Bài tập lớn: Công nghệ chuỗi khối Blockchain môn Năng lực số ứng dụng | Học viện Ngân hàng

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH ĐỀ TÀI:
Công nghệ chuỗi khối Blockchain Môn: Năng lực số ứng dụng Nhóm thực hiện: 10 Lớp: K26QTKDB Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Phan Tình Danh sách nhóm: 1. Nguyễn Trọng Tuấn MSV: 26A4031470 2. Đậu Lê Quỳnh Như MSV: 26A4031462 3. Nguyễn Diệu Linh MSV: 26A4031465 4. Nguyễn Thị Hường MSV: 26A4031464 5. Võ Mạnh Dũng MSV: 26A4031465 Hà Nội, tháng 12 năm 2023 MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU......................................................................................................3
CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ THUYẾT........................................................................4
1. Giới thiệu về công nghệ Blockchain...............................................................4 1.1.
Blockchain là gì.....................................................................................4 1.2.
Nguyên lý hoạt động của Blockchain....................................................4 1.3.
Đặc điểm của Blockchain......................................................................4 1.4.
Các bước hoạt động của công nghệ chuỗi khối Blockchain..................5 1.5.
Phân loại mạng lưới chuỗi khối.............................................................6
2. Một số ứng dụng của công nghệ Blockchain..................................................7 2.1.
Những thành tựu cụ thể.........................................................................7 2.2.
Tiềm năng của Blockchain....................................................................9
CHƯƠNG II: ỨNG DỤNG CỦA CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN TRONG
NGÂN HÀNG..........................................................................................................9 2 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Mục tiêu nghiên cứu
Ngành ngân hàng luôn giữ một vị trí quan trọng trong nền kinh tế, góp phần ổn định
nền kinh tế, kiểm soát lạm phát,… Song, trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0
với sự phát triển như vũ bão của công nghệ và kĩ thuật số, hệ thống ngân hàng
truyền thống đã bộc lộ một số tồn tại không còn phù hợp với bối cảnh hiện đại: tốc
độ chậm, hiệu suất chưa cao, chi phí cao, nhiều thủ tục phức tạp, dữ liệu có nguy cơ
bị đánh cắp…Đặc biệt sự sụp đổ của một số ngân hàng trên thế giới như SVB,
Silvergate đặt ra yêu cầu cải tổ hoạt động ngân hàng bằng các ứng dụng công nghệ
tiên tiến. Trong đó Blockchain là một trong các giải pháp tiềm năng và hiệu quả
cao. Bài tiểu luận đi nghiên cứu nguyên lý, tiềm năng và ứng dụng cụ thể của công
nghệ Blockchain trong các lĩnh vực đặc biệt trong ngành tài chính- ngân hàng thế
giới nói chung và Việt Nam nói riêng, từ đó gợi ý giải pháp hiệu quả.
2. Đối tượng nghiên cứu
Ứng dụng, thành tựu công nghệ Blockchain (chuỗi khối) trong hoạt động của ngành
ngân hàng trên thế giới và tại Việt Nam. 3. Phạm vi nghiên cứu
Những tác động, thành tựu của công nghệ Blockchain trong bối cảnh cách mạng
4.0, đặc biệt là ứng dụng, thành tựu, ưu nhược, tiềm năng điểm của công nghệ
Blockchain đến hoạt động ngành ngân hàng. Một số giải pháp ứng dụng hiệu quả
Blockchain vào lĩnh vực ngân hàng. 3
CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ THUYẾT
1. Giới thiệu về công nghệ Blockchain 1.1. Blockchain là gì
-Blockchain (Chuỗi khối) là một cơ sở dữ liệu phân cấp lưu trữ thông tin trong các
khối thông tin được liên kết với nhau bằng mã hóa và mở rộng theo thời gian, Mỗi
khối thông tin đều chứa thông tin về thời gian khởi tạo và được liên kết tới khối
trước đó, kèm một mã thời gian và dữ liệu giao dịch.
-Chúng được quản lý bởi những người tham gia hệ thống chứ không thông qua đơn
vị trung gian, Nghĩa là khi một khối thông tin được ghi vào hệ thống Blockchain
thì không có cách nào thay đổi được. Chỉ có thể bổ sung thêm khi đạt được sự
đồng thuận của tất cả mọi người.
1.2. Nguyên lý hoạt động của Blockchain
-Đơn vị lưu trữ dữ liệu của Blockchain được gọi là Block, nó được đóng gói lại một
khối và khối này sẽ được khóa lại bằng thuật toán mã hóa và không bao giờ có thể
mở ra và thay đổi được.
-Các khối dữ liệu này sao khi được khóa, chúng nó sẽ được liên kết lại bằng các
“mắt xích”. Chính vì vậy Blockchain còn có tên gọi là chuỗi các khối.
-Có nhiều người thắc mắc, khi đã khóa và không được thay đổi dữ liệu thì việc
thêm dữ liệu hay sửa đổi vào các khối đấy sẽ được thực hiện như thế nào? Thì lúc
này người ta sẽ tạo nên một khối mới, tại khối mới đấy sẽ được ghi tên người
chỉnh sửa cùng với thời gian cụ thể. Chính vì vậy nguyên tắc của Blockchain là
không được chỉnh sửa và xóa, chỉ được bổ sung.
-Điều thú vị và đặc biệt của Blockchain là không lưu giữ thông tin duy nhất từ sổ
cái mà nó được phát tán ra mạng lưới máy tính rộng lớn. Việc lưu giữ thông tin
phi tập trung sẽ đảm bảo sự an toàn cho dữ liệu.
-Khối đầu tiên của Blockchain được gọi là khối khởi nguồn (hay còn được gọi là Genesis Block).
1.3. Đặc điểm của Blockchain
Chuỗi khối Blockchain ra đời để giải quyết những hạn chế, rủi ro phát sinh của hệ thống
giao dịch thông thường. Chính vì vâ q
y mà công nghệ Blockchain có những đặc điểm nổi bật sau:
-Phân quyền: Blockchain hoạt động độc lập theo các thuật toán máy tính và hoàn
toàn không chịu sự kiểm soát của bất kỳ tổ chức nào. Do đó, Blockchain tránh
được rủi ro từ các bên thứ ba.
-Phân tán: Các khối chứa cùng một dữ liệu, nhưng được phân tán ở nhiều nơi khác
nhau. Vì vậy, nếu một nơi nào đó bị mất hoặc bị hỏng, dữ liệu vẫn nằm trên Blockchain. 4
-Bất biến: Một khi dữ liệu được ghi vào khối của chuỗi khối, nó không thể bị thay
đổi hoặc sửa đổi do các đặc điểm của thuật toán đồng thuận và mã hash. Các dữ
liệu được lưu trữ mãi mãi.
-Bảo mật: Chỉ người nắm giữ khóa riêng tư (private key) mới có thể truy cập vào
dữ liệu bên trong Blockchain và truy xuất dữ liệu đó.
-Minh bạch: Các giao dịch trong chuỗi khối được ghi lại và mọi người đều có thể
xem các giao dịch này. Dựa vào đó, có thể kiểm tra và truy xuất lịch sử giao dịch.
Mọi người thậm chí có thể được phân quyền để cho phép người khác truy cập một
phần thông tin trên Blockchain.
-Tích hợp hợp đồng thông minh: Hợp đồng thông minh là các kỹ thuật số được
tạo bởi một đoạn code if-this-then-that (IFTTT) trong hệ thống công nghệ. Hợp
đồng này cho phép blockchain tự thực thi mọi thứ mà không cần bên thứ ba tham
gia vào hệ thống. Các điều khoản được viết trong hợp đồng thông minh, nó được
thực thi khi các điều kiện trước đó được đáp ứng và không ai có thể ngăn chặn hoặc hủy bỏ nó.
-Không thể phá hủy hoă j
c làm giả: Về lý thuyết, chỉ có máy tính lượng tử mới có
thể can thiệp và giải mã blockchain. Blockchain có thể bị phá hủy hoàn toàn khi
không còn Internet trên thế giới, nhưng tất nhiên điều này là không thể xảy ra.
1.4. Các bước hoạt động của công nghệ chuỗi khối Blockchain
Phần mềm chuỗi khối có thể tự động hóa hầu hết các bước sau:
Bước 1 – Ghi lại giao dịch
Một giao dịch chuỗi khối cho thấy sự lưu động của các tài sản vật lý hoặc kỹ thuật số từ
bên này đến bên khác trong mạng lưới chuỗi khối. Giao dịch được ghi lại dưới dạng một
khối dữ liệu và có thể bao gồm các thông tin chi tiết như sau:
Giao dịch gồm những ai tham gia?
Điều gì đã xảy ra trong quá trình giao dịch? Giao dịch xảy ra khi nào?
Giao dịch xảy ra ở đâu?
Giao dịch xảy ra vì lý do gì?
Phần tài sản được trao đổi là bao nhiêu?
Có bao nhiêu điều kiện tiên quyết đã được đáp ứng trong quá trình giao dịch?
Bước 2 – Đạt được sự đồng thuận
Hầu hết những người tham gia trên mạng lưới chuỗi khối phân tán phải đồng ý rằng giao
dịch được ghi lại là hợp lệ. Tùy thuộc vào loại mạng lưới, các quy tắc thỏa thuận có thể
khác nhau nhưng thường được thiết lập khi bắt đầu mạng lưới.
Bước 3 – Liên kết các khối
Khi những người tham gia đã đạt được sự đồng thuận, các giao dịch trên chuỗi khối sẽ
được viết vào khối, tương đương với trang giấy trong một cuốn sổ cái. Cùng với các giao
dịch, một hàm băm mật mã cũng được thêm vào khối mới. Hàm băm đóng vai trò như 5
một chuỗi liên kết các khối với nhau. Nếu nội dung của khối bị cố ý hoặc vô ý sửa đổi,
giá trị băm sẽ thay đổi, mang đến một cách thức để phát hiện dữ liệu bị làm giả.
Do đó, các khối và chuỗi được liên kết an toàn và bạn không thể chỉnh sửa chúng. Mỗi
khối được thêm lại tăng cường cho quá trình xác minh khối trước đó và do đó tăng cường
cho toàn bộ chuỗi khối. Điều này giống như xếp chồng các khối gỗ để tạo thành một tòa
tháp. Bạn chỉ có thể xếp khối lên trên, và nếu bạn rút một khối ở giữa tháp thì cả tháp sẽ đổ sụp.
Bước 4 – Chia sẻ sổ cái
Hệ thống phân phối bản sao mới nhất của sổ cái trung tâm cho toàn bộ người tham gia.
1.5. Phân loại mạng lưới chuỗi khối
a) Mạng lưới chuỗi khối công khai
Các chuỗi khối công khai không yêu cầu quyền và mọi người đều được phép tham gia.
Tất cả các thành viên của chuỗi khối này đều có quyền đọc, chỉnh sửa và xác thực chuỗi khối như nhau.
Mọi người chủ yếu sử dụng các chuỗi khối công khai để trao đổi và đào các loại tiền điện
tử như Bitcoin, Ethereum và Litecoin.
b) Mạng lưới chuỗi khối riêng tư
Một tổ chức duy nhất sẽ kiểm soát các chuỗi khối riêng tư, còn gọi là các chuỗi khối
được quản lý. Cơ quan này xác định ai có thể là thành viên và họ có những quyền gì
trong mạng lưới. Các chuỗi khối riêng tư chỉ phi tập trung một phần vì những chuỗi khối
này có các hạn chế về quyền truy cập.
Ví dụ: Ripple, một mạng lưới trao đổi tiền kỹ thuật số dành cho các doanh nghiệp, là một
ví dụ về chuỗi khối riêng tư.
c) Mạng lưới chuỗi khối hỗn hợp
Các chuỗi khối hỗn hợp kết hợp các yếu tố từ cả mạng lưới riêng tư và mạng lưới công
khai. Các công ty có thể thiết lập những hệ thống riêng tư, dựa trên quyền hạn bên cạnh
một hệ thống công khai. Bằng cách này, họ kiểm soát quyền truy cập vào dữ liệu cụ thể
được lưu trữ trong chuỗi khối trong khi vẫn công khai những dữ liệu còn lại. Họ sử dụng 6
các hợp đồng thông minh để các thành viên công cộng có thể kiểm tra xem những giao
dịch riêng tư đã được hoàn thành hay chưa.
Ví dụ: các chuỗi khối hỗn hợp có thể cấp quyền truy cập công khai vào tiền kỹ thuật số
trong khi giữ đồng tiền thuộc sở hữu của ngân hàng ở chế độ riêng tư.
d) Các mạng lưới chuỗi khối liên hợp
Một nhóm các tổ chức quản lý các mạng lưới chuỗi khối liên hợp. Các tổ chức được chọn
từ trước chia sẻ trách nhiệm duy trì chuỗi khối và quyết định về quyền truy cập dữ liệu.
Các ngành trong đó nhiều tổ chức có cùng mục tiêu và hưởng lợi từ trách nhiệm chung
thường thích dùng mạng lưới chuỗi khối liên hợp.
Ví dụ: Global Shipping Business Network Consortium là một liên hợp chuỗi khối phi lợi
nhuận nhằm mục đích số hóa ngành vận tải biển và tăng cường sự hợp tác giữa các đơn
vị khai thác ngành hàng hải.
2. Một số ứng dụng của công nghệ Blockchain
2.1. Những thành tựu cụ thể
a) Lĩnh vực truyền thông và viễn thông
-Phòng chống gian lận trong chuyển vùng: các thỏa thuận chuyển vùng giữa các
nhà khai thác sẽ trở nên minh bạch, các nút được chỉ định có thể đóng vai trò là
trình xác nhận (người khai thác) để xác minh từng giao dịch được phát trên mạng.
-Quá trình chuyển đổi 5G: các quy tắc và thỏa thuận giữa các mạng khác nhau sẽ
có dạng hợp đồng thông minh, tự thực hiện có thể kết nối các thiết bị với nhà cung
cấp dịch vụ gần nhất đồng thời đánh giá sự liên tục của kết nối và tính phí dịch vụ.
-Kết nối Internet vạn vật: tạo ra một môi trường an toàn hơn để truyền dữ liệu bằng
cách tạo các mạng lưới tự quản ngang hàng an toàn cao. b) Lĩnh vực sản xuất
-Theo dõi lịch trình sản xuất, số lượng hàng mua vào và bán ra.
-Quản lý hàng tồn kho, kho bãi sản xuất.
-Truy xuất nguồn gốc sản phẩm được sản xuất qua các khâu.
-Theo dõi nguồn cung cấp nguyên liệu sản xuất trong công nghiệp. c) Lĩnh vực y tế
-Ứng dụng phát triển bao gồm theo dõi và quản lý bệnh lý (như thuốc thông minh,
thiết bị đeo có thể đo các chỉ số về sức khỏe và đưa ra phản hồi) và tăng cường quản lý chất lượng.
-Quản lý chuỗi cung ứng thuốc, thiết bị y tế: Theo dõi đầu vào, nguồn gốc, hạn sử
dụng của các vật tư y tế.
-Tăng cường tính minh bạch và tự động hóa trong các giao dịch khám chữa bệnh;
xuất xứ xét nghiệm lâm sàng; quyền sở hữu dữ liệu sức khỏe của bệnh nhân. d) Lĩnh vực giáo dục
-Hệ thống quản lý mức độ đánh giá sự uy tín trong nghiên cứu khoa học.
-Ghi lại cơ sở dữ liệu bảo mật về dữ liệu học tập và điểm số cho các hệ thống học
trực tuyến, đánh giá năng lực của một cá nhân dựa trên các yêu cầu tuyển sinh đầu vào. 7
-Theo dõi và lưu trữ bảng điểm và bằng cấp của sinh viên và thông tin của các đơn vị đào tạo.
-Xem xét cá nhân/ứng viên có phù hợp với công việc giảng dạy hay không, từ đó
đưa ra quyết định mời cá nhân đó làm việc.
e) Lĩnh vực dịch vụ tài chính và ngân hàng
-Xác thực thông tin khách hàng, khả năng tín dụng: Cho phép giao dịch ngay cả
không có trung gian xác minh.
-Mạng lưới sẽ xác minh và thanh toán những giao dịch ngang hàng, công việc này
được thực hiện liên tục nên sổ cái luôn được cập nhật.
-Quản lý rủi ro, hạn chế rủi ro trong thanh toán vì trục trặc kỹ thuật, vỡ nợ trước khi thanh toán giao dịch.
-Hệ thống quản lý thông minh: Blockchain cho phép liên tục đổi mới, lặp lại và cải
tiến, dựa trên sự đồng thuận trong mạng lưới. f) Lĩnh vực bán lẻ
-Theo dõi các mặt hàng sản xuất qua từng mã định danh lưu trên hệ thống Blockchain.
-Hợp đồng thông minh: khi có sự trao đổi hàng hóa giữa nhà sản xuất và công ty
vận tải, cả hai đều đồng ý rằng mặt hàng đó đảm bảo chất lượng.
-Quản lý thông tin mặt hàng, thời gian vận chuyển, lưu kho, tồn kho.
-Hợp đồng thông minh trên Blockchain chứa đựng các thỏa thuận giữa các thực thể
này để quản lý dòng tiền của các giao dịch hoặc xử lý thiệt hại khi cần thiết.
g) Lĩnh vực thương mại điện tử
-Quản lý thông tin dữ liệu khách hàng.
-Theo dõi thông tin, tình trạng sản phẩm thông qua số serial, QR.
-Xây dựng hệ thống thanh toán và chấp nhận ví điện tử, khách hàng thân thiết, thẻ
quà tặng, tri ân khách hàng….
-Vận hành và quản lý chuỗi cung ứng. h) Lĩnh vực nông nghiệp
-Quản lý chuỗi cung ứng sản phẩm, chuỗi phân phối hàng tồn kho.
-Lưu trữ thông tin hàng hóa, quy trình chăm sóc, các tiêu chuẩn cho thực phẩm sạch.
-Truy xuất nguồn gốc, vòng đời sản xuất nông sản. i) Lĩnh vực dịch vụ
-Theo dõi hành lý, đặt phòng khách sạn, vé máy bay.
-Dịch vụ nhận dạng: Tiết kiệm thời gian cho quá trình check in tại các sân bay,
khách sạn, địa điểm du lịch.
Thanh toán đa dạng: Cho phép thanh toán đến từ nhiều ngân hàng toàn cầu, ví điện tử, tiền điện tử…
Thông tin khách hàng thân thiết, khách VIP…
j) Lĩnh vực vận tải và Logistics
Truy xuất nguồn gốc, xác thực giấy tờ minh bạch, rõ ràng. Đóng gói thông minh. 8
Kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật để giám sát hành trình vận chuyển cũng
như các phương tiện vận chuyển.
Giảm chi phí trung gian, tiết kiệm chi phí nhờ áp dụng hợp đồng thông minh.
2.2. Tiềm năng của Blockchain
Theo báo cáo của Grand View Research, công nghệ Blockchain vẫn đang được nhiều
quốc gia xem là một trong những lựa chọn quan trọng cho mục tiêu phát triển kinh tế.
Quy mô thị trường toàn cầu đạt 5,92 tỷ USD vào năm 2021, khoảng 7,18 tỷ USD vàn
năm 2022 và dự kiến 163,83 tỷ USD vào năm 2029.
Báo cáo của TechSci Research cho thấy thị trường Blockchain Việt Nam được dự
đoán tăng trưởng hai con số giai đoạn 2023-2027. Đại diện Hiệp hội Blockchain
Việt Nam cho biết hiện Việt Nam là thị trường có mức chấp nhận Blockchain cao
và phát triển công nghệ Blockchain hàng đầu hiện nay. Có khoảng 10 doanh
nghiệp khởi nghiệp sáng tạo do người Việt Nam sáng lập trong lĩnh vực này có
mức vốn hóa trên 100 triệu USD, với nhiều Start-up “kỳ lân” xuất hiện. Nhiều
công ty khởi nghiệp triệu đô có sức ảnh hưởng mạnh mẽ trên thị trường, như
Kyber Network của Lưu Thế Lợi đã nhận được 52 triệu USD từ hơn 21.000 nhà
đầu tư lớn từ hơn 100 quốc gia khắp thế giới.
Trong một thế giới mà sự khác biệt giữa cường điệu hóa và đổi mới ngày càng trở
nên mờ nhạt, blockchain trở nên một trong những tiến bộ công nghệ quan trọng nhất.
Rõ ràng, công nghệ này cung cấp rất nhiều cơ hội cho sự gián đoạn của các hệ
thống hiện có và số lượng các ứng dụng tiềm năng đang tăng lên mỗi ngày.
Với tốc độ tăng trưởng kinh tế đang rất cao thì Việt Nam được đánh giá là thị
trường nhiều tiềm năng trong lĩnh vực Blockchain
Công nghệ Blockchain đem lại những thay đổi đột phá trong cách mạng công nghệ 4.0
CHƯƠNG II: ỨNG DỤNG CỦA CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN TRONG NGÂN HÀNG 9