Bài giảng Bài 9: Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân môn Luật Hiến pháp Việt Nam | Học viện Hành chính Quốc gia

BÀI 9
TÒA ÁN NHÂN DÂN VÀ
VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN
Giảng viên: ThS Phan Nguyễn Phương Thảo NỘI DUNG CHÍNH
A.TÒA ÁN NHÂN DÂNTÒA ÁN NHÂN DÂN I.
VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT PHÁP LÝ CỦA TAND II. CHỨC NĂNG TAND
III. HỆ THỐNG VÀ NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN
IV. CÁC NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG
B. VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN I.
VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT PHÁP LÝ CỦA VKSND
II. CHỨC NĂNG VÀ NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN
III. HỆ THỐNG TỔ CHỨC CỦA VKSND
IV. CÁC NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG A. TÒA ÁN NHÂN DÂN A. TÒA ÁN NHÂN DÂN
I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT PHÁP LÝ Vị trí, tính chất pháp lý Khoản 1 Điều 102 HP 2013 Cơ quan thực hiện 1 1 trong 4 hệ thống trong 3 nhánh quyền lực nhà nước cơ quan cấu thành (quyền tư BMNN pháp)
I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT PHÁP LÝ NHẬN XÉT:
Lần đầu tiên, Hiến pháp 2013 xác định Tòa án
là cơ quan thực hiện quyền tư pháp.
Quyền tư pháp là gì? -
Nguồn gốc: từ thuyết phân quyền của Montesquieu
- Quyền tư pháp là quyền xét xử, được thực
hiện bởi cơ quan có chức năng xét xử là Tòa án.
- Chỉ có Tòa án là cơ quan duy nhất thực hiện quyền tư pháp. LƯU Ý:
NHIỆM VỤ CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN
So sánh Nhiệm vụ của TAND theo HP 2013 với HP 1992 Hiến pháp 1992 Hiến pháp 2013 Điều Khoản 3 Điều 126 102 Điều 126 Khoản 3 Điều 102 Hiến pháp 1992 Hiến pháp 2013
Bổ sung nhiệm vụ: Bảo vệ công lý
- Bảo vệ pháp chế xã hội chủ Không tiếp tục ghi nhận nghĩa
- Bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa Tiếp tục ghi nhận
- Bảo vệ quyền làm chủ của nhân Viết lại khái quát hơn: Bảo vệ dân
quyền con người, quyền công
- Bảo vệ tài sản của Nhà nước, dân.
của tập thể, bảo vệ tính mạng, tài Bảo vệ lợi ích Nhà nước, quyền
sản, tự do danh dự và nhân phẩm và lợi ích hợp pháp của tổ chức, của công dân cá nhân II. CHỨC NĂNG Khoản 1 Điều 102 •Xét xử Hiến pháp 2013 II. CHỨC NĂNG Xét xử
Xem xét, đánh giá bản chất pháp lý của vụ
việc; từ đó Tòa án nhân danh Nhà nước đưa
ra phán quyết về tính hợp pháp của vụ việc. II. CHỨC NĂNG Đặc điểm xét xử Phạm vi xét xử rộng
Chỉ Tòa án mới có quyền nhân danh quyền
lực Nhà nước để thực hiện chức năng xét xử.
Xét xử của Tòa án có 4 thủ tục II. CHỨC NĂNG Sơ thẩm Giám Xét xử Phúc đốc thẩm thẩm Tái thẩm II. CHỨC NĂNG
• Việc Tòa án cấp trên xét xử lại
những bản án hoặc quyết định sơ Phúc
thẩm chưa có hiệu lực pháp luật thẩm
của Tòa án cấp dưới bị kháng
cáo, kháng nghị theo quy định của pháp luật. 15 ngày 15 ngày Ngày tuyên án VKSND cấp
Bị cáo hoặc đương sự kháng cáo (Giao hoặc niêm yết) trên kháng
VKSND cùng cấp kháng nghị nghị II. CHỨC NĂNG
• Xét lại bản án hoặc quyết định đã có
hiệu lực pháp luật nhưng bị kháng
nghị vì có những tình tiết mới được Tái
phát hiện có thể làm thay đổi cơ bản thẩm
nội dung của bản án hoặc quyết định
mà tòa án, các đương sự không thể biết
được khi ra bản án hoặc quyết định đó. II. CHỨC NĂNG
• Xét lại bản án hoặc quyết định Giám
đã có hiệu lực pháp luật bị đốc
kháng nghị vì phát hiện có vi
phạm pháp luật trong việc xử thẩm lý vụ án. II. CHỨC NĂNG Lưu ý
• Sơ thẩm, phúc thẩm là cấp xét xử
• Tái thẩm, giám đốc thẩm
không phải là 1 cấp xét xử mà
chỉ là một thủ tục đặc biệt
III. HỆ THỐNG TỔ CHỨC VÀ NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN
1. Hệ thống tổ chức Khoản 2 Điều 102 HP 2013 TAND gồm: Tòa án nhân dân tối cao Tòa án khác do luật định Điều 3 Luật TCTAND TAND TỐI CAO 2014 TA QS TRUNG ƯƠNG TAND CẤP CAO TA QS QUÂN KHU VÀ TƯƠNG ĐƯƠNG TAND TỈNH, THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TRUNG ƯƠNG TA QS KHU VỰC TAND HUYỆN, QUẬN, THỊ XÃ, TP THUỘC TỈNH VÀ TƯƠNG ĐƯƠNG TÒA ÁN QUÂN SỰ
Theo NQ 571/NQ-UBTVQH14 ngày 10/9/2018 thành lập
19 TAQS quân khu và tương đương (Tòa án quân sự Thủ
đô Hà Nội; Tòa án quân sự Quân chủng Hải quân) VÀ Tòa án quân sự khu vực