Tương giao đồ thị hàm số bậc nhất/bậc nhất với đường thẳng
Bài toán tổng quát
Cho hàm số
ax b
y
cx d
+
=
+
có đồ thị
( )
C
. Tìm tham số m để đường thẳng
:d y xa b= +
cắt
( )
C
tại hai điểm phân biệt
, A B
thỏa mãn điều kiện K?
Phương pháp giải
Bước 1. (Bước này giống nhau ở các bài toán tương giao của hàm nhất biến)
Lập phương trình hoành độ giao điểm giữa d và
( )
:C
ax b
x
cx d
a b
+
= +
+
( ) ( )
2
0,
d
g x cx c d a x d b x
c
a b a bÛ = + + - + - = " ¹ -
.
Để d cắt
( )
C
tại hai điểm phân biệt
( )
0g xÛ =
có 2 nghiệm nghiệm phân biệt
0; 0
0
c
d
g
c
a
ì
ï
¹ D >
ï
ï
ï
Û
í
÷
ç
ï
÷
- ¹
ç
÷
ï
ç
÷
ç
ï
ï
î
.
Giải hệ này, ta sẽ tìm được
1
m DÎ
( )
i
Gọi
( ) ( )
1 1 2 2
; , ;A x x B x ya b a b+ +
với
1 2
,x x
là
2
nghiệm của
( )
0g x =
Theo Viète:
1 2
;
c d a
S x x
c
b a
a
+ -
= + = -
1 2
d b
P x x
c
b
a
-
= =
( )
ii
Bước 2.
Biến đổi điều kiện K cho trước về dạng có chứa tổng và tích của
1 2
,x x
( )
iii
Thế
( )
ii
vào
( )
iii
sẽ thu được phương trình hoặc bất phương trình với biến số là
m.
Giải nó sẽ tìm được
2
m DÎ
( )
*
Từ
( ) ( ) ( )
1 2
,i m D D*
và kết luận giá trị m cần tìm.
Một số công thức tính nhanh “ thường gặp ” liên quan đến tương giao giữa
đường thẳng
y kx p= +
và đồ thị hàm số
ax b
y
cx d
+
=
+
Giả sử
:d y kx p= +
cắt đồ thị hàm số
ax b
y
cx d
+
=
+
tại
2
điểm phân biệt
,M N
.
Với
ax b
kx p
cx d
+
+ =
+
cho ta phương trình có dạng:
2
0Ax Bx C+ + =
thỏa điều
kiện
0cx d+ ¹
, có
2
4B A CD = -
.
Khi đó:
1.
M x kx p N x kx p
1 1 2 2
( ; ), ( ; )+ +
MN x x k x x
2 1 2 1
( ; ( ))Þ = - -
uuuur
MN k
A
2
2
( 1)
D
Þ = +
Chú ý: khi
min MN
thì tồn tại
min ,k constD =
2.
2 2 2 2 2 2
1 2 1 2
( 1)( ) ( )2 2OM ON k x x x x kp p+ = + + + + +
3.
2 2
1 2 1 2
. ( . )(1 ) ( )OM ON x x k x x kp p= + + + +
uuur uuur
4.
2
1 2
( )(1 ) 2 0OM ON x x k kp= Û + + + =

Preview text:

Tương giao đồ thị hàm số bậc nhất/bậc nhất với đường thẳng Bài toán tổng quát ax + b y = Cho hàm số
cx + d có đồ thị (C). Tìm tham số m để đường thẳng
d : y = ax + b cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B thỏa mãn điều kiện K? Phương pháp giải
Bước 1.
(Bước này giống nhau ở các bài toán tương giao của hàm nhất biến)
ax + b = ax + b
Lập phương trình hoành độ giao điểm giữa d và (C): cx + d Û ( ) 2 = a
+ (b + a - ) + b - = 0, d g x cx c d a x d b " x ¹ - c .
Để d cắt (C) tại hai điểm phân biệt Û g(x)= 0 có 2 nghiệm nghiệm phân biệt ìïca ¹ 0; D > 0 ïïï d Û í d ï ç ÷ ¹ - g - ï ç ÷¹ 0 ç ÷ c ï ç c÷ ïî .
Giải hệ này, ta sẽ tìm được m Î D (i ) 1
A (x ;ax + b , B x ;ay + b g x = 1 1 ) ( 2 2 ) Gọi với x ,x 1 2 là 2 nghiệm của ( ) 0 c
b + ad - a
S = x + x = - ; d b - b P = x x = Theo Viète: 1 2 ca 1 2 ac (ii) Bước 2.
Biến đổi điều kiện K cho trước về dạng có chứa tổng và tích của x ,x (iii ) 1 2
Thế (ii ) vào (iii ) sẽ thu được phương trình hoặc bất phương trình với biến số là m.
Giải nó sẽ tìm được m Î D (*) 2
Từ (i ),(*) m (D D 1
2) và kết luận giá trị m cần tìm.
Một số công thức tính nhanh “ thường gặp ” liên quan đến tương giao giữa ax + b y =
đường thẳng y = kx + p và đồ thị hàm số cx + d ax + b y =
Giả sử d : y = kx + p cắt đồ thị hàm số
cx + d tại 2điểm phân biệt M,N . ax + b kx + p = Với
cx + d cho ta phương trình có dạng: 2
Ax + Bx + C = 0 thỏa điều
kiện cx + d ¹ 0, có 2 D = B - 4AC . Khi đó:
1. M (x ;kx + p),N(x ;kx + p) 1 1 2 2 uuuur Þ MN = x ( - x ;k x ( - x )) 2 1 2 1 MN k2 ( 1) D Þ = + A2
Chú ý: khi min MN thì tồn tại min D,k = const 2 2 2 2 2 2
2. OM + ON = (k + 1)(x + x ) + (x + x )2kp + 2p 1 2 1 2 uuur uuur 2 2
3. OM .ON = (x .x )(1+ k ) + (x + x )kp + p 1 2 1 2 2
4. OM = ON Û (x + x )(1+ k ) + 2kp = 0 1 2