bài giảng cơ sở dữ liệu của đại học

1/16/2025
Chương 2: Các mô hình dữ liệu GV: Nguyễn Hồng Hạnh Email: hanhnh@nuce.edu.vn
Bộ môn Công nghệ Phần mềm
Khoa Công nghệ Thông Tin, Đại học Xây dựng 1 1 Nội dung
1. Tổng quan về mô hình dữ liệu
2. Giới thiệu về các mô hình dữ liệu •Mô hình phân cấp •Mô hình mạng •Mô hình quan hệ
•Mô hình thực thể liên kết
•Mô hình hướng đối tượng 2 2 1 1/16/2025
Tổng quan về mô hình dữ liệu
• Mô hình dữ liệu là một cách để mô tả, tổ chức, sắp xếp và quản lý dữ liệu
trong một hệ thống thông tin, tương tự như một "bản thiết kế" giúp hiểu rõ dữ
liệu được sắp xếp như thế nào và các mối quan hệ giữa chúng ra sao. Hãy tưởng tượng:
• Một tủ hồ sơ lớn (toàn bộ hệ thống dữ liệu).
• Các ngăn kéo (các đối tượng dữ liệu).
• Các tập hồ sơ trong ngăn (các bản ghi thông tin dữ liệu).
→ Cách sắp xếp các tập hồ sơ, cách đánh dấu các tập hồ sơ có liên quan
thông tin với nhau, nguyên tắc để tìm kiếm các tập hồ sơ (mô hình dữ liệu). 3 3
Tổng quan về mô hình dữ liệu
• Tại sao cần mô hình dữ liệu?
• Dễ hiểu: Giúp các bên liên quan (kỹ sư, nhà phân tích, quản lý) hiểu rõ cấu trúc dữ liệu.
• Quản lý tốt hơn: Đảm bảo dữ liệu được lưu trữ, tổ chức và xử lý một cách hiệu quả.
• Tăng tính chính xác: Xác định các mối quan hệ và quy tắc để tránh dữ liệu
sai lệch hoặc trùng lặp. 4 4 2 1/16/2025
Tổng quan về mô hình dữ liệu
• Mô hình dữ liệu [Codd, 1980] gồm:
• Một tập hợp các cấu trúc của dữ liệu
• Một tập hợp các phép toán để thao tác với các dữ liệu
• Một tập hợp các ràng buộc về dữ liệu
• Mô hình dữ liệu là một tập hợp các khái niệm dùng để mô tả: • Dữ liệu
• Ngữ nghĩa của dữ liệu
• Các mối quan hệ trong dữ liệu
• Các ràng buộc dữ liệu
Nhiều mô hình còn bao gồm cả một tập các phép toán để thao tác các dữ liệu 5 5 Vài nét về lịch sử Mô hình DB2, ORACLE- quan hệ Mô hình Mô hình 10i, SQL Server ... phân cấp quan hệ mở rộng System R(81), DB2, XML ORACLE, SQL IMS, Server, Sybase, ... dbXML,natix, System 2k, Tamino,... ... 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010 O2, Mô hình ORION, Thực thể-liên kết IRIS, ... Mô hình IRDS(87),CD mạng D+, M ... ô hình hướng đối DMS(65), Mô hình bán Lore CODASYL tượng cấu trúc (97), ... (71), IDMS, IDS 6 6 3 1/16/2025
Các loại mô hình dữ liệu
• Mô hình khái niệm (conceptual (high-level/sematic) data model):
miêu tả dữ liệu ở “mức cao” tập trung những gì cần lưu trữ, không
quá quan tâm đến chi tiết kỹ thuật (mô hình thực thể liên kết), sử
dụng để hỗ trợ người dùng có cái nhìn khái quát về dữ liệu.
• Mô hình dữ liệu thực hiện (Implementation (logic data model):
tập trung vào cách thức tổ chức dữ liệu, chi tiết hóa dữ liệu và mối
quan hệ giữa chúng (mô hình mạng, mô hình liên kết, mô hình quan
hệ …) không gắn với công nghệ cụ thể, độc lập với DBMS và hệ
thống phần cứng để cài đặt cơ sở dữ liệu
• Mô hình dữ liệu vật lý (Physical Data Model): Mô tả chi tiết cách
dữ liệu sẽ được lưu trữ trong hệ thống cơ sở dữ liệu (cách thức tổ
chức thông tin lưu trữ trên đĩa – kiểu dữ liệu, quy ước kiểu…) 7 7
Giới thiệu một số mô hình dữ liệu cụ thể
• Cách thức tổ chức lưu trữ của từng mô hình dữ liệu?
• Đặc điểm của các mô hình dữ liệu?
• Sự khác nhau giữa các mô hình dữ liệu?
• Các mô hình dữ liệu phổ biến ngày nay? 9 9 4
Document Outline

• Slide 1: Chương 2: Các mô hình dữ liệu
• Slide 2: Nội dung
• Slide 3: Tổng quan về mô hình dữ liệu
• Slide 4: Tổng quan về mô hình dữ liệu
• Slide 5: Tổng quan về mô hình dữ liệu
• Slide 6: Vài nét về lịch sử
• Slide 7: Các loại mô hình dữ liệu
• Slide 9: Giới thiệu một số mô hình dữ liệu cụ thể
• Slide 10: Mô hình thực thể liên kết (Entity-Relationship data model)
• Slide 11: Mô hình thực thể liên kết Các khái niệm cơ bản
• Slide 12: Mô hình thực thể liên kết...
• Slide 13: Mô hình thực thể liên kết...
• Slide 14: Mô hình thực thể liên kết...
• Slide 15: Mô hình thực thể liên kết...
• Slide 16: Mô hình thực thể liên kết...
• Slide 17: Mô hình thực thể liên kết...
• Slide 18: Mô hình dữ liệu phân cấp (Hierarchical data model)
• Slide 19
• Slide 20
• Slide 21: Mô hình dữ liệu phân cấp
• Slide 22: Ứng dụng thực tế của mô hình phân cấp
• Slide 23: Mô hình dữ liệu mạng (Network data model)
• Slide 24: Mô hình dữ liệu mạng – Ví dụ
• Slide 25
• Slide 26: Mô hình dữ liệu mạng
• Slide 27: Ứng dụng thực tế của mô hình mạng
• Slide 28: Mô hình dữ liệu quan hệ
• Slide 29: Ví dụ mô hình dữ liệu quan hệ
• Slide 30: Mô hình dữ liệu quan hệ
• Slide 31: Mô hình dữ liệu quan hệ
• Slide 32: Mô hình dữ liệu quan hệ
• Slide 33: Mô hình dữ liệu quan hệ - Ví dụ:
• Slide 34: Mô hình dữ liệu quan hệ -nhận xét
• Slide 35: Ứng dụng thực tế của mô hình quan hệ
• Slide 36: Mô hình dữ liệu hướng đối tượng (Object-oriented data model)
• Slide 37: Ví dụ:
• Slide 38: Nhận xét:
• Slide 39: Ứng dụng thực tế của mô hình dữ liệu hướng đối tượng
• Slide 40: So sánh và đánh giá
• Slide 41: Các loại mô hình dữ liệu thông dụng hiện nay – so sánh/ đánh giá
• Slide 42: Các bước xây dựng một hệ CSDL