Bài tập lớn: Ứng dụng thanh toán trực tuyến môn Năng lực số ứng dụng | Học viện Ngân hàng

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG
HỆ ĐẠI TRÀ
BÀI TẬP LỚN
MÔN NĂNG LỰC SỐ ỨNG DỤNG
ĐỀ TÀI: THANH TOÁN TRỰC TUYẾN
Giáo viên hướng dẫn: Triệu Thu Hương Lớp: K26KDQTA Nhóm:13 Thành viên:
1. Trần Nhật Vy 26A4051641
2. Nguyễn Ngọc Như Ý 26A4052042
3. Bùi Hoàng Yến 26A4052043
4. Vũ Thị Hải Yến 26A4052047
BẢNG PHÂN CHIA CÔNG VIỆC Họ và tên Mã SV
Chức vụ Công việc Trần Nhật Vy 26A4051641 Nhóm trưởng Đề xuất cải thiện thanh toán trực tuyến; làm word tiểu luận, lời mở đầu, kết luận Nguyễn Ngọc 26A4052042 Thành viên Tương lai của Như Ý thanh toán trực tuyến; làm slide Bùi Hoàng Yến 26A4052043 Thành viên Thực trạng thanh toán trực tuyến Vũ Thị Hải Yến 26A4052047 Thành viên Tổng quan về thanh toán trực tuyến 1
LỜI MỞ ĐẦU
Trong thời đại công nghệ ngày nay, việc thanh toán trực tuyến đang trở thành xu
hướng không thể phủ nhận trong đời sống hàng ngày của chúng ta. Từ việc mua
sắm online, thanh toán hoá đơn, đến giao dịch tài chính quốc tế, phương thức
thanh toán trực tuyến đã thay đổi cách chúng ta tiêu dùng và quản lý tài chính.
Sự tiện lợi và linh hoạt của việc thanh toán qua mạng đã tạo ra một cuộc cách
mạng trong ngành thương mại điện tử, đồng thời mở ra nhiều cơ hội và thách thức
mới. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển đầy tiềm năng này, cũng có những lo ngại
về bảo mật thông tin cá nhân, rủi ro về gian lận và các vấn đề pháp lý liên quan
đến thanh toán trực tuyến.
Trong bối cảnh này, việc hiểu rõ về cách thức hoạt động của hệ thống thanh toán
trực tuyến, những ưu điểm và nhược điểm của nó, cũng như biện pháp bảo vệ an
toàn thông tin đã trở thành vấn đề cực kỳ quan trọng đối với người tiêu dùng cũng như các doanh nghiệp.
Bài luận này sẽ đi sâu vào khám phá về thế giới thanh toán trực tuyến, từ cơ chế
hoạt động, những phương thức thanh toán phổ biến, đến những tiêu chí quan trọng
cần xem xét khi lựa chọn phương pháp thanh toán phù hợp. Hơn nữa, chúng ta sẽ
cùng nhau tìm hiểu về các biện pháp bảo mật cần thiết để đảm bảo an toàn cho
thông tin cá nhân và giao dịch khi tham gia vào hệ thống thanh toán trực tuyến.
Qua việc tìm hiểu sâu hơn về chủ đề này, chúng ta có thể tận dụng những tiềm
năng của thanh toán trực tuyến một cách an toàn và hiệu quả hơn, đồng thời đảm
bảo sự tiện lợi và tin cậy trong quá trình giao dịch trực tuyến. 2 MỤC LỤC
TÀI LIỆU THAM KHẢO: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
CHƯƠNG I. TỔNG QUAN VỀ THANH TOÁN TRỰC TUYẾN/ ĐIỆN TỬ . . 5
1.Định nghĩa của thanh toán điện tử . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
2.Các hình thức thanh toán điện tử phổ biến hiện nay . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
3.Lợi ích của việc thanh toán trực tuyến . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
4.Rủi ro trong thanh toán trực tuyến . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
CHƯƠNG II. THỰC TRẠNG THANH TOÁN TRỰC TUYẾN HIỆN NAY . 14
1.Chuyển biến tích cực . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
2. Hạn chế . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
3. Một số cổng thanh toán trực tuyến nổi bật . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
CHƯƠNG III. ĐỀ XUẤT CẢI THIỆN THANH TOÁN TRỰC TUYẾN . . . . 20
1.Tăng cường bảo mật . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
2.Đồng bộ hóa thông tin trong thanh toán trực tuyến. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
3.Nâng cao ý thức sử dụng an toàn thanh toán trực tuyến của người dùng . . . 25
CHƯƠNG IV. TƯƠNG LAI CỦA THANH TOÁN ĐIỆN TỬ VIỆT NAM . . 27
KẾT LUẬN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 3
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
Ths Trần Thanh Đạm(2023), phát triển thanh toán điện tử tại Việt Nam: Dự báo
các xu hướng và một số giải pháp phát triển, truy cập từ
ht ps:/ kinhtevadubao.vn/phat-trien-thanh-toan-dien-tu-tai-viet-nam-du-bao-cac-
xu-huong-va-mot-so-giai-phap-phat-trien-27535.html
9pay (2023), 10 cổng thanh toán trực tuyến tại Việt Nam nổi bật nhất, truy cập từ
ht ps:/ 9pay.vn/blog/Pj0-10-cong-thanh-toan-truc-tuyen-tai-viet-nam-noi-bat- nhat
Hà Hường (2023), Thực trạng thanh toán không dùng tiền mặt ở Việt Nam, Tạp
chí Tài chính, từ ht ps:/ tapchitaichinh.vn/thuc-trang-thanh-toan-khong-dung- tien-mat-o-viet-nam.html
Mai Hoàng Loan (2020), Hướng tới xây dựng hạ tầng thanh toán số quốc gia, Tạp
chí Ngân hàng, từ ht ps:/ tapchinganhang.gov.vn/huong-toi-xay-dung-ha-tang- thanh-toan-so-quoc-gia.htm
VIB (2023), Thanh toán điện tử là gì? Những hình thức thanh toán điện tử phổ
biến, từ ht ps:/ www.vib.com.vn/vn/cam-nang/ngan-hang-so/tien-ich-va-trai- nghiem/thanh-toan-dien-tu
Vũ Văn Điệp (2017), Tổng quan về thanh toán điện tử tại Việt Nam, từ
ht ps:/ tapchicongthuong.vn/bai-viet/tong-quan-ve-thanh-toan-dien-tu-tai-viet- nam-51078.htm
Einvoice (2020), Thanh toán điện tử và các hình thức thanh toán điện tử phổ biến
nhất hiện nay, từ ht ps:/ einvoice.vn/tin-tuc/thanh-toan-dien-tu
Hạnh Thịnh (2023), Rủi ro trong thanh toán điện tử là gì, từ
ht ps:/ www.bkns.vn/rui-ro-trong-thanh-toan-dien-tu-la-gi.html
Tuổi Trẻ (2022), kết quả khảo sát bạn đọc tuổi trẻ về tiêu dùng không tiền mặt, từ
ht ps:/ tuoitre.vn/ket-qua-khao-sat-ban-doc-tuoi-tre-ve-tieu-dung-khong-tien- mat-20220617093504048.htm 4
CHƯƠNG I. TỔNG QUAN VỀ THANH TOÁN TRỰC TUYẾN/ ĐIỆN TỬ
1.Định nghĩa của thanh toán điện tử
Cách mạng 4.0 đã đưa thương mại điện tử trở thành một phần không thể thiếu
của nền kinh tế toàn cầu. Để thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ như vậy cũng
là nhờ một phần không nhỏ của thanh toán điện tử. Và thanh toán điện tử, hay còn
được gọi là thanh toán trực tuyến, là một hình thức thanh toán trên internet, cho
phép người dùng thực hiện các giao dịch tài chính thông qua phương tiện điện tử.
2.Các hình thức thanh toán điện tử phổ biến hiện nay
2.1 Thanh toán bằng điện thoại thông minh
Người dùng có thể thanh toán qua Mobile Banking trên điện thoại thông minh của
bản thân, đó là hệ thống thanh toán qua điện thoại được xây dựng dựa trên liên
kết giữa các ngân hàng hay các nhà cung cấp mạng viễn thông với người dùng.
❖ Thanh toán qua QR code: với hình thức này, người dùng chỉ cần sử dụng
camera của điện thoại hoặc các ứng dụng có tích hợp quét mã QR để quét mã rồi
thanh toán các hóa đơn, chuyển khoản một cách nhanh chóng. Và theo Báo Thanh
Niên thì chuyển đổi số trong thanh toán tại Việt Nam tăng trưởng nhờ dùng QR. 5
2.2 Thanh toán bằng ví điện tử
Ví điện tử đã được sử dụng phổ biến bởi những lợi ích nhanh gọn cũng như thuận
tiện. Hiện nay, ta có thể kể đến một vài ví điện tử được sử dụng nhiều như ví momo, zalo pay, wepay,…
Để sử dụng được ví điện tử, người dùng phải sử dụng điện thoại thông minh có
cài đặt các ứng dụng ví điện tử đồng thời phải có tài khoản liên kết với ngân hàng
thì mới có thể thanh toán trực tuyến.
2.3 Thanh toán qua cổng thanh toán trực tuyến
Cổng thanh toán (payment gateway) là một dịch vụ hay phần mềm mà các doanh
nghiệp và trang web sử dụng nhằm xử lý các giao dịch thanh toán trực tuyến.
Cổng thanh toán trực tuyến có chức năng là kết nối các nguồn tiền (ví dụ: thẻ tín
dụng, thẻ ghi nợ, ví điện tử) của người mua và người bán trực tuyến để có thể
thanh toán. Một số cổng thanh toán điện tử hàng đầu ta có thể kể đến: Viet el Paygate, VNpay….
Hiện nay có một số trường Đại học đã sử dụng cổng thanh toán trực tuyến để
thanh toán học phí và các khoản thu khác của người học.
Ở nước ta hiện nay nếu muốn nộp thuế, người dân có thể nộp qua Cổng thông tin
điện tử của Tổng cục Thuế trên website Thuế Việt Nam. 6
2.4 Thanh toán điện tử qua thẻ
Đây là hình thức được sử dụng nhiều nhất hiện nay, với khoảng 90% giao dịch
thương mại sử dụng hình thức này. Thẻ thanh toán gồm:
• Thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ nội địa: Với hình thức thanh toán này, người tiêu dùng
sở hữu các loại thẻ mang thương hiệu Visa, Master, American Express, JCB có
thể thanh toán hơn 60 website đã kết nối với cổng thanh toán OnePay.
• Thẻ ghi nợi quốc tế: Đây là hình thức khá phổ biến tại nước ngoài nhưng ở Việt
Nam thì chưa được biết đến nhiều cũng như sử dụng nhiều.Thẻ ghi nợ quốc tế là
thẻ được giới hạn trong phạm vi một quốc gia, do các ngân hàng, tổ chức trong
nước phát hành, đồng tiền giao dịch phải là bản tệ của nước đó. Hiện nay, các chủ
thẻ tại Đông Á và chủ thẻ tại Connect 24 của Vietcombank đã có thể thực hiện
thanh toán trực tuyến tại các website đã kết nối với Ngân hàng Đông Á và cổng thanh toán OnePay. 7
3.Lợi ích của việc thanh toán trực tuyến
Việc sử dụng hình thức thanh toán trực tuyến qua Internet đã mang lại những lợi
ích đáng kể cho người dùng. Và một số lợi ích to lớn mà ta có thể nhắc đến:
❖ Tiết kiệm thời gian, nhanh chóng và tiện lợi:
Thanh toán điện tử là công cụ nhanh chóng, tiện lợi và dễ dàng cho các hoạt động
giao dịch, buôn bán và đặc biệt là thương mại điện tử. Với lợi ích này, thanh toán
điện tử giúp cho các giao dịch hay việc thanh toán được thực hiện một cách thuận
tiện hơn và đáp ứng nhu cầu của người dùng trong thời gian ngắn nhất khi thanh
toán mà không cần gặp trực tiếp.
Ví dụ, khi mua hàng trên các sàn giao dịch thương mại điện tử, người mua có thể
thanh toán ngay lập tức qua các hình thức thanh toán trực tuyến. Chính vì lợi ích
này, trong khoảng thời gian giãn cách xã hội, việc thanh toán trực tuyến đã nhanh
chóng được sử dụng rộng rãi vì người dân không cần ra đường hay gặp mặt trực
tiếp thì mới có thể thanh toán hay thực hiện giao dịch được.
❖ Dễ dành theo dõi và kiểm soát:
Với các công nghệ hiện đại, ta có thể dễ dàng kiểm tra các giao dịch của mình
trên các nền tảng thanh toán điện tử như ví điện tử hay cổng thanh toán trực tuyến.
Các hóa đơn thanh toán, thông tin chi tiết về giao dịch như là ngày, giờ, người
nhận, số tiền đã thanh toán sẽ được cung cấp chi tiết và minh bạch. Như vậy,
người dùng dễ dàng kiểm soát được mình đã sử dụng tiền cho những khoản nào
mà không cần nhớ hay ghi chép lại.
Ví dụ, khi sử dụng ví điện tử, ta có thể xem lại những lần đã giao dịch, nội dung
khi chuyển tiền và số dư tài khoản một cách tiện lợi và dễ dàng. Hơn nữa, các nền
tảng thanh toán điện tử cũng cung cấp cho người dùng các công cụ quản lý chi
tiêu để có thể dễ dàng kiểm soát việc tiêu dùng cũng như chi tiêu hợp lí hơn.
Việc quản lý chi tiêu bằng các ứng dụng thanh toán trực tuyến còn giúp người
dùng tiết kiệm được thời gian và tiền bạc. Các công cụ này cũng sẽ nhắc nhở và
thông báo cho người dùng về các khoản sắp phải trả ví dụ như tính năng nhắc nợ,
tự động trừ tiền cho các khoản thanh toán định kỳ, điều này giúp tiết kiệm thời
gian và tránh quên trả nợ. Tiện ích này hỗ trợ người dùng khá nhiều trong việc
quản lý tài chính của bản thân.
❖ Tránh được rủi ro khi dùng tiền mặt: 8
Khi thanh toán bằng tiền mặt, mọi người có thể gặp phải các rủi ro như mất mát,
trộm cắp, gặp khó khăn trong việc tìm đủ số tiền nhất định để thanh toán và mất
thời gian đếm tiền. Việc thanh toán điện tử giúp ta tránh được các rủi ro này.
Ví dụ, khi thanh toán điện tử thì không cần có tiền mặt mà chỉ cần mang điện
thoại thông minh, điều này giúp mọi người tránh bị mất tiền hay bị trộm cắp và
việc thanh toán còn trở nên nhanh gọn hơn. Bên cạnh đó, hiện nay các công nghệ
mã hóa cùng với các hình thức bảo mật cao như nhận diện khuôn mặt, quét vân
tay đã được tích hợp để đảm bảo an toàn, bảo mật tốt hơn và tránh các hình thức
gian lận trong quá trình thanh toán điện tử.
Vì lợi ích tránh được rủi ro khi dùng tiền mặt nên hình thức thanh toán điện tử đã
trở thành phương tiện thanh toán tiện lợi, an toàn và được sử dụng rộng rãi.
❖ Giúp việc kinh doanh hiệu quả hơn:
Hình thức thanh toán điện tử cũng góp phần không nhỏ cho việc kinh doanh hiệu
quả hơn. Trong thời đại công nghệ số và kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ, thanh
toán điện tử đã giúp cho các doanh nghiệp hay các cá nhân buôn bán nhỏ có thể
bắt kịp xu thế và dự đoán được những thay đổi của thị trường.Ví dụ như trên các
sàn thương mại điện tử, người bán có thể nhận được tiền luôn qua việc thanh toán
điện tử chứ không cần đợi đến khi khách hàng của họ nhận được hàng, điều này
giúp người bán không phải bỏ ra quá nhiều vồn và dễ dàng, chủ động hơn trong việc kinh doanh.
4.Rủi ro trong thanh toán trực tuyến
❖ Rủi ro trong thanh toán trực tuyến là những nguy cơ có thể xảy ra trong quá trình
thực hiện thanh toán trực tuyến. Các rủi ro có thể là việc bị lộ thông tin cá nhân,
bị đánh cắp thông tin thẻ tín dụng, lừa đảo chuyển tiền, bị làm phiền, quấy rối, bị
mất tiền do nguyên nhân chủ quan và khách quan.Các rủi ro trên đều có thể gây
thiệt hại cho người dùng về việc mất tiền của họ hoặc bị lợi dụng thông tin cá
nhân để thực hiện các vi lừa đảo khác. 9
4.1 Rủi ro lộ thông tin cá nhân
Khi thực hiện thanh toán trực tuyến, người dùng phải cung cấp một số thông tin
nhất định nên thông tin cá nhân của họ có nguy cơ bị rò rỉ, bao gồm tên, tuổi, ngày
tháng năm sinh, số điện thoại, địa chỉ, email, thông tin về công việc, tài khoản
ngân hàng và mối quan hệ.
❖ Nguyên nhân dẫn đến rủi ro
• Nguyên nhân do người dùng chủ quan: do người dùng chưa ý thức được việc bảo
mật các thông tin trên thẻ ATM hoặc Visa khi thực hiện các giao dịch. Hầu hết
mọi người đều đưa thẻ cho nhân viên thanh toán luôn mà không hề quan tâm việc
quẹt thẻ có thể làm tăng rủi ro lộ thông tin cá nhân.
Bên cạnh đó, các cửa hàng còn yêu cầu khách hàng cung cấp các thông tin cá nhân
như số điện thoại, tên tuổi hay email để có thể hưởng những ưu đãi. Vì thế các
thông tin cá nhân của người dùng dễ bị lộ và nếu như các hacker có được các
thông tin thì khách hàng có thể bị hack tài khoản…
• Hệ thống bảo mật kém: Khi mua sắm trả góp, khách hàng thường phải để lại nhiều
thông tin cá nhân như số điện thoại, số căn cước, email, địa chỉ cho cửa hàng. Nếu
hệ thống bảo mật của cửa hàng kém thì hacker có thể dễ dàng hack hệ thống và
lấy đi những thông tin đó.
• Tải các tập tin lạ trên mang: điều này khiến người dùng có thể bị lây nhiễm mã
độc đã được cài sẵn. Nguy hiểm hơn là nó rất dễ lây lan sang các thiết bị khác. 10
Khi đó, tất cả các thông tin lưu trữ trên máy tính của người dùng có nguy cơ cao
bị mã hóa, chiếm đoạt và xóa đi toàn bộ.
• Sử dụng các phần mềm bẻ khóa: việc sử dụng các phần mềm bẻ khóa lậu cũng có
thể bị nhiễm phải mã độc của hacker. Điều này dẫn đến máy tính của bạn bị hacker
chiếm đoạt quyền kiểm soát và dễ bị đánh cắp dữ liệu cũng như các thông tin quan trọng.
• Nhập thông tin thẻ vào các website lừa đảo: Tại các trang web lừa đảo , nó thường
yêu cầu người dùng phải điền thông tin tài khoản ngân hàng và mật khẩu để đăng
nhập. Sau khi xác nhận mã OTP thì số tiền trong tài khoản của người dùng đã bị
các đối tượng lừa đảo rút cạn.
4.2 Rủi ro khi giao dịch qua website giả mạo
( Hình ảnh giả mạo website bộ y tế để trục lợi)
Khi người dùng vô tình sử dụng website giả mạo để thực hiện giao dịch, họ phải
đối mặt với rủi ro mất tiền. Các trang web giả mạo được thiết kế để giống hệ thống
đăng nhập của ngân hàng, nó sử dụng tên, hình ảnh, thiết kế, logo, màu sắc, nội
dung thông tin, sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng nhưng với tên miền khác, khiến
cho người dùng nhầm lẫn và khó phân biệt được nó là giả. Hơn nữa, trên các trang
web giả mạo thường đăng tải thông tin cảnh báo lừa đảo liên quan đến thanh toán
trực tuyến, tạo sự tin tưởng cho người dùng. 11
❖ Nguyên nhân dẫn đến rủi ro
• Website giả mạo quá giống website chính thống khiến người dùng không thể phân
biệt. Nếu truy cập các website này hay thanh toán trực tuyến tại đây, người dùng
có thể bị đánh cắp thông tin cá nhân và nguy hiểm hơn là mất tiền, mất tài khoản…
• Không đề phòng trước các đường link lạ: Các đối tượng lừa đảo giả danh là người
quen, bạn bè hoặc người thân thông báo sẽ chuyển tiền cho người dùng. Sau đó,
sẽ có gửi đường link giả mạo của website cổng thanh toán điện giả mạo được gửi
đến và yêu cầu người dùng cung cấp các thông tin như tên tài khoản, mật khẩu,
mã OTP, số thẻ, mã pin… Khi thông tin tài khoản đã bị đánh cắp thì có nguy cơ mất tiền.
4.3 Mất tiền oan do trục trặc hệ thống
Mất tiền oan do trục trặc hệ thống là trường hợp ngân hàng hay các ví điện tử đã
thông báo chuyển khoản thành công và số tiền trong tài khoản đã bị trừ nhưng tài
khoản được thụ hưởng lại không nhận được số tiền đã chuyển đến. Tuy nhiên rủi
ro này không quá nghiêm trọng vì khi ta cung cấp cho ngân hàng những thông tin
chính xác về việc này thì ngân hàng sẽ hoàn trả lại ta số tiền đó.
❖ Nguyên nhân dẫn đến rủi ro:
• Kết nối internet của người dùng hoặc bên người thụ hưởng gặp trục trặc, không ổn định. 12
• Ngân hàng đang quá tải giao dịch hoặc đang bảo trì hệ thống dẫn đến tiền không
được chuyển tới bên người nhận.
4.5 Rủi ro bị lừa chuyển tiền
Rủi ro bị lừa đảo chuyển tiền là khi các đối tượng mạo danh nhân viên ngân hàng,
công an, nhân viên giao hàng hoặc nhà mạng để lừa đảo người dùng chuyển tiền.
Nếu người dùng tin tưởng và thực hiện chuyển tiền, số tiền đó sẽ bị mất và không
thể truy tìm tung tích đối tượng giả mạo để được hoàn trả lại.
❖ Nguyên nhân dẫn đến rủi ro:
• Đối tượng lừa đảo tác động đến tâm lí người dùng để họ tin tưởng và nghe
theo…Sau đó sẽ bắt người dùng chuyển tiền rồi không thể liên lạc cho chúng được.
• Do người dùng chưa cảnh giác cao, chưa nhận thức được những hành vi lừa đảo
và trình độ dân trí còn thấp nên dễ dàng bị lừa.
1. Rủi ro chuyển nhầm tiền
Đã có không ít trường hợp chuyển nhầm tiền và không lấy lại được. Rất nhiều
người nghĩ rằng ngân hàng sẽ đứng ra giải quyết công bằng và giúp người chuyển
nhấm lấy lại được đúng số tiền. Nhưng thực ra, ngân hàng chỉ là đơn vị trung gian
và làm theo yêu cầu, đề nghị của các bên khi giao dịch nên không thể can thiệp,
cũng như giải quyết việc chuyển nhầm tiền. Bởi thông tin khách hàng luôn được
bảo mật nên ngân hàng không thể cung cấp cho bên thứ ba. Nếu người nhận đã
rút số tiền đó thì hai bên phải tự thỏa thuận.
❖ Nguyên nhân dẫn đến rủi ro:
• Do sự vội vàng, thiếu sự cẩn trọng, chủ quan khi không xem kĩ lại thông tin người nhận. 13
CHƯƠNG II. THỰC TRẠNG THANH TOÁN TRỰC TUYẾN HIỆN NAY
1.Chuyển biến tích cực
Đại dịch Covid vừa qua đã làm thay đổi đáng kể hành vi của người tiêu dùng trên
toàn thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, chuyển từ các giao dịch trực tiếp
sang trực tuyến và việc sử dụng thanh toán qua Internet đang ngay càng phổ biến
với con số tăng nhanh chóng ở mọi độ tuổi.
Theo Ngân hàng Nhà nước, tính đến hết hết 2022, việc thanh toán trực tuyến đạt
mức tăng trưởng cao so với cùng kỳ năm 2021 cụ thể là đã có hơn 77,41% người
trưởng thành tại Việt Nam đã có tài khoản thanh toán bằng ngân hàng trong cuối
năm 2022 và đến 7 tháng đầu năm 2023 có những sự chuyển biến mạnh mẽ so với cùng kì năm 2022 :
I. Số lượng thanh toán không dùng tiền mặt tăng 51,14%
II. Thanh toán qua Internet tăng 66,46%
III. Thanh toán qua điện thoại di động tăng 63,09%
IV. Thanh toán qua QR Code tăng 124,15%
Từ cuối tháng3/2021, việc thiết lập taì khoản trực tiếp bắt đầu được ứng dụng và
tính đến tháng 6 năm 2023 đã có gần 27 triệu tài khoản được mở bằng phương
thức điện tử eKYC trong đó đang hoạt động 10,8 triệu thẻ lưu hành bằng phương thức này.
Theo Báo cáo cập nhật tháng 10/2021 của Statista (2021b) cho thấy, giai đoạn
2020-2025, có 5 ứng dụng của thanh toán di động phổ biến và nổi bật nhất so với
các phương thức thanh toán điện tử khác là: Zalopay, Grappay, MoMo, Airpay, 14
và Viet elpay. Được biết, đến năm 2025, dự đoán số lượng người Việt Nam sử
dụng Zalopay sẽ khoảng 6 triệu người, Airpay của Shopee có khoảng 12 triệu
người dùng; Viet elpay có khoảng 28 triệu người dùng và Grappay có khoảng 2
triệu người và cao nhất là Momo với 59 triệu người dùng.
Hiện nay, số tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán ở Việt Nam cũng đã tăng lên
đáng kể với 78 tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán qua internet và 45 tổ chức
cung ứng dịch vụ thanh toán di động (mobile payment). Theo số liệu của Cục
Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương, thương mại điện tử tại Việt
Nam thời gian qua đã có sự chuyển biến rất mạnh mẽ khi tăng tới 238% về giá trị
các giao dịch qua internet và điện thoại di động.
Bên cạnh đó, các Ngân hàng VN đang chú trọng đầu tư và nâng cao cơ sở hạ tầng,
công nghệ phục vụ thanh toán trực tuyến để đáp ứng nhanh chóng sự phát triển
và yêu cầu ngày càng cao từ phía người tiêu dùng. Các NHTM luôn quan tâm,
cập nhật hệ thống thanh toán nội bộ, với kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, quản lý tập
trung, đa dạng hóa các loại dịch vụ , phương tiện thanh toán hiện đại, đa dạng,
tiện lợi, mở rộng phạm vi cung ứng trên toàn quốc. Tích cực nghiên cứu và triển
khai áp dụng các công nghệ mới, hiện đại trong thanh toán như việc xác thực vân
tay, nhận diện khuôn mặt, sử dụng mã phản hồi nhanh (QR Code),…để nâng cao
tính bảo mật của giao dịch đặc biệt là việc thanh toán bằng QR Code đang trở nên
quan trọng đặc biệt khi kết hợp với việc thúc đẩy thanh toán qua di động phù hợp
với xu thế phát triển trên thế giới và nhu cầu thanh toán hiện đại của người tiêu dùng. 15
2. Hạn chế
Mặc dù đạt được một số kết quả về thanh toán trực tuyến nhưng bên cạnh đó vẫn
còn tồn tại những hạn chế:
• Môi trường pháp lý trong lĩnh vực thanh toán trực tuyến vẫn chưa hoàn thiện và
đồng bộ. Trên thực tế, các chính sách về TTĐT ra đời chưa có đột phá đáng kể và
chưa được luật hóa, nhiều quy định còn bất cập và có thể làm chậm quá trình phát
triển của hệ thống thanh toán trực tuyến.
• Hiện nay việc liên kết giữa các ngân hàng, các trung gian thanh toán và các công
ty cung cấp giải pháp thanh toán trực tuyến còn hạn chế. Cụ thể, các tổ chức tài
chính như ngân hàng, trung gian thanh toán và các công ty cung cấp giải pháp
TTĐT thường tự xây dựng hệ thống trang thiết bị thanh toán riêng tại một điểm
chấp nhận thanh toán tuy nhiên chưa có sự liên kết, phối hợp và chia sẻ hạ tầng thanh toán giữa chúng
• Thực tế cho thấy có khá nhiều sản phẩm thanh toán phi tiền mặt, nhưng mới chỉ
có hệ thống thẻ ngân hàng là được kết nối liên thông. Trên thị trường có khoảng
50 - 60 ví điện tử nhưng không liên kết với nhau và mỗi ví sử dụng một QR Code
khác nhau. Điều này tạo râ một hiện trạng mà sự đa dạng trong sản phẩm thanh
toán không được hỗ trợ bởi một hạ tầng chung dẫn đến việc phân tán và không
đồng bộ trong thanh toán trực tuyến
• Trong các giao dịch dân sự thì việc sử dụng tiền mặt vẫn còn khá phổ biến nhất
là ở địa bàn nông thôn, vùng sâu, vùng xa.Ngay cả trong các giao dịch TMĐT thì
thanh toán điện tử vẫn còn ở mức thấp, chiếm khoảng 85 - 90% tổng số giao dịch
là người dân thực hiện mua sắm bằng hình thức thanh toán bằng tiền mặt khi nhận
hàng - COD, đồng thời cơ sở hạ tầng và dịch vụ thanh toán ở những vùng này còn
kém do thiếu internet, thiếu điện.
• Gian lận và nguy cơ lừa đảo từ thanh toán trực tuyến đang có xu hướng gia tăng,
và ngày càng tinh vi trong đó các đối tượng lừa đảo đã tiếp cận người dùng qua
các chương trình hỗ trợ lãi suất vay, hỗ trợ rút tiền dư trong thẻ tín dụng, hoặc
dùng tin nhắn giả mạo, tạo các trang web fake để lấy thông tin tài khoản và thực
hiện các hành vi lừa đảo.
3. Một số cổng thanh toán trực tuyến nổi bật
3.1 Cổng thanh toán 9pay 16
9pay là cổng thanh toán trực tuyến được tích hợp với hơn 40 ngân hàng top đầu
tại Việt Nam. Sở hữu giao diện thân thiện và tính năng tiện ích đa dạng Điểm nổi bật:
• Cung cấp tất cả phương thức thanh toán cho khách hàng.
• Phù hợp với mọi loại hình kinh doanh trực tuyến
• Thời gian thanh toán linh hoạt với chi phí thấp nhất trên thị trường.
• Đáp ứng được các tiêu chuẩn bảo mật hàng đầu .
• Tạo link thanh toán, không cần tích hợp. Hỗ trợ đa nền tảng.
• Hệ thống quản lý thông tin, gia tăng số lượng khách hàng, doanh thu. 3.2 Momo
Momo là một cổng thanh toán phổ biến tại Việt Nam. Với tính năng đa dạng và
thanh toán nhanh chóng, cho phép người dùng thực hiện thanh toán trực tuyến,
chuyển tiền, và nhiều dịch vụ khác. Nó cũng hỗ trợ thanh toán trên các trang web
và ứng dụng thương mại điện tử. Điểm nổi bật:
• Thanh toán đa dạng, hỗ trợ thanh toán hóa đơn, mua sắm trực tuyến, vé
máy bay và nhiều dịch vụ khác.
• Tích hợp rộng rãi, kết nối với nhiều đối tác thương mại và ngân hàng.
• Cung cấp nhiều chương trình khuyến mãi, điểm tích lũy. • Bảo mật cao 3.3 Zalo pay 17
Zalo pay là một dịch vụ ví điện tử được phát triển bới VNG coporation, công ty
công nghệ lớn tại Việt Nam. Dịch vụ này liên quan chặt chẽ tới ứng dụng zalo,
một ứng dụng nhắn tin và gọi điện phổ biến tại VN. Điểm nổi bật:
• Tích hợp trực tiếp vào ứng dụng zalo, cho phép người dùng thanh toán trực
tiếp mà không cần chuyển ứng dụng khác.
• Giao diện đơn giản, dễ sử dụng
• Dễ dàng quản lý và tối ưu chi phí cho doanh nghiệp 3.4 Viettel money
Viet el money là một dịch vụ ví điện tử của tập đoàn Viettel, một trong những nhà
mạng lớn tại Việt Nam, được biết đến là một “ngân hàng di động” do nó cung cấp
nhiều dịch vụ tài chính thông qua điện thoại di động Điểm nổi bật:
• Tích hợp thanh toán qua website tiện lợi, nhanh chóng
• Hỗ trợ thực hiện giao dịch không cần Internet
• Hỗ trợ thanh toán QR Code, mạng lưới chấp nhận rộng rãi trong cộng đồng
kinh doanh, cửa hàng bán lẻ và các dịch vụ trực tuyến. 3.5 Vnpay
Vnpay là một trong những cổng thanh toán trực tuyến dẫn đầu và phủ sóng khắp
các cửa hàng online, offline tại Việt Nam. Hệ thống cổng thanh toán đạt tiêu chuẩn
của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và tiêu chuẩn bảo mật quốc tế. Điểm nổi bật:
• Đa dạng phương thức thanh toán, thanh toán hỗ trợ quét mã QR, thanh toán qua ATM, thẻ quốc tế. 18
• Liên kết đa dạng với các ngân hàng trong và ngoài nước.
• Công nghệ hiện đại, bảo mật đa tầng.
3.6 Cổng thanh toán Ngân lượng
Cổng thanh toán Ngân lượng được biết đến với việc cung cấp dịch vụ cổng thanh
toán trực tuyến cho mọi đối tượng và hàng hóa, nội dung số. Đa dạng các kênh
thanh toán trực tuyến, tích hợp dễ dàng và nhanh chóng nhất. Điểm nổi bật:
• Nhiều kênh thanh toán nhất Việt Nam
• Tích hợp linh hoạt với nhiều trang web TMĐT và ứng dụng di động • Chi phí hợp lí
• Có đội ngũ riêng hỗ trợ kĩ thuật 24/7
3.7 Cổng thanh toán Napas
NAPAS (National Payment Services) là một tổ chức thanh toán tại Việt Nam,
chịu trách nhiệm quản lí và phát triển hệ thống thanh toán quốc gia Điểm nổi bật:
• Cho phép thanh toán các loại thẻ như thẻ nội địa, thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng bao gồm thẻ quôc tế
• Chấp nhận thanh toán quốc tế
• Hợp tác mật thiết với nhiều ngân hàng tại Việt Nam nhằm cung cấp dịch
vụ tiện lợi cho khách hàng
• Giải pháp hỗ trợ đa thiết bị, với các tính năng ưu việt, quản lý rủi ro tiên tiến.
Áp dụng các tiêu chuẩn công nghệ về bảo mật. 19