Theo chủ nghĩa duy vật biện chứng, khi xem xét sự vật hiện tượng cần tránh

  Nắm bắt cái đã tồn tại của sự vật.

 Thấy xu hướng phát triển trong tương lai của sự vật.

Nắm bắt được quá khứ, hiện tại, tương lai của sự vật, hiện tư ợng.

áp dụng cái riêng phải tùy theo cái đơn nhất

áp dụng cái riêng phải dựa vào cái chung

áp dụng cái đơn nhất phải dựa theo cái riêng

.  Cái chung tồn tại trong những cái riêng; thông qua những cái riêng mà cái chung biểu hiện sự tồn tại.

Cái riêng là cái toàn bộ còn cái chung là cái bộ phận.

Cái đơn nhất và cái chung có thể chuyển hóa qua lại lẫn nha u.

Coi trọng hình thức hơn nội dung

Không coi trọng nội dung và hình thức

Coi trọng nội dung và hình thức như nhau

  Năng suất lao động ngày càng cao.

  Môi trường thiên nhiên được bảo vệ.

  Năng lực chinh phục và cải tạo tự nhiên và cải biến xã hội cũ ng như bản thân con người.

chú ý đến điều kiện, hoàn cảnh lịch sử - cụ thể, môi trường c ụ thể trong đó sự vật sinh ra

chú ý đến điều kiện, hoàn cảnh lịch sử - cụ thể sinh ra tồn tại của sự vật.

Chỉ nắm bắt cái đã tồn tại của sự vật.

Nắm bắt xu hướng vận động, biến đổi của sự vật, hiện tượng  trong quá khứ, hiện tại và tương lai.

  Chỉ nắm bắt xu hướng phát triển trong tương lai của sự vật.

tuyệt đối

vĩnh viễn

bất biến

Tôn trọng hoàn cảnh, điều kiện học tập để tìm ra phương phá p học hiệu quả nhất, khắc phục bệnh chủ quan duy ý chí xa rời thực tiễn

Phát huy tính năng động chủ quan, đổ lỗi cho hoàn cảnh khi đứng trước khó khăn

Khai thác triệt để hoàn cảnh để tạo thời co cho học tập, nghi ên cứu

nguồn gốc của sự vận động, phát triển của sự vật hiện tượng

hạt nhân của phép biện chứng

vạch ra khuynh hướng vận động, phát triển của sự vật, hiện t ượng

 Sự sinh sản.

 Sự trao đổi chất của cơ thể với môi trường.

 Sự phân giải và hóa hợp các chất.

Hoàn toàn giống nhau

Tồn tại độc lập với nhau

Nguyên nhân, nguyên cớ sinh ra điều kiện

 nguyên lý về sự phát triển.

  cặp phạm trù nguyên nhân - kết quả.

 quy luật phủ định của phủ định.

  ít quan tâm đến điều kiện, hoàn cảnh của sự vật.

.  chỉ cần quan tâm đến hiện tại của sự vật.

.  không cần quan tâm các mối liên hệ liên quan đến sự vật.

Cái chung không phụ thuộc vào cái riêng và sinh ra cái riêng

Cái đơn nhất chỉ một yếu tố (thuộc tính) chỉ có ở một sự vật, hiện tượng, quá trình, được lặp lại bất kỳ sự vật (hiện tượng, qu á trình)

Cái chung là chỉ một yếu tố (thuộc tính) không chỉ có ở một s ự vật (hiện tượng, quá trình) này mà còn được lặp lại trong nhiề u sự vật (hiện tượng, quá trình) khác nhau