Ý kiến, lí lẽ, bằng chứng được sắp - Ý kiến 1: Thông qua thử thách đầu tiên, tác giả dân
xếp theo trình tự hợp lí.
gian đề cao sự thông minh trong ứng xử.
- Ý kiến 2: Ở thử thách thứ hai và ba, tác giả dân gian
muốn khẳng định sự mẫn tiệp của trí tuệ dân gian.
- Ý kiến 3: Ở thử thách thứ tư, nhấn mạnh vị thế áp đảo
của trí tuệ dân gian so với trí tuệ cung đình…
2. Những góc nhìn văn chương
- Tác giả dân gian đã tập trung ca ngợi trí thông minh của nhân dân qua nhân vật em bé thông minh.
- Tác giả dân gian muốn đề cao tầng lớp lao động, thể hiện sự tự hào về trí tuệ bình dân.
- Đồng thời, truyện cổ tích còn thể hiện một ước mơ muốn có được cuộc sống xứng đáng
với trí tuệ của người dân.
VĂN BẢN 2: HÌNH ẢNH HOA SEN TRONG BÀI CA DAO
“TRONG ĐẦM GÌ ĐẸP BẰNG SEN” (Theo Hoàng Tiến Tựu)
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/59,60 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Thể loại: nghị luận văn học
2. Bố cục: 3 phần Trang 24
- P1: Từ đầu…Việt Nam: Giới thiệu bài ca dao, đưa ra nhận định về hình ảnh trong bài ca dao
- P2: Tiếp… trong sạch: Phân tích cách tác giả dân gian miêu tả vẻ đẹp của hoa sen qua
từng câu và ý nghĩa của hình ảnh hoa sen trong bài ca dao
- P3: còn lại: Khẳng định vẻ đẹp ý nghĩa của hoa sen trong bài ca dao
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Vấn đề bàn luận:
Vẻ đẹp ý nghĩa của hình ảnh hoa sen trong bài ca dao Trong đầm gì đẹp bằng sen.
2. Giải quyết vấn đề
a. Các ý kiến trong văn bản
*Ý kiến lớn 1: Vẻ đẹp của hoa sen được miêu tả một cách khéo léo tài tình.
+ Ý kiến nhỏ 1: Câu thứ nhất đã khẳng định vẻ đẹp tuyệt đối không gì sánh bằng của cây sen
+ Ý kiến nhỏ 2: Câu thứ 2: Miêu tả vẻ đẹp của từng bộ phận củ thể để chứng minh câu 1
+ Ý kiến nhỏ 3: Câu thứ 3 là câu chuyển chuẩn bị cho câu kết
* Ý kiến lớn 2: Qua hình ảnh hoa sen tác giả dân gian đã gửi gắm những triết lí sâu sắc.
b. Lí lẽ, bằng chứng
- Lí lẽ 1: Khẳng định và đề cao cây sen như vậy, nhưng bài ca dao không khiến người
nghe người đọc, khó chịu
+ Bằng chứng: Vì tác giả … thuyết phục
- Lí lẽ 2: Tác giả quan sát các bộ phận từ ngoài vào trong, rất tự nhiên, hợp lí.
+ Bằng chứng: Từ “lá xanh” … mới nở
- Lí lẽ 3: Sự chuyển vần và thay đổi trật tự từ ngữ, hình ảnh được thực hiện khéo léo…nội
dung lẫn hình thức.
=> Cách triển khai các ý kiến, lí lẽ bằng chứng hợp lí thuyết phục, giúp người đọc dễ
dàng tiếp nhận và nắm bắt lập luận của văn bản.
3. Kết thúc vấn đề
- Khẳng định tình cảm của người dân Việt Nam dành cho hoa sen.
- Hình tượng sen đã phản ánh trung thực lẽ sống cao đẹp của con người Việt Nam
4. Mục đích và nội dung
- Mục đích: Thuyết phục người đọc về vẻ đẹp và ý nghĩa đặc biệt của hình ảnh hoa sen trong bài. Trang 25
- Nội dung: Miêu tả vẻ đẹp của hoa sen, khẳng định bài ca dao mang ý nghĩa triết lí nhân
sinh gắn liền với nhau tạo nên giá trị muôn đời.
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM: BỨC THƯ GỬI CHÚ LÍNH CHÌ DŨNG CẢM (Li-xơ-bớt-mon-tơ)
I. Trải nghiệm cùng văn bản ( SGK/62,63 )
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tình cảm tác giả giành cho chú lính dũng cảm qua bức thư
2. Bài học từ chú lính chì
3. Em có đồng ý với kết thúc không có hậu? ý kiến của em
4. Giới thiệu với các bạn về một nhân vật văn học để lại cho em ấn tượng sâu sắc III. Tổng kết 1. Nội dung
2. Nghệ thuật
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT: Trang 26
NGHĨA CỦA MỘT SỐ YẾU TỐ HÁN VIỆT THÔNG DỤNG VÀ NGHĨA CỦA
NHỮNG TỪ CÓ YẾU TỐ HÁN VIỆT I. Tìm hiểu bài
II. Tri thức tiếng việt 1. VD1 SGK/56 1. Khái niệm SGK/56 2. VD2 SGK/56 2. Công dụng SGK/56. 3. VD3 SGK/56
III. Thực hành tiếng việt Bài tập SGK/ 64 4. VD1 SGK/56 IV. Vận dụng Trang 27
Đọc mở rộng theo thể loại:
SỨC HẤP DẪN CỦA TRUYỆN NGẮN “ CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG”
I. Trải nghiệm cùng văn bản ( SGK / 65,66 )
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Vẻ sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa ý kiến lớn, ý kiến nhỏ, lí lẻ, bằng chứng trong văn bản
2. Chỉ ra những đặc điểm của văn bản nghị luận
Kẻ bảng vào vở ( sgk/67 ) III. Tổng kết 1. Nội dung
2. Nghệ thuật VIẾT VIẾT BÀI VĂN
PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM NHÂN VẬT TRONG MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC
I.Tìm hiểu tri thức về kiểu bài Xem SGK/67
II. Phân tích kiểu văn bản
Bài mẫu: Phân tích văn bản: “Phân tích đặc điểm nhân vật Bơ-mơn trong
truyện ngắn Chiếc lá cuối cùng” Yếu tố Nội dung Mở bài
Giới thiệu sự việc nhân vật và nêu ý kiến về đặc điểm của nhân vật Thân bài
- Giới thiệu thông tin về tác giả về tác phẩm
- Nêu ý kiến của người viết về đặc điểm thứ nhất và thứ hai của nhân vật…
- Nêu những trích dẫn từ truyện để tăng sức thuyết phục
- Phân tích bàn luận dẫn chứng để làm rõ đặc điểm nhân vật Trang 28 Kết bài
Khẳng định lại ý kiến về đặc điểm nhân vật, nêu cảm nghĩ về nhân vật
Người viết có sử Kết hợp giữa tự sự và miêu tả dụng yếu tố miêu tả khi thuật lại sự kiện không
III. Hướng dẫn quy trình viết

Đề bài: Em hãy viết bài văn ( Khoản 400 đến 500 chữ ) phân tích đặc điểm một
nhân vật văn học mà em có ấn tượng sâu sắc )

Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết a. Xác định đề tài b. Thu thập tư liệu
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý a. Tìm ý b. Lập dàn ý
Dựa vào phần tìm ý và sơ đồ trang 71 để lập dàn ý chi tiết cho bài văn Bước 3: Viết bài
Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm ( shk/72 )
- Dựa vào bảng kiểm, Hs xem xét và điều chỉnh bài viết Trang 29 NÓI VÀ NGHE
THẢO LUẬN NHÓM VỀ VẤN ĐỀ GÂY TRANH CÃI
I. Các thao tác tóm tắt: (SGK/72, 73)
Bước 1: Chuẩn bị
- Thành lập nhóm và phân công công việc
- Chuẩn bị nội dung buổi thảo luận
- Thống nhất mục tiêu và thời gian buổi thảo luận
Bước 2: Thảo luận
- Trình bày ý kiến ( Theo sơ đồ sgk/ 74 )
- Phản hồi các ý kiến
- Thống nhất các ý kiến
II. Thực hành tóm tắt ý chính do người khác trình bày Hs thực hành ÔN TẬP
HS làm bài tập sách giáo khoa trang 75 vào vở bài tập.
BÀI 4: QUÀ TẶNG CỦA THIÊN NHIÊN
VĂN BẢN 1: CỐM VÒNG
A.TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN ( SGK/76/77 )

1. Tản văn và tùy bút
2. Mạch lạc trong văn bản: đặc điểm và chức năng
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. Chuẩn bị đọc ( SGK/78,79 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Vũ Bằng ( sgk/81 )
2. Tác phẩm: SGk/ 81 Trang 30
- Xuất xứ: trích từ tập Miếng ngon Hà Nội (xuất bản đầu năm 1960)
- Thể loại: tuỳ bút
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tình cảm, cảm xúc của tác giả
- Tình cảm yêu quý, trân trọng, trìu mến, nâng niu từng hạt cốm.
2. Chất trữ tình trong văn bản
- Phương thức biểu đạt chủ yếu là miêu tả và biểu cảm, hài hoà giữa
vẻ đẹp tự nhiên và con người.
- Cảm xúc dành cho cô gái làng Vòng gánh cốm đi bán.
- Cảm xúc khi miêu tả thành phần cốm.
Cảm xúc, suy nghĩ của tác giả bộc lộ trực tiếp, sinh động,
như hoà quyện với hương vị thơm mát thanh khiết của tự nhiên,
với nét đẹp mộc mạc mà nên thơ của đất trời.
3. Cái tôi của tác giả
- Cách nhìn mới mẻ của Vũ Bằng
 Tác giả có tâm hồn phong phú, sâu sắc, tinh tế.
 Chủ đề văn bản: sự trân trọng của tác giả đối với cốm và đối với
văn hoá của dân tộc cũng như cách sống đẹp, giàu văn hoá của người Hà Nội. III. Tổng kết 1. Nội dung 2. Nghệ thuật Trang 31 VĂN BẢN 2:
MÙA THU VỀ TRÙNG KHÁNH NGHE HẠT DẺ HÁT Y phương
I.Chuẩn bị đọc ( sgk/ 82,83 )

II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Y Phương ( sgk/85 )
2. Tác phẩm ( sgk/85 )
a. Thể loại: tản văn.
b. Sản vật: hạt dẻ.
III. Suy ngẫm và phản hồi. 1. Nhan đề.
- Mùa thu -> Mùa có thời tiết đẹp, mùa hạt dẻ chín.
- Về: trở về, tình cảm thân thương.
- Nghe hạt dẻ hát: nghệ thuật nhân hóa, hạt dẻ là sản vật là niềm
hạnh phúc, tự hào của người dân Trùng Khánh.
Gợi tả về lòng tự hào về quê hương với sản vật đặc trưng quý giá.
2. Tình cảm, cảm xúc của tác giả.
- Sự say mê, tự hào của tác giả đối với hạt dẻ, rừng dẻ.
3. Chất trữ tình trong văn bản
- Sự trù phú của Trùng Khánh.
- Cuộc sống con người và thiên nhiên đất trời hoà quyện, yên bình, đẹp đẽ và thơ mộng.
4. Cái tôi của tác giả
- Cái tôi tinh tế, độc đáo, mới lạ chứa đựng sự nhạy cảm với sự rung
động về cảnh vật thiên nhiên.
=> Chủ đề văn bản: Tình cảm say mê, tự hào của tác giả đối
với hạt dẻ, rừng dẻ và tình yêu quê hương của ông. Trang 32
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM THU SANG
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Đỗ Trọng Khơi 2. Tác phẩm
a. Xuất xứ: In trong Tuyển tập thơ Việt Nam 1975-2000
b. Thể loại: thơ lục bát.
II. Suy ngẫm và phản hồi.
1. Bức tranh thiên nhiên lúc “thu sang”.
- Bức tranh thu sang có sự kết hợp hài hòa giữa màu sắc và âm thanh.
- Ta có thể thấy được rõ nét vẻ đẹp của mùa thu với sự sinh động,
có hồn và tràn ngập sức sống.
2. Tình cảm của tác giả dành cho thiên nhiên
Qua các từ ngữ và hình ảnh kiệt sức hè, rộn lá thu sang, ngậm mảnh
trăng vàng, rong chơi,… Tình cảm của tác giả được thể hiện gián
tiếp qua cách miêu tả thiên nhiên. Trang 33
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN
NGÔN NGỮ CỦA CÁC VÙNG MIỀN
I. Tri thức Tiếng Việt
1. Sự mạch lạc của văn bản
- Mạch lạc trong văn bản là các câu, các ý, các phần, các đoạn
trong văn bản đều phải hướng về một sự thống nhất, một ý hay
một chủ đề nào đó.
2. Cách xây dựng tính mạch lạc trong văn bản
- Chú trọng tính mạch lạc của văn bản qua mạch chảy chính.
3. Từ ngữ địa phương
- Từ ngữ địa phương là những từ ngữ chỉ được dùng trong phạm vi
một hoặc một số địa phương nhất định.
II. Thực hành Tiếng Việt Bài tập 3:
Văn bản Mùa thu về Trùng Khánh nghe hạt dẻ hát đề cập đến rất nhiều vấn đề như:
miêu tả hạt dẻ, cốm hạt dẻ, rừng cây mùa thu, du lịch Trùng Khánh, con người ở quê
sống lâu và hiền hoà,... nhưng đều xoay quanh một vấn đề trung tâm là hạt dẻ và rừng dẻ
Trùng Khánh, món quà mà thiên nhiên ban tặng vào mùa thu, có nhiều công dụng và
lợi ích đối với cuộc sống của con người. Vì thế, VB đảm bảo tính mạch lạc. III. Viết ngắn
Đoạn văn biểu cảm trực tiếp kết hợp biểu cảm gián tiếp: ĐỌC MỞ RỘNG:
MÙA PHƠI SÂN TRƯỚC – NGUYỄN NGỌC TƯ
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Nguyễn Ngọc Tư 2. Tác phẩm
a. Thể loại: tản văn; PTBĐ: tự sự, miêu tả, biểu cảm. b. Mạch cảm xúc: Trang 34
+ Mở đầu văn bản là là khung cảnh thiên nhiên quanh con đường quê.
+ Khung cảnh thiên nhiên của Mùa Chạp.
+ Khung cảnh giàn phơi, ép chuối, ....
+ Khung cảnh nhớ lại những món ăn ngon.
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Cảm xúc của nhân vật trữ tình
Nhớ nhung, thèm thuồng những món ăn mang hương vị quê nhà, thương những
mảnh đời nghèo khó
=> Tình yêu quê hương sâu nặng
2. Chất trữ tình trong văn bản
- Nỗi nhớ của mình về "mùa phơi sân trước"
- Sử dụng các từ ngữ miêu tả đã khiến cho quang cảnh thiên nhiên, các sự vật, sự việc
trở nên gần gũi và thân thuộc hơn.
3. Cái tôi của tác giả được thể hiện qua văn bản
- Cái tôi có góc nhìn bao quát về những điều xảy ra trong thời tuổi thơ của mình.
 bộc lộ được những tình cảm, cảm xúc của mình
- Chủ đề của văn bản: những kỉ niệm tuổi thơ ùa về về "mùa phơi sân trước". III. TỔNG KẾT 1. Nghệ thuật
- Câu chữ đơn giản mà lại đẹp lạ thường
- Cái tôi tinh tế, nhạy cảm và giàu tình yêu thương, trân trọng những kỉ niệm đẹp đẽ thời ấu thơ của mình 2. Nội dung
Văn bản là một văn bản văn xuôi ngắn gọn, mang tính trữ tình, tự sự, miêu tả sâu sắc
về những kỉ niệm đẹp đẽ của tác giả trước mùa phơi sân trước. Qua văn bản, tác giả
bộc lộ trực tiếp tình cảm yêu mến, suy nghĩ vấn vương về những kỉ niệm nơi đây Trang 35 VIẾT
VIẾT BÀI VĂN BIỂU CẢM VỀ CON NGƯỜI, SỰ VIỆC
I.Tìm hiểu tri thức về kiểu bài Xem SGK/90
II. Phân tích kiểu văn bản
Bài mẫu: Phân tích văn bản: “ Cảm nhận về lễ đón giao thừa quê tôi” Yếu tố Nội dung Mở bài
Giới thiệu và biểu lộ cảm xúc chung của người viết về đối tượng (sự việc ) Thân bài
- Trình bày các cảm xúc về đối tượng
- Kết hợp với các yếu tố tự sự để lí giải cảm xúc
- Kết hợp với các yếu tố miêu tả để lí giải cảm xúc Kết bài
Khẳng định lại cảm xúc, rút ra điều đáng nhớ đối với bản thân
III. Hướng dẫn quy trình viết

Đề bài: Em hãy viết bài văn ( Khoản 400 đến 500 chữ ) phân tích đặc điểm một
nhân vật văn học mà em có ấn tượng sâu sắc )

Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết a. Xác định đề tài b. Thu thập tư liệu
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý a. Tìm ý b. Lập dàn ý
Dựa vào phần tìm ý và sơ đồ trang 93 để lập dàn ý chi tiết cho bài văn Bước 3: Viết bài Trang 36
Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm ( shk/93 )
- Dựa vào bảng kiểm, Hs xem xét và điều chỉnh bài viết ÔN TẬP
1.Tóm tắt đặc điểm của thể loại tản văn, tuỳ bút
Các đặc điểm của thể loại tản văn, tùy bút:
- Chất trữ tình trong thể loại tản văn, tùy bút:
- Cái tôi trong tản văn, tùy bút:
- Ngôn ngữ tản văn, tùy bút:
2. Ôn lại các văn bản đã học Văn bản Chủ đề
Dấu hiệu nhận Tình cảm, cảm xúc của người
biết cái tôi của viết thể hiện qua ngôn ngữ văn người viết bản Cốm
Nói về Cốm làng Sử dụng ngôi -Ăn miếng cốm cho ra miếng Vòng
Vòng -Một thức thứ nhất làm cốm; tỏ ra một chút gì thanh lịch,
quà của lúa non, nhân xưng
cao quý; tiếc từng hạt rơi, hạt đặc biệt nhất
vãi; ăn từng chút một; nhón từng trong lòng Hà
chút một; nhai nhỏ nhẹ; ngẫm Nội.
nghĩ tính chất thơm, tính chất
ngọt của cốm; ăn một miếng
cốm vào miệng là nuốt hương
thơm của cánh đồng quê.
-Một ngày đầu tháng Tám,
....quê hương làm cho ta nhẹ
nhõm và đôi khi...phơi phới.
- Ta vừa nhau nhỏ nhẹ, ... ta sẽ
thấy rằng ăn một miếng cốm vào
miệng là ta nuốt cả hương thơm
của những cánh đồng quê của ông cha ta vào lòng. Mùa thu Hạt dẻ Trùng Sử dụng ngôi
- Trên khắp đất nước ta, Trang 37 về
Khánh vào mùa thứ nhất làm không đâu có giống mác lịch Trùng
thu dưới cái nhìn nhân xưng
ngon ngọt và thơm bùi như ở Khánh đầy tự hào của Trùng Khánh. nghe người con nơi quê
- Cái đó thì ...vưỡn. hạt dẻ hương mình.
- Cốm trộn hạt dẻ là một thứ hát
vật quý, dùng để khoản đãi quý nhân.
- Hạt dẻ rơi rơi như mưa
màu nâu. Đó là bản nhạc mùa
thu ở quê tôi không thể nào quên.
- Đó là điểm du lịch mang màu
sắc, hương vị của tình yêu Mùa
Những kỉ niệm Sử dụng ngôi
- Chuối phơi đủ nắng có thể phơi
tuổi thơ ùa về về thứ nhất làm ăn tới ra Giêng, mật lặn vào sân "mùa phơi sân nhân xưng
trong vừa ăn vừa tợp miếng trà, trước trước" hoặc ngào qua với khóm,
me,...đem dầm nước đá uống cũng ngon thấu trời.
- Vậy là nước miếng mình
ứa ra, trên từng mét đường về nhà ngoại.
- Tâm hồn mệt nhoài với những
món ăn cực kì mời gọi trong sân thiên hạ....
3. Cảm nhận về cái tôi của người viết trong văn bản “Cốm Vòng” và “Mùa thu về
Trùng Khánh nghe hạt dẻ hát” . Trang 38 Văn bản
Cảm nhận cái “tôi” của người viết Cốm Vòng
-Cái tôi của tác giả Vũ Bằng tinh tế, sâu sắc, có chiều sâu về văn hóa. Mùa thu về
- Cái tôi của tác giả Y Phương mộc mạc, chân chất; đồng thời
Trùng Khánh nghe lại rất giàu kinh nghiệm sống và tính triết lí về nhân sinh. hạt dẻ hát Trang 39 BÀI 5:
TỪNG BƯỚC HOÀN THIỆN BẢN THÂN
(Văn bản thông tin)
Văn bản 1: CHÚNG TA CÓ THỂ ĐỌC NHANH HƠN Adam Khoo
A. TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN (SGK/97)
1. Kiểu văn bản thông tin: - Nội dung - Mục đích, ý nghĩa - Bố cục
2. Cấu trúc văn bản thông tin: - Thông tin cơ bản
- Chi tiết trong văn bản thông tin - Cước chú - Tài liệu tham khảo
A. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN (SGK/98)
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/98 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: (SGK/98)
2. Trải nghiệm cùng văn bản
a. Thể loại: b. Xuất xứ:
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Cấu trúc văn bản thông tin:
a. Thông tin cơ bản
- Nhan đề: ngắn gọn, kiểu câu hỏi, thể hiện nội dung chính văn bản.
- Sa-pô: làm theo lời khuyên và hướng dẫn của tác giả Adam Khoo để có thể đọc
nhanh hơn và nắm bắt thông tin hiệu quả hơn.
b. Thông tin chi tiết
- 6 đề mục, 6 phương pháp đọc sách
- Hinh ảnh minh hoạ 1, 2, 3 Trang 40
- Cước chú ở chân trang giải thích nhan đề văn bản, giải thích sự khác biệt giữa đọc
thầm và đọc bằng mắt.
- Tài liệu tham khảo ở cuối văn bản trích 6 nguồn tài liệu.
2. Kiểu văn bản thông tin:
- Nội dung: Văn bản giới thiệu quy tắc, cách thức nâng cao tốc độ đọc, hoạt động đọc sách
- Mục đích, ý nghĩa: giúp người đọc biết phương pháp, kĩ năng đọc sách tăng hiệu quả nắm bắt thông tin
- Bố cục: Các phần, đề mục rõ ràng, các thông tin được trình bày đầy đủ, ngắn gọn, dễ
hiểu kèm theo hình ảnh minh họa cụ thể.
3. Mối quan hệ giữa đặc điểm và mục đích, giữa các thông tin trong văn bản
- Bố cục với đề mục rõ ràng, kết hợp với hình ảnh minh họa giúp nắm bắt nội dung có
hệ thống dễ dàng hơn.
- Thông tin cơ bản ngắn gọn, rõ ràng, trọng tâm. Văn bản 2:
CÁCH GHI CHÉP ĐỂ NẮM ĐƯỢC NỘI DUNG BÀI HỌC
– DU GIA HUY –
I.Chuẩn bị đọc ( sgk/ 102 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Du Gia Huy 2. Tác phẩm
a. Thể loại: văn bản thông tin
b. Xuất xứ: In trong Bí kíp ghi chép hiệu quả, Di Huân minh họa, Thiện Minh dịch
c. Bố cục: 2 phần
+ Phần 1 (từ đầu đến “một trong các cách sau đây”): Giới thiệu về ghi chép
+ Phần 2 (còn lại): Các cách ghi chép hiệu quả
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Kiểu văn bản thông tin:
- Mục đích văn bản: hướng dẫn học sinh cách ghi chép khoa học để nắm bắt thông tin văn bản nhanh nhất. Trang 41
- Thông tin cơ bản của văn bản trên: hướng dẫn cách ghi chép thông tin nhanh và nắm thông tin hiệu quả.
2. Giới thiệu về ghi chép (SGK/102)
3. Các cách ghi chép hiệu quả
- Lập ra quy tắc ghi chép: chia rõ các phần
- Học cách tìm nội dung chính
- Phân tích và đối chiếu: thiết lập mối liên hệ giữa các trọng tâm bài học
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM:
BÀI HỌC TỪ CÂY CAU (Nguyễn Văn Học)
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Nguyễn Văn Học 2. Tác giả
a. Thể loại: truyện ngắn
b. Xuất xứ: Trích Trò chuyện với hàng cau, Báo Quân đội nhân dân, 9/4/20
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Lời hỏi - đáp giữa các nhân vật với nhau và với hàng cau Các cuộc Hỏi Đáp hỏi - đáp Giữa “ông”
“Nhìn lên cây cau con thấy điều gì?” “Con thấy bầu trời xanh” với “bố” Giữa “ông”
“Nhìn lên cây cau cháu thấy điều
“Cháu thấy bài học làm người ngay thẳng. Đó với “tôi” gì?”
là triết lí của ông phải không ạ?” Giữa “tôi”
“Vậy nhìn lên cây cau, ông đã thấy gì “Ông thấy tương lai tươi đẹp của dòng họ ta” với “ông” ạ?” Giữa “tôi”
1. “Ở trên đó cau có gì vui?”
1. Từ trên những tàu cau một đàn chim xòe
với hàng cau 2. “Cau có thấy bầu trời cao rộng?” cánh bay ra.
2. Những tàu cau đung đưa, tạo ra âm thanh xào xạc. Trang 42
2. Vai trò của cây cau trong việc thể hiện chủ đề truyện:
- Khơi gợi mỗi người trong gia đình của nhân vật "tôi" "một cách nghĩ", "một cách
sáng tạo, cách sống và làm việc.
- Nhân vật xưng "tôi" trò chuyện với hàng cau cũng chính là trò chuyện với chính mình
- Chủ đề truyện: Mỗi người một cách nghĩ, một “sự thấy” khác nhau. Điều đó làm nên
sự đa tính cách, khác biệt của mỗi người …
3. Bài học từ cây cau và thông điệp của văn bản:
- Làm người phải trung thực, thẳng thắn, có lòng tự trọng.
- Chúng ta cần biết lắng nghe, tích lũy kinh nghiệm trên cơ sở chọn lọc để phát triển
bản thân đúng cách, hiệu quả
. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT THUẬT NGỮ I. Tìm hiểu bài
II. Tri thức tiếng việt 1. VD1:
1. Khái niệm (SGK/97)
a. Lực là tác dụng đẩy, kéo của vật này lên vật khác.
Thuật ngữ là những từ, ngữ biểu thị các
-> Khoa học tự nhiên
b. Xâm thực là làm hủy hoại dần dần lớp khái niệm khoa học, công nghệ, thường
đất đá phủ trên mặt đất do các tác nhân:
được dùng trong các văn bản thông tin
gió, băng hà, nước chảy,...
thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ và ---> Địa lí
c. Di chỉ là nơi có dấu vết cư trú và sinh văn bản nghị luận.
sống của người xưa. -> Lịch sử 2. VD2 2. Đặc điểm
a. Lực là tác dụng đẩy, kéo của vật này - Mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một khái niệm lên vật khác. và ngượ
c lại, mỗi khái niệm chỉ được biểu
thị bằng một thuật ngữ.
b. Di chỉ là nơi có dấu vết cư trú và sinh - Thuật ngữ không có tính biểu cảm. sống của người xưa.
=> Không thể thay thế từ “lực” bằng từ “di chỉ”.
c. Muối là một hợp chất mà phân tử gồm
có một hay nhiều nguyên tử kim loại liên Trang 43
kết với một hay nhiều gốc a-xít
=> Muối là một thuật ngữ KHTN, không có sắc thái biểu cảm 3. VD3 3. Chức năng
a. Nếu được làm hạt giống để mùa sau
Thuật ngữ được dùng để biểu thị các khái
niệm khoa học công nghệ.
Nếu lịch sử chọn ta làm điểm tựa
Vui gì hơn làm người lính đi đầu
Trong đêm tối, tim ta làm ngọn lửa.
-> Có tính biểu cảm --> biểu thị một ẩn ý
trong văn chương hoặc trong đời thường.
b. Hãy chọn những hạt to, chắc, mọng sẽ để
làm hạt giống.
-> Không có tính biểu cảm --> biểu thị trong môn sinh học.
=> Từ ngữ giống nhau nhưng chức năng nhau. III. Thực hành Bài tập SGK/107 Trang 44
ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI
PHÒNG TRÁNH ĐUỐI NƯỚC Nguyễn Trọng An
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Nguyễn Trọng An 2. Tác phẩm
a. Thể loại: Văn bản thông tin
b. Xuất xứ: Trích trong Cẩm nang phòng tránh đuối nước – NXB Kim Đồng năm 2019
c. Bố cục: 4 phần (4 đề mục)
II. Suy ngẫm và phản hồi Điều
Phần nêu tên hay tóm tắt điều
Giải thích điều khoản khoản khoản Không bơi sau khi ăn
Bởi như thế rất có hại cho dạ dày Kiểm tra lại độ sâu
Hầu hết những tổn thương ở vùng cổ hay lưng
thường do những cú nhảy bổ nhào hoặc lặn
dưới hồ có mực nước cạn
Chỉ bơi ở những nơi an toàn, cho phép Khó mà biết được dưới mặt nước hiền hòa kia bơi lội
ẩn chứa những hiểm họa gì
Không bơi lội một mình nơi vắng vẻ
Sẽ không ai cứu khi gặp tình huống nguy hiểm dù bơi giỏi
Không bơi khi quá nóng và mệt
Môi trường nước có thể làm thân nhiệt hạ
xuống đột ngột hoặc khiến mất sức nhiều hơn
Không nên bơi lội trong vùng nước dơ Không thể nhìn thấy được dưới đáy nước và bẩn hay bùn lầy
có thể bị mắc các bệnh ngoài da, ngứa ngáy khắp người Không vừa ăn, vừa bơi Tránh sặc nước
Không bơi khi người có nhiều mồ hôi Dễ bị cảm
hoặc vừa đi ngoài nắng về
Lên bờ ngay khi trời tối có sấm chớp Trang 45 và mưa VIẾT:
VIẾT VĂN BẢN THUYẾT MINH:
VỀ MỘT QUY TẮC HAY LUẬT LỆ TRONG HOẠT ĐỘNG
I.Tìm hiểu tri thức về kiểu văn bản Xem SGK/112
II. Phân tích kiểu văn bản
Bài mẫu: Thuyết minh về một quy tắc trong hoạt động dã ngoại (có cắm trại) ở
địa bàn rừng núi Yếu tố Nội dung Mở đầu
Nêu tên hoạt động, lí do giới thiệu quy tắc hoạt động Phần chính
- Nêu bối cảnh cụ thể cần áp dụng quy tắc hoạt động
- Nêu và thuyết minh điều khoản thứ nhất trong quy tắc hoạt động
- Nêu và thuyết minh điều khoản thứ hai trong quy tắc hoạt động
- Nêu và thuyết minh điều khoản ba trong quy tắc hoạt động
- Thuyết minh cụ thể hơn về cách thực hiện quy tắc hoạt động
- Nếu và thuyết minh điều khoản thứ 4 ( cuối cùng trong quy tắc hoặt động ) Kết thúc
Khẳng định lại các quy tắc, nhận định về đọ tin cậy, ý nghĩa thực tế của quy tắc hoạt động
III. Hướng dẫn quy trình viết

Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết a. Xác định đề tài b. Thu thập tư liệu Trang 46
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý a. Tìm ý b. Lập dàn ý
Dựa vào phần tìm ý và sơ đồ trang 93 để lập dàn ý chi tiết cho bài văn Bước 3: Viết bài
Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm ( shk/93 )
- Dựa vào bảng kiểm, Hs xem xét và điều chỉnh bài viết NÓI VÀ NGHE:
GIẢI THÍCH QUY TẮC HOẶC LUẬT LỆ
TRONG MỘT TRÒ CHƠI HAY HOẠT ĐỘNG CÁC BƯỚC THỰC HIỆN
1. Bước 1: Chuẩn bị nội dung nói
- Xác định đề tài, người nghe, mục đích, không gian và thời gian nói (trình bày).
- Xem lại dàn ý ở phần Viết.
- Bổ sung các từ, câu dẫn dắt, chào hỏi, kết nối các phần.
- Xác định giọng kể, ngữ điệu, điệu bộ, nét mặt,… cho phù hợp với sự việc, cảm xúc trong chuyến đi.
2. Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý
- Đọc lại bài văn đã viết. - Xác định các ý.
- Liệt kê các ý bằng cách gạch đầu dòng, ghi các cụm từ chính.
3. Bước 3: Luyện tập và trình bày
- Lựa chọn từ ngữ phù hợp với văn nói; chú ý sử dụng những từ ngữ chỉ thứ tự trình
bày các bước, thao tác của hoạt động.
- Dùng câu nói để khích lệ người nghe thực hiện trò chơi hay hoạt động: tôi tin rằng,
các bạn sẽ dễ dàng thực hiện hoạt động, một là, hai là…
- Tự tin, thoải mái. Chú ý chào hỏi khi bắt đầu và cảm ơn khi kết thúc bài nói. Trang 47
- Sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ như nét mặt, cử chỉ, điệu bộ, thao tác liên quan
đến trò chơi hay hoạt động
- Sử dụng các phương tiện trực quan minh họa như hình ảnh, sơ đồ, phim ngắn…
- Nêu câu hỏi để lôi cuốn người nghe tham gia tương tác
4. Bước 4: Trao đổi, đánh giá ÔN TẬP
I.NỘI DUNG BÀI HỌC
1.Ôn tập về đọc: Văn bản “Chúng ta có thể đọc nhanh hơn?”, “Cách ghi chép để nắm
chắc nội dung bài học”, “Phòng tránh đuối nước”.
2. Ôn tập về viết và nói:
3. Ôn tập tổng quát: II.LUYỆN TẬP
HS làm bài tập sách giáo khoa trang vào vở bài tập.
ÔN TẬP CUỐI HỌC KÌ I I.
ĐỌC VÀ TIẾNG VIỆT ( SGK/121,122, 123 ) II.
VIẾT, NÓI VÀ NGHE ( SGK/ 124 )
BẢNG HƯỚNG DẪN KĨ NĂNG VIẾT SGK/ 125 Bài 6: Trang 48
HÀNH TRÌNH TRI THỨC
VĂN BẢN 1: TỰ HỌC – MỘT THÚ VUI BỔ ÍCH Nguyễn Hiến Lê
A. TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
(SGK/5)
1. Khái niệm văn bản nghị luận: sgk
2. Đặc điểm văn bản nghị luận: sgk
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/6
II. Trải nghiệm cùng văn bản 1. Tác giả: (SGK/8) 2. Tác phẩm
a. Thể loại: văn nghị luận
b. Xuất xứ: Trích từ tác phẩm Tự học – một nhu cầu thời đại
c. Bố cục: 2 phần
+ Nêu vấn đề: Từ đầu -> …một cái thú.
+ Giải quyết vấn đề: Còn lại
III. Suy ngẫm và phản hồi 1. Nêu vấn đề
- Văn bản được viết ra để thuyết phục người đọc về lợi ích của việc tự học.
=> Nêu vấn đề trực tiếp, ngắn gọn, xúc tích
2. Giải quyết vấn đề
a. Ý kiến 1: Thú tự học giống thú đi bộ
- Lí lẽ: Tự học giúp người học hình thành tri thưc một cách tự chủ, tự do
- Dẫn chứng: Biết được viên Dạ Minh Châu, khúc Nghệ thường vũ y, kiến thức về côn trùng…
b. Ý kiến 2: Thú tự học là phương thuốc chữa bệnh âu sầu
- Lí lẽ: Việc đọc sách giúp ta cảm thấy đồng cảm, an ủi
- Bằng chứng: Bệnh nhân biết đọc sách mau lành bệnh hơn, quá trình đọc sách của Mon-ti Mông-te-xki-ơ
c. Ý kiến 3: Tự học là thú vui tao nhã giúp nâng tầm tâm hồn ta lên
- Lí lẽ: Tự học giúp ta tiến bộ, có thể cống hiến cho xã hội - Bằng chứng: Trang 49
+ Thầy kí, bác nông phu nhờ tự học mà giỏi nghề, cống hiến -> những người tiêu biểu,
quen thuộc trong đời sống -> khẳng định dù bất kì ai chỉ cần tìm tòi, học tập thì sẽ tiến bộ
và có thể cống hiến cho xã hội
+ Những tấm gương nhà khoa học tự học…
-> những người có sức ảnh hưởng
=> Nhiều người biết, đáng tin cậy, số đông thừa nhận nên những bằng chứng này có tác
dụng làm rõ cho ý kiến của người viết, dễ dàng được người đọc tin tưởng, tiếp nhận. 3. Bài học - Tự học hiệu quả:
+ Lập kế hoạch và mục tiêu cho việc tự học
+ Lựa chọn môn học yêu thích, học xen kẽ các môn yêu thích và môn không thích
+ Đặt thời gian học từ ít đến nhiều
+ Tham gia vào nhóm, câu lạc bộ tự học để trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm
+ Chọn cách ghi nhớ riêng: viết lại nhiều lần trên giấy, vẽ sơ đồ hệ thống, đọc to, đọc thầm… + Kỷ luật khi học
+ Thường xuyên tự kiểm tra kiến thức và ôn lại
VĂN BẢN 2: BÀN VỀ ĐỌC SÁCH Chu Quang Tiềm
I.Chuẩn bị đọc ( sgk/9 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Chu Quang Tiềm 2. Tác phẩm:
a. Thể loại: văn nghị luận
b. Xuất xứ: In trong “Danh nhân TQ bàn về niềm vui nỗi buồn của việc đọc sách”
c. Bố cục: 3 phần
+ Từ đầu … “làm kẻ lạc hậu”: Tầm quan trọng, ý nghĩa của việc đọc sách
+ Tiếp … “Những cuốn sách cơ bản”: Các khó khăn, thiên hướng sai lệch khi đọc sách
+ Còn lại: Phương pháp đọc sách
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Bàn về đọc sách Trang 50
a. Mục đích của văn bản: Thuyết phục người đọc về 2 vấn đề:
- Tầm quan trọng của việc đọc sách.
- Sự cần thiết của việc đọc sâu, nghiền ngẫm kĩ khi đọc.
b. MQH giữa các ý kiến, lí lẽ, bằng chứng trong VB
=> Các ý kiến, lí lẽ, bằng chứng được sắp xếp theo trình tự hợp lí 2. Bài học - Đọc sau, đọc kĩ
- Có kĩ năng đọc nhanh, đọc lướt
- Cần xác định mục tiêu đọc để có cách đọc hiệu quả.
Đọc kết nối chủ điểm TÔI ĐI HỌC (Thanh Tịnh)
I.Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Thanh Tịnh 2. Tác phẩm
a. Thể loại: Truyện ngắn
b. Xuất xứ: in trong Tổng hợp Văn học Việt Nam
c. Bố cục: 3 phần
+ Đoạn đầu (từ đầu đến “trên ngọn núi”): Tâm trạng nôn nao, háo hức về kỉ niệm ngày
tựu trường đầu tiên. Trang 51
+ Đoạn thứ hai (tiếp theo đến “tôi cũng lấy làm lạ”): Tâm trạng nhân vật “tôi” và khung
cảnh ở sân trường làng trong ngày khai trường.
+ Đoạn cuối (phần còn lại): Cảm xúc của nhân vật "tôi" khi bước vào lớp đón nhận giờ học.
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Diễn biến tâm trạng của nhân vật tôi
a. Cảm xúc suy nghĩ của nhân vật “tôi”
- Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy
cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
-> So sánh cảm xúc khi nhớ về buổi tựu trường – “ cành hoa…đãng” => diễn tả niềm vui,
sự náo nức trong tâm hồn của nhân vật “tôi” khi nhớ lại những kí ức mơn man của buổi tựu trường.
- Ý nghĩ thoáng qua ấy trong trí óc thôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi.
=> diễn tả những suy nghĩ thoáng qua mơ hồ đầy non nớt của nhân vật tôi khi lần đầu tiên
đi học, với đầy những bỡ ngỡ.
b. Diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi”
- Không còn bỡ ngỡ, sợ sệt, mà cảm thấy mọi thứ trong lớp học thân quen, quyến luyến.
- Sự thay đổi tâm trạng ấy là do
+ thầy giáo đón tiếp các em HS một cách ân cần, nhiệt tình, cách bài trí lớp học, bàn ghế.
+ bạn bè rất ấm áp thân thiện khiến nhân vật “tôi” cảm thấy yên tâm, quyến luyến, quen thuộc.
2. Ý nghĩa nhan đề: Gợi nhắc cột mốc quan trọng của đời người, ngày đầu tiên đi học
với sự trân trọng, nâng niu. - Kết nối:
+ Đi học là quá trình trau dồi kiến thức trau dồi kiến thức, trí tuệ và vận dụng nó vào cuộc sống xã hội.
+ Tự học giúp ta nhớ lâu và bổ sung kiến thức còn thiếu ở nhà trường.
+ Đọc sách nâng cao kiến thức, kỹ năng, phát triển tư duy, rèn luyện nhân cách con người.
Thực hành tiếng việt:
LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN: ĐẶC ĐIỂM VÀ CHỨC NĂNG Trang 52 I. Tìm hiểu bài
II. Tri thức tiếng việt
1. Khái niệm liên kết:
là 1 trong những tính chất quan trọng
của văn bản, có tác dụng làm cho văn
bản trở lên mạch lạc, hoàn chỉnh cả về
nội dung và hình thức.
2. Đặc điểm của 1 văn bản có tính liên kết:
+ Nội dung các câu các đoạn thống nhất
và gắn bó chặt chẽ với nhau.
+ Các câu, các đoạn được kết nối với
nhau bằng các phép liên kết phù hợp.
3. Một số phép liên kết: Ví dụ: SGK/5 + Phép lặp từ ngữ
a. Khi đọc sách, ta thấy trong nỗi buồn khổ, + Phép thế
…Bất kì ta ở 1 tình thế khắt khe, chua chát + Phép nối
nào, mở sách ra là ta cũng gặp… + Phép liên tưởng
-> phép lặp * Lưu ý :
b. Mỗi loại học vấn đến giai đoạn hôm nay Phép liên kết câu phải được thực hiện ít
đều là thành quả …Các thành quả đó sở dĩ nhất ở hai câu. Trong một câu thì không
không bị vùi lấp đi…
gọi là phép liên kết mặc dù vẫn có tác
-> phép thế dụng liên kết.
c. Học vấn không chỉ là chuyện đọc sách,
…Bởi vì học vấn…
-> phép nối
d. Hơn nữa, tự học quả là một phương thuốc trị bệnh âu sầu. Theo bác sĩ
E.Gờ-ron-nơ-veo (E. Groenevelt), người Hà
Lan, những bệnh nhân nào biết đọc sách
cũng mau khỏe mạnh hơn những bệnh nhân khác. Trang 53
-> phép liên tưởng III. Thực hành
HS làm bài tập SGK/14,15
Đọc mở rộng theo thể loại
ĐỪNG TỪ BỎ CỐ GẮNG (Trần Thị Cẩm Quyên)
I. Ôn tập tri thức ngữ văn Hs xem SGK/5
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Các yếu tố nghị luận trong VB “Đừng từ bỏ cố gắng”
Vấn đề cần bàn luận:
“Đừng từ bỏ cố gắng”
Ý kiến: Trong cuộc sống con người luôn phải đối mặt với khó khăn,
thách thức, trở ngại; muốn thành công phải học cách chấp nhận, đối mặt,
vượt qua thất bại của chính mình; rút ra bài học, biến thất bại thành đòn
bẩy để hướng đến thành công, không suy sụp hay bỏ cuộc.
Lí lẽ + bằng chứng:
- Lí lẽ: Thành công bắt đầu từ những khó khăn, thất bại hàng vạn lần. Kiên trì
nỗ lực theo đuổi ước mơ sẽ tôi luyện bản lĩnh, mở rộng tầm nhìn, trưởng thành hơn. - Bằng chứng:
+ Thô-mát Ê-đi-sơn từng bị đánh giá là “dốt đến mức không học được bất cứ
thứ gì’, trải qua nhiều thất bại trước khi phát minh ra dây tóc bóng đèn - phát
minh mang kỉ nguyên ánh sáng cho nhân loại.
=>Ý kiến, lí lẽ, bằng chứng được sắp xếp theo một trình tự hợp lí
+ Ních Vu-chi-xích khiếm khuyết tứ chi có thể lội, lướt ván, trở thành nhà
diễn thuyết nổi tiếng, là người truyền cảm hứng cho nhiều người vươn tới
cuộc sống không giới hạn. Trang 54
2.Mục đích của văn bản: thuyết phục người đọc hiểu được trong cuộc sống luôn có
những khó khăn, thử thách và thất bại nhưng con người cần phải nỗ lực, có ý chí và niềm tin ắt sẽ thành công. Viết:
VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
VỀ MỘT VẤN ĐỀ TRONG ĐỜI SỐNG
I.Tìm hiểu tri thức về kiểu văn bản Xem SGK/17
II. Phân tích kiểu văn bản
Bài mẫu: Phân tích văn bản: Ý nghĩa của sự tha thứ
- Mục đích của bài viết:
Thuyết phục mọi người cần biết tha thứ khi ai đó phạm lỗi lầm
- Ý kiến của người viết: Về ý nghĩa của sự tha thứ: Tha thứ là điều cần thiết trong cuộc sống.
- Dấu hiệu của bài văn nghị luận:
+ Nêu được vấn đề cần +Ý nghĩa của sự tha thứ bàn luận: + Lí lẽ:
+ Có lí lẽ, dẫn chứng cụ Tha thứ tạo cơ hội cho con người sửa chữa lỗi lầm thể:
Không ai tránh khỏi những sai lầm
Sự tha thứ sẽ cho con người động lực sửa sai
+ Thể hiện được y kiến + Thể hiện được kiến tán thành của người viết về vấn đề
của người viết về vấn đề cần bàn luận cần bàn luận
- Chức năng của phần mở Giới thiệu vấn đề sự tha thứ và nêu kiến tha thứ là cần
bài: Giới thiệu vấn đề cần thiết
bàn luận và nêu rõ kiến của người viết
- Bằng chứng của sự tha + Những bức thư gửi lời xin lỗi của phạm nhận trong trại thứ:
giam Gia Trung gửi người bị hại đã nhận được hàng chục thư hồi âm Trang 55
+ Ý kiến của nhà văn Gu-i-li-am A-thơ-rơ Gu-ơ- rơ: Cuộc
sống nếu không có tha thứ thì chỉ là tù ngục
+ Nghiên cứu cảu bác sĩ Ca-ren Xơ-goát: sự tha thứ giúp giải tỏa căng thẳng…
- Đoạn văn có chức năng Đoạn văn (2), (5), (7)
giải thích và đoạn văn có chức năng bổ sung, xem
xét vấn đề từ nhiều khía cạnh.
Kết bài: Đề xuất giải pháp + Đặt mình vào vị trí của người khác để cố gắng hiểu họ
+ Viết thư cho người từng mắc lỗi để thể hiện sự tha thứ và tình yêu thương -> Giải pháp khả thi Khi viết văn nghị luận
- Khi viết bài văn nghị luận về một vấn đề trong đời cần:
sống cần đưa ra những ý kiến, lí lẽ hợp lí, bên cạnh đó
là bằng chứng rõ ràng, xác thực, đa dạng; các lí lẽ
bằng chứng cần được sắp xếp theo một trình tự hợp
lí để thể hiện rõ quan điểm tán thành hay phản đối của người viết .
III. Hướng dẫn quy trình viết
1. Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết
2. Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý (xem dàn ý SGK/21)
3. Bước 3: Viết bài
4. Bước 4: xem lại, chỉnh sửa, rút kinh nghiệm Nói và nghe:
TRÌNH BÀY Ý KIẾN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TRONG ĐỜI SỐNG Trang 56
Đề bài: Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) về một vấn đề trong đời sống mà em quan tâm.
Bước 1: Xác định đề tài, không gian và thời gian nói
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý:
Bước 3. Luyện tập và trình bày
Bước 4: Trao đổi và đánh giá ÔN TẬP
I. NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Ôn tập về đọc: đặc điểm của văn bản nghị luận về 1 vấn đề trong đời sống.
2. Ôn tập về viết và nói: - Các phép liên kết
- Trình bày ý kiến về 1 vấn đề đời sống
3. Ôn tập tổng quát: II. LUYỆN TẬP
HS làm bài tập sách giáo khoa trang 26 vào vở bài tập.
BÀI 7: TRÍ TUỆ DÂN GIAN
VĂN BẢN 1: NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT ( Tục ngữ )
A.TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
Khái niệm tục ngữ: SGK/27,28
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/29 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
Câu 1: - Trời nắng chóng trưa, trời mưa chóng tối:
→Ngày nắng: trời nóng nên cảm thấy buổi trưa đến sớm
→Ngày mưa: trời âm u nên cảm thấy tối đến sớm.
Câu 2: Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa Trang 57
→Quanh mặt trăng nếu chỉ có một quầng sáng thì thường trời sẽ oi bức và khô
còn nếu có vầng sáng nhiều màu sắc bao quanh thì trời sẽ mưa trong những ngày tiếp theo
Câu 3: Gió heo may, chuồn chuồn bay thì bão
→Khi trời nổi gió heo may và chuồn chuồn bay ra nhiều thì sắp có bão.
Câu 4:Tháng giêng rét đài, tháng hai rét lộc, tháng ba rét nàng Bân.
→Tháng riêng thời tiết rét đậm, rét hại. Tháng 2 rét vừa tạo thuận lợi cho sự hồi
sinh của cây cối, tháng 3 cái rét kéo dài vài ngày.
Câu 5:Nếu chuồn chuồn bay thấp tức trời sẽ mưa, bay cao trời sẽ nắng và bay vừa trời sẽ râm.
Câu 6: Mùa hè đêm ngắn, ngày dài; mùa đông đêm dài, ngày ngắn
III.Suy ngẫm và phản hồi
Hoàn thành các câu hỏi sách giáo kho vào vở IV.Tổng kết
1.Nghệ thuật”: Diễn đạt ngắn gọn; có vần, nhịp điệu, kết cấu đối xứng, nhân quả.
2.Nội dung: Các câu tục ngữ về thời tiết là những bài học quý giá của nhân dân ta. Trang 58 VĂN BẢN 2:
NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT
I.Chuẩn bị đọc ( sgk/31 )
II.Trải nghiệm cùng văn bản 1. Đọc: (SGK) 2. Chú thích ( SGK )
III.Suy ngẫm và phản hồi
1. Đặc điểm của các câu tục ngữ.
Xác định số chữ, số dòng, số vế của cáccâu tục ngữ từ số 1 đến số 5. Câu Số chữ Số dòng Số vế Vần 1 4 1 2
Vần lưng (tấc – tấc) 2 8 1 2 vần lưng (lụa - lúa) 3 8 1 2 vần cách (lâu - sâu) 4 6 1 2 vần lưng (lạ - mạ) 5 10 1 2 vần lưng (Tư - hư) 6 14 2 3 vần cách (bờ - cờ)
→Tác dụng: làm cho các câu tục ngữ có nhịp điệu, có hình ảnh
2. Nội dung của các câu tục ngữ Câu 1: Nghệ thuật so sánh
Nội dung: câu tục ngữ khẳng định vai trò quan trọng của đất đai. Câu 2:
Con người đẹp nhờ khoác trên mình bộ quần áo mắc tiền, sang trọng, lúa tốt là vì được chăm bón phân. Câu 3:
Cày sâu thì lúa tốt, vì đất có tơi xốp lúa mới dễ hút màu; ví như cơm nhai kỹ thì ruột hấp thụ được.
Câu 4: Một kinh nghiệm trồng trọt, khoai trồng ruộng lạ mới tốt, nhưng mạ thì phải
gieo ở ruộng quen mới tốt. Trang 59
Câu 5: Kinh nghiệm trong trồng trọt thường thì đến tháng ba âm lịch hoa màu rất cần
nước nên cơn mưa lúc này rất có ích nhưng đến tháng tư lúc ấy cây trồng đang trong quá
trình phát triển ít cần nước nên những cơn mưa lớn sẽ làm hư đất, hư cây trồng.
Câu 6: nói về hiện tượng sau mưa rào kèm theo sấm chớp thì cây trồng rất tốt và cho năng suất cao.
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM
TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG
I.Trải nghiệm cùng văn bản 1.Đọc 2.Chú thích
II. Suy ngẫm và phản hồi
1.Mối quan hệ giữa tục ngữ và sáng tác văn chương.
- Nhân dân ta đã mượn hình ảnh nàng Bân may áo rét cho chồng để nói về cái rét. Đó
là cái rét cuối cùng của mùa đông xảy ra vào tháng 3, khi mà thời tiết đột nhiên trở
lạnh ngay giữa những ngày nắng liên tiếp.
- Câu Chim trời cá nước, ai được nấy ăn : của cải thiên nhiên ban tặng không của
riêng ai, sự chiếm hữu là không hạn chế.
=> Sử dụng tục ngữ làm tăng hiệu quả và giá trị biểu đạt cho tác phẩm
2. Những lưu ý khi đọc và sử dụng tục ngữ.
-Cần sử dụng đúng ngữ cảnh, đúng ý nghĩa về câu chuyện được nói đến trong văn bản.
Một số câu tục ngữ được sử dụng trong tác phẩm văn chương:
 “Bảy nổi ba chìm với nước non” (Bánh trôi nước).
 “Đừng xanh như lá bạc như vôi” (Mời trầu).
 “Cố đấm ăn xôi xôi lại hẩm” (Làm lẽ). Trang 60
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
THÀNH NGỮ , TỤC NGỮ + NÓI QUÁ VÀ NÓI GIẢM NÓI TRÁNH
I.Tri thức tiếng Việt 1.Thành ngữ :
Khái niệm: Là một tập hợp từ cố định
VD: Chậm như rùa, nhanh như cắt, đen như cột nhà cháy,..
Chức năng: làm cho lời nói, câu văn trở nên giàu hình ảnh, cảm xúc (là 1 bộ phận của câu). 2.Nói quá:
-Khái niệm: là biện pháp phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả.
- Chức năng: nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm cho sự diễn đạt.
VD: Tát cạn biển Đông.
*Nói giảm nói tránh
-Khái niệm:là biện pháp dùng cách diễn đạt tế nhị, tránh gây cảm giác quá đau buồn,
ghê sợ, nặng nề, tránh thô tục, thiếu lịch sự. VD:
+Sử dụng những từ đồng nghĩa, gần nghĩa: qua đời, mất, ra đi, từ trần,..
+Sử dụng cách nói đối lập: Bạn ấy không được cao; Bạn ấy hát chưa hay;…
+Sử dụng cách nói hàm ý:
A: Bạn Nam học Toán giỏi không?
B: Mình thấy trong các môn thì bạn ấy học văn rất tốt, rất có khiếu văn chương.
II.Thực hành tiếng Việt: BT sgk/35 Trang 61
ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI
NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
I.Trải nghiệm cùng văn bản 1.Đọc SGK 2.Chú thích SGK
II. Suy ngẫm và phản hồi: Đặc điểm nghệ thuật của tục ngữ.
1.Số chữ, số dòng, vế câu Câu tục ngữ Số chữ Số dòng Số vế 1 4 1 2 6 8 1 2 8 8 1 2 9 8 2 2
2.Hiệp vần, loại vần Câu tục ngữ Cặp vần Loại vần 3 Thầy-mày Vần cách 4 Thầy -tày Vần cách 5 Cả-ngã Vần cách 7 Non-hòn Vần cách 8 Bạn-cạn Vần cách
→Câu văn có hình ảnh, nhịp điệu.
3.Biện pháp tu từ: ẩn dụ Từ ngữ
Ý nghĩa - Biện pháp tu từ “Ăn quả” Hưởng thành quả “Nhớ kẻ trồng cây”
Biết ơn những người đã tạo ra thành quả “Sóng cả” Khó khăn, thử thách “Ngã tay chèo”
Buông xuôi, không tiếp tục nữa “Mài sắt”
-Kiên trì, nổ lực vượt qua khó khăn thử thách “Nên kim” -Đạt được thành quả Trang 62 .
VIẾT: VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TRONG ĐỜI SỐNG I. Quy trình viết
Nội dung trang 37, 38, 39 SGK II. Luyện tập
Đề bài: Viết bài văn nghị luận về một câu tục ngữ, danh ngôn bàn về một vấn đề trong đời sống.
NÓI VÀ NGHE: XÂY DỰNG VÀ TÔN TRỌNG Ý KIẾN KHÁC BIỆT
Chủ đề trao đổi: Trao đổi ý kiến về hai câu tục ngữ: “Một giọt máu đào hơn ao nước
lã”, “Bán anh em xa mua láng giềng gần”.
Bước 1: chuẩn bị
Bước 2: Trao đổi Trang 63 ÔN TẬP Câu 1: SGK/41
Câu 2: Hãy xác định số dòng, số chữ, các cặp vần, các vế, biện pháp tu từ trong các câu tục ngữ sau: Câu tục ngữ Số dòng Số chữ Các cặp vần Các Biện pháp tu từ vế a 1 8 Đen-đèn 2 Ẩn dụ c 2 14 Ao- rào 4 Từ trái nghĩa Câu 3: Thành ngữ Tục ngữ
-Là các cụm từ cố định
-Là một câu ngắn gọn và có hoàn chỉnh về cấu tạo ngữ pháp.
-Chưa diễn đạt được một ý trọn vẹn - Diễn đạt được một ý, nội dung trọn vẹn hoàn chỉnh. Câu 7:
Trí tuệ dân gian là kho tàng tri thức được đúc kết từ trí tuệ và kinh nghiệm sống bao đời của dân tộc.
BÀI 8: NÉT ĐẸP VĂN HÓA VIỆT
(Văn bản thông tin)
Văn bản 1: TRÒ CHƠI CƯỚP CỜ
A.TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN ( SGK /43 )
1/ Văn bản thông tin giới thiệu một quy tắc hoặc luật lệ trong trò chơi hay hoạt động:
* Về cấu trúc: Loại văn bản này thường có 3 phần:
- Phần 1: Giới thịêu mục đích của quy trình thực hiện trò chơi.
- Phần 2: Liệt kê những gì cần chuẩn bị trước khi thực hiện trò chơi hay hoạt động.
- Phần 3: Trình bày các bước cần thực hiện.
* Về đặc điểm hình thức: Loại văn bản này thường sử dụng các con số (1, 2, 3,...), từ
ngữ chỉ thời gian để giới thiệu trình tự thực hiện.
2/ Cách triển khai ý tưởng và thông tin trong văn bản thông tin .
- Theo trật tự thời gian ; theo quan hệ nhân qủa ; theo mức độ quan trọng của thông tin ...
- Khi viết, người viết có thể kết hợp nhiều cách triển khai ý tưởng và thông tin, nhưng
thường chọn một cách triển khai chính để làm nổi bật thông tin.
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN Trang 64
I.Chuẩn bị đọc: sgk/45
II/ Trải nghiệm cùng văn bản: Trò chơi cướp cờ 1/ Đọc.
2/ Nội dung: Cách chơi cướp cờ, lưu ý khi chơi...
3. Thể loại và phương thức biểu đạt chính:
- Thể loại: Văn bản thông tin. Cụ thể là văn bản thông tin giới thiệu về một quy tắc trong trò chơi.
- Phương thức biểu đạt chính: Thuyết minh
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Mục đích của văn bản Trò chơi cướp cờ và đặc điểm .
a. Mục đích của VB: Giới thiệu về cách thức thực hiện trò chơi cướp cờ
b. Các đặc điểm :
-Về cầu trúc: gồm 3 phần: (a) Giới thiệu mục đích của quy
trình; (b) Liệt kê những thứ cần chuẩn bị trước khi chơi; (c) Trình bày cách chơi.
-Về từ ngữ : sử dụng những từ ngữ chi thời gian như: đầu tiên, tiếp theo,
-Về loại từ : câu sử dụng nhiều động từ.
-Về đề mục: sử dụng đề mục để tóm tắt những thông tin chính của VB như a. Mục
đích, b. chuẩn bị, c. Hướng dẫn cách chơi.
-Về phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ: Sử dụng hình ảnh minh hoạ cách chơi.
2. Cách triển khai văn bản thông tin:
VB Trò chơi cướp cờ chủ yếu triển khai thông tin theo trật tự thời gian : đầu tiên, tiếp
theo, sau đó, kết thúc.
3.Hình ảnh minh họa và cước chú trong VB
- Hình ảnh minh họa: Hình vẽ trò chơi (phương tiện phi ngôn ngữ trong VB) làm cho
thông tin được rõ ràng, giúp người đọc hình dung và dễ nhận biết cách chơi.
- Cước chú: Giúp việc đọc hiểu thông tin trong VB thuận lợi hơn.
VĂN BẢN 2: CÁCH GỌT CỦ HOA THỦY TIÊN ( Theo Giang Nam) Trang 65
I.Chuẩn bị đọc ( sgk/47 )
II.Trải nghiệm cùng văn bản
1. Đọc văn bản, giải thích từ khó. - Đọc
- Tìm hiểu và giải thích từ khó tr.48 sgk))
2. Tác giả: Giang Nam
3. Thể loại và phương thức biểu đạt chính:
- Thể loại: văn bản thông tin giới thiệu về một quy tắc trong hoạt động.
- Phương thức biểu đạt chính: Thuyết minh
III. Suy ngẫm và phản hồi
1/ Tìm hiểu nội dung thông:
a. Nội dung thông tin của VB
*Thông tin cơ bản: Cách gọt củ hoa thủy tiên
*Thông tin chi tiết:
B1: Chuẩn bị: Dụng cụ và chọn củ thủy tiên.
- Dụng cụ cắt tỉa gọt. - Củ thủy tiên.
B2: Ngâm nước và gọt tỉa
- Ngâm và thay nước đúng kĩ thuật.
- Gọt tỉa củ thủy tiên khéo léo: Tác giả miêu tả quá trình gọt tỉa này qua nhiều công đoạn phức tạp. B3: Thủy dưỡng:
- Ngâm dưỡng thủy tiên; - Thúc, hãm thủy tiên; - Chỉnh lá, chỉnh hoa.
b. Cách triển khai ý tưởng và thông tin trong VB
- Tác giả kết hợp nhiều cách:
+ Chủ yếu là trình tự thời gian;
+ Theo mối quan hệ nhân quả.
- Cấu trúc và đặc điểm hình thức với mục đích viết của VB
2. Hình ảnh minh họa và cước chú Trang 66
- Hình ảnh minh họa: giúp người đọc hình dung rõ về các bước cần thực hiện trong hoạt
động gọt củ hoa thủy tiên.
- Cước chú: Giúp việc đọc hiểu thông tin trong VB thuận lợi hơn.
ĐỌC KẾT NỐI CHỦ ĐIỂM
HƯƠNG KHÚC (Nguyễn Quang Thiều)
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Nguyễn Quang Thiều
a. Đề tài: Văn hóa ẩm thực Việt
b. Thể loại, phương thức biểu đạt:
- Thể loại: Văn bản tản văn.
- Phương thức biểu đạt:: Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Chất trữ tình trong văn bản
- Chất trữ tình thể hiện vẻ đẹp của cảm xúc, suy nghĩ, vẻ đẹp của hình ảnh
bánh khúc tạo nên rung động thẩm mĩ cho người đọc. Những tình cảm đó
được bộc lộ qua hình ảnh chiếc bánh khúc tuổi thơ. 2. Cái tôi trong VB
- Thể hiện qua từ nhân xưng “tôi”; thể hiện trực tiếp và gián tiếp qua cách
tác giả kể và tả về cách bà làm bánh khúc.
- Tác giả thể hiện sự yêu thương, trân quý, nâng niu chiếc bánh ấy như nâng
niu tất cả những gì đẹp nhất của tuổi thơ và đặc biệt trong đấy còn có những
kí ức rất đẹp và ấm áp về người bà.
3. Ngôn ngữ của VB
- Ngôn ngữ mộc mạc, chân thật, bình dị; văn phong trong sáng, gợi hình, gợi cảm.
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT Trang 67
(Đặc điểm và chức năng của số từ)
I. Lý thuyết về số từ: đặc điểm và chức năng 1/ Ví dụ: sgk/44
(1)- Các từ ngữ in đậm bổ sung ý nghĩa cho các từ: +hai –> chàng
+một trăm – >ván cơm nếp
+một trăm –> nệp bánh trưng +chín –> ngà +chín –> cựa +chín – hồng mao +một – >đôi.
– Các từ được bổ sung đều thuộc từ loại danh từ, về ý nghĩa số lượng cho danh từ.
- Các từ ngữ in đậm đứng trước danh từ chỉ số lượng mà nó bổ sung.
(2) - Các từ in đậm bổ sung ý nghĩa cho các từ:
+thứ–> sáu => “sáu” bổ sung ý nghĩa về thứ tự cho danh từ “thứ”, đứng sau danh từ “thứ”.
+hai – >vợ chồng => “hai” bổ sung ý nghĩa về số lượng cho danh từ “vợ chồng”
đứng trước danh từ “vợ chồng”
=> Các từ hai, một trăm, chín, một, sáu trong các ví dụ trên được gọi là số từ. 2/ Kết luận a. Khái niệm
Số từ là những từ chỉ số lượng và thứ tự của sự vật.
b. Đặc điểm và chức năng của số từ:
- Khi biểu thị số lượng sự vật, số từ thường đứng trước danh từ. Số từ chỉ
số lương bao gồm:
+ Số từ chỉ số lượng chính xác. VD: một, hai, ba, bốn,...
+ Số từ chỉ số lượng ước chừng. VD: vài, mươi, dăm...
– Khi biểu thị số thứ tự của danh từ, số từ thường đứng sau danh từ.
VD: số nhà mười bảy, phòng số sáu,...
II.Thực hành: SGK/54 Trang 68
ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI KÉO CO (Trần Thị Ly)
I. Trải nghiệm cùng văn bản “Kéo co” 1. Đọc
2. Tác giả: Trần Thị Ly
- Xuất xứ: In trong Trò chơi Dân gian Nam Bộ, NXB Hội Nhà văn, 2017.
3. Thể loại và phương thức biểu đạt chính:
- Thể loại: Văn bản thông tin giới thiệu về một quy tắc trong trò chơi.
- Phương thức biểu đạt chính: Thuyết minh
II. Suy ngẫm và phản hồi
1/ Nội dung thông tin của văn bản và cách triển khai thông tin trong VB
a. Nội dung thông tin trong VB
* Thông tin cơ bản: Giới thiệu trò chơi kéo co - một trò chơi dân gian
* Thông tin chi tiết bậc 1 (1) a. Người chơi (2) b. Chuẩn bị:
(3) c. Hướng dẫn cách chơi.
(4) d. Quy định trò chơi
b. Cách triển khai ý tưởng và thông tin trong VB: - Trình tự thời gian.
2/ Cấu trúc và đặc điểm hình thức với mục đích viết của VB
- Mục đích viết của VB: Giới thiệu về cách thức thực hiện trò chơi kéo co
- Các đặc điểm sau của văn bản đã góp phần thực hiện mục đích đó.
3/ Hình ảnh minh họa và cước chú trong VB
- Hình ảnh minh họa: để hỗ trợ cho việc biểu đạt thông tin.
- Cước chú: Giúp việc đọc hiểu thông tin trong VB thuận lợi hơn.
VIẾT: VIẾT VĂN BẢN TƯỜNG TRÌNH
I. Tìm hiểu chung về văn bản tường trình 1. Khái niệm
- Là kiểu văn bản thông tin, trình bày tường tận, rõ ràng, đầy đủ về diễn biến của
một sự việc “đã gây hậu quả và có liên quan đến người viết”, trong đó nêu rõ mức độ
thiệt hại (nếu có) và xác định trách nhiệm của người viết đối với sự việc. Trang 69 2.Yêu cầu - Phần mở đầu;
- Nội dung bản tường trình; - Phần kết thúc.
II. Hướng dẫn phân tích kiểu văn bản
* Bước 1: Đọc VB tường trình
- Đọc VB ( tr.60, sgk)
- Xem cách tường trình về việc làm vỡ chậu cây lớp 7A2
* Bước 2: Nhận xét, phân tích các yêu cầu
- Dựa vào dấu hiệu trong VB, xác định phần mở đầu, nội dung tường trình và kết thúc.
- Phần mở đầu trình bày những nội dung:
+ Quốc hiệu, tiêu ngữ
+ Địa điểm và thời gian viết bản tường trình.
+ Tên VB và tóm tắt sự việc tường trình
+ Người nhận bản tường trình
+ Thông tin người viết bản tường trình
- Nội dung tường trình gồm những nội dung:
+ Thời gian, địa điểm xảy ra, những người tham gia, diễn biến sự việc.
+ Nguyên nhân của sự việc
+ Hậu quả của sự việc
+ Xác định rõ trách nhiệm của người viết tường trình
- Phần kết thúc gồm những nội dung: + Lời đề nghị + Lời hứa
+ Chữ kí và tên của người viết tường trình. II.Thực hành
Đề bài: Viết văn bản tường trình về một sự việc xảy ra ngoài ý muốn trong trường
mà em đã chứng kiến hoặc tham gia.
(Hs viết vào tập)
NÓI VÀ NGHE: TRAO ĐỔI MỘT CÁCH XÂY DỰNG,
TÔN TRỌNG CÁC Ý KIẾN KHÁC BIỆT Trang 70
I.Chủ đề trao đổi: (đã giao nhiệm vụ từ tiết trước)_
Chủ đề: Trong lớp em, có bạn cho rằng trò chơi điện tử có nhiều tác hại nhưng cũng có
bạn khẳng định nó vẫn có những lợi ích nhất định. Vậy ý kiến của em là gì? Em sẽ trao
đổi với các bạn như thế nào?
GV chia thành 2 dãy để HS trao đổi theo chủ đề trên. II. Thực hành
Trao đổi ý kiến về trò chơi điện tử Lợi ích Tác hại -
*Chuẩn bị cách trao đổi:
Em và các bạn thống nhất một số vấn đề đã nêu trong sgk. Bước 2. Trao đổi - Trình bày ý kiến.
- Tiếp nhận, phản hồi ý kiến của người khác và bảo vệ ý kiến của mình. ÔN TẬP Câu 1:
Trò chơi cướp cờ
Cách gọt hoa thủy tiên Văn bản Phương diện so sánh Những
điểm + Dùng để giới thiệu một quy tắc hoặc luật lệ trong trò chơi hay hoạt
giống nhau (nội động.
dung, đặc điểm + Triển khai thông tin chính theo trình tự thời gian. hình thức)
+ Đều dùng phương tiện phi ngôn ngữ là hình ảnh minh họa để bổ sung nội dung cho văn bản. Những
điểm + Giới thiệu với bạn đọc về quy + Giới thiệu với bạn đọc về quy tắc
khác nhau (nội tắc, luật lệ trong một trò chơi trong hoạt động
dung, đặc điểm + Giới thiệu mục đích của trò + Giới thiệu mục đích của quy trình, hình thức) chơi cướp cờ.
liệt kê những gì cần chuẩn bị trước
+ Liệt kê những gì cần chuẩn bị khi thực hiện, trình bày các bước
trước khi thực hiện trò chơi
thực hiện gọt củ hoa thủy tiên.
+ Trình bày các bước cần thực + Sử dụng các con số, thuật ngữ, hiện khi chơi Trang 71 + Sử dụng đề mục.
- HS về nhà làm bài 2-6 vào vở luyện tập.
------------------Hết--------------------
Bài 9: TRONG THẾ GIỚI VIỄN TƯỞNG
(TRUYỆN KHOA HỌC VIỄN TƯỞNG)
VĂN BẢN 1: DÒNG “SÔNG ĐEN”
Giuyn Véc-nơ (Jules Verne)
A.TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN (SGK/67)
1. Truyện khoa học viễn tưởng:
Là loại truyện hư cấu về những điều diễn ra trong một thế giới giả định, dựa
trên tri thức khoa học và trí tưởng tượng của tác giả. Truyện khoa học viễn
tưởng có các đặc điểm như sau:
2. Đặc điểm truyện: – Đề tài. – Cốt truyện
– Tình huống truyện. – Sự kiện. – Nhân vật.
– Không gian, thời gian.
B. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. Chuẩn bị đọc ( sgk )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: (SGK/74)
2. Trải nghiệm cùng văn bản
a. Thể loại: Truyện
b. Xuất xứ: Nằm trong chương 14 tác phẩm Hai vạn dặm dưới biển.
c. Tóm tắt:
Truyện xoay quanh cuộc sống của Nét Len, giáo sư A-rô-nắc và Công-xây khi họ bị rơi
xuống biển và được tàu Nau-ti-lúx cứu. Họ đã xảy ra cuộc mâu thuẫn khi họ đi vào hải
lưu của dòng "Sông đen" về kế hoạch chạy trốn hay là cùng nhau quan sát, tìm hiểu
những điều hay ho dưới đáy biển này. Được chứng kiến tận mắt những cảnh đẹp mê hồn Trang 72
đó, dường như mỗi người đều thả hồn, chăm chú, đầy thích thú với cảnh vật mà quên đi
cuộc tranh luận trước đó và họ dần hiểu ra thế giới đặc biệt với những bí mật thầm kín
của người thuyền trưởng đầy bí ẩn Nê-mô.
III. Suy ngẫm và phản hồi
* Đặc điểm truyện: Đề tài Sự kiện Tình huống Nhân vật Không gian, thời gian
Những ngày đầu - Suy nghĩ về thuyền Cuộc tranh luận đầy giáo sư - Không gian:
của hành trình hai trưởng Nê-mô. mâu thuẫn của giáo sư A-rô-nắc, dưới lòng đại
vạn dặm dưới - Cuộc tranh cãi giữa dương.
biển trên con tàu giáo sư với Nét A-rô-nắc và Nét-len Nét-len, -len. - Thời gian: giả Nau-ti-lúx. - Thích thú, say mê trong con tàu Công-xây định.
trước cảnh đẹp dưới Nau-ti-lúx của thuyền lòng đại dương. trưởng bí ẩn Nê-mô
dưới lòng đại dương.
=>Truyện khoa học viễn tưởng được viết theo thể hư cấu về một điều giả định được
dựa trên tri thức khoa học và trí tưởng tượng của người viết truyện.
VĂN BẢN 2: XƯỞNG SÔ-CÔ-LA (CHOCOLATE)
Rô-a Đan (Roald Dahl)
I.Chuẩn bị đọc ( sgk )
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Rô-a Đan SGK/79 2. Tác phẩm:
a. Thể loại: Truyện KHVT.
b. Xuất xứ: Trích Charlie và nhà máy sô-cô-la.
c. Tóm tắt:
+ Ông Quơn-cơ dẫn 5 đứa trẻ đến thăm nhà máy sô-cô-la.
+ Ông đầy tự hào khi giới thiệu về dòng sông, con thác, hoa, cỏ đặc biệt.
+ Sác-li, cùng ông nội và bọn trẻ ngắm dòng sông sô-cô-la khổng lồ và con thác nhào sô-cô-la.
+ Được tận mắt chứng kiến các loại cây cỏ, hoa kì lạ, vừa trồng làm đẹp phong
cảnh nhà máy, vừa ăn được, có vị đường mềm, vị bạc hà rất thơm ngon.
+ Được tận mắt nhìn thấy những người công nhân tí hon Umpơ-Lumpơ. Trang 73
III. Suy ngẫm và phản hồi
1/ Nhân vật ông Quơn-cơ Thời điểm Thái độ Hành động
Khi giới thiệu với mọi
- Nhấn mạnh đây là trung tâm thần kinh, - Vừa nói vừa lấy chùm chìa
người về tầm quan trọng trái tim của nhà máy.
khóa, mở xưởng nhà máy. của xưởng sô-cô-la
- Khẳng định ông chú trọng làm cho
xưởng sô-cô-la phải đẹp.
- Nhắc bọn trẻ đừng quá phấn khích.
Khi giới thiệu về vẻ đẹp
- Tự hào về vẻ đẹp, nét độc đáo nhà máy. - Giơ chiếc can ra chỉ vào các của không gian nhà máy,
- Giọng đầy trìu mến, mời mọi người
bụi cây, cánh đồng cỏ, và hoa.
về những sáng chế cỏ, hoa nếm thử hoa, cỏ. có thể ăn được.
->Nhân vật thể hiện đặc điểm của nhân vật truyện khoa học viễn tưởng.
=>Ông Quơn-cơ là người có khả năng phi thường, có thể tạo ra những điều kì diệu.

2/ Một số yếu tố của truyện khoa học viễn tưởng
- Đề tài: ứng dụng khoa học trong xây dựng nhà máy sản xuất sô-cô-la.
- Không gian: trong xưởng sô-cô-la của ông Quơn-cơ.
- Nhân vật được đặt trong tình huống: tham gia cuộc phiêu lưu vào một nhà máy
sô-cô-la kì lạ và chứa nhiều bí ẩn.
Đọc kết nối chủ điểm

TRÁI TIM ĐAN-KÔ (DANKO)
I/ Trải nghiệm cùng văn bản: - Tác giả: Sgk
II/ Suy ngẫm và phản hồi:
1/ Tóm tắt truyện: Trang 74
- Đan-kô dẫn đường cho mọi người đi vào rừng.
- Đường đi gian nan, đoàn người mệt lả, mất tinh thần.
- Họ không dám thú nhận sự yếu hèn mà đổ lỗi cho Đan-kô.
- Hai bên bắt đầu cãi nhau khiến rừng cũng phải gầm lên.
- Đan-kô cảm thấy phẫn uất, nhưng lòng vẫn thương mọi người.
- Anh xé toang lồng ngực, dứt trái tim ra và giơ cao lên đầu. Đoàn người sửng sốt, đứng trơ ra như phỗng.
- Đan-kô yêu cầu mọi người đi tiếp, họ xông lên theo anh, sung sướng mê cuồng.
- Chàng Đan-kô bật lên tiếng cười tự hào, rồi gục xuống và chết. Đoàn người mải vui
sướng nên không hề để ý rằng anh đã chết. Một người nhìn thấy và giẫm lên trái tim của anh.
2/ Yếu tố truyện khoa học viễn tưởng: Yếu tố
Văn bản Trái tim Đanko Không
- Không gian rừng già, đầm lầy nguyên sinh gắn với huyền thoại về người gian anh hùng của bộ lạc.
Thời gian - Mơ hồ, không xác định, được bao phủ trong màn sương của huyền thoại,
của kí ức xa xưa qua lời kể của bà lão I-dec-ghin.
Nhân vật - Nhân vật người anh hùng Danko là nhân vật được xây dựng từ trí tưởng tượng. Chi tiết/
- Những hình ảnh: Danko xé toang lồng ngực, Danko lấy trái tim ra soi
Hình ảnh đường, trái tim cháy sáng như ánh đuốc, trái tim vẫn cháy khi Danko gục
chết, trái tim bị giẫm lên vẫn bừng ánh lửa, … là hình ảnh chỉ có trong trí tưởng tượng.
Thực hành tiếng việt
:
MỞ RỘNG THÀNH PHẦN CHÍNH VÀ TRẠNG NGỮ TRONG CÂU BẰNG CỤM TỪ
I. Cách mở rộng thành phần chính và trạng ngữ trong câu bằng cụm từ:
(1) Trong những cánh đồng cỏ, mao lương/đua sắc. C V Trang 75
(2) Trong những cánh đồng cỏ, hàng ngàn cây mao lương hoa vàng /đua sắc. C V
-> Chủ ngữ trong câu (1) là một từ, chủ ngữ trong câu (2) là một cụm từ.
1/ Mở rộng vị ngữ bằng cụm từ
(1) Đó/chính là một điều bí mật C V
(2) Đó/chính là một điều bí mật mà tôi muốn chia sẻ với bạn. C V
-> Vị ngữ trong câu (2) có cấu tạo phức tạp hơn vị ngữ trong câu (1) .
2/ Mở rộng trạng ngữ bằng cụm từ
(1) Trước ánh sáng, bóng tối tan tác và run lẩy bẩy, nhào xuống cái mõm hôi thối của
đầm lầy nơi rừng sâu núi thẳm.
(2) Trước ánh sáng của trái tim Đan- kô, bóng tối tan tác và run lẩy bẩy, nhào xuống
cái mõm hôi thối của đầm lầy nơi rừng sâu núi thẳm.
-> Trạng ngữ trong câu (2) có cấu tạo phức tạp hơn trạng ngữ trong câu (1) /
-> Việc mở rộng thành phần chính và trạng ngữ bằng cụm từ làm cho việc miêu tả
chi tiết, rõ ràng hơn. * Nhận xét:
Các cách mở rộng thành phần chính và trạng ngữ trong câu bằng cụm từ:
- Biến CN, VN và TN trong câu từ 1 từ thành 1 cụm từ.
- Biến CN, VN và TN trong câu từ cụm từ có thông tin đơn giản thành cụm từ phức tạp
có những thông tin cụ thể, chi tiết hơn.
II.Thực hành: Bài tập sgk/83
Đọc mở rộng theo thể loại
MỘT NGÀY CỦA ICH-CHI-AN
– Alexander Romanovich Belyaev–
I. Trải nghiệm cùng văn bản
- Thể loại: Truyện khoa học viễn tưởng
- Xuất xứ: Trích trong truyện “Người cá”
II. Suy ngẫm và phản hồi Trang 76
Đặc điểm của truyện
Thể hiện trong Một ngày của Ích- chi- an
khoa học viễn tưởng Đề tài
Khoa học thay đổi tiềm năng của một con người Tình huống
Ích-chi-an được phẫu thuật thành người cá, có khả năng lặn và sống dưới đáy biển. Sự kiện
+ Ích-chi-an bơi theo dòng hải lưu ra biển.
+Ích-chi-an vui đùa cùng những chú cả, thưởng thức vẻ đẹp của biển.
+Ích-chi-an cứu những chú cá bị đánh dạt vào bờ biển sau cơn bão. Nhân vật Ích-chi-an Không gian
Đáy biển, mặt biển, bờ biển Thời gian
Một ngày của người cá ở đáy biển Viết
VIẾT ĐOẠN VĂN TÓM TẮT VĂN BẢN
I. TÌM HIỂU TRI THỨC KIỂU VĂN BẢN ( SGK /89 )

1. Thế nào là đoạn văn tóm tắt VB
- Đoạn văn tóm tắt VB được viết để trình bày ngắn gọn ý chính được nêu trong VB. Việc
viết đoạn văn tóm tắt VB giúp chúng ta nhận ra nội dung chính của VB.
2. Yêu cầu của đoạn văn tóm tắt VB
- Đảm bảo yêu cầu về hình thức của đoạn văn.
- Tóm tắt các ý chính của VB gốc.
- Đảm bảo yêu cầu về độ dài của đoạn văn.
- Đảm bảo nội dung chính của VB
3. Cấu trúc của đoạn văn tóm tắt VB: gồm 2 phần
- Giới thiệu nhan đề và tác giả của VB cần tóm tắt.
- Trình bày ngắn gọn các ý lớn, ý bổ trợ được nêu trong VB.
II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂM VĂN BẢN
Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết
- Xác định đề tài: Lựa chọn văn bản truyện/ văn bản nghị luận
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý Trang 77 -
Xác định các sự việc/luận điểm chính, các chi tiết quan trong trong VB và trình bày
mối quan hệ giữa các yếu tố này.
-Sắp xếp các sự kiên/luận điểm chính theo trình tự hợp lí. (theo gợi ý sgk/91)
Bước 3: Viết đoạn
- Dựa vào dàn ý, viết thành một đoạn văn hoàn chỉnh.
- Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn, về độ dài của đoạn.
Bước 4: Chỉnh sửa và chia sẻ
- Đọc lại bản thảo của cá nhân, tự kiểm tra, điều chỉnh nội dung cấu trúc của bài. - Rút kinh nghiệm
- Chia sẻ bài cùng các bạn.
III/ HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH VIẾT ( SGK/90/91 )
Đề bài: Em hãy viết một đoạn văn (từ 150- 200 chữ) để tóm tắt một văn bản nghị luận
hoặc một truyện ngắn mà em thích.
Nói và nghe: THẢO LUẬN NHÓM VỀ MỘT VẤN ĐỀ GÂY TRANH CÃI Chủ đề:
CĐ 1: Ông Quơn-cơ có sai không khi cố tình thử thách năm đứa trẻ lúc tham quan nhà
máy sô-cô-la với ý đồ chọn người thắng cuộc để trao tặng nhà máy?
CĐ 2: Ích-chi-an là người may mắn được trao năng lực làm người cá hay là người bất hạn?
CĐ 3: Bác sĩ Xan-va-tô là nhà khoa học tài năng hay là một tên tội phạm
1. BƯỚC 1: CHUẨN BỊ ( SGK/92/93 )
- Thành lập nhóm và phân công công vệc
+ nhóm nhỏ 1: Đồng tình
+ nhóm nhỏ 2: Không đồng tình
- Chuẩn bị nội dung buổi thảo luận:
+ HS đọc lại VB, tìm hiểu kĩ nhân vật, chuẩn bị lí lẽ và bằng chứng để làm sáng tỏ quan điểm
-Thống nhất mục tiêu và thời gian thảo luận
2. BƯỚC 2: THẢO LUẬN ( SGK/93/94 )
- Đại diện nhóm sẽ trình bày ý kiến thống nhất của nhóm mình dựa trên những lí lẽ,
dẫn chứng mà các nhóm đã tranh luận, phản biện. Trang 78
- HS tập nói một mình trước gương.
- HS tập nói trước nhóm/tổ. Ý kiến đồng tình Ý kiến phản đối Lí lẽ Dẫn chứng
=> Ý kiến thống nhất. ÔN TẬP I. NỘI DUNG BÀI HỌC
Tóm tắt nét đặc sắc truyện KHVT đã học:

Dòng “Sông Đen” Xưởng Sô-co-la Một ngày của Ích-chi-an Đề tài Nhân vật Sự kiện Không gian Thời gian II. LUYỆN TẬP
HS làm bài 3,4,5,6 SGK/95 vào vở bài tập. BÀI 10
LẮNG NGHE TRÁI TIM MÌNH ( THƠ ) Văn bản 1: ĐỢI MẸ - Vũ Quần Phương-
A.TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
Thơ và sự thể hiện tình cảm, cảm xúc trong thơ (SGK/96) Trang 79
- Thơ: Được sáng tác để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của nhà thơ trước khoảnh khắc của đời sống.
- Ngôn ngữ thơ: Có khả năng truyền cảm, lan tỏa tình cảm, cảm xúc qua cách dùng từ
ngữ, hình ảnh, vần, nhịp các biện pháp tu từ.
B.ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/98/99 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản 1. Tác giả: SGK/99 2. Tác phẩm: - Thể loại: thơ
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tình cảm của em bé với mẹ
- Đợi mẹ: ngồi đợi mẹ mỏi mòn.
- Từ ngữ, hình ảnh: ngồi nhìn, lẫn, trông chờ,..; vầng trăng non, mẹ bế vào nhà... Nhân hóa
- Hình tượng độc đáo, thi vị làm rõ tình yêu mẹ của bé (chờ mẹ đến ngủ quên ngoài đầu
hè) cũng như tình yêu bé của mẹ (âu yếm, thương yêu)
2. Tâm trạng của tác giả
Tình cảm của con với mẹ, mẹ với con là 1 trong những tình cảm thiêng liêng, trân quý nhất của con người
→Tác giả bày tỏ sự yêu thương, gắn kết với người thân. Văn bản 2:
MỘT CON MÈO NẰM NGỦ TRÊN NGỰC TÔI - Anh Ngọc-
I. Chuẩn bị đọc ( sgk/100 )
II. Trải nghiệm cùng văn bản Trang 80 1. Tác giả: SGK/101 2. Tác phẩm: - Thể loại: thơ
III. Suy ngẫm và phản hồi
1. Nét độc đáo của bài thơ
Nét độc đáo của bài thơ Nhận xét Hình
Đôi mắt trong veo, đôi mắt biếc trong veo
Chú mèo dễ thương, xinh xắn ảnh thơ đáng yêu
Hàm răng dài nhọn hoắt (chú
Như đứa trẻ giữa vòng tay ấp ủ mèo) Đôi tai vểnh ngây thơ
Cái đuôi dài bướng bỉnh Hàng ria mép ngang tàng Biện
So sánh: như đứa trẻ giữa vòng tay ấp ủ
Chú mèo thơ ngây tựa một đứa trẻ
pháp tu Ẩn dụ: Móng vuốt của đêm
Gợi hình ảnh sinh động từ
Điệp từ: “ngủ đi” (6 lần)/ “được” (2 lần)
Thể hiện sự vỗ về, ấp ủ của nhân
vật tôi dành cho chú mèo
Nhịp thơ Nhịp 3/5; 5/; 2/2/3/2
Gợi nhịp điệu nhẹ nhàng, tình cảm Từ ngữ
Dùng nhiều tính từ: “Nhọn hoắt” “ngây thơ” Phác họa sinh động, cụ thể hình
“bướng bỉnh” “ngang tàng”… ảnh chú mèo Yếu
tố Chi tiết miêu tả hình ảnh chú mèo
Gợi lên hình ảnh chu mèo nhỏ dễ miêu tả
thương và thể hiện sự gắn bó thân
Kể chuyện chú mèo nằm ngủ trên ngực và tự sự
thiết giữa nhân vật tôi và chú mèo
2. Tình cảm cảm xúc của nhà thơ
- Hình ảnh được nhắc lại tới hai lần: “trên ngực tôi một chú mèo nằm ngủ”.
- Những từ ngữ thể hiện cảm xúc, mối quan hệ của nhân vật tôi dành cho chú mèo đang ngủ:
+ Nằm nghe nhịp nhàng thánh thót.
+ Trái tim tôi hòa nhịp trái tim mèo.
+ Trái tim tôi một phút bỗng mềm đi. Trang 81
+ Lâng lâng hạnh phúc.
+ Được âu yếm, vuốt ve, đùm bọc.
+ Được âm thầm cất tiếng ca ru
- Tình cảm của nhân vật tôi (nhà thơ): Gắn bó, chở che, yêu thương đùm bọc và luôn
cảm thấy hạnh phúc, vui sướng khi được bên cạnh chú mèo.
3. Thông điệp của bài thơ
- Hãy biết yêu thương, chở che cho những loài vật nhỏ bé gần gũi quanh mình, biết yêu thương đồng loại.
- Hãy để trái tim mình được rung cảm để biết sống sâu, sống chậm, sống ý nghĩa hơn.
Đọc mở rộng theo thể loại MẸ - Đỗ Trung Lai-
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Đỗ Trung Lai 2. Tác phẩm: - Thể loại: thơ
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Hình ảnh người mẹ - Hình dáng mẹ
+ Theo thời gian, cây cau ngày càng phát triển, cao lớn, xanh tốt.
+ Mẹ càng ngày càng già đi.
-> đối lập tương phản. Nỗi xót xa của người con khi mẹ càng ngày càng già yếu.
- Hành động của mẹ
+ Khi con còn bé: bổ cau làm tư.
+ Hiện tại: cau bổ làm tám mẹ còn ngại to.
+ Tác giả mượn hình ảnh nhai trầu quen thuộc để khắc họa người mẹ. Miếng trầu bổ nhỏ
gợi ra tuổi già móm mém của mẹ.
2. Tình cảm của người con dành cho mẹ
+ Nâng: sự trân trọng, nâng niu miếng trầu - hình ảnh tượng trưng cho mẹ. Trang 82
+ Cầm: tình cảm dồn nén, chứa đựng bao xót xa, tình cảm của con dành cho mẹ
=> Qua hình ảnh miếng cau khô, ta cảm nhận được nỗi niềm của con dành cho mẹ. Con
thấu hiểu những khó nhọc, cay đắng của đời mẹ, trân trọng những hi sinh mẹ đã dành
cho con nhưng không khỏi đau đớn trước những vất vả của mẹ.
- Sao mẹ ta già? => Câu hỏi tu từ thể hiện sự vô vọng, sự bất lực của người con không thể
níu kéo thời gian chậm lại, níu kéo mẹ ở lại mãi mãi bên con.
Đọc kết nối chủ điểm LỜI TRÁI TIM - Paulo Coelho-
I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Tác giả: Paulo Coelho 2. Tác phẩm:
- Xuất xứ: trích trong tác phẩm Nhà giả kim
- Nội dung: Là câu chuyện đầy ý nghĩa về cuộc hành trình đi tìm và chinh phục ước
mơ, qua đó tác giả gửi gắm nhiều thông điệp ý nghĩa về cuộc đời.
II. Suy ngẫm và phản hồi PHIẾU BÀI TẬP Câu Nội dung câu hỏi
Câu trả lời của em 1
Theo nhà luyện kim đan, vì sao cậu “Vì tim ở đâu thì kho báu ở đó”. “Vì chẳng bao
bé chăn cừu cần lắng nghe tiếng nói giờ bắt trái tim im lặng được. Ngay cả khi cậu làm trái tim mình?
như không thèm nghe nó nói thì nó vẫn luôn ở
trong con người cậu, nhắc đi nhắc lại những điều
cậu nghĩ về cuộc đời và thế giới”. 2
Nhà luyện kim đan khuyên cậu bé
Hiểu rõ trái tim mình, lắng nghe nó nói, hiểu rõ nó
chăn cừu làm gì để không bị trái
muốn gì, ước mơ gì thì sẽ biết cách ửng xử phù tim đánh bất ngờ? hợp. Trang 83 3
Em có đồng tình với ý kiến của nhà Đồng tình.
luyện kim đan “Sợ phải đau khổ
Vì: khi ta sống và nỗ lực theo những hoài bão,
còn đau đớn hơn là chính sự đau
khát vọng thì cuộc sống sẽ vô cùng ý nghĩa, tràn
khổ, và chưa từng có trái tim nào
đầy hạnh phúc cho dù có chông gai, hoặc có thất
phải chịu đau khổ khi tìm cách thực bại ta cũng học được bài học cho chính mình để
hiện ước mơ” không? Vì sao? tiếp tục cố gắng. 4
Đoạn trích có nhiều lời thoại nói về - “Trái tim cậu ở đâu thì kho báu cậu tìm cũng ở
sự cần thiết của việc lắng nghe đó.”
tiếng nói trái tim. Lời thoại nào em
- “Chưa từng có trái tim nào phải chịu đau khổ khi yêu thích nhất? Vì sao?
tìm cách thực hiện ước mơ.
Thực hành tiếng việt:
NGỮ CẢNH VÀ NGHĨA CỦA TỪ TRONG NGỮ CẢNH
I. Tri thức tiếng việt 1. Ngữ cảnh
- Ngữ cảnh có thể là một tình huống, một đoạn văn, một câu, một cụm từ và cũng có thể là một từ.
- Có vai trò quan trọng trong việc lựa chọn từ ngữ khi viết hoặc nói và hiểu nghĩa của từ khi đọc hoặc nghe. VD:
Người cha chỉ người sinh ra ta. Người cha chỉ Bác Hồ.
2. Nghĩa của từ trong ngữ cảnh
- Trong mỗi ngữ cảnh, từ thể hiện khả năng kết hợp với các yếu tố khác, qua đó bộ lộ
một nghĩa xác định nào đó.
- Khi gặp một từ không biết nghĩa, có thể dựa vào ngữ cảnh để xác định nghĩa của từ. VD1: SGK/97 Trang 84
- Khúc khuỷu: có nhiều đoạn gấp khúc ngắn, nối nhau liên tiếp rất nguy hiểm.
- Dựa vào ngữ cảnh “nhiều đoạn gấp khúc ngắn, nối nhau liên tiếp” trong câu văn trên
để xác định nghĩa của từ VD2: SGK/97
- Phát minh: Tìm ra cái có cống hiến cho khoa học và loài người.
- Dựa vào một số ví dụ cụ thể : “máy hơi nước, điện, tivi, máy vi tính.” VD3: SGK/97
- Lửa: màu đỏ của hoa lựu.
Nghĩa của từ lửa trong ngữ cảnh trên sử dụng với nghĩa ẩn dụ không dùng theo nghĩa thông thường.
II.Thực hành tiếng việt: SGK/104
Đọc mở rộng theo thể loại MẸ
– Đỗ Trung Lai–
I. Trải nghiệm cùng văn bản
II. Suy ngẫm và phản hồi Trang 85 Viết:
VIẾT BÀI VĂN BIỀU CẢM VỀ CON NGƯỜI
I. Tri thức kiểu bài ( xem lại bài 4 )
1. Ôn tập khái niệm bài văn văn biểu cảm
Kiểu văn bản trình bày cảm xúc của người viết về đối tượng 2. Yêu cầu:
- Tình cảm trong sáng, chân thật
- Sử dụng ngôi thứ nhất để chia sẻ cảm xúc
- Phương thức kết hợp: miêu tả và tự sự - Bố cục: 3 phần
II. Hướng dẫn phân tích kiểu văn bản ( sgk/107 )
Bài văn: Người bạn yêu quý của tôi (SGK/107)
1. Bài văn được viết để biểu lộ tình cảm: quý mến một người bạn 2. Bố cục: 3 phần
- MB: giới thiệu, bộc lộ cảm xúc về người bạn
- TB: bày tỏ cảm xúc về người bạn theo trình tự
- KB: Khẳng đình tình cảm, cảm xúc về người bạn. Rút ra điều đáng nhớ đối với bản thân.
III. Hướng dẫn quy trình viết ( sgk/108/109 )
1. Chuẩn bị trước khi viết 2. Tìm ý, lập dàn ý 3. Viết bài
4. Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm. Trang 86 Nói và nghe:
TRÌNH BÀY Ý KIẾN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TRONG ĐỜI SỐNG
I. Chủ đề: Ý nghĩa của tình bạn ( sgk/111 )
1. Bước 1: xác định đề tài, thời gian và không gian nói
2. Bước 2: tìm ý và lập dàn ý
3. Bước 3: luyện tập và trình bày
4. Bước 4: trao đổi và đánh giá II. Thực hành ÔN TẬP BÀI 10
Hướng dẫn học sinh hoàn thành các câu hỏi sgk/112
ÔN TẬP CUỐI HỌC KÌ II I. ĐỌC VÀ TIẾNG VIỆT ( SGK/113 – 115 ) II. VIẾT, NÓI VÀ NGHE ( SGK/116 ) Trang 87