Trang 1
TÍNH CHẤT BA ĐƯỜNG TRUNG TUYẾN CỦA TAM GIÁC
I. KIẾN THỨC CƠ BẢN
Đường trung tuyến của tam giác
Đoạn thẳng
AM
nối đỉnh
A
của tam giác
ABC
với trung điểm
M
của cạnh
BC
gọi là đường trung tuyến của tam giác
ABC
.
Mỗi tam giác có ba đường trung tuyến.
Tính chất ba đường trung tuyến của tam giác
Ba đường trung tuyến của một tam giác cùng đi qua một điểm. Điểm đó cách mỗi đỉnh
một khoảng bằng
2
3
độ dài đường trung tuyến đi qua đỉnh
ấy.
G là trọng tâm tam giác
thì
2
.
3
AG BG CG
AD BE CF
===
II. BÀI TẬP
Bài 1:
Từ các đẳng thức trên, hãy suy ra các đẳng thức khác:
11
...................
32
GD AD==
GE = ¼ ¼ ¼ ¼ = ¼ ¼ ¼ ¼
GF = ¼ ¼ ¼ ¼ = ¼ ¼ ¼ ¼
2
...................................
3
AG AD==
2
.....................................
3
BG BE==
2
....................................
3
CG CF==
AD = ¼ ¼ ¼ = ¼ ¼ ¼
;
BE = ¼ ¼ ¼ = ¼ ¼ ¼
;
CF = ¼ ¼ ¼ = ¼ ¼ ¼
Bài 2: Cho tam giác
có hai đường trung tuyến
,BP CQ
cắt nhau tại
.G
Trên tia đối của
tia
PB
lấy điểm
E
sao cho
.PE PG=
Trên tia đối của tia
QG
lấy điểm
F
sao cho
.QF QG=
Chứng minh rằng: a)
,;GB GE GC GF==
b)
EF BC=
và
// .EF BC
Bài 3: Tam giác ABC có các đường trung tuyến BD và CE bằng nhau. Chứng minh rằng
ABC
là tam giác cân.
Bài 4: Cho
ABCΔ
có 3 đường trung tuyến
,,AD BE CF
đồng quy tại
G
.
a) Nếu
ABCΔ
đều hãy chứng minh:
GD GE GF==
.
C
M
B
A
G
E
F
C
D
B
A
Trang 2
b) Đảo lại, nếu có
GD GE GF==
khi đó hãy chứng minh tam
ABCΔ
đều.
Bài 5: : Chứng minh rằng, trong một tam giác vuông, đường trung tuyến ứng với cạnh
huyền bằng một nửa cạnh huyền.
Bài 6: Chứng minh rằng nếu một tam giác có đường trung tuyến tương ứng với một cạnh
bằng một nửa cạnh ấy thì tam giác đó là tam giác vuông.
Bài 7: Cho
ABC
cân ở
,A
34 ,AB cm=
32BC cm=
và 3 trung tuyến
,,AM BN CP
đồng
quy tại trọng tâm
G
.
a) Chứng minh
A M BC^
b) Tính độ dài
,,AM BN CP
. (làm tròn kết quả đến chữ số thập phân thứ hai).
Bài 8:
ABCΔ
có đường cao , trung tuyến . Cho biết
·
·
·
BA H HA M MA C==
.
a) Chứng minh
2MC MH=
b) Vẽ
MI AC⊥
tại I. Chứng minh
2.IMB ABC=
.
c) Tính các góc của
ABCΔ
.
Bài 9: Cho
ABCΔ
vuông tại A có AD là trung tuyến.
a) Chứng minh
1
2
AD BC=
.
b) Biết
8 , 3AC cm AD cm==
+ Tính cạnh AB.
+ Trung tuyến BE của
ABCΔ
cắt AD tại G. Tính BE và chứng minh
AGB
là tam giác
vuông.
Bài 10: Cho
ABCΔ
có hai trung tuyến
AM
và
BN
vuông góc với nhau tại G. Chứng
minh
2 2 2
5BC CA AB+=
.
CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT
Mỗi trung tuyến chia thành 2 tam giác có diện tích bằng nhau.
Nối 3 đỉnh của tam giác với trọng tâm của nó ta được 3 tam giác nhỏ có diện tích bằng nhau.
3 trung tuyến của tam giác phân tam giác thành 6 tam giác nhỏ có diện tích bằng nhau.
Hết
AH
(H n»m gi÷a M, B)AM
Trang 3
HDG
Bài 1: Hs tự điền
Bài 2:
a) Vì
G
là trọng tâm
ABC
nên :
==2 , 2 .BG GP CG GQ
Lại có
==,PE PG QF QG
nên :
==2 , 2 .GE GP GF GQ
Do đó
==,.BG GE CG GF
b) Suy ra :
= (c.g.c)GBC GEF
Từ đó ta có
=EF BC
và
=GEF GBC
// .EF BC
Bài 3: Gọi G là giao điểm của BD và CE, ta có
2
BG= ,
3
BD
2

3
CG CE=
. Do
BD CE=
nên
, BG CG=
GD GE=
( )
. .BGE CGD c g c =
BE CD=
Ta lại có
1
,
2
BE AB=
1
2
CD AC=
nên
AB AC=
. Vậy
ABC
là tam
giác cân.
Bài 4: a) Vì
ABCΔ
đều nên
AD BE CF==
mà
1
;
3
EG EB=
1
;
3
FG CF=
1
3
DG A D=
GE GF GDÞ = =
b) Ta có:
1
;
3
EG EB=
1
;
3
FG CF=
1
3
DG AD=
mà
GE GF GD A D BE CF= = Þ = =
BE CF AB AC==
( đã chứng minh bài 3 )
A D BE CA CB= Þ =
A B BC CA A BCÞ = = Þ Δ
đều.
Bài 5: Xét
ABC
vuông tại A, đường trung tuyến AM.
Ta sẽ chứng minh
1
2
A M BC=
Trên tia đối của tia MA lấy điểm D sao cho
MD MA=
. Ta có
F
E
G
Q
P
C
B
A
G
E
D
B
C
A
G
F
E
A
D
C
B
Trang 4
1
2
MA A D=
, cần chứng minh. Dễ thấy
BMD CMA =
(c.g.c)
µ
1
,BD A C B CÞ = =
do đó
//BD AC
. Ta lại có
90BAC =
nên
90ABD =
. Do đó
CAB DBA =
(vì cạnh AB chung,
90CAB DBA= =
,
AC BD=
), suy ra
BC AD=
. Vậy
1
2
AM BC=
Bài 6: Xét
ABC
, đường trung tuyến AM có
1
2
AM BC=
.
Ta sẽ chứng minh
90BAC =
. Dễ thấy
MA MB MC==
.
Các tam giác MAB, MAC cân tại M nên:
1
,BA=
.
2
CA=
Do đó
µ µ
µ
·
12
B C A A BA C+ = + =
Ta lại có
180B C BAC+ + =
nên
90BAC =
Bài 7:
a)
·
·
(c.c.c) 90A MB A MC A MB AMCD = D Þ = = °
b) Vì M là trung điểm
16
2
BC
BC BM cmÞ = =
Áp dụng định lí Pitago cho tam giác vuông
ABM
ta có:
2 2 2
A M MB A B+=
2 2 2 2
34 16 30AM A B MB cmÞ = - = - =
Vì G là trọng tâm
11
.30 10
33
ABC GM AM cmÞ = = =Δ
Xét
CBPΔ
và
BCNΔ
có:
µ µ
()
( . . )
()
B C gt
BC chung CBP BCN c g c CP BN
CN PB AB AC
ì
ï
=
ï
ï
ï
ï
Þ D = D Þ =
í
ï
ï
==
ï
ï
ï
î
Áp dụng định lí Pitago cho tam giác vuông
GBM
ta có:
2 2 2
GM MB MB+=
2 2 2
10 16 356 18, 87MB BM cmÞ = + = Þ »
Vì G là trọng tâm
33
.18, 87 28,31
22
ABC BN BG cmÞ = = =Δ
Vậy
30 ;A M c m=
28, 31BN CP cm==
Trang 5
Bài 8:
a)
A BH A MHD = D
(c.g.c)
2BH HM BM HM MCÞ = Þ = =
b) Chỉ ra
()AHM AIM ch gn AMH AMI= − =ΔΔ
mà
( ) 2.AMH ABH theoa BMI ABC= =
c) Ta có:
2
CM
AMI AMH IM MH= = =ΔΔ
Trong tam giác vuông
CMI
có
µ
· ·
µ
0 0 0 0
30 60 120 60
2
CM
IM C CMI IMB B= Þ = Þ = Þ = Þ =
µ
90AÞ = °
. Vậy tam giác ABC có:
µ
30 ;C =°
µ
60 ;B =°
µ
90A =°
Chứng minh bổ đề: Trong một tam giác vuông, góc đối diện với cạnh cạnh góc vuông bằng nửa
cạnh huyền thì bằng
30°
Bài 9:
a)
2 2 3
2
BC
AD BC AD cm= = =
b) Áp dụng định lí Pitago cho tam giác vuông
ABC
ta
có:
2 2 2
BC AB AC=+
( ) ( )
22
22
2 3 8 2AB BC AC cm = − = − =
Áp dụng định lí Pitago cho tam giác vuông
ABE
ta có:
2
2 2 2 2
8
26
2
BE A B AE BE cm
æö
÷
ç
÷
ç
= + Þ = + =
÷
ç
÷
ç
÷
ç
èø
mà
2 2 3 2 2 6
;
3 3 3 3
AG A D cm BG BE cm= = = =
22
2 2 2
2 3 2 6
4
33
A G BG A B
æ ö æ ö
÷÷
çç
÷÷
çç
+ = + = =
÷÷
çç
÷÷
çç
÷÷
çç
è ø è ø
A GBÞD
vuông tại G ( Pitago đảo)
Bài 10: Vì
AM BN⊥
nên :
Trang 6
2 2 2 2
(2 ) (2 )BC CA BM A N+ = +
2 2 2 2
4( )BG GM GN AG= + + +
( ) ( )
2 2 2 2
44GB A G GM GN= + + +
22
22
11
4 4 5
22
A B A G BG AB
éù
æ ö æ ö
êú
÷÷
çç
÷÷
= + + =
çç
êú
÷÷
çç
÷÷
çç
è ø è ø
êú
ëû
Bài tập bổ sung:
1) Cho
ABCΔ
có hai trung tuyến
BE
và
CF
cắt nhau tại G. Đường thẳng
AG
cắt
BC
tại D.
Kẻ tại H và tại K. Chứng minh:
a)
BH CK=
b)
AGB AGC CGB
S S S
==
( S là diện tích)
2) Cho
MNPΔ
. Gọi I là một điểm nằm trong tam giác. Chứng minh rằng nếu
IGN MIP NIP
S S S
==
thì I là trọng tâm của
MNPΔ
a)
()BDH CKD ch gn BH CKD = D - Þ =
b) Xét
AGBΔ
và
AGCΔ
có cạnh
AG
chung mà:
AGB AGC
BH A D
CK AD S S
BH CK
ì
ï
^
ï
ï
ï
^ Þ =
í
ï
ï
=
ï
ï
î
ΔΔ
. Chứng minh tương tự ta được:
BGC AGC
SS=
ΔΔ
Vậy
AGB BGC AGC
S S S
==
2) Gọi
;MI NP E NI MP F = =
⊥BH AD
⊥CK AD
Trang 7
Kẻ
NH ME⊥
tại H,
PK ME⊥
tại K
11
..
22
MNI MIP
S S MI NH MI PK
DD
Þ = Þ =
()NH PK NHE PKE cgv gn NE EPÞ = Þ D = D - Þ =
E
là trung điểm
NP
. Chứng minh tương tự:
F
là trung điểm
MP
mà
ME NF I I =
là trọng tâm
MNPΔ

Preview text:

TÍNH CHẤT BA ĐƯỜNG TRUNG TUYẾN CỦA TAM GIÁC
I. KIẾN THỨC CƠ BẢN
Đường trung tuyến của tam giác A
Đoạn thẳng AM nối đỉnh A của tam giác ABC với trung điểm M
của cạnh BC gọi là đường trung tuyến của tam giác ABC .
 Mỗi tam giác có ba đường trung tuyến. B M C
Tính chất ba đường trung tuyến của tam giác
Ba đường trung tuyến của một tam giác cùng đi qua một điểm. Điểm đó cách mỗi đỉnh 2
một khoảng bằng độ dài đường trung tuyến đi qua đỉnh A 3 ấy. F E AG BG CG 2
 G là trọng tâm tam giác ABC thì = = = . AD BE CF 3 G II. BÀI TẬP B D C Bài 1:
Từ các đẳng thức trên, hãy suy ra các đẳng thức khác: 1 1 2 GD = A D = ................... A G =
A D = ................................... 3 2 3 2
GE = ¼ ¼ ¼ ¼ = ¼ ¼ ¼ ¼ BG =
BE = ..................................... 3 2 CG =
CF = ....................................
GF = ¼ ¼ ¼ ¼ = ¼ ¼ ¼ ¼ 3
A D = ¼ ¼ ¼ = ¼ ¼ ¼ ; BE = ¼ ¼ ¼ = ¼ ¼ ¼ ; CF = ¼ ¼ ¼ = ¼ ¼ ¼
Bài 2: Cho tam giác ABC có hai đường trung tuyến BP,CQ cắt nhau tại G. Trên tia đối của
tia PB lấy điểm E sao cho PE = .
PG Trên tia đối của tia QG lấy điểm F sao cho QF = Q .
G Chứng minh rằng: a) GB = GE,GC = GF;
b) EF = BC và EF // BC.
Bài 3: Tam giác ABC có các đường trung tuyến BD và CE bằng nhau. Chứng minh rằng ABC là tam giác cân.
Bài 4: Cho ΔABC có 3 đường trung tuyến AD, BE,CF đồng quy tại G .
a) Nếu ΔABC đều hãy chứng minh: GD = GE = GF . Trang 1
b) Đảo lại, nếu có GD = GE = GF khi đó hãy chứng minh tam ΔABC đều.
Bài 5: : Chứng minh rằng, trong một tam giác vuông, đường trung tuyến ứng với cạnh
huyền bằng một nửa cạnh huyền.
Bài 6: Chứng minh rằng nếu một tam giác có đường trung tuyến tương ứng với một cạnh
bằng một nửa cạnh ấy thì tam giác đó là tam giác vuông.
Bài 7: Cho ABC cân ở ,
A AB = 34c ,
m BC = 32cm và 3 trung tuyến AM , BN,CP đồng
quy tại trọng tâm G .
a) Chứng minh A M ^ BC
b) Tính độ dài AM , BN ,CP . (làm tròn kết quả đến chữ số thập phân thứ hai).
Bài 8: ΔABC có đường cao AH , trung tuyến AM (H n»m gi÷a M, B) . Cho biết · · ·
BA H = HA M = MA C .
a) Chứng minh MC = 2MH
b) Vẽ MI ⊥ AC tại I. Chứng minh IMB = 2.ABC .
c) Tính các góc của ΔABC .
Bài 9: Cho ΔABC vuông tại A có AD là trung tuyến. 1 a) Chứng minh A D = BC . 2
b) Biết AC = 8 c ,
m AD = 3 cm + Tính cạnh AB.
+ Trung tuyến BE của ΔABC cắt AD tại G. Tính BE và chứng minh AGB là tam giác vuông.
Bài 10: Cho ΔABC có hai trung tuyến AM và BN vuông góc với nhau tại G. Chứng minh 2 2 2
BC + CA = 5AB .
CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT
Mỗi trung tuyến chia thành 2 tam giác có diện tích bằng nhau.
Nối 3 đỉnh của tam giác với trọng tâm của nó ta được 3 tam giác nhỏ có diện tích bằng nhau.
3 trung tuyến của tam giác phân tam giác thành 6 tam giác nhỏ có diện tích bằng nhau. Hết Trang 2 HDG
Bài 1: Hs tự điền Bài 2: A
a) Vì G là trọng tâm ABC nên : BG = 2GP,CG = 2G . Q
Lại có PE = PG,QF = QG nên : GE = 2GP,GF = 2 . GQ F E
Do đó BG = GE,CG = GF. Q G P
b) Suy ra : GBC = GEF (c.g.c)
Từ đó ta có EF = BC và GEF = GBC EF // BC. B C 2
Bài 3: Gọi G là giao điểm của BD và CE, ta có BG = BD, 3 A 2
CG = CE . Do BD = CE nên BG = CG, GD = GE 3 BGE = CGD ( .
c g.c)  BE = CD E D G 1 Ta lại có BE = 1
AB, CD = AC nên AB = AC . Vậy ABC là tam 2 2 giác cân. B C
Bài 4: a) Vì ΔABC đều nên AD = BE = CF A 1 1 1 mà EG = EB; FG = CF; DG =
A D Þ GE = GF = GD 3 3 3 E F 1 1 1 b) Ta có: EG = EB; FG = CF; DG = A D G 3 3 3
mà GE = GF = GD Þ A D = BE = CF C D B
BE = CF AB = AC ( đã chứng minh bài 3 )
A D = BE Þ CA = CB
Þ A B = BC = CA Þ ΔA BC đều.
Bài 5: Xét ABC vuông tại A, đường trung tuyến AM. 1
Ta sẽ chứng minh A M = BC 2
Trên tia đối của tia MA lấy điểm D sao cho MD = MA . Ta có Trang 3 1 MA = A D ¶ µ
, cần chứng minh. Dễ thấy BM
D = CMA (c.g.c)Þ BD = A C , B = C do đó 2 1
BD//AC . Ta lại có BAC = 90 nên ABD = 90 . Do đó CAB = DBA(vì cạnh AB chung, 1
CAB = DBA = 90 , AC = BD ), suy ra BC = AD . Vậy AM = BC 2 1
Bài 6: Xét ABC , đường trung tuyến AM có AM = BC . 2
Ta sẽ chứng minh BAC = 90 . Dễ thấy MA = MB = MC .
Các tam giác MAB, MAC cân tại M nên: B = A , C = A 1 . 2 µ µ µ ¶ ·
Do đó B + C = A + A = BA C 1 2
Ta lại có B + C + BAC = 180 nên BAC = 90 Bài 7: · ·
a) DA MB = DA MC (c. c. c) Þ A MB = A MC = 90° BC
b) Vì M là trung điểm BC Þ BM = = 16cm 2
Áp dụng định lí Pitago cho tam giác vuông ABM ta có: 2 2 2
A M + MB = A B 2 2 2 2 Þ A M = A B - MB = 34 - 16 = 30cm 1 1
Vì G là trọng tâm ΔA BC Þ GM = A M = .30 = 10cm 3 3 ìï µ µ
ï B = C (gt ) ïï
Xét ΔCBP và ΔBCN có: í BC chung
Þ DCBP = DBCN (c. .
g c) Þ CP = BN
ïïïCN = PB (AB = AC) ïïî
Áp dụng định lí Pitago cho tam giác vuông GBM ta có: 2 2 2
GM + MB = MB 2 2 2
Þ MB = 10 + 16 = 356 Þ BM » 18, 87cm 3 3
Vì G là trọng tâm ΔA BC Þ BN = BG = .18, 87 = 28, 31cm 2 2
Vậy A M = 30cm ; BN = CP = 28, 31cm Trang 4 Bài 8:
a) D A BH = D A MH (c.g.c) Þ BH = HM Þ BM = 2HM = MC
b) Chỉ ra ΔAHM = ΔAIM (ch − gn)  AMH = AMI
mà AMH = ABH (theo a)  BMI = 2.ABC CM
c) Ta có: ΔAMI = ΔAMH IM = MH = 2
Trong tam giác vuông CMI có CM µ 0 · 0 · 0 µ 0 IM =
Þ C = 30 Þ CMI = 60 Þ IMB = 120 Þ B = 60 2 µ Þ A = 90° µ µ
. Vậy tam giác ABC có: C = 30 ; ° B = 60 ; ° µ A = 90°
Chứng minh bổ đề: Trong một tam giác vuông, góc đối diện với cạnh cạnh góc vuông bằng nửa
cạnh huyền thì bằng 30° Bài 9: BC a) AD =
BC = 2AD = 2 3cm 2
b) Áp dụng định lí Pitago cho tam giác vuông ABC ta có: 2 2 2
BC = AB + AC
AB = BC − AC = ( )2 −( )2 2 2 2 3 8 = 2cm
Áp dụng định lí Pitago cho tam giác vuông ABE ta có: 2 æ ç 8 ö÷ 2 2 2 2
BE = A B + A E Þ BE = 2 + ç ÷ ç ÷ = 6 cm ç 2 ÷÷ è ø 2 2 3 2 2 6 mà A G = A D = cm; BG = BE = cm 3 3 3 3 2 2 ç2 æ 3ö 2 æ ç 6 ö ÷ ÷ 2 2 2 A G + BG = ç ÷ ç ÷ + ç ÷ Þ D ç ÷ ç ÷ = 4 = A B
A GB vuông tại G ( Pitago đảo) ç 3 ÷ ç è ø 3 ÷÷ è ø
Bài 10: Vì AM ⊥ BN nên : Trang 5 2 2 2 2
BC + CA = (2BM ) + (2A N ) 2 2 2 2
= 4(BG + GM + GN + A G ) = ( 2 2 GB + A G )+ ( 2 2 4 4 GM + GN ) 2 2 é ù ê 1 æ ö ç ÷ 1 æ ö 2 ç ÷ ú 2
= 4A B + 4 çê A G ÷ + ç BG ÷ = ç ÷ ç ÷ ç ÷ ú 5A B ê 2 è ø è2 ç ÷ ø ú ë û Bài tập bổ sung:
1) Cho ΔABC có hai trung tuyến BE và CF cắt nhau tại G. Đường thẳng AG cắt BC tại D.
Kẻ BH ⊥ AD tại H và CK ⊥ AD tại K. Chứng minh: a) BH = CK b) S = S = S AGBAGC
CGB ( S là diện tích)
2) Cho ΔMNP . Gọi I là một điểm nằm trong tam giác. Chứng minh rằng nếu S = S = S Δ IGNMIP
NIP thì I là trọng tâm của MNP
a) DBDH = DCKD(ch - gn ) Þ BH = CK
b) Xét ΔAGB và ΔAGC có cạnh AG chung mà: ìï BH ^ AD
ïïïíCK ^ AD Þ S = S . Chứng minh tương tự ta được: S = S ΔA GB ΔA GC ï ΔBGC ΔAGC ïï BH = CK ïî Vậy S = S = S AGBBGCAGC
2) Gọi MI NP = E; NI MP = F Trang 6
Kẻ NH ⊥ ME tại H, PK ⊥ ME tại K 1 1 Þ S = S Þ MI .NH = MI .PK DMNI DMIP 2 2
Þ NH = PK Þ DNHE = DPKE (cgv - gn ) Þ NE = EP
E là trung điểm NP . Chứng minh tương tự: F là trung điểm MP
mà ME NF = I  I là trọng tâm ΔMNP Trang 7