Bài thuyết trình: Ngành da giày Việt Nam và triển vọng 2023 môn Kinh tế chính trị | Học viện Ngân hàng

Bài thuyết trình môn
Kinh tế chính trị Mac – Lenin
--------------o0o-------------- Chủ đề: Ngành da giày Việt Nam . .h Thành viên trong nhóm Lương Thị Quỳnh Trang Phạm Minh Tuấn Lại Gia Tuấn Nguyễn Ngọc Uyên Phí Kiều Trang Nguyễn Trường Thịnh Nguyễn Thi Thơm Lý Thị Thu Nguyễn Thị Hoàng Yến Trần Thị Hoài Thu
Phần 1: Lịch sử ngành da giày tại Việt Nam
Da giày bắt đầu xuất hiện từ thời kỳ tiền sử, khi con người chế tạo những mẫu giày
đơn giản từ da thú săn bắt được với mục đích bảo vệ chân và tạo sự thoải mái khi di
chuyển. Theo thời gian, công nghệ và kỹ thuật sản xuất da giày ngày càng được cải tiến và phát triển.
Tới năm 1990 chính thức đánh dấu sự ra đời của ngành công nghiệp da giày được
sản xuất theo phương thức hiện đại trên dây chuyền công nghiệp, sau khi chính phủ Việt
Nam áp dụng chính sách mở cửa kinh tế và thu hút đầu tư nước ngoài ngành da giày.
Những năm đầu 1990, theo Hiệp định 19/5, ngành da giày Việt Nam chủ yếu gia
công các loại sản phẩm da giày cho thị trường Đông Âu nhưng suy giảm do nhiều biến
động từ đó dần chuyển dịch sang thị trường Tây Âu.
Từ đầu những năm 2000 đến nay, Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chính
sách khuyến khích đầu tư trong và ngoài nước giúp cho các doanh nghiệp da giày trong
nước cơ hội phát triển, cộng với đầu tư của nhiều doanh nghiệp sản xuất da giày từ Hàn
Quốc, Đài Loan... góp phần thay đổi nhanh chóng bộ mặt của ngành da giày Việt Nam.
Ngành công nghiệp da giày Việt Nam đã phát triển rất nhanh và được xem là một
trong những ngành công nghiệp chính đưa nền kinh tế Việt Nam phát triển. Da giày là một
trong 3 ngành đem lại kim ngạch xuất khẩu lớn nhất hiện nay sau dầu thô và dệt may,
chiếm trên 10% tổng kim ngạch xuất khẩu. Với khoảng 240 doanh nghiệp đang hoạt động,
ngành da giày đang là một ngành xuất khẩu mũi nhọn, thu hút khoảng 500.000 lao động.
Nhiều năm trở lại đây, ngành da giày Việt Nam liên tục gây những ngạc nhiên khi
liên tiếp đạt được những thành quả đáng kể trong kim ngạch xuất khẩu. Ở thời điểm này,
ngành da giày đã "ghi tên” mình vào trong top 10 nước xuất khẩu hàng đầu thế giới về da
giày. Riêng xuất khẩu vào thị trường châu Âu, da giày Việt Nam chỉ đứng thứ 2 sau Trung Quốc.
Theo thời gian, công nghệ và kỹ thuật sản xuất ngày càng được cải tiến và phát
triển. Ngành da giày dần trở thành một ngành công nghiệp lớn, tạo ra hàng triệu việc làm
và đóng góp đáng kể vào nền kinh tế của các quốc gia.
Phần 2: Tình hình xuất khẩu 1. Trong năm 2022 Tình hình chung:
Trong 11 tháng đầu năm 2022, tổng kim ngạch xuất khẩu da giầy đạt 25,76 tỷ USD
(tăng 39,2%) vượt mục tiêu đề ra (25 tỷ USD cho tới hết năm) 1,03% , trong đó xuất khẩu
giầy dép đạt 22,02 tỷ USD (tăng 39,1%) và valy-túi-cặp đạt 3,74 tỷ USD (tăng 39,7%) so với cùng kỳ năm 2021. Thống kê:
Xuất khẩu ngành da giày các tháng, năm 2022 (Đơn vị: Triệu USD) Giày dép Vali - Túi Tổng Tháng 1 1937.9 390.3 2328.3 Tháng 2 1345.0 208.5 1553.6 Tháng 3 2009.3 346.9 2356.2 Tháng 4 2019.5 332.3 2351.8 Tháng 5 2111.4 353.3 2464.6 Tháng 6 2364.8 389.1 2753.9 Tháng 7 2272.8 369.3 2642.1 Tháng 8 2293.6 383.7 2677.4 Tháng 9 1791.1 294.6 2085.7 Tháng 10 1962.5 312.3 2274.8 Tháng 11 1911.6 357.9 2269.5 Tổng 22019.7 3738.3 25758.0 ( Nguồn: TC Hải quan) 2. Trong năm 2023 Tình hình chung:
Theo Hiệp hội Da giày-Túi xách Việt Nam (LEFASO), xuất khẩu da giày Việt Nam
đặt mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu 27 tỷ USD năm 2023, tăng khoảng 10% so với năm ngoái. Thống kê:
Trong 6 tháng đầu năm 2023, xuất khẩu của toàn ngành da giày Việt Nam tiếp tục
gặp nhiều khó khăn do tình hình kinh tế thế giới vẫn bất ổn. Lạm phát tăng cao ở các nước
châu Âu, Mỹ, tổng cầu giảm khiến các đơn hàng sụt giảm. Cụ thể:
Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa quý I ước đạt
79,17 tỷ USD (giảm 11,9% so với cùng kỳ năm trước). Ngành xuất khẩu da giày
không đạt được kỳ vọng khi chỉ đạt 4,3 tỷ USD giảm 18,6% so với cùng kỳ.
Trong quý II/2023, tình hình sản xuất & xuất khẩu đều có cải thiện so với quý trước,
nhưng vẫn giảm sâu so với quý cùng kỳ. Lũy kế 6 tháng 2023, giá trị xuất khẩu da giày
giảm 15.9% so với cùng kỳ.
Phần 3: Những yếu tố tác động đến tình hình xuất khẩu. 1. Trong năm 2022 a)Thuận lợi:
- Nguồn nhân lực lao động trẻ và dồi dào, có trình độ chuyên môn và kỹ thuật tay
nghề đang càng ngày nâng cao.
- Máy móc, thiết bị ngày càng phát triển giúp dây chuyền sản xuất da giày hoạt động
một cách có hiệu quả, giúp cải thiện chất lượng.
=> Nâng cao hiệu suất lao động , tăng sản lượng sản xuất
- Đơn hàng dồi dào ngay từ đầu năm, một số thương hiệu lớn như Nike, Adidas đều
bày tỏ mong muốn gia tăng sản lượng sản xuất tại Việt Nam. Riêng với Nike, Việt Nam đã
vươn lên trở thành nước gia công, sản xuất da giày lớn nhất cho hãng với hơn 50% sản
lượng giày. Việc gia công cho Nike đang chiếm khoảng 30% kim ngạch xuất khẩu của cả
ngành, tạo ra việc làm cho khoảng 300.000 lao động.
- Các chính sách xúc tiến thương mại , vay vốn của nhà nước
=> Mở rộng nhiều doanh nghiệp thúc đẩy sản xuất - xuất khẩu
- Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA) được ký kết vào giữa năm
2018. So với đối thủ cạnh tranh khác, sản phẩm giày, dép của Việt Nam sẽ được hưởng
chênh lệch thuế từ 3,5 - 4,2% khi xuất khẩu vào EU tạo lợi thế cạnh tranh rất lớn. b) Khó khăn:
Từ tháng 6 tức quý 3/2022 đến cuối năm 2022, ngành da giày nhận định tiếp tục gặp
nhiều khó khăn tổng lượng tồn kho đối với mặt thời trang nói chung và mặt hàng giày dép
nói riêng còn rất lớn. Mức độ sụt giảm đơn hàng này chủ yếu do sự lạm phát và sức mua ở
thị trường giày dép có dấu hiệu chững lại. Nhất là biến động tại 5 thị trường nhập khẩu lớn
như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc. Những thị trường này chiếm tới 80-90%
tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành da giày Việt Nam.
Với các thị trường có FTA với Việt Nam, chúng ta vẫn chưa tận dụng tốt cơ hội
nhập khẩu nguồn cung thiếu hụt từ các thị trường này. VD: EU là thị trường có nguồn
nguyên phụ liệu có giá trị cao phục vụ nhu cầu sản xuất giày dép ở mức độ cao hơn.
Doanh nghiệp ngành da giày xác định đối mặt với nhiều khó khăn, trong đó nổi
cộm là thiếu thông tin thị trường. Song song là các vấn đề như tình trạng thiếu hụt nguồn
lao động. Chủ yếu do sau dịch Covid-19, số lượng nhân công cần tuyển dụng tăng mạnh
nhưng mỗi tháng phát sinh nhiều trường hợp nghỉ việc ở nhiều lý do khác nhau. Ví dụ:
Tình trạng của nhà máy Pouyuen Việt Nam, Sau dịch Covid-19, công ty cần
tuyển mới 8.800 lao động nhưng chỉ đạt 65% và mỗi tháng có tới 500-650 trường hợp xin nghỉ việc
Công ty TNHH MTV giày dép Vĩnh Phong, với cơ ngơi nhà xưởng rộng
10.000 m2, cần khoảng hơn 1.000 lao động. Thế nhưng, hiện chỉ có gần 300 công nhân đang làm việc.
Khối thị trường Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á Âu
do vẫn ảnh hưởng xung đột giữa Nga và Ukraine nên mức tăng trưởng xuất khẩu sụt giảm
rất lớn tới âm 57,7%, khu vực ASEAN vẫn tiếp tục giảm nhẹ với âm 1,7%.
Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam cho biết, hiện đang chịu áp lực lớn do chi phi
đầu vào ngày càng tăng. Có thời điểm, 1 container hàng xuất khẩu phải cộng thêm gần gấp
đôi chi phí các loại so với bình thường. Song, TQ theo chính sách Zero Covid giảm nhập
khẩu nguyên phụ liệu. Cùng với đó, những bất cập về chuỗi cung ứng trong và ngoài nước cũng bộc lộ rõ nét.
Theo Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam, dù đạt được kim ngạch cao nhưng
nhưng tỷ lệ nội địa hoá của ngành thấp chỉ đạt 40- 45%, nhập khẩu nguyên phụ liệu cũng
rất lớn với trung bình khoảng 300 triệu USD mỗi năm.Trong cơ cấu giá thành sản phẩm
giày dép, nguyên phụ liệu chiếm tới 68- 75%. 2. Trong năm 2023 a) Thuận lợi:
Nguồn lao động dồi dào, ổn định và lành nghề, chi phí nhân công rẻ hơn so với các
nước cạnh tranh => Khiến giá thành sản phẩm thấp hơn, tạo cơ hội cho mặt hàng
tiếp cận với thị trường quốc tế.
Sự phát triển của các máy móc và công nghệ sản xuất ngành da giày => Tạo ra sản
phẩm chất lượng hơn, đáp ứng được tiêu chuẩn nghiêm ngặt của thị trường quốc tế.
Các chính sách xúc tiến thương mại, vay vốn của Nhà nước => Thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu.
Nhờ Hiệp định thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA) có hiệu lực, ngành da giày
trở thành ngành hàng có lợi thế xuất khẩu sang EU.
("Ngoài xuất khẩu dệt may có dấu hiệu chậm lại, xuất khẩu giày dép và điện thoại
tăng mạnh với mức tăng trưởng so với cùng kỳ năm 2022 lần lượt là 30,5% và
21,9%. Tính cả năm ngoái, xuất khẩu của ta sang Pháp đã tăng 18,8% so với năm
2020, từ 6,12 tỷ euro lên hơn 7,27 tỷ euro - mức cao kỷ lục từ trước tới nay" - Ông
Vũ Anh Sơn - Phụ trách Thương vụ Việt Nam tại Pháp cho hay)
Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (CEPA) giữa Việt Nam và UAE mở ra cơ hội
lớn cho các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam, trong đó có mặt hàng da giày. b) Khó khăn:
Nền kinh tế toàn cầu vẫn bất ổn, giá cả tăng, tiêu dùng giảm. Xu hướng sản xuất
dịch chuyển gần hơn đến nơi tiêu thụ khiến những nước xa như Việt Nam sẽ gặp khó khăn.
Thách thức cạnh tranh từ các nước có chi phí lao động thấp như Bangladesh,
Indonesia, Myanmar, các nước châu Phi (lương nhân công ở Indonesia khoảng 150
USD/tháng, Bangladesh trên dưới 120 USD/tháng, trong khi lương bình quân ở Việt Nam
khoảng 350 USD/tháng) (cạnh tranh về nguồn lao động)
Thuế tối thiểu toàn cầu (GMT) (Theo đó, thuế suất tối thiểu 15% sẽ được áp dụng
cho các công ty đa quốc gia có tổng doanh thu 750 triệu euro (khoảng 800 triệu USD)
trong hai năm của bốn năm liên tiếp gần nhất. Nếu công ty trả ít hơn 15% ở quốc gia đầu
tư, thì công ty phải trả phần thiếu hụt ở quốc gia đặt trụ sở chính.)
Phần 4: Cơ hội và dự đoán trong tương lai (Triển vọng)
Thị trường giày dép thế giới dự báo sẽ tăng trưởng tốt, Việt Nam đã kết các thỏa
thuận thương mại tự do (FTA) với các thị trường có tiềm năng lớn về giày dép (EU, Hoa
Kỳ, châu Á Thái Bình Dương…), vì vậy có cơ hội cạnh tranh lớn về giá so với nhiều nước XK chưa có FTA.
Liên quan tới thuế XK, Việt Nam có cam kết trong EVFTA loại bỏ thuế XK đối với
nguyên liệu da (bao gồm cả da sống và da thuộc) trong vòng 5 năm kể từ ngày Hiệp định
có hiệu lực. Cụ thể, thuế XK đối vớinhóm hàng này sẽ được cắt giảm dần về 0% từ mức
thuế cơ sở hiện nay (1-10% tùy từng mã hàng).
Chính sách mở cửa và hội nhập ngày càng sâu vào kinh tế khu vực và thế giới đã và
đang mang lại tác động tích cực đến ngành Sản xuất XK giày dép Việt Nam. Nhờ tham gia
nhiều hiệp định tự do thương mại, thị trường ngày càng mở rộng, ngành Sản xuất giày dép
XK Việt Nam đang trải qua giai đoạn tăng trưởng khá tốt, với kim ngạch XK vào mỗi khu
vực thị trường tăng đều đặn hàng năm. Hiện, Việt Nam đã XK sản phẩm giày dép tới trên
100 nước, trong đó 72 nước có kim ngạch XK trên 1 triệu USD. Có 5 thị trường dẫn đầu
nhập khẩu giày dép của Việt Nam là: Mỹ, Trung Quốc, Đức, Nhật Bản, Bỉ.
Phát triển thị trường XK giày dép nói chung và mặt hàng giày da nói riêng của nước
ta vẫn tập trung vào các thị trường XK truyền thống có kim ngạch cao như EU và Mỹ,
Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, tiếp đến là các thị trường ASEAN, Trung Đông, châu Phi và Nam Mỹ.
Trong tương lai gần, thị trường Trung Quốc rộng lớn sẽ trở thành thị trường XK lớn của Việt Nam
- Thị trường khu vực Bắc Mỹ
XK giày dép sang thị trường Bắc Mỹ, gồm Hoa Kỳ và Canada dự kiến sẽ đạt
khoảng 10,5 tỷ USD vào năm2025 và khoảng 13,3 tỷ USD vào năm 2030. Trong đó, Hoa
Kỳ là thị trường nhập khẩu chính tại khu vực này.
Dự báo, XK giày dép sang thị trường Hoa Kỳ của Việt Nam vẫn giữ được nhịp độ
tăng trưởng tốt về kim ngạch. Trong khi chính quyền Mỹ đang tập trung sự bảo vệ các mặt
hàng công nghệ cao trong nước nhiều hơn là vào các mặt hàng thiết yếu như giày dép, dệt
may vốn không phải thế mạnh của các nhà sản xuất nội địa Mỹ. Đồng thời, với việc Mỹ áp
đặt thuế quan cao hơn với hàng hóa Trung Quốc nên hàng hóa từ Trung Quốc nhiều khả
năng sẽ giảm sức cạnh tranh so vớihàng Việt Nam tại Mỹ, vì vậy XK giày dép của Việt
Nam sang thị trường này dự kiến sẽ tiếp tục tăng để bù đắp nhu cầu thiếu hụt từ nguồn cung Trung Quốc.
- Thị trường Châu Âu (gồm Tây Âu và Đông Âu)
+ Với thị trường EU, Việt Nam hiện đang được hưởng quy chế GSP đối với giày
dép với mức thuế thấp hơn 3,5% so với mức thuế cơ sở (12,5%). Hiệp định FTA Việt
Nam-EU (EVFTA) được ký kết và có hiệu lực trong năm 2019 sẽ tạo cơ hội tăng trưởng
XK sang các nước EU. Tuy nhiên, nếu như các sản phẩm da thuộc và túi-ví-cặp, giày bảo
hộ và giày thể thao sẽ về 0% ngay sau khi hiệp định có hiệu lực; thì các sản phẩmgiày dép
da sẽ giảm từ mức cơ sở (12,5%) xuống 0% theo lộ trình từ 3-7 năm sau khi hiệp định có
hiệu lực. (EU đánh thuế thấp, thị trường tiềm năng có thể khai thác sâu)
+ Hiệp định FTA giữa Việt Nam với Liên minh Kinh tế Á- Âu (VN-EAEU FTA) có
hiệu lực đã giảm từ mức thuế cơ sở và duy trì 20% đối với túi cặp và 10% đối với giày dép da, giày vải.
=> Như vậy, XK hàng giày dép Việt Nam vẫn sẽ tiếp tục tăng do kinh tế khu vực
đồng EURO đang phục hồi khá tốt. Dự báo kim ngạch XK giày dép từ Việt Nam đến châu
u sẽ đạt khoảng 8,4 tỷ USD vào năm 2025 và khoảng 11-12 tỷ USD vào năm 2030. - Thị trường ASEAN:
Từ ngày 1/1/2016, thuế quan về 0% đối với sản phẩm giày dép, túi xách lưu thông
nội khối của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC), nhưng các hàng rào phòng vệ thương mại
cũng đang có xu hướng gia tăng. AEC đã có một số chính sách tạo thuận lợi thương mại và
hỗ trợ thông tin thị trường cho doanh nghiệp các nước thành viên ASEAN. Tuy nhiên,
nhiều nước ASEAN (Thái Lan, Indonesia, Philipinese, Campuchia, Myanmar) cũng sản
xuất giầy dép túi xách và cạnh tranh trực tiếp với Việt Nam tại các thị trường XK cũng
như tại thị trường nội địa.
- Thị trường châu Á và châu Đại Dương
Thị trường châu Á và châu Đại Dương bao gồm: Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc,
Đài Loan, Hồng Kông, Úc, New Zealand hiện là các thị trường XK giày dép lớn của Việt
Nam chỉ đứng sau Mỹ, EU và vẫn tiếp tục tăng trưởng tốt.
+ Thuế nhập khẩu đối với sản phẩm da giày của Việt Nam tại các thị trường Trung
Quốc, Hàn Quốc, Úc và New Zealand đã về 0%.
+ Đối với Hiệp định FTA giữa Việt Nam - Nhật Bản, biểu thuế cam kết của Nhật
Bản cắt giảm thuế nhậpkhẩu từ 7 đến 10 năm sau khi Hiệp định có hiệu lực.
Dự kiến XK hàng giày dép Việt Nam vào khu vực châu Á sẽ tiếp tục tăng do kinh tế
châu Á dự báo sẽ tiếp tục là khu vực có tốc độ tăng trưởng cao nhất thế giới. Đặc biệt, thị
trường Trung Quốc sẽ sớm trở thành thị trường XK lớn tiếp theo của hàng giày dép nói
chung và giày da nói riêng.
- Thị trường Trung và Nam Mỹ
XK giày dép nói chung và giày da nói riêng vào thị trường Trung và Nam Mỹ sẽ
tiếp tục duy trì tăng trưởng. Các thị trường Mexico và Peru, Chile sẽ được hưởng cắt giảm
mạnh thuế nhập khẩu sau khi Hiệp định CPTPP có hiệu lực. Nhờ thuế quan giảm,
hàngViệt Nam XK vào các quốc gia này dự kiến sẽ có giá thấp hơn, vì vậy giày dép Việt
Nam sẽ có thêm điều kiện để thâm nhập sâu hơn, lượng XK vào các thị trường này dự báo
sẽ gia tăng. Tuy nhiên, giày dép XK vào các thị trường này sẽ chịu cạnh tranh mạnh do các
quốc gia trong khu vực như Brazil cũng là những nước XK giày dép lớn của thế giới.
- Thị trường Tây Nam Á, Trung Đông, châu Phi
Dự báo kim ngạch XK giày dép Việt Nam:
Các thị trường này còn nhiều tiềm năng và mới mẻ đối với Việt Nam, nhưng cũng
có nhiều khó khăn về phương thức thanh toán, chi phí vận tải, thiếu thông tin thị trường
hoặc những bất ổn về chính trị, an ninh… là những rào cản cần được tháo gỡ để doanh
nghiệp có thể xúc tiến XK. Dự báo giá trị XK tại các thị trườngnày sẽ có xu hướng tăng ở
Trung Đông và châu Phi nơi mà tầng lớp trung lưu sẽ ngày càng tăng trong những thập kỷ tới TT Thị Trường 2025 2030 1 EU 8.472 11.921 2 Bắc Mỹ 9.778 14.036 3 Châu Á 6.778 10.863 4 Hoa Kỳ Latinh 1.528 2.116 5 Khác 1.222 1.749
Nguồn:Báo Cáo da giầy 2018
Xu thế nâng cao chất lượng của thị trường giày dép thế giới, các yêu cầu giày dép
XK ở hầu hết các thị trường sẽ ngày càng trở nên khó tính hơn, nhiều ràng buộc kỹ thuật
hơn. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam muốn phát triển bền vững cần chú ý đến nâng cao
năng lực và phẩm chất sản phẩm của mình. Thị trường XK lớn nhất trong trung hạn đến
năm 2025 sẽ vẫn tiếp tục là thị trường Mỹ, EU, Trung Quốc và Nhật Bản.
Dù dự báo tăng trưởng hàng da giày về cả số lượng vàgiá trị đều tăng nhưng Việt
Nam cần chú ý đến tăng trưởng theo cơ cấu mặt hàng, chủng loại và phân khúc giày dép.
Các doanh nghiệp giày dép cần phải hướng tới phân khúc giày dép có giá trị gia tăng và
thương hiệu cao cấp hơn trong mỗi chủng loại hàng XK nhằm thu được tỷ lệ lợi nhuận cao hơn. -HẾT -