Ở Việt Nam niện nay, liên minh công - nông - trí thức đã có sự đa dạng hóa các hình thức liên minh thông qua hợp tác, liên kết giao lưu kinh tế:

K.Marx

F.Engels

Hồ Chí Minh

Sự biến đổi vừa mang tính quy luật phổ biến, vừa mang tính đặc thù

Sự biến đổi cơ cấu xã hội - giai cấp bị chi phối bởi sự biến đổi cơ cấu kinh tế. Từ 1986 đến nay sự chuyển mạnh sang kinh tế thị trường với nhiều hình thức sở hữu đã hình thành cơ cấu giai cấp đa dạng, phức tạp – Tính quy luật

Sự biến đổi diễn ra trong nội bộ từng giai cấp, tầng lớp. Bản thân các giai cấp, tầng lớp thay đổi nhanh chóng và thúc đấy nền kinh tế đất nước phát triển nhanh chóng – Tính đặc thù

“Ở các nước mà nông dân chiếm đại đa số dân cư, giai cấp công nhân chỉ có thể tiến hànhcách mạng xã hội thắng lợi bằng cách liên minh với giai cấp nông dân.” (K.Marx)

Trong quá trình đấu tranh cách mạng, giai cấp vô sản dần dần thể hiện được vai trò lịch sử của mình là người đại biểu cho tất cả các giai cấp, các tầng lớp lao động khác trong xã hội do đó có khả năng tập hợp đội ngũ cách mạng trong đó có cả trí thức.

Trong cuộc cách mạng XHCN, giai cấp công nhân cần đến trí thức là những người “khai sáng của giai cấp mình về lý luận của cách mạng XHCN – Tư tưởng tiến bộ của đội ngũ trí thức đóng vai trò là vũ khí lý luận cho phong trào công nhân.

Cơ cấu tôn giáo

Cơ cấu nghề nghiệp

Cơ cấu dân cư

một cấu trúc đan xen vừa là “cấu trúc ngang”, vừa là “cấu trúc dọc”.

Cấu trúc “tầng bậc” cao thấp khác nhau trong xã hội, được xem xét ở ba dấu hiệu cơ bản khác nhau: địa vị kinh tế (tài sản, thu nhập), địa vị chính trị (quyền lực), địa vị xã hội (uy tín) – Cấu trúc dọc

Một tập hợp các giai cấp, tầng lớp, nghề nghiệp, tổ chức, đoàn thể trong xã hội. Trong đó gồm các giai cấp công nhân, nông dân, tiểu thương, doanh nhân, trí thức... – Cấu trúc ngang

F.Engels

K.Marx

Hồ Chí Minh

Giữa giai cấp công nhân, nông dân, trí thức

Giữa công nghiệp và nông nghiệp

Giữa khoa học – công nghệ và các ngành dịch vụ khác/ giữa các vùng miền

Đó là 1 tất yếu khách quan, nhằm tạo ra lực lượng cách mạng

Là liên minh giai cấp để tiến tới xóa bỏ giai cấp

Đó là liên minh lâu dài trong suốt quá trình cách mạng

Đa dạng về cơ cấu

Tăng nhanh về số lượng và chất lượng

Về sự hiện diện trong tất cả các thành phần kinh tế

Cơ cấu xã hội - giai cấp bị quy định bởi cơ cấu kinh tế của thời kỳ quá độ lên CNXH, tùy thuộc vào điều kiện lịch sử cụ thể của các quốc gia

Cơ cấu xã hội - giai cấp phức tạp đa dạng và có nhiều tầng lớp mới xuất hiện

Cơ cấu xã hội - giai cấp biến đổi trong quan hệ vừa đấu tranh, vừa liên minh dẫn đến sự xích lại gần nhau giữa các giai cấp, các tầng lớp cơ bản trong xã hội

Vì họ đều là người lao động, đều bị áp bức bóc lột

Do có sự gắn bó tự nhiên giữa nông nghiệp với công nghiệp và các ngành dịch vụ cho sản xuất

Họ đều có nhu cầu giải phóng mình và giải phóng xã hội khỏi áp bức bóc lột

Đa dạng về cơ cấu

Tăng nhanh về số lượng và chất lượng

Về sự hiện diện trong tất cả các thành phần kinh tế

Vì cơ cấu XH - GC liên quan đến quyền sở hữu TLSX, liên quan đến tổ chức quản lý sx và phân phối. Do đó liên quan đến đảng phái chính trị, nhà nước

Vì sự biến đổi của cơ cấu XH – GC sẽ dẫn đến sự biến đổi các cơ cấu xã hội khác

Vì cơ cấu XH – GC là cơ sở xây dựng chính sách phát triển kinh tế xã hội trong những giai đoạn nhất định

“Chính trị đã chuyển trọng tâm sang chính trị trong lĩnh vực kinh tế” đảm bảo sự phát triển kinh tế xã hội bền vững

Nội dung kinh tế của Liên minh công - nông - trí thức thể hiện trong hình thức mới của cuộc đấu tranh giai cấp nhằm thỏa mãn nhu cầu lợi ích kinh tế thiết thân của giai cấp công nhân, nông dân, trí thức và các tầng lớp lao động khác

Nội dung kinh tế của Liên minh công - nông - trí thức thể hiện trên tất cả các lĩnh vực sảnxuất xã hội

Cơ cấu ngành; cơ cấu lãnh thổ; cơ cấu giai cấp - xã hội

Cơ cấu ngành; cơ cấu thành phần kinh tế; cơ cấu vùng

Cơ cấu ngành; cơ cấu thành phần giai cấp - xã hội; cơ cấu lãnh thổ