Bài tập lớn: Nhạc trực tuyến và thực trạng sinh viên môn Năng lực số ứng dụng | Học viện Ngân hàng

MỤC LỤC
1. Chương I: Cơ sở lý thuyết.................................................................................................................3
1.1. Nhạc trực tuyến..........................................................................................................................4
1.1.1. Giới thiệu về nhạc trực tuyến...............................................................................................4
1.1.2. Lịch sử.................................................................................................................................5
1.1.3. Thực trạng mức độ tiếp cận của nhạc trực tuyến và những hình thức nghe nhạc trực tuyến
phổ biến tại Việt Nam....................................................................................................................8
1.1.3.1. Thực trạng mức độ tiếp cận với âm nhạc trực tuyến của người Việt Nam....................8
1.1.3.2. Những hình thức nghe nhạc trực tuyến phổ biến tại Việt Nam...................................10
1.1.3.2.1. Sự phổ biến của nghe nhạc trực tuyến thông qua việc sử dụng những thiết bị điện
tử có kết nối với Internet......................................................................................................10
1.1.2.3.2. Nghe nhạc điện tử và việc chọn kênh nghe nhạc điện tử......................................11
1.1.3.2.3. Những yếu tố dẫn tới việc sử dụng các ứng dụng trên thiết bị điện tử để nghe nhạc
trực tuyến.............................................................................................................................11
1.2. Ảnh hưởng của nhạc trực tuyến................................................................................................11
1.2.1. Ảnh hưởng tích cực............................................................................................................12
1.2.2. Ảnh hưởng tiêu cực............................................................................................................15
2. Chương II: Thực trạng của sinh viên...............................................................................................17
2.1. Thói quen nghe nhạc trực tuyến của sinh viên..........................................................................17
2.2.1. Những lợi ích của việc nghe nhạc......................................................................................17
2.2.1.1. Âm nhạc khiến bạn hạnh phúc hơn.............................................................................18
2.2.1.2. Âm nhạc khiến bạn chạy nhanh và bền hơn................................................................18
2.2.1.3. Giảm stress, tăng cường sức khỏe...............................................................................18
2.2.1.4. Ngủ ngon hơn.............................................................................................................19
2.2.1.5. Ăn ít đi........................................................................................................................19
2.2.1.6. Cải thiện tâm trạng lúc lái xe......................................................................................19
2.2.1.7. Tăng cường trí nhớ và khả năng học hỏi.....................................................................19
2.2.1.8. Thư giãn cho bệnh nhân trước/sau khi phẫu thuật.......................................................20
2.2.1.9. Giảm đau.....................................................................................................................20
2.2.1.10. Giúp tăng IQ và học giỏi hơn....................................................................................20
2.1.2. Mức độ sử dụng.............................................................................................................20
2.1.3. Hình thức sử dụng..............................................................................................................22
2.2. Thái độ của sinh viên về việc trả phí khi sử dụng nhạc trực tuyến............................................22
2.2.1 Bản quyền âm nhạc trên các trang nghe nhạc trực tuyến....................................................22
2.2.2 Thái độ của sinh viên về việc trả tiền bản quyền âm nhạc..................................................24
3. Chương III: Giải pháp......................................................................................................................25 1
3.1. Nhà trường................................................................................................................................25
3.2. Bản thân....................................................................................................................................26
Nhạc cổ điển...............................................................................................................................27
Nhạc sóng não............................................................................................................................27
3.3. Các nền tảng nghe nhạc trực tuyến...........................................................................................28
3.4. Mạng xã hội..............................................................................................................................33 2 MỞ ĐẦU
Nhạc trực tuyến trong những năm gần đây đã trở thành một hiện tượng không còn xa
lạ trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta, đặc biệt là những người trẻ tuổi trong nhóm từ 15
đến 29 tuổi. Ngày càng có nhiều người nghe chấp nhận đóng một khoản phí nhỏ hằng tháng
cho các công ty dịch vụ để được nghe nhạc từ kho nhạc với hàng chục triệu bài hát.
Theo Liên đoàn Công nghiệp ghi âm quốc tế (IFPI), năm 2016, thị trường nhạc thu
âm toàn cầu đạt mức doanh thu 15,7 tỉ đô la Mỹ, tăng 5,9% so với năm trước đó. Đây là mức
tăng trưởng tốt nhất của thị trường này kể từ khi IFPI theo dõi từ năm 1997. Sự tăng trưởng
này dựa vào doanh thu khởi sắc của các dịch vụ nhạc số, chiếm gần 50% tổng doanh thu thị
trường âm nhạc thu âm toàn cầu. Trong mảng kinh doanh nhạc số, doanh thu của dịch vụ
phát nhạc trực tuyến tăng trưởng 60% và số người nghe nhạc trực tuyến trả tiền trên toàn cầu
đạt con số 112 triệu người vào cuối năm 2016.
Có thể nói rằng: Hiện tượng nghe nhạc trực tuyến đã, đang và sẽ tiếp tục ảnh hưởng
tới những khía cạnh của đời sống con người. Vì vậy, việc đi sâu vào nghiên cứu tìm hiểu về
âm nhạc trực tuyến là vô cùng cần thiết. 3
1. Chương I: Cơ sở lý thuyết 1.1. Nhạc trực tuyến
1.1.1. Giới thiệu về nhạc trực tuyến
Nhạc trực tuyến hoặc phát trực tiếp âm thanh chính xác hơn là cách cung cấp âm
thanh — bao gồm nhạc — mà không yêu cầu bạn tải xuống tệp từ Internet. Nhạc trực tuyến
cung cấp các bài hát cho máy tính hoặc thiết bị di động của bạn ngay lập tức.Các dịch vụ âm
nhạc như Spotify , Pandora và Apple Music sử dụng phương pháp này để cung cấp các bài
hát có thể được thưởng thức trên tất cả các loại thiết bị.
Trong quá khứ, nếu bạn muốn nghe nhạc hoặc bất kỳ loại âm thanh nào khác, bạn đã
tải xuống một tệp âm thanh ở định dạng như MP3 , WMA , AAC , OGG hoặc FLAC . Tuy
nhiên, khi bạn sử dụng phương thức phân phối truyền trực tuyến, bạn không cần phải tải
xuống tệp. Bạn có thể bắt đầu nghe qua thiết bị hoặc loa thông minh gần như ngay lập tức.
Phát trực tuyến khác với các bản tải xuống mà không có bản sao nào của bản nhạc
được lưu vào ổ cứng của bạn. Nếu bạn muốn nghe lại, bạn có thể dễ dàng phát lại nó, mặc dù
một số dịch vụ nhạc trực tuyến trả tiền cho phép bạn tùy chọn thực hiện cả hai luồng và tải xuống.
Cách thức hoạt động của quy trình phát trực tuyến là tệp âm thanh được phân phối
trong các gói nhỏ nên dữ liệu được lưu vào bộ đệm trên máy tính của bạn và phát ngay lập 4
tức. Miễn là có một luồng ổn định các gói tin được gửi đến máy tính của bạn, bạn sẽ nghe
thấy âm thanh mà không bị gián đoạn. 1.1.2. Lịch sử
Trong thời đại được định nghĩa là 4.0, ở lĩnh vực âm nhạc, phương thức thưởng thức
cũng thay đổi một cách chóng mặt. Từ nghe nhạc bằng những định dạng ghi âm vật lý như
đĩa than, đĩa CD,... giờ đây nhiều người chủ yếu nghe nhạc trực tuyến với định dạng số hóa.
Trên nền tảng đó, hình thức truyền hình trực tiếp hay livestream đã được nhiều nghệ sĩ cũng
như các festival âm nhạc thử nghiệm và thành công.
Trong bối cảnh thị trường âm nhạc đang bão hòa, làm show online được đánh giá là
sự lựa chọn thông minh, hợp thời của nghệ sĩ Việt. Đây được đánh giá là xu thế tất yếu vừa
an toàn, vừa mang lại hiệu quả cao. Việc đầu tư để có sản phẩm phát hành trực tuyến ít tốn
kém hơn so với việc phát hành album truyền thống mà khả năng lan tỏa, tương tác với khán giả lại tốt hơn.
So với việc phát hành audio, MV ca khúc, làm show online có khả năng tương tác, kết
nối với khán giả tốt hơn. Thông thường, trong phần trình diễn ca khúc, nghệ sĩ thường có
cuộc trò chuyện để kết nối, tạo sự thân thiện, gần gũi với khán giả. Qua đó, khán giả có thể
hiểu hơn về cuộc đời, sự nghiệp và suy nghĩ của nghệ sĩ. Bên cạnh đó, với việc phát hành đều
đặn hàng tuần, nghệ sĩ có thời gian để lắng nghe, tiếp thu, điều chỉnh từ những phản hồi, góp
ý của khán giả để xây dựng sản phẩm âm nhạc hoàn thiện hơn.
Ông Đinh Tiến Dũng, Giám đốc sáng tạo của Truyền hình FPT cho rằng: “Hãy tưởng
tượng khi bạn tổ chức một buổi diễn trong nhà hát, bạn sẽ bị hạn chế số lượng người xem.
Nhưng khi được truyền hình trực tiếp, số lượng khán giả sẽ là không giới hạn. Chỉ cần có kết
nối Internet bất kể ai cũng có thể xem".
Đi trước chúng ta, giới giải trí Hàn Quốc đã triệt để sử dụng công nghệ âm nhạc trực
tuyến. Hãng công nghệ Naver giới thiệu ứng dụng di động mang tên V - Live, cho phép
người hâm mộ theo dõi và tương tác trực tiếp với thần tượng thông qua các buổi livestream.
Tại Việt Nam, hình thức hát trực tuyến được du nhập từ năm 2016 bằng buổi ra mắt trực tiếp
singer "Âm thầm bên em" của ca sĩ Sơn Tùng M-TP. 5
Sau đó, liveshow "Bức tường và những người bạn: Đôi bàn tay thắp lửa" tại triển lãm
Giảng Võ cũng thực hiện trên Youtube và VTV go đã có được hiệu ứng tốt trong khán giả.
Năm 2017, ca sĩ Hà Anh Tuấn trở thành người tiên phong đầu tư nghiêm túc theo xu hướng
này bằng dự án "See Sing Share".
Hiệu ứng khán giả từ dự án này đã chứng minh Hà Anh Tuấn đã đi đúng hướng.
Trung bình 10 triệu lượt xem mỗi tập. Cũng nhờ phương thức này mà sự kết nối giữa Hà Anh
Tuấn và khán giả cũng không ngừng tăng lên.
Điển hình, cú “bắt tay” ấn tượng giữa ban nhạc Anh Em và Truyền hình FPT (với vai
trò là đơn vị sản xuất) để cho ra chuỗi chương trình âm nhạc “Music Home” sử dụng công
nghệ truyền hình livestream tương tác lần đầu tiên có mặt tại Việt Nam, phát sóng trên
Truyền hình FPT và livestream trên mạng xã hội đã tạo nên một xu hướng thưởng thức mới
cho công chúng, góp phần lấp đầy những thiếu hụt của thị trường tổ chức và biểu diễn hiện
nay. Hướng đi này cũng cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ Việt trong việc tiếp cận và hòa nhập
với các xu hướng mới của đời sống âm nhạc thế giới. 6
Sau 14 số phát sóng năm 2019, “Music Home” đã thu hút 25 triệu lượt xem trên 3 hạ
tầng box, mạng xã hội và xem lại. Trong đó, 6 số đầu tiên đạt trên 8 triệu lượt xem và tăng
lên 17 triệu lượt với 8 số sau đó. Đặc biệt, những lượt xem cao nhất thuộc về các ca sĩ trẻ
như: Văn Mai Hương, Phan Mạnh Quỳnh, Soobin Hoàng Sơn, Bùi Anh Tuấn... Việc ứng
dụng công nghệ hiện đại và tuân thủ những tiêu chí khắt khe về nghệ thuật, sau một mùa lên
sóng “Music Home” đã lọt đề cử “Chuỗi chương trình của năm” tại Giải Âm nhạc Cống hiến năm 2019.
Điều đặc biệt của “Music Home” là khán giả có thể chủ động lựa chọn góc máy quay
khi xem chương trình, trực tiếp trải nghiệm không gian âm nhạc chân thật như đang có mặt
tại nhà hát. Ngoài ra, người hâm mộ có thể tương tác trực tiếp khi để lại bình luận về ca sĩ,
những góp ý cho ban tổ chức trong mỗi số chương trình. Thành công ngoài mong đợi của
“Music Home” mùa một đã thôi thúc các nhà sản xuất tiếp tục đổi mới để tạo ra các chương
trình hấp dẫn, đặc sắc hơn trong mùa hai năm 2020. Có thể nói, trong bối cảnh dịch Covid-19
diễn biến phức tạp, “nhà hát Internet” “Music Home” mang tới cho khán giả những trải
nghiệm nghệ thuật mới lạ ngay tại nhà.
Đối với những nghệ sĩ hoạt động độc lập, nhiều người đã bắt kịp xu hướng này. Sáng
10/3, chia sẻ từ Mỹ, ca sĩ Đình Bảo cho biết anh đang thực hiện cách ly phòng dịch Covid-19
tại nhà riêng. Trong thời gian này, Đình Bảo đã thực hiện chuỗi live show trực tuyến mang
tên “Đình Bảo - The Story” phát qua kênh YouTube. 7
Tuy nhiên đứng về phía nghệ sĩ, nhạc sĩ Huy Tuấn lại trăn trở về chất lượng thưởng
thức. “Hiện nay ở Việt Nam, thực tế tín hiệu đường truyền và hạ tầng truyền hình vẫn chưa
thể đem lại chất lượng âm thanh chuẩn cho các chương trình trực tiếp. Có nhiều chương trình
rất đáng tiếc khi thực tế nghệ sĩ chơi rất hay, ca sĩ hát tuyệt vời nhưng đến tai khán giả truyền hình chỉ còn 1/10”.
Nhạc sĩ, ca sĩ Minh Vương cho rằng, chất lượng của show phụ thuộc vào âm nhạc ca
sĩ theo đuổi, giám đốc âm nhạc, đạo diễn và band nhạc… Nói chung là phụ thuộc vào ê kíp
sản xuất. Còn online hay trực tiếp cũng không ảnh hưởng đến chất lượng của show, chỉ khác
nhau ở phương tiện thưởng thức. Rõ ràng khi nghe trực tuyến không thể nào so sánh được với
khi nghe trực tiếp. Nghe nhạc qua mạng (livestream) ngoài việc chất lượng âm thanh giảm
sút rất rất nhiều thì phần nhìn cũng hạn chế. Ngoài chất lượng âm thanh, hình ảnh thì không
khí cũng rất khác nhau. Đi xem show trực tiếp khán giả được hoà mình vào không gian nghệ
thuật, xung quanh còn có những người yêu âm nhạc cuồng nhiệt nữa. Còn ngồi ở nhà, nếu ai
có dàn âm thanh được đầu tư thì khả thi, còn cầm duy nhất chiếc điện thoại trên tay hoặc đeo
tai nghe vào thì thực sự rất chán.
“Show trực tuyến nói chung và âm nhạc trực tuyến nói riêng là sự phát triển tất yếu
của thời đại. Trước khi dịch Covid-19 bùng nổ thì cũng có rất nhiều show trực tuyến được
phát cho mọi người xem nhưng có lẽ chưa quá phổ biến. Tôi cho rằng, đây là sự phát triển tất
yếu của cuộc sống chứ không phải là giải pháp “chống chế” trong mùa dịch. Dịch bệnh là
điều không ai mong muốn nhưng đây cũng là dịp chứng minh sự sáng tạo của nghệ sĩ, buộc
họ phải chuyển mình để phù hợp với thời đại công nghệ số ngày càng phát triển mạnh mẽ”,
nhạc sĩ Minh Vương cho biết.
1.1.3. Thực trạng mức độ tiếp cận của nhạc trực tuyến và những hình thức nghe nhạc trực
tuyến phổ biến tại Việt Nam
1.1.3.1. Thực trạng mức độ tiếp cận với âm nhạc trực tuyến của người Việt Nam
Theo một khảo sát mới đây của Q&Me, 75% số người được khảo sát nghe nhạc hàng
ngày, và là hình thức giải trí chính. 57% nghe vài lần một ngày, 19% nghe một lần một ngày,
12% nghe 4 – 6 lần/một tuần. YouTube, Zing, Nhaccuatui, Facebook là 4 kênh người Việt
chọn nghe nhạc nhiều nhất. 8
Trong một khảo sát gần đây do Q&Me thực hiện về hành vi nghe nhạc của người Việt
Nam, khảo sát được thực hiện với 1.500 người từ độ tuổi 18 tới 44. Theo kết quả khảo sát, nghe
nhạc là phương thức giải trí phổ biến nhất, các kênh nghe nhạc cũng trở nên linh hoạt và đa dạng
hơn nhờ vào kết nối mạng ngày càng trở nên rộng rãi.
Trong 1.500 người được khảo sát có 64% là nam giới và 36% nữ giới, 28% ở Hà Nội,
28% ở Thành phố Hồ Chí Minh và còn lại ở các tỉnh khác. Độ tuổi được chia đều theo 4 nhóm
nhóm dưới 18 tuổi, nhóm 19 – 22 tuổi, nhóm 23 – 29 tuổi và nhóm từ 30 trở lên.
Kết quả khảo sát cho thấy, về mức độ thường xuyên nghe nhạc,75% số người được khảo
sát cho biết nghe nhạc hàng ngày, và là hình thức giải trí chính. 57% nghe vài lần một ngày, 19%
nghe một lần một ngày, 12% nghe 4 – 6 lần/một tuần. Trong khi đó 80% số người được khảo sát
nghe nhạc dưới 1 tiếng, trong khi đó khoảng 1/5 số người nghe nhạc rất nhiều từ 1 giờ trở lên.
Đối với thể loại nhạc theo quốc gia, thì phổ biến nhất là nhạc Việt Nam với 95% người
nghe, sau đó là nhạc tiếng Anh của Mỹ chiếm 28% và nhạc Hàn Quốc chiếm 27%, tiếp theo sau là
nhạc Trung Quốc, Nhật, Anh và châu Âu nói chung, Nhật các nước châu Á khác và nhạc Latin.
Đối với dòng nhạc, thì phổ biến nhất đương nhiên là nhạc Pop với 44% người nghe, sau
đó là nhạc EDM/Dance với 33%, nhạc Hiphop/Rap với 29%, Bolero 28%, Rock 20%, Cổ điển
17%, R&B/Soul 12%, Country 11%, Jazz 11%, các thể loại khác chung khoảng 27%.
Mọi người thường nghe nhạc vào thời gian lướt mạng chiếm tới 50%, thời gian làm việc
chiếm 44%, làm việc nhà chiếm 35%, chỉ thuần túy nghe nhạc chiếm 28%, khi học chiếm 26%,
khi di chuyển chiếm 26%, khi đọc sách và nghe nhạc đều chiếm tới 12%. 9
Tỷ lệ phần trăm thời gian nghe nhạc đan xen các công việc khác của đối tượng được khảo sát (Q&Me)
Có thể thấy, người trẻ nói riêng và mọi người nói chung tiếp xúc và sử dụng âm nhạc
trực tuyến với tần suất từ trung bình thấp đến cao trong đời sống hàng ngày.
1.1.3.2. Những hình thức nghe nhạc trực tuyến phổ biến tại Việt Nam
1.1.3.2.1. Sự phổ biến của nghe nhạc trực tuyến thông qua việc sử dụng những thiết bị điện tử có kết nối với Internet
Một thông số đáng lưu ý đó là thiết bị sử dụng đề nghe nhạc. Có tới 93% số người sử
dụng điện thoại di động để nghe nhạc, trong khi chỉ có 34% người sử dụng máy tính xách tay,
31% số người sử dụng tivi, 17% sử dụng máy tính bảng, chỉ còn 10% số người khảo sát sử dụng
máy nghe nhạc MP3/MP4 một thiết bị vô cùng phổ biến trong khoảng 10 năm trước, và 7% vẫn
tiếp tục duy trì sử dụng radio. 10
Các phương tiện nghe nhạc ngày càng phụ thuộc nhiều vào Internet
1.1.2.3.2. Nghe nhạc điện tử và việc chọn kênh nghe nhạc điện tử
Việc sử dụng các thiết bị điện tử để nghe nhạc cũng làm thay đổi thói quen lựa chọn
kênh để nghe nhạc của người Việt. YouTube hẳn nhiên là kênh được nhiều người sử dụng nhất
chiếm tới 86%, sau đó là Zing với 59%, Nhaccuatui chiếm 34%, Facebook chiếm 23%, Spotify
một ứng dụng có bản quyền, người dùng phải trả tiền nổi lên ở Việt Nam khoảng 3 năm nay
chiêm 14%, Apple chiếm 8%, sau đó là một số ứng dụng khác chiếm dưới 5%.
1.1.3.2.3. Những yếu tố dẫn tới việc sử dụng các ứng dụng trên thiết bị điện tử để nghe nhạc trực tuyến
Vậy thì điều gì khiến cho người sử dụng lựa chọn các ứng dụng để nghe nhạc?
Ba yếu tố chính là chất lượng âm nhạc, sự đa dạng và việc cho tải xuống các bản nhạc là
quan trọng nhất. Chất lượng âm nhạc là yếu tố hàng đầu được quan tâm chiếm tới 70%, sau đó
là sự đa dạng của chủng loại âm nhạc chiếm tới 50%. Tuy hiện nay việc nghe nhạc trực tuyến
đã rất phổ biến, nhưng khả năng được tải nhạc, hay được nghe khi không kết nối cũng chiếm tới
43%. Tiếp theo đó là tính năng mang nhiều tính cá nhân hóa, tạo được danh sách nhạc cá nhân
chiếm 26%, không hoặc ít quảng cáo chiếm 22%, tính phí hợp lý chiếm 18%, tốn ít dung lượng
nghe nhạc chiếm 15% và cuối cùng là giao diện hấp dẫn chiếm 13%.
1.2. Ảnh hưởng của nhạc trực tuyến
Trong thời đại được định nghĩa là 4.0, ở lĩnh vực âm nhạc, phương thức thưởng thức
cũng thay đổi một cách chóng mặt. Từ nghe nhạc bằng những định dạng ghi âm vật lý, giờ 11
đây nhiều người chủ yếu nghe nhạc trực tuyến với định dạng số hóa. Trên nền tảng đó, hình
thức truyền hình trực tiếp hay livestream đã được nhiều nghệ sĩ cũng như các festival âm
nhạc thử nghiệm và thành công.
1.2.1. Ảnh hưởng tích cực
Covid-19 là cú hích cho ngành công nghiệp âm nhạc thu âm toàn cầu khi mảng trực
tuyến tăng trưởng 18,5% trong năm 2021, đạt 14,5 tỷ USD, với hơn 1 tỷ người trả phí nghe
nhạc trực tuyến. Đặc biệt, hình thức nhạc trực tuyến Streaming đang lên ngôi, chiếm 62%
doanh thu nhạc trực tuyến. Năm 2021 cũng xuất hiện làn sóng bán gia tài âm nhạc cho các
nền tảng trực tuyến của các nghệ sĩ lớn. Trong đó, ca sĩ - nhạc sĩ Bob Dylan bán bản quyền
toàn bộ các ca khúc của mình cho Tập đoàn Universal Music Publishing Group, với giá
khoảng 300- 400 triệu USD; Neil Young bán lại tác quyền một nửa số tác phẩm của mình cho
Tập đoàn Hipgnosis Song Fund (Anh), với giá 150 triệu USD; nữ ca sĩ - nhạc sĩ Stevie Nicks
đã bán 80% số lượng bản quyền ca khúc cho Công ty Primary Wave với giá 100 triệu USD…
Các nền tảng công nghệ phân phối nhạc trực tuyến như Spotify năm 2021 đã đạt
doanh thu gần 10 tỷ USD từ gần 400 triệu người dùng thường xuyên. Còn Apple cho biết,
người đăng ký Apple Music đạt khoảng 60 triệu thuê bao trả phí…
Đã từ rất lâu, không chỉ giới trẻ mà kể cả công chúng lớn tuổi cũng đã quen với việc nghe
nhạc trực tuyến trên các website âm nhạc. Vừa kinh tế lại tiện lợi, người yêu nhạc bình dân
không mất tiền mua đĩa gốc với một cái giá không hề rẻ cũng không phải chịu đựng chất
lượng chợ trời của đĩa lậu mà vẫn có thể thưởng thức các ca khúc mới và hay nhất của các
thần tượng. Dù có bị thu phí tải nhạc, số tiền mà người yêu nhạc bỏ ra cũng không đáng gì,
chính vì vậy, cộng đồng người nghe nhạc online ngày càng tăng cao, cũng đồng nghĩa với
việc phát hành đĩa nhạc trên thị trường ngày càng thu hẹp. Đã xa rồi cái thời ca sĩ chắt chiu
từng đồng bán đĩa để mong có chút thu nhập, bù lỗ cho một quá trình lao tâm khổ tứ và hao
tốn tiền bạc để in ấn, xen giấy phép phát hành. Một ca sĩ thị trường thời nay sẽ biết cách đi
đường vòng, dành tặng khán giả nghe nhạc online những ca khúc vừa mới thu âm còn nóng
hổi. Để rồi những ca khúc hot, nhận được sự quan tâm, yêu mến của đông đảo người nghe
nhạc trực tuyến sẽ chễm chệ trên các bảng xếp hạng âm nhạc, được nhắc đến như các hiện
tượng không nghe không được. Đồng nghĩa với tiếng tăm online, ca sĩ sở hữu ca khúc hot sẽ
mỏi chân chạy show và hái ra tiền rất dễ dàng chỉ bằng vài ca khúc "tủ".
Cứ như vậy, thay vì trung thành với con đường truyền thống, hiện nay, nhiều ca sĩ trẻ
đang nổi danh trên thị trường nhạc, được công chúng tung hô và trở thành tỷ phú nhờ ca hát,
thậm chí còn không có tới một đĩa nhạc hoàn hảo. Họ được biết đến nhờ những playlist trên
các trang nghe nhạc trực tuyến nhiều hơn. Thực tế cũng cho thấy, khán giả trẻ hiện nay đều
có thẩm mỹ và tai nghe nhạc khá dễ tính. Hầu hết chỉ nhìn vào thành quả trước mắt để đánh
giá độ nóng của một ca sĩ trên thị trường. Chính vì vậy, các ca sĩ trẻ càng tăng cường phát
hành các ca khúc online để tăng lượng nghe, tiếp thu góp ý trực tiếp cũng như xây dựng bề
dày các playlist như một cách thức đưa họ đến gần hơn với khán giả. 12
Nghe nhạc trực tuyến giúp chúng ta tiếp cận với âm nhạc dễ dàng hơn bao giờ hết.
Khác với trước đây, người nghe chỉ có thể chép trước các bài hát vào điện thoại hay máy
nghe nhạc và mang đi nghe một cách thụ động, thì nay có thể nghe bất cứ bài hát nào mọi lúc mọi nơi.
Một số tín đồ audiophile không thích hình thức này do: chất lượng nguồn nhạc không
cao, thiết bị nghe không đáp ứng được yêu cầu và không có không gian đúng “chất” để tận
hưởng âm nhạc. Tuy nhiên với số đông, nghe nhạc trực tuyến đã đánh trúng vào nhu cầu của
họ: đơn giản là được nghe nhạc. Các nghệ sĩ cũng hưởng lợi lớn từ nghe nhạc trực tuyến. Van
Buuren – DJ kiêm nhà sản xuất có tới hơn 1,4 triệu người theo dõi trên Spotify cho biết: “Kể
cả khi người dùng được nghe nhạc trực tuyến miễn phí, các nghệ sĩ vẫn được trả tiền cho
công sức của mình. Doanh thu ở đây đến từ quảng cáo, và nó cao hơn các nguồn thu truyền thống khá nhiều”.
Các công ty cung cấp dịch vụ đã tạo được tầm ảnh hưởng mạnh mẽ lên các nghệ sĩ
khiến kênh phát hành trực tuyến luôn là lựa chọn hàng đầu của họ khi tung ra album mới hay
tái bản các album có tiếng vang trong quá khứ. Ngay cả những cái tên “huyền thoại” trong
làng âm nhạc cũng không thể cưỡng lại xu thế này. Tháng 12/2015, Beatles đã đồng ý đưa 13
album của họ lên các kênh như Spotify, Apple Music, Amazon Prime Music,… Từ đó người
dùng lại càng hưởng lợi khi nội dung nhạc ngày một phong phú hơn.
Cùng với sự phát triển của Internet tại Việt Nam từ đầu những năm 2000, rất nhiều
dịch vụ nghe nhạc trực tuyến đã ra đời trong thời gian này. Có thể kể đến như Nhacso.net,
Nghenhac.info, Mp3.xalo.vn, Nhaccuatui, Zing MP3,… 13
Tuy nhiên do cạnh tranh khốc liệt, nhất là vấn đề bản quyền âm nhạc được làm mạnh
tay trong vài năm trở lại đây khiến số lượng dịch vụ nghe nhạc trực tuyến còn hoạt động là
khá ít. Chỉ có những trang web được đầu tư mạnh mẽ, chuyên nghiệp, nguồn nội dung có bản
quyền và phong phú về số lượng mới có thể tiếp tục phát triển.
Số lượng người bỏ tiền ra nghe và tải nhạc tại Việt Nam ngày một tăng, và có thể nói
thị trường nghe nhạc trực tuyến nói chung và Zing MP3 nói riêng đã góp phần thay đổi cách
nhìn của người dùng Việt về bản quyền âm nhạc.
Sự bùng nổ về kết nối Internet di động với 3G và 4G hứa hẹn sẽ còn đưa nền âm nhạc
trực tuyến trong nước vươn lên tầm cao mới. Hiện Zing MP3 là một trong những ứng dụng
nghe nhạc đắt khách với hàng chục triệu lượt tải trên Android và iOS.
Triển vọng của thị trường nghe nhạc trực tuyến trong nước là rất lớn, khi công nghệ
4G được triển khai và đối tượng khách hàng trẻ ngày càng quen thuộc với hình thức nghe
nhạc bản quyền. Kho nội dung phong phú, công nghệ hiện đại sẽ là những yếu tố quyết định
xem nhà cung cấp nào chiếm ưu thế trong cuộc đua nghe nhạc trực tuyến tại Việt Nam thời gian tới 14
1.2.2. Ảnh hưởng tiêu cực
Hiện trạng phát hành âm nhạc online ồ ạt cũng không thể tránh khỏi những vấn đề
quy luật. Đã có một bộ phận khán giả kêu ca về các album nhạc, playlist nhạc online thiếu kỹ
thuật thanh nhạc cũng như sự đầu tư về giọng hát, vốn là yếu tố hàng đầu của ca sĩ. Dường
như rất nhiều ca sĩ chỉ có thể phát hành nhạc online khi sở hữu chất giọng non, ngắn mà thu
âm bình thường hay hát live là một thử thách lớn với họ. Chính vì vậy, các ca khúc được thu
âm và phát hành online sẽ hạn chế đến gần như tận cùng những kỹ thuật non yếu của họ bằng
các thủ thuật kéo giọng, góp giọng, cắt nối hoặc sử dụng âm nhạc để bù đắp những đoạn khó
hát. Điều này vô tình hình thành một bộ phận ca sĩ online, ca sĩ ảo, phát hành nhạc online thì
được nhưng khi xuất hiện và hát live trước công chúng thì quả thật là thảm họa. Chưa kể đến
việc các ca khúc phát hành online cũng chưa qua một cửa kiểm duyệt nào nên không tránh
khỏi sự ngô ngọng về ca từ, gây ảnh hưởng không tốt đến xu hướng thẩm mỹ cũng như giá trị
chung của nền âm nhạc vốn được nhiều thế hệ nghệ sĩ dày công xây đắp.
Tại Việt Nam, thị trường âm nhạc số vẫn còn rất sơ khai, non trẻ. Các ca sĩ như Mỹ
Tâm, Sơn Tùng MTP, Đàm Vĩnh Hưng, Lệ Quyên…bắt đầu có nguồn thu từ nhạc số và năm
2021 đã bước chân vào Streaming với kết quả rất khả quan. Tuy nhiên, vấn nạn vi phạm bản
quyền nhạc trực tuyến đang là rào cản lớn nhất.
Điển hình nhất là bài hát nổi tiếng “Giấc mơ trưa” của nhạc sĩ Giáng Son được rất
nhiều người yêu thích, nhưng trớ trêu thay, khi nhạc sĩ Giáng Son đăng tải bài hát của mình
lên YouTube cá nhân thì bị “tố”… vi phạm bản quyền. Từ vụ việc này mới phát hiện ra có tới
76 album, tương ứng với 865 tác phẩm do Hội Nhạc sĩ Việt Nam đầu tư sản xuất cho các
nhạc sĩ nổi tiếng như Phạm Tuyên, Trọng Đài, Phan Huỳnh Điểu, Văn Cao... đang bị
BHMedia sử dụng để xác nhận chủ sở hữu bản quyền trên YouTube.
Tình trạng lấy tác phẩm của nhạc sĩ đăng ký bản quyền, dùng “chùa” sản phẩm, vi
phạm bản quyền âm nhạc số đang rất phức tạp tại Việt Nam. Do đó, việc phát triển và ứng
dụng công nghệ để quản lý và bảo vệ chất xám, bảo vệ tài sản trí tuệ trên Internet là điều kiện
tiên quyết để khai thác “mỏ vàng” âm nhạc số Việt Nam. Có bảo vệ được bản quyền, minh
bạch khi sử dụng tác phẩm, mới có thể đảm bảo quyền lợi kinh tế cho các nhà sáng tác, từ đó
thúc đẩy nền âm nhạc nước nhà phát triển. 15
Gần đây, các ca khúc nhạc Rap (viết tắt của Rhythm and Poetry - nhịp điệu và thơ ca)
đang bùng nổ với rất nhiều tác phẩm chiếm vị trí hàng đầu tại các bảng xếp hạng âm nhạc,
những MV (music video) dẫn đầu top trending (thịnh hành) trên một số trang nghe nhạc trực
tuyến và các nền tảng mạng xã hội, nhất là YouTube và TikTok. Từ khu vực nhạc
underground (không chính thống), Rap đã thu hút lượng lớn khán giả với một số tác phẩm
phóng khoáng, có yếu tố lạ. Nhưng cũng từ đây xuất hiện không ít tác phẩm có ca từ phản
cảm, dung tục, nội dung độc hại, cổ vũ lối sống lệch lạc...
Vì thế thời gian qua, báo chí rất nhiều lần phê phán hiện tượng phản văn hóa này. Thí
dụ, tháng 10/2021, video nhạc Rap mang tên "Thích ca mâu chí" do một số thành viên nhóm
Rap Nhà Làm thực hiện, khiến dư luận bức xúc bởi ca khúc có nội dung xuyên tạc tôn giáo,
ca từ và hình ảnh phản cảm, dung tục. Cũng liên quan đến tôn giáo, rapper Wowy từng có
bản Buddha (dirty) bị Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhắc tên vì có nội dung xúc phạm Đức Phật và đạo Phật.
Trước đó, rapper Chị cả đã khiến người xem phản ứng gay gắt khi phát tán ca khúc
Censored, trong đó có một đoạn ám chỉ quan hệ loạn luân. Không chỉ thế, nội dung, ca từ của
ca khúc này cũng không phù hợp với đại chúng. Rất nhiều người nghe cũng phản ứng dữ dội
với MV Cypher nhà làm thực hiện bởi Low G, Teddie J, Chí, ResQ vì chứa yếu tố tình dục lộ
liễu, ca từ tục tĩu, trái thuần phong mỹ tục; với ca khúc Mẩy thật Mẩy của Bigdaddy, Hâm
nóng của Emily với cảnh quay khoe thân thể… Ngoài ra, Binz - một rapper của cộng đồng
underground, đã bị phê phán kịch liệt khi phát hành ca khúc Thôi anh không chơi, vì ca từ và
hình ảnh trong MV là một thế giới tràn ngập rượu, ma túy và tình dục, cổ súy lối sống tự do, phóng khoáng quá đà…
Chưa kể, để khẳng định cái tôi, một số bài còn trở thành công cụ để các rapper chửi
bới, lăng mạ, công kích nhau trong các "trận rap chiến". Dư luận cũng đã nhiều lần thẳng
thắn chỉ rõ các ca khúc được cho là thuộc khu vực nhạc underground, gắn mác 16+, 18+ với
ca từ phản cảm, dung tục, nội dung cổ súy yếu tố thiếu lành mạnh, trái thuần phong mỹ tục.
Đáng buồn là nhiều bài trong số này vẫn được nhiều người lựa chọn nghe, thậm chí lọt top
trending trên nền tảng YouTube, TikTok và có độ viral (lan tỏa) lớn.
Không thể phủ nhận Rap là thứ âm nhạc được yêu thích chính bởi sự phóng khoáng,
mới lạ. Nhưng điều đó không đồng nghĩa là phải chấp nhận sự lệch lạc, dung tục, phản cảm.
Khi tiếp nhận ca khúc có nội dung thô tục, trẻ em là đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất vì nhận
thức chưa đầy đủ, dẫn đến suy nghĩ và hành vi lệch lạc.
Một trong các nguyên nhân để hiện tượng "nhạc rác" phổ biến, được quan tâm là sự
nở rộ của mạng xã hội; sự dễ dàng trong phát hành sản phẩm, lỗ hổng trong quản lý. Trước
đây, để phát hành một ca khúc, nghệ sĩ phải nộp hồ sơ lên hội đồng xét duyệt, cấp giấy phép
rồi mới được phổ biến tới công chúng. Còn hiện tại, cá nhân nào cũng có thể tự do thu âm, 16
sản xuất MV và phát hành trên các nền tảng mạng xã hội như TikTok, YouTube. Đó là các
nền tảng xuyên biên giới, khó quản lý và thiếu sự kiểm duyệt về nội dung. Và kiểm duyệt
thường xảy ra sau khi ca khúc đã phổ biến rộng rãi. Bên cạnh đó, chế độ xử phạt chưa đủ
mạnh, chưa đủ sức răn đe cũng khiến không ít ca sĩ bất chấp các quy định.
Một nguyên nhân khác là người dùng mạng xã hội phần lớn là giới trẻ - đối tượng thích thử
những "trend" độc lạ nhưng chưa đủ kiến thức, nhận thức để phân biệt ranh giới giữa nghệ
thuật với sự dung tục. Và đã có sự ngộ nhận về sáng tạo, khi một số tác giả âm nhạc trẻ biện
hộ rằng họ tiếp nhận, chịu ảnh hưởng từ trào lưu âm nhạc Âu - Mỹ
Đối với các nghệ sĩ cần luôn xác định trào lưu âm nhạc thời thượng nào rồi cũng sẽ
lụi tàn theo thời gian, song hình ảnh "không sạch" khi làm nghệ thuật sẽ bám theo nghệ sĩ
suốt sự nghiệp. Vì thế, quan trọng nhất vẫn là mỗi nghệ sĩ cần tự trau dồi, nỗ lực, tự chịu
trách nhiệm với sản phẩm âm nhạc, uy tín âm nhạc của mình, không chiều theo thị hiếu tiêu cực dễ dãi.
Tiếp nhận, học hỏi các nền âm nhạc trên thế giới là cần thiết nhưng phải có sự chọn
lọc, bảo đảm thích ứng, phát triển nhưng phù hợp truyền thống văn hóa dân tộc, không thể hễ
thấy bên ngoài làm thế nào là làm theo thế đó. Chúng ta không kỳ thị, ngăn cấm, nhưng cần
tiếp nhận, biến đổi Rap một cách lành mạnh, phù hợp chuẩn mực văn hóa xã hội, thuần
phong mỹ tục. Nói cách khác, cần sáng tạo trên nguyên tắc sản phẩm âm nhạc được đưa ra
phải luôn mang lại ý nghĩa tích cực cho đời sống và công chúng.
2. Chương II: Thực trạng của sinh viên
2.1. Thói quen nghe nhạc trực tuyến của sinh viên
2.2.1. Những lợi ích của việc nghe nhạc
Ngày nay, nhạc trực tuyến là hình thức nghe nhạc vô cùng phổ biến, đặc biệt là đối
với giới trẻ. Các sự lựa chọn cho việc nghe nhạc trực tuyến cũng trở nên đa dạng nhờ sự phát
triển của công nghệ và mạng xã hội. Theo một cuộc khảo sát của Q&Me, ở Việt Nam, trong
tổng số 1500 người được khảo sát từ độ tuổi 18 đến 44 trên toàn quốc, có 75% người trả lời
nghe nhạc trực tuyến mỗi ngày, 20% người nghe nhạc hàng tuần, và chỉ có khoảng 5% người
hiếm khi nghe nhạc hoặc thậm chí là không nghe nhạc. Qua số liệu ta có thể thấy sự phổ biến
của âm nhạc trực tuyến ở Việt Nam, là loại hình giải trí chính của người Việt. Có thể thấy,
gần 80% người nghe nhạc ít hơn một giờ. 1/5 là những người nghe nhạc nhiều từ 1 tiếng hoặc
hơn. Khi nghe nhạc trực tuyến, người dùng có những thói quen vô cùng đa dạng, kết hợp
nhiều hình thức khác nhau. Những thói quen ấy mang lại cả tích cực và tiêu cực đối với người nghe. 17
Các nghiên cứu khoa học uy tín đã chứng minh âm nhạc có thể cải thiện sức khỏe tinh
thần cũng như thể chất vật lý của chúng ta một cách đầy kinh ngạc.
Trên thực tế, các nghiên cứu khoa học uy tín đã chứng minh âm nhạc có thể cải thiện
sức khỏe tinh thần cũng như thể chất vật lý của chúng ta một cách đầy kinh ngạc. Nếu như
bạn học đàn hoặc hát, những buổi tập có thể giúp tăng IQ cho não và thậm chí giúp trí óc
chúng ta minh mẫn kể cả khi về già.
2.2.1.1. Âm nhạc khiến bạn hạnh phúc hơn.
Các nghiên cứu cho thấy khi được nghe thứ nhạc mình thích, não của bạn sẽ tiết ra
dopamine, một chất tạo cảm giác nhẹ nhõm, vui vẻ, yêu đời. Valorie Salimpoor, một chuyên
gia thần kinh học tại Đại học McGill đã tiến hành quét điện não đồ của 8 tình nguyện viên khi
họ nghe nhạc và phát hiện thấy một lượng lớn dopamine được giải phóng. Do đó, lần tới khi
muốn cải thiện tâm trạng của mình, bạn chỉ cần nghe những giai đoạn yêu thích trong vòng 15 phút mà thôi.
2.2.1.2. Âm nhạc khiến bạn chạy nhanh và bền hơn
Nhà nghiên cứu Marcelo Bigliassi và các đồng nghiệp phát hiện thấy những vận động
viên môn chạy khi nghe nhạc sôi động/tiết tấu nhanh sẽ hoàn thành 800 mét đầu tiên nhanh
hơn so những người nghe nhạc chậm hoặc chạy không nhạc. Do đó, nếu như bạn muốn tập
luyện đạt kết quả cao hơn, hãy nghe những ca khúc tạo cảm hứng nhé.
2.2.1.3. Giảm stress, tăng cường sức khỏe 18
Nghe nhạc có thể giúp bạn giảm nồng độ hormone gây stress có tên cortisol trong cơ
thể. Đây là một phát hiện quan trọng do stress là nguyên nhân gây ra 60% các loại bệnh và
ốm đau ở người. Một nghiên cứu cho thấy nếu mọi người tham gia vào các hoạt động âm
nhạc một cách tích cực như chơi nhạc cụ hay hát thì hệ miễn dịch của họ cũng được tăng
cường rõ rệt so với khi họ chỉ nghe nhạc một cách thụ động. 2.2.1.4. Ngủ ngon hơn
Trên 30% người Mỹ mắc chứng rối loạn giấc ngủ. Một nghiên cứu tiết lộ những sinh
viên nghe nhạc cổ điển thư giãn 45 phút trước khi lên ngủ sẽ có giấc ngủ sâu và ngon hơn
đáng kể so với những sinh viên nghe truyện hoặc không nghe gì. Do đó, nếu như bạn khó ngủ
hoặc mất ngủ, hãy thử nghe nhạc của Bach hoặc Mozart nhé. 2.2.1.5. Ăn ít đi
Một phát hiện bất ngờ của Đại học công nghệ Georgia là việc nghe nhạc và để đèn dịu
trong lúc ăn sẽ khiến các tình nguyện viên tiêu thụ ít đồ ăn và hấp thụ ít calo hơn, dù họ ăn
vẫn rất ngon miệng. Vì thế, nếu như bạn đang muốn giảm cân, đừng quên tắt bớt đèn và nghe
nhạc êm ái trong giờ ăn.
2.2.1.6. Cải thiện tâm trạng lúc lái xe
Một nghiên cứu tại Hà Lan phát hiện thấy việc nghe nhạc có thể tác động tích cực đến
tâm trạng của bạn trong lúc lái xe, nhờ đó mà lái an toàn hơn so với khi không nghe nhạc. Do
đó, nếu như bạn bực bội vì kẹt xe, hãy bật giai điệu yêu thích lên để xả stress.
2.2.1.7. Tăng cường trí nhớ và khả năng học hỏi 19
Các nhà nghiên cứu cũng nhận ra âm nhạc có thể giúp bạn học và hồi nhớ thông tin
tốt hơn, nhưng kết quả còn tùy thuộc vào mức độ mê nhạc của bạn đến đâu. Các chủ thể được
yêu cầu vừa ghi nhớ các nhân vật trong truyện tranh Nhật Bản vừa nghe nhạc. Kết quả cho
thấy, những người được nghe dòng nhạc yêu thích của mình sẽ ghi nhớ tốt hơn so với những
người chỉ được nghe dòng nhạc trung tính.
2.2.1.8. Thư giãn cho bệnh nhân trước/sau khi phẫu thuật
Việc nghe nhạc thư giãn trước khi phẫu thuật giúp giảm căng thẳng, lo lắng và còn
hiệu quả hơn cả thuốc an thần Midazolam mà các bác sĩ vẫn thường cho bệnh nhân uống tiền
phẫu, bởi Midazolam có tác dụng phụ là gây ho hoặc nôn ói. Một số nghiên cứu khác thì
khẳng định nghe các loại nhạc êm dịu khi nằm trên giường hậu phẫu sẽ giúp tăng mức độ thư
giãn, dễ chịu cho bệnh nhân. 2.2.1.9. Giảm đau
Không chỉ hàn gắn nỗi đau tinh thần mà âm nhạc còn có thể giảm đau theo đúng
nghĩa đen. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Drexel, Philadelphia phát hiện thấy trị liệu bằng
âm nhạc có thể giúp giảm đau hiệu quả hơn so với phương pháp điều trị thông thường dành cho bệnh nhân ung thư.
2.2.1.10. Giúp tăng IQ và học giỏi hơn
Những trẻ nhỏ được học nhạc từ bé sẽ có xu hướng có chỉ số IQ và kết quả học tập tốt
hơn so với các trẻ bình thường. Trong một nghiên cứu, một nhóm trẻ 6 tuổi tham gia học đàn
organ hoặc hát trong 36 tuần đã hoàn thành các bài kiểm tra chuẩn nhanh và đạt điểm cao hơn
so với những trẻ chỉ học kịch hoặc không học gì. Trong đó, nhóm trẻ học hát đạt kết quả tốt nhất.
Chính vì sự phát triển của âm nhạc trực tuyến và những lợi ích nó mang lại đối với
người dùng, bài nghiên cứu này muốn tập trung tìm ra thói quen nghe nhạc của sinh viên, cụ
thể là khoảng 100 sinh viên năm nhất của ISBA. Qua đó không chỉ hiểu được thói quen, hành
vi nghe nhạc của sinh viên mà còn đóng góp cho sự phát triển của nền âm nhạc trực tuyến.
Bởi vì theo số liệu lượng người sử dụng âm nhạc trực tuyến chủ yếu là giới trẻ, đặc biệt là
sinh viên, giúp cho các nhà phát triển âm nhạc trực tuyến có thể hiểu được tâm lý của khách
hàng, và mở ra nhiều dịch vụ mới đáp ứng nhu cầu của khách hàng. 2.1.2. Mức độ sử dụng
Trong số 100 sinh viên năm nhất ISBA đu được khảo sát qua trực tuyến, có khoảng
70% sinh viên trả lời nghe nhạc trực tuyến mỗi ngày, trung bình từ khoảng 1-2 tiếng, 25% 20