Tiểu luận cuối kì Xây dựng chương trình truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng nam giới trong phòng ngừa và ứng phó với bạo lực giới môn Quan hệ công chúng đại cương | Trường Đại học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
VIỆN ĐÀO TẠO BÁO CHÍ VÀ TRUYỀN THÔNG ------- ** * -------
TIỂU LUẬN CUỐI KÌ
Môn: Quan hệ công chúng đại cương Đề tài:
Xây dựng chương trình truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng
nam giới trong phòng ngừa và ứng phó với bạo lực giới trên không
gian mạng với học sinh cấp 2, 3 ở một tỉnh miền núi phía Bắc. Nhóm: 8
Lớp: Quan hệ công chúng A Khóa: QH-2025-X
Mã học phần: PRS1100 KT1 PR.A
Giảng viên hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Kiều Nga
Hà Nội, ngày 16 tháng 12 năm 2025 0
BẢNG THÔNG TIN THÀNH VIÊN STT Họ và Tên Mã sinh viên Ghi chú 1 Nguyễn Thủy Trâm Anh 25033078 Nhóm trưởng 2 Đinh Ngọc Diệp 25033071 Thành viên 3 Cao Hoài Giang 25033030 Thành viên 4 Nguyễn Đức Hưng 25031290 Thành viên 5 Đặng Ngọc Linh 25031320 Thành viên 6 Hoàng Phương Linh 25033143 Thành viên 7 Phạm Hải Nam 25031339 Thành viên 8 Hà Bích Ngọc 25031348 Thành viên 9 Trần Anh Quân 25031373 Thành viên 10 Kiều Việt Sơn 25033089 Thành viên 1 MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ......................................................................................................................... 6
MỞ ĐẦU .................................................................................................................................. 7
1. Lý do chọn đề tài và tính cấp thiết ................................................................................ 7
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................ 8
2.1. Mục đích nghiên cứu. .............................................................................................. 8
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu. .............................................................................................. 8
3. Đối tượng, phạm vi thực hiện ........................................................................................ 8
3.1. Đối tượng .................................................................................................................. 8
3.2. Phạm vi thực hiện .................................................................................................... 9
3.3. Thời gian thực hiện ................................................................................................. 9
4. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................................... 9
5. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài ......................................................................... 9
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN .............................................................................................. 10
1.1. Hệ thống khái niệm ................................................................................................... 10
1.1.1. Chương trình truyền thông ............................................................................... 10
1.1.2. Nam giới .............................................................................................................. 10
1.1.3. Phòng ngừa và ứng phó ..................................................................................... 10
1.1.4. Bạo lực giới trên không gian mạng ................................................................... 11
1.1.5. Học sinh cấp 2, cấp 3 .......................................................................................... 12
1.1.6. Tỉnh miền núi phía Bắc ...................................................................................... 13
1.2. Vai trò và chức năng của chương trình truyền thông ............................................ 13
1.2.1. Vai trò .................................................................................................................. 13
1.2.2. Chức năng ....................................................................................................... 13 2
1.3. Các lý thuyết vận dụng trong nghiên cứu ............................................................... 14
1.3.1. Mô hình RACE ................................................................................................... 14
1.3.2. Mô hình Lasswell ............................................................................................ 15
1.4. Cơ sở chính trị và pháp lý ......................................................................................... 16
1.4.1. Cơ sở chính trị .................................................................................................... 16
1.4.2. Cơ sở pháp lý ...................................................................................................... 17
Tiểu kết chương 1 ............................................................................................................. 18
Chương 2: PHÂN TÍCH BỐI CẢNH ................................................................................. 19
2.1. Bối cảnh chung và tính cấp thiết của chương trình truyền thông ........................ 19
2.1.1. Bối cảnh chung (trước sáp nhập) ...................................................................... 19
2.1.2. Giới thiệu 3 điểm trường học ............................................................................ 21
2.1.2. Tính cấp thiết của chương trình truyền thông ................................................ 22
2.2. Các nhóm công chúng ............................................................................................... 25
2.2.1. Nhóm công chúng mục tiêu ............................................................................... 25
2.2.2. Nhóm công chúng tiềm năng ............................................................................. 25
2.3. Giới thiệu nhà tài trợ và các nguồn lực ................................................................... 27
2.3.1. Nhà tài trợ UNFPA ............................................................................................. 27
2.3.2. Các nguồn lực của chương trình truyền thông ................................................ 28
Tiểu kết chương 2 ............................................................................................................. 31
Chương 3: XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN THÔNG ............. 32
3.1. Mục tiêu chương trình .............................................................................................. 32
3.1.1. Mục tiêu mang tính thông tin ............................................................................ 32
3.1.2. Mục tiêu mang tính hành động ......................................................................... 32
3.2. Chiến lược truyền thông ........................................................................................... 32 3
3.2.1. Tổng quan chương trình. ................................................................................... 33
3.2.2. Chiến lược quan hệ với các nhóm công chúng ................................................ 33
3.3. Chiến thuật ................................................................................................................. 34
3.3.1. Chiến thuật viết ................................................................................................... 35
3.3.2. Chiến thuật nói ................................................................................................... 35
3.3.3. Chiến thuật hình ảnh và đa phương tiện. ........................................................ 35
3.4. Lịch trình thực hiện ................................................................................................... 36
3.4.1. Thời điểm tiến hành và kết thúc chương trình ................................................ 36
3.4.2. Trình tự và những bước thực hiện chương trình ............................................ 36
4.2.3. Giai đoạn 3: Khảo sát và đánh giá chương trình ............................................ 50
Tiểu kết chương 3 ............................................................................................................. 51
Chương 4: TRUYỀN THÔNG ĐẾN CÔNG CHÚNG ...................................................... 52
4.1. Với công chúng mục tiêu ........................................................................................... 52
4.2. Với nhóm công chúng nội bộ .................................................................................... 52
4.3. Với nhóm công chúng tiềm năng .............................................................................. 53
4.3.1. Với báo chí ........................................................................................................... 53
4.3.2. Với nhà đầu tư .................................................................................................... 54
4.3.3. Với cộng đồng ..................................................................................................... 55
4.3.4. Với tổ chức lãnh đạo ........................................................................................... 56
4.3.5. Với cá nhân khác ................................................................................................ 57
Tiểu kết chương 4 ............................................................................................................. 57
Chương 5: ĐÁNH GIÁ VÀ KIẾN NGHỊ GIẢI PHÁP ..................................................... 58
5.1. Đánh giá mức độ thực hiện ....................................................................................... 58
5.1.1. Ưu điểm ............................................................................................................... 58 4
5.1.2. Nhược điểm ......................................................................................................... 60
5.2. Đánh giá mức độ tiếp cận ......................................................................................... 61
5.2.1. Ưu điểm ............................................................................................................... 61
5.2.2. Nhược điểm ......................................................................................................... 62
5.3. Đánh giá tính khả thi ................................................................................................. 62
5.3.1. Ưu điểm ............................................................................................................... 62
5.3.2. Nhược điểm ......................................................................................................... 63
5.4. Dự kiến và quản trị rủi ro ......................................................................................... 64
5.5. Giải pháp .................................................................................................................... 65
5.5.1. Giải pháp tăng lượt tiếp cận và độ phủ sóng đa kênh .................................... 65
5.5.2. Giải pháp đào tạo và nâng cao năng lực đội ngũ nhân sự .............................. 66
5.5.3. Giải pháp về luật pháp và chính sách quản lý ................................................. 67
5.5.4. Giải pháp nâng cao đạo đức nghề nghiệp trong truyền thông ....................... 67
5.5.5. Tăng cường liên kết và mở rộng mạng lưới truyền thông chuyên trách ...... 68
Tiểu kết chương 5 ............................................................................................................. 68
KẾT LUẬN ........................................................................................................................... 70
DANH SÁCH TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................... 71
DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT .................................................................................... 76
DANH MỤC GIẢI THÍCH TỪ NGỮ ................................................................................ 77
DANH MỤC HÌNH ẢNH .................................................................................................... 80
DANH MỤC BIỂU ĐỒ ........................................................................................................ 80
PHỤ LỤC .............................................................................................................................. 81 5 LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, cho phép nhóm 8 lớp K70 Quan hệ công chúng A xin gửi lời cảm ơn tới
Ban giám hiệu nhà trường, các thầy cô thuộc các phòng ban, Viện Đào tạo Báo chí và Truyền
thông Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc Gia Hà Nội đã tạo điều
kiện tốt nhất trong quá trình chúng em được tham gia học tập tại trường.
Đồng thời, chúng em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất tới cô giáo Nguyễn
Thị Kiều Nga, người đã trực tiếp hướng dẫn chúng em làm đề tài nghiên cứu về xây dựng
chương trình truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng nam giới trongư phòng ngừa và ứng
phó với bạo lực giới trên không gian mạng với học sinh cấp 2, 3 ở một miền núi phía Bắc.
Nhờ có sự tận tình và những chia sẻ kinh nghiệm quý báu của cô, chương trình truyền thông
và bài tiểu luận của nhóm chúng em đã diễn ra một cách tốt nhất.
Bên cạnh đó, chúng em đã nhận được sự hỗ trợ quý báu từ nhiều tập thể và cá nhân,
chúng em xin gửi lời cảm ơn tới các cán bộ địa phương, giáo viên và học sinh tại các trường
THCS, THPT tại tỉnh Tuyên Quang đã tham gia khảo sát, dự án, hoạt động của chương trình.
Sự hợp tác, tôn trọng và chia sẻ thẳng thắn của mọi người đã cung cấp dữ liệu thực tế quan
trọng cho đề tài, tạo điều kiện cho chương trình diễn ra thuận lợi.
Đặc biệt, nhóm xin chân thành gửi lời cảm ơn tới Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA)
vì đã đồng hành và hỗ trợ quan trọng trong quá trình thực hiện đề tài. Sự hỗ trợ của UNFPA,
thông qua các tài liệu chuyên môn, bộ hướng dẫn về phòng ngừa bạo lực giới và các chương
trình thúc đẩy bình đẳng giới cho thanh thiếu niên, đã cung cấp nền tảng kiến thức vững chắc
giúp chúng em hoàn thiện nội dung nghiên cứu.
Cuối cùng, dù đã cố gắng tìm hiểu và đầu tư nhiều thời gian để làm bài luận, tuy nhiên
vẫn khó tránh khỏi nhiều điều thiếu sót. Chúng em rất mong nhận được những ý kiến đóng
góp từ các thầy cô, mọi người để có thể hoàn thiện hơn bài viết này.
Nhóm 8 chúng em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 12 năm 2025 Nhóm 8 thực hiện 6 MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài và tính cấp thiết
Trong kỷ nguyên số 4.0, không gian mạng trở thành môi trường xã hội quan trọng đối
với trẻ vị thành niên, nhưng đồng thời cũng là nơi gia tăng mức độ tổn thương của nhóm này
trước các hành vi bạo lực trực tuyến. Các nghiên cứu quốc tế liên tục cảnh báo về quy mô và
mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Theo thống kê của BroadbandSearch khi phân tích sâu hơn
về độ tuổi cho thấy sự phổ biến của hành vi này có sự khác biệt rõ rệt theo cấp học, với giai
đoạn trung học cơ sở là trọng tâm. 1Theo báo cáo dữ liệu từ BroadbandSearch, khoảng 37%
học sinh trung học cơ sở phải đối mặt với bắt nạt trực tuyến hàng tuần, cao hơn đáng kể so với
25% ở cấp trung học phổ thông và chỉ 6% ở cấp tiểu học. Những dữ liệu này nhấn mạnh rằng
bắt nạt trực tuyến không chỉ là một hiện tượng ngày càng phổ biến mà còn là một vấn đề tập
trung và cấp bách, đặc biệt cần được giải quyết trong giai đoạn phát triển quan trọng của học sinh.
Tại Việt Nam, ở vùng miền núi phía Bắc, rào cản văn hóa, xã hội, điều kiện kinh tế khó
khăn và thiếu hụt kỹ năng số làm tăng mức độ tổn thương của học sinh trước các hành vi quấy
rối, lan truyền nội dung độc hại bao gồm định kiến giới trên không gian mạng. Bởi sự ảnh
hưởng của các giá trị truyền thống và thiếu tiếp cận thông tin về giới hiện đại tại nơi đây. Vùng
miền núi thường có chênh lệch về kỹ năng số và tiếp cận thông tin pháp luật so với đô thị.
Học sinh dễ trở thành nạn nhân hoặc gây ra bạo lực mạng trên cơ sở giới vì thiếu hiểu biết về
ranh giới đạo đức và pháp luật khi sử dụng Internet. Đồng thời, văn hóa dân tộc thiểu số tại
Việt Nam thường chỉ ra rằng định kiến giới và vai trò của nam giới truyền thống thường có
xu hướng duy trì mạnh mẽ hơn ở vùng miền núi bởi 2“vòng xoáy bất bình đẳng giới đối với
trẻ em gái và phụ nữ dân tộc thiểu số tại Việt Nam vẫn tiếp diễn, khi nhận thức của cha mẹ
chưa thay đổi.” Định kiến giới vẫn còn tồn tại khá rõ nét trong cộng đồng nam giới vùng miền
núi, ảnh hưởng đến hành vi và nhận thức của học sinh nam khi tham gia môi trường trực tuyến.
Từ đó, dẫn đến hành vi bạo lực giới không chỉ ở ngoài đời mà bao gồm cả trên mạng. Trong
đó, lứa tuổi cấp 2, 3 là giai đoạn then chốt để giáo dục về tôn trọng và trách nhiệm cá nhân.
Nếu không can thiệp ngay, các định kiến và hành vi bạo lực khiến việc thay đổi trở nên vô
cùng khó khăn khi học sinh trưởng thành. 7
Song song, cộng đồng nam giới không chỉ là tác nhân của bạo lực giới mà còn là nạn
nhân và đồng minh quan trọng trong việc đẩy lùi BLGTKGM. Truyền thông tập trung vào
nam giới sẽ giúp thay đổi văn hóa và định kiến. Nghiên cứu của CSAGA và các tổ chức quốc
tế như UNFPA đã chỉ ra rằng, việc thu hút nam giới tham gia vào các sáng kiến bình đẳng
giới là yếu tố then chốt để thay đổi các chuẩn mực xã hội về nam tính và giảm bạo lực.
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng chương trình truyền thông nâng cao nhận thức cho
cộng đồng nam giới, đặc biệt là nam sinh cấp 2, 3 ở miền núi phía Bắc về phòng ngừa và ứng
phó với bạo lực giới trên không gian mạng trở nên cần thiết. Đây không chỉ là giải pháp góp
phần trang bị kiến thức về bình đẳng giới và kỹ năng an toàn mạng, mà còn giúp phòng ngừa,
giảm thiểu bạo lực giới trong môi trường số, vấn đề ngày càng cấp bách đối với thanh thiếu
niên. Sự ra đời của đề tài vì vậy mang ý nghĩa thực tiễn và lâu dài, góp phần xây dựng môi
trường mạng an toàn, lành mạnh và bình đẳng.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu.
Xây dựng một chương trình truyền thông có tính khả thi và phù hợp với bối cảnh, nhằm
nâng cao nhận thức, thay đổi thái độ, và trang bị kỹ năng cho cộng đồng nam giới về vấn đề
bạo lực giới trên không gian mạng.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu.
Tổng hợp các lý thuyết về BLGTKGM, vai trò của nam giới trong phòng chống bạo
lực, và truyền thông thay đổi hành vi.
Phân tích bối cảnh chung và đối tượng nam giới tại khu vực nghiên cứu để đảm bảo
chương trình có tính phù hợp cao.
Xây dựng chương trình truyền thông.
Đưa ra kết luận và khuyến nghị.
3. Đối tượng, phạm vi thực hiện
3.1. Đối tượng
Cộng đồng nam giới, mục tiêu chủ yếu là hướng tới nhóm học sinh nam trường cấp THCS và THPT. 8
3.2. Phạm vi thực hiện
Các trường THCS và THPT thuộc huyện Chiêm Hóa tỉnh Tuyên Quang (trước sáp nhập): - Trường THCS Vĩnh Lộc - Trường THPT Chiêm Hoá
- Trường PTDTNT THCS và THPT huyện Chiêm Hóa
3.3. Thời gian thực hiện
Chương trình truyền thông được tiến hành trong vòng 6 tháng (từ tháng 10/2026 đến tháng 3/2027).
Các công đoạn chuẩn bị được thực hiện trước tháng 10/2026.
4. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
Phương pháp phân tích - tổng hợp.
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp.
Phương pháp giả thuyết.
5. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
Đề tài có ý nghĩa quan trọng trong việc lý thuyết hóa về BLGTKGM, đặc biệt trong
bối cảnh văn hóa miền núi.
Đề tài cung cấp cơ sở lý luận cho việc phát triển mô hình truyền thông can thiệp hiệu
quả, đồng thời khẳng định vai trò tích cực của nam giới trong phòng chống bạo lực.
Về thực tiễn, đề tài tạo ra một chương trình truyền thông sẵn sàng áp dụng, giúp nâng
cao kỹ năng số an toàn và thay đổi hành vi của nhóm công chúng hướng tới. Kết quả nghiên
cứu sẽ là cơ sở dữ liệu để đưa ra kiến nghị chính sách giáo dục, góp phần thúc đẩy môi trường
mạng an toàn và bình đẳng giới. 9
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1. Hệ thống khái niệm
1.1.1. Chương trình truyền thông
Theo giáo trình 3Cơ sở lý luận báo chí truyền thông, “truyền thông là một quá trình liên
tục trao đổi hoặc chia sẻ thông tin tình cảm kỹ năng nhằm tạo sự liên kết lẫn nhau để dẫn tới
sự thay đổi trong hành vi và nhận thức”. Mặt khác, chương trình là một kế hoạch hoặc bộ phận
được thiết kế để thực hiện một mục tiêu cụ thể, thường được tổ chức theo trình tự hoặc thời gian.
Như vậy, có thể nói, chương trình truyền thông là một chuỗi hoạt động được lập kế
hoạch nhằm truyền đạt thông tin và tác động đến công chúng để đạt mục tiêu định hướng nhận thức và hành vi.
1.1.2. Nam giới
Về mặt sinh học, nam giới được xác định dựa trên các đặc điểm giải phẫu và di truyền
đặc thù, phục vụ chức năng sinh sản. 4Từ điển Y khoa Dorland, định nghĩa nam giới là giới
tính sản xuất giao tử trùng để thụ tinh cho trứng.
Về góc độ Xã hội học và Bản dạng giới, nam giới là những cá nhân tự nhận thức và
xác định bản dạng giới của mình là nam. Khái niệm này bao gồm cả những người có giới tính
sinh học là nam và người chuyển giới nam.
5Các nghiên cứu của UNFPA và Connell cho thấy những chuẩn mực về giới khiến nam
giới ít cởi mở trước các vấn đề về giới, khó thừa nhận hành vi sai lệch và ít chủ động tìm kiếm
hỗ trợ. Vì vậy, việc tác động đến nhận thức của nam giới thường khó khăn hơn so với nữ giới.
Điều này đòi hỏi chương trình truyền thông phải sử dụng cách tiếp cận phù hợp, tôn trọng để
tạo sự tiếp nhận tích cực.
1.1.3. Phòng ngừa và ứng phó 1.1.3.1. Phòng ngừa
Khái niệm phòng ngừa được sử dụng đầu tiên trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần của y
tế công cộng. Mục tiêu của phòng ngừa là ngăn ngừa hoặc kiểm duyệt các rối loạn chức năng
chính của con người mà trọng tâm của mục tiêu này là loại bỏ hoặc giảm thiểu các nguyên nhân gây rối loạn. 10
Theo 6(Romano & Hage, 2000), phòng ngừa bao gồm một hoặc nhiều hơn những đặc
đặc tính sau đây: ngăn chặn một hành vi có vấn đề để không xảy ra; trì hoãn chuỗi hành vi có
vấn đề, đặc biệt là nhóm có nguy cơ; giảm tác động của một hành vi vấn đề; nâng cao nhận
thức, thái độ và hành vi nhằm tăng cường sức khỏe tinh thần và thể chất; và đẩy mạnh các
chính sách trong thể chế, cộng đồng và chính phủ nhằm nâng cao sức khỏe thể chất, xã hội và
cảm xúc của cộng đồng. 1.1.3.2. Ứng phó
Theo 7Lazarus và Folkman ứng phó được định nghĩa là “những cố gắng thay đổi không
ngừng về nhận thức và hành vi để giải quyết những yêu cầu đặc biệt từ bên trong hoặc bên
ngoài. Những yêu cầu này được đánh giá là một nhiệm vụ nặng nề hoặc vấn đề vượt quá tiềm
lực của một con người”
Theo từ điển Tiếng Việt, ứng phó là động từ chỉ hành động phản ứng lại một tình huống
hoặc vấn đề nào đó, sử dụng phổ biến trong giao tiếp hàng ngày cũng như trong các lĩnh vực chuyên môn.
1.1.4. Bạo lực giới trên không gian mạng
1.1.4.1. Bạo lực giới
8Bạo lực trên cơ sở giới hay còn gọi là Bạo lực giới là “bạo lực nhằm vào một người
trên cơ sở đối xử phân biệt giới hoặc giới tính. Nó bao gồm các hành động gây tác hại hoặc
gây đau đớn về thể xác, tinh thần hay tình dục, gồm cả sự đe dọa thực hiện những hành vi này,
sự cưỡng bức và tước đoạt tự do dưới các hình thức khác nhau. Mặc dù phụ nữ, nam giới, trẻ
em trai và trẻ em gái đều có thể trở thành nạn nhân của BLG nhưng phụ nữ và trẻ em gái
thường là nạn nhân chủ yếu”.
1.1.4.2. Không gian mạng
Theo Bách khoa Toàn thư Việt Nam, Không gian mạng hay không gian ảo là nơi con
người thực hiện các hành vi xã hội không bị giới hạn bởi không gian và thời gian trên cơ sở
mạng lưới kết nối của cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, bao gồm mạng viễn thông, mạng
Internet, mạng máy tính, hệ thống thông tin, hệ thống xử lý và điều khiển thông tin, cơ sở dữ liệu. 11
Không gian mạng là một trải nghiệm xã hội. Các cá nhân có thể tương tác, trao đổi ý
tưởng, chia sẻ thông tin, cung cấp hỗ trợ xã hội, tiến hành các hoạt động kinh doanh, hành
động trực tiếp, tạo nội dung nghệ thuật, chơi trò chơi, tham gia thảo luận chính trị,.. bằng cách
sử dụng mạng toàn cầu này.
1.1.4.3. Bạo lực giới trên không gian mạng
Bạo lực giới trên không gian mạng là các hành vi sử dụng công nghệ số để tấn công,
quấy rối, đe dọa, hoặc làm bẽ mặt một cá nhân hoặc nhóm người dựa trên giới tính.
Các hình thức phổ biến:
- Bắt nạt trực tuyến: Gửi tin nhắn, đăng bình luận ác ý, chia sẻ thông tin sai lệch hoặc
chế giễu lặp đi lặp lại.
- Quấy rối trực tuyến: Liên tục gửi email, tin nhắn hoặc nội dung gây tổn hại, đe dọa,
thường khó truy vết thủ phạm.
- Gạ gẫm tình dục qua mạng: Tiếp cận, dụ dỗ nạn nhân gửi hình ảnh hoặc tin nhắn nhạy
cảm, sau đó dùng chúng để đe dọa và ép buộc.
- Công kích dựa trên giới: Miệt thị, xuyên tạc thông tin hoặc hình ảnh cá nhân nhằm
xúc phạm giới tính, vai trò giới hoặc biểu hiện giới của nạn nhân.
- Lộ thông tin cá nhân: Cố ý tiết lộ thông tin riêng tư để gây thù ghét, bôi nhọ hoặc làm bẽ mặt nạn nhân.
1.1.5. Học sinh cấp 2, cấp 3
Học sinh cấp 2, lứa tuổi học sinh trung học cơ sở (THCS), thường từ 11-15 tuổi, là giai
đoạn chuyển tiếp quan trọng từ thời thơ ấu sang tuổi vị thành niên. Trong thời kỳ này, các em
trải qua nhiều thay đổi lớn về tâm lý, thể chất và xã hội, ảnh hưởng đến hành vi, học tập, và các mối quan hệ.
Học sinh cấp 3, hay lứa tuổi Thanh niên mới lớn 15-18 tuổi Theo tâm lý học lứa tuổi,
tuổi thanh niên là giai đoạn phát triển bắt đầu từ lúc dậy thì và kết thúc khi bước vào tuổi mới lớn.
Tóm lại, học sinh cấp 2 và cấp 3 là nhóm đang phát triển mạnh về tâm lý và nhận thức
nhưng còn hạn chế kỹ năng tự bảo vệ, nên dễ bị ảnh hưởng bởi định kiến giới và bạo lực mạng. 12
Vì vậy, đây là nhóm cần được ưu tiên trong các chương trình truyền thông nhằm nâng cao
nhận thức và kỹ năng ứng phó an toàn trên không gian mạng về vấn đề bạo lực giới.
1.1.6. Tỉnh miền núi phía Bắc
Tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam là khái niệm chỉ các tỉnh thuộc vùng địa lý Trung du
và miền núi Bắc Bộ bao gồm các tỉnh có địa hình chủ yếu là đồi núi, giáp biên giới Trung Quốc và Lào.
Theo đó, trước sáp nhập vùng trung du và miền núi phía Bắc, gồm 14 tỉnh: Hà Giang,
Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Giang, Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Kạn, Tuyên Quang, Lào Cai,
Yên Bái, Lai Châu, Sơn La, Điện Biên và Hoà Bình.
Đồng thời, căn cứ theo 9tiểu mục 3.2.2 Mục IV Phần thứ hai Đề án ban hành kèm theo
Quyết định 759/QĐ-TTg năm 2025 sau sáp nhập vùng trung du và miền núi phía Bắc còn 9
tỉnh thành, cụ thể gồm Thái Nguyên, Cao Bằng, Điện Biên, Tuyên Quang, Phú Thọ (được mở
rộng thêm với phần địa giới của Vĩnh Phúc, Hòa Bình), Lai Châu, Lào Cai, Lạng Sơn, Sơn La.
1.2. Vai trò và chức năng của chương trình truyền thông 1.2.1. Vai trò
Thay đổi nhận thức và chuẩn mực giới của nam sinh, giúp nam giới trẻ hiểu đúng về
bình đẳng giới, nhận diện bạo lực giới trên mạng và điều chỉnh hành vi.
Tăng kỹ năng nhận diện và ứng phó với bạo lực giới trên không gian mạng, trang bị
kiến thức, cách tự bảo vệ và ứng xử phù hợp.
Góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, giảm bạo lực mạng, thúc đẩy tinh
thần tôn trọng và hỗ trợ giữa học sinh.
Thu hẹp khoảng cách tiếp cận thông tin ở vùng miền núi, tạo cơ hội tiếp cận thông tin
bình đẳng giới cho học sinh miền núi, vốn còn hạn chế nguồn lực.
1.2.2. Chức năng
Chức năng giáo dục nhận thức, truyền tải thông tin đúng về bạo lực giới trên mạng và quyền trẻ em.
Chức năng phòng ngừa, giảm nguy cơ bạo lực bằng việc cung cấp kiến thức, thay đổi
thái độ và chuẩn mực hành vi. 13
Chức năng hỗ trợ - ứng phó, hướng dẫn học sinh cách báo cáo, tìm kiếm trợ giúp và
can thiệp an toàn khi gặp sự cố.
Chức năng truyền thông - lan tỏa, khuyến khích nam sinh trở thành lực lượng thúc đẩy
thay đổi tích cực trong cộng đồng.
Chức năng kết nối nhà trường - gia đình - cộng đồng, tạo mạng lưới phối hợp nhằm
bảo vệ học sinh trước nguy cơ bạo lực giới trên không gian mạng.
1.3. Các lý thuyết vận dụng trong nghiên cứu
1.3.1. Mô hình RACE
Nghiên cứu vận dụng mô hình RACE – quy trình quan hệ công chúng nền tảng được
John Marston đề xuất - làm khung sườn chủ đạo để xây dựng và triển khai chiến dịch. Cụ thể,
quy trình được áp dụng vào tiểu luận như sau:
R - Research (Nghiên cứu): Bước này được áp dụng với mục tiêu nghiên cứu bối cảnh
chung và các nhóm công chúng, nhấn mạnh vai trò, chức năng của chương trình. Bước này
tập trung đi sâu vào khảo sát bối cảnh thực tế tại địa phương (Tuyên Quang) và phân tích tâm
lý nhóm công chúng nam sinh để xác định tính cấp thiết của vấn đề bạo lực giới.
A - Action Planning (Lập kế hoạch): Dựa trên kết quả nghiên cứu, tiểu luận xây dựng
chiến lược hành động chi tiết với các hoạt động chủ chốt và phân bổ nguồn lực theo mô hình SMART.
C - Communication (Truyền thông): Hiện thực hóa kế hoạch thông qua các chiến thuật
tiếp cận đa kênh nhằm tối đa hóa điểm chạm với nhóm đối tượng mục tiêu.
E - Evaluation (Đánh giá): Bước quan trọng tổng kết đánh giá hoạt động. Đặt ra các
tiêu chí đánh giá và cấu trúc báo cáo là cơ sở để đo lường mức độ thành công và chuẩn bị cho
các chương trình gắn kết tiếp theo. Từ đó, kịp thời đưa ra các giải pháp hợp lý cho các chương trình tiếp theo.
Cấu trúc của tiểu luận được thiết kế chặt chẽ dựa trên tiến trình của mô hình RACE,
trải dài từ Chương 2 đến Chương 5. Cách tiếp cận này cho phép hệ thống hóa các hoạt động
của chương trình theo một lộ trình cụ thể. 14 Hình 1.1. Mô hình RACE
1.3.2. Mô hình Lasswell Hình 1.2. Mô hình Lasswell
Để đảm bảo tính hệ thống và bao quát của chiến dịch, dự án vận dụng Mô hình truyền
thông 5 yếu tố của Harold Lasswell làm khung xương sống cho công tác tổ chức và triển khai. Cụ thể:
Who? (Chủ thể truyền thông): Đơn vị tổ chức (CORE Agency), đơn vị bảo trợ
(UNFPA), các chuyên gia về giới (diễn giả Tour tọa đàm), giáo viên và cán bộ Đoàn trường
Say what? (Nội dung thông điệp): Nội dung xoay quanh chủ đề phòng ngừa bạo lực
giới trên không gian mạng đối với học sinh cấp 2, 3 tại tỉnh Tuyên Quang. Thông điệp tập
trung giải quyết các định kiến giới, đồng thời cung cấp kiến thức nhận diện và kỹ năng ứng
phó với các hành vi quấy rối, bắt nạt trực tuyến. 15
In which channel? (Kênh truyền thông):
- Kênh trực tiếp: Tour Tọa đàm (tập huấn sinh hoạt dưới cờ), Ngày hội trải nghiệm,
Giải bóng đá, Hội thao, Cuộc thi Poster, Sự kiện 8/3.
- Kênh trực tuyến: Fanpage mạng xã hội và các trang báo chí.
- Kênh địa phương: Hệ thống loa phát thanh tại trường học và thôn bản để tối ưu hóa độ phủ sóng. To whom? (Người nhận):
- Đối tượng mục tiêu: Nam sinh cấp THCS và THPT tại huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang.
- Đối tượng tiềm năng: Giáo viên, phụ huynh, chính quyền địa phương, học sinh nữ và
cộng đồng người dân tộc thiểu số tại khu vực....
With What Effect? (Hiệu ứng):
- Nâng cao nhận thức về BLGTKGM và vai trò của nam giới trong phòng chống bạo lực.
- Thay đổi thái độ đối với định kiến giới, thúc đẩy hành vi phòng ngừa (không gây bạo
lực) và ứng phó (can thiệp, tìm kiếm trợ giúp) trên không gian mạng.
- Góp phần xây dựng một môi trường mạng an toàn, lành mạnh và thúc đẩy bình đẳng
giới trong trường học và cộng đồng.
1.4. Cơ sở chính trị và pháp lý
1.4.1. Cơ sở chính trị
Việc xây dựng chương trình truyền thông về bình đẳng giới và an toàn mạng cho học
sinh vùng cao không chỉ là nhiệm vụ giáo dục mà còn là sự cụ thể hóa các chủ trương lớn của
Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển con người và công bằng xã hội. 10Nghị quyết Đại hội
đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng về “Định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2021
- 2030” nhấn mạnh “Quản lý phát triển xã hội có hiệu quả, nghiêm minh, bảo đảm an ninh xã
hội, an ninh con người”. Đây là cơ sở để triển khai các nội dung phòng chống bạo lực trên không gian mạng.
Khẳng định mục tiêu phát triển toàn diện nguồn nhân lực, nhất là vùng đồng bào dân
tộc thiểu số và miền núi, tạo tiền đề cho việc tập trung nguồn lực vào đối tượng học sinh tại 16
khu vực này. 11Chỉ thị số 42-CT/TW, ngày 24/3/2015 của Ban Bí thư về “Tăng cường sự lãnh
đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho
thế hệ trẻ giai đoạn 2015-2030”. Chỉ thị này là kim chỉ nam cho các hoạt động giáo dục ngoại
khóa, định hướng hành vi ứng xử văn minh (bao gồm cả ứng xử trên mạng) cho học sinh.
12Quyết định số 2232/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Chương trình
Phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới giai đoạn 2021 - 2025, xác định mục tiêu
chung “Tiếp tục thực hiện hiệu quả công tác phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới,
ngăn chặn sự gia tăng của tình trạng này thông qua việc nâng cao nhận thức của các tầng lớp
nhân dân và phát triển, tăng cường khả năng đáp ứng của các cơ sở cung cấp dịch vụ phòng
ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới”. Bằng giải pháp “Tổ chức các hoạt động truyền
thông thường xuyên và chiến dịch truyền thông hướng tới các nhóm đối tượng phù hợp với
mục tiêu vận động chính sách và vận động xã hội, tạo sự thay đổi nhận thức, thực hành về
bình đẳng giới trong các tầng lớp nhân dân; chú trọng sự tham gia của những người có uy tín
trong cộng đồng, nam giới, trẻ em trai, thanh niên nhằm tạo sự thay đổi trong xã hội.”. Từ đó
tạo nền tảng quan trọng để triển khai các chương trình truyền thông nâng cao nhận thức cho
nam sinh cấp 2, 3 tại khu vực miền núi phía Bắc trên không gian mạng, góp phần phòng ngừa
và ứng phó hiệu quả với bạo lực trên cơ sở giới trong môi trường số.
Như vậy, trên cơ sở quan điểm của Đảng về giáo dục và quản lý phát triển xã hội trên
không gian mạng như đã trình bày ở trên, xây dựng chương trình truyền thông nhằm nâng cao
nhận thức cộng đồng nam giới trong phòng ngừa và ứng phó với BLGTKGM với học sinh
cấp 2, 3 ở một miền núi phía Bắc. Quá trình này nhằm phổ biến quan điểm, đường lối, chủ
trương của Đảng, tạo sự thống nhất trong nhận thức, hành động của toàn xã hội.
1.4.2. Cơ sở pháp lý
13Tại Hoa Kỳ, Đạo luật Bảo vệ Quyền riêng tư Trực tuyến của Trẻ em (COPPA) được
ban hành từ năm 1998, yêu cầu các nền tảng trực tuyến phải có biện pháp bảo vệ thông tin cá
nhân của trẻ em. Một số bang, như Florida, đã đi xa hơn khi cấm trẻ em dưới 14 tuổi sử dụng
mạng xã hội mà không có sự đồng ý của cha mẹ. Tương tự, Vương quốc Anh đã thông qua
Dự luật An toàn Trực tuyến, yêu cầu các công ty công nghệ phải bảo vệ trẻ em khỏi nội dung
có hại và báo cáo các hành vi xâm hại trẻ em. 17
14Trung Quốc cũng đã có những bước đi mạnh mẽ trong việc bảo vệ trẻ vị thành niên
trên không gian mạng. Vào ngày 1/1/2024, nước này chính thức thực thi “Điều lệ về bảo vệ
trẻ vị thành niên trên mạng Internet”, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc xây dựng
pháp quyền bảo vệ trẻ em trực tuyến. Điều lệ này yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ mạng phải
thiết lập chế độ dành cho thanh thiếu niên, cung cấp các dịch vụ phù hợp với độ tuổi, đồng
thời ngăn chặn các khuynh hướng xấu tiếp cận những nội dung không phù hợp.
15Trên tinh thần của những quy định này, tại Việt Nam, Bộ Thông tin và Truyền thông
đã ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội (Quyết định 874/QĐ-BTTTT) vào năm
2021, nhằm tạo ra một môi trường mạng an toàn cho người dùng, đặc biệt là trẻ vị thành niên.
Bộ quy tắc này quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ quyền lợi
của trẻ em khi tham gia không gian mạng và đưa ra Quy tắc ứng xử cho tổ chức, cá nhân, bao
gồm: Có các hành vi, ứng xử phù hợp với những giá trị đạo đức, văn hóa, truyền thống của
dân tộc Việt Nam; không sử dụng từ ngữ gây thù hận, kích động bạo lực, phân biệt vùng miền,
giới tính, tôn giáo. Tạo ra một môi trường mạng an toàn hơn, bảo vệ tương lai của thế hệ trẻ
trước những hiểm họa khôn lường trên không gian số.
Nhìn chung, các quy định quốc tế và pháp luật Việt Nam đều nhấn mạnh trách nhiệm
bảo vệ trẻ em trước rủi ro trên không gian mạng, đặc biệt liên quan đến bạo lực và định kiến
giới. Trên cơ sở đó, việc xây dựng chương trình truyền thông nâng cao nhận thức nâng cao
nhận thức cho cộng đồng nam giới tại miền núi phía Bắc là hoàn toàn phù hợp với khung pháp
lý hiện hành, đồng thời đáp ứng nhu cầu cấp thiết trong việc phòng ngừa và giảm thiểu bạo
lực giới với học sinh cấp 2, 3 trong môi trường số.
Tiểu kết chương 1
Chương 1 đã khái quát các vấn đề lý luận, thực tiễn và pháp lý liên quan đến đề tài.
Các nội dung trình bày giúp hình thành nền tảng nhận thức toàn diện cho việc xây dựng chương
trình truyền thông đến với cộng đồng nam giới nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng nam giới
trong phòng ngừa và ứng phó với bạo lực giới trên không gian mạng đối với học sinh cấp 2,3
ở một tỉnh miền núi phía Bắc. 18
Chương 2: PHÂN TÍCH BỐI CẢNH
2.1. Bối cảnh chung và tính cấp thiết của chương trình truyền thông
2.1.1. Bối cảnh chung (trước sáp nhập)
2.1.1.1. Huyện Chiêm Hóa tỉnh Tuyên Quang
16Tuyên Quang trước sáp nhập là một tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam, tỉnh này giữ
vị trí địa chính trị quan trọng giữa vùng Đông Bắc và Tây Bắc. Phía Bắc giáp tỉnh Hà Giang,
phía Đông giáp tỉnh Bắc Kạn, Thái Nguyên, phía Tây giáp tỉnh Yên Bái và phía Nam giáp
tỉnh Vĩnh Phúc, Phú Thọ. Trung tâm hành chính của tỉnh là Thành phố Tuyên Quang, cách
trung tâm thủ đô Hà Nội 131 km. Về mặt kinh tế - xã hội, tỉnh đang trong giai đoạn chuyển
dịch mạnh mẽ từ nông - lâm nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ và du lịch, kéo theo sự thay
đổi nhanh chóng về lối sống và văn hóa của người dân, đặc biệt là giới trẻ.
Chiêm Hóa là một huyện miền núi nằm ở phía Bắc tỉnh Tuyên Quang sở hữu địa hình
chia cắt mạnh bởi hệ thống núi cao và sông Gâm chảy dọc theo chiều dài huyện. Đặc thù địa
hình lòng chảo và đồi núi dốc tạo ra những thách thức không nhỏ cho việc phát triển cơ sở hạ
tầng giao thông, khiến các khu vực dân cư thường phân bố rải rác và có tính biệt lập cao. Mặc
dù vậy, kinh tế huyện những năm gần đây đã có sự chuyển dịch tích cực, từ nông nghiệp tự
cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa tập trung, thúc đẩy sự đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống điện
lưới và đường giao thông nông thôn.
Hình 2.1. Một góc địa hình huyện Chiêm Hóa (trước sáp nhập)
(Nguồn ảnh: Cổng thông tin điện tử Tuyên Quang) 19