Đại việt sử ký toàn thư của nha

Đại Việt Sử Ký Toàn Thư
Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên... soạn thảo (1272 - 1697).
Viện Khoa Học Xã Hội Việt Nam dịch (1985 - 1992).
Nhà xuất bản Khoa Học Xã Hội (Hà Nội) ấn hành (1993). Đóng gói ebook:
www.thuvie n-e book.ne t
Đại Việt Sử Ký Toàn Thư
Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên... soạn thảo (1272 - 1697).
Viện Khoa Học Xã Hội Việt Nam dịch (1985 - 1992).
Nhà xuất bản Khoa Học Xã Hội (Hà Nội) ấn hành (1993). Mục lục
Lời giới thiệu (Nguyễn Khánh Toàn) Lời nhà xuất bản
TÁC GIẢ - VĂN BẢN - TÁC PHẨM (GS PHAN HUY LÊ)
DVSK Ngoại Kỷ Toàn Thư 1: Hồng Bàng, An Dương Vương
DVSK Ngoại Kỷ Toàn Thư 2: Kỷ Nhà Triệu (207 - 110 TCN)
DVSK Ngoại Kỷ Toàn Thư 3: Kỷ Thuộc Hán (110 TCN - 226)
DVSK Ngoại Kỷ Toàn Thư 4: Thuộc Tấn - Tống - Tề -
Lương. Lý Nam Đế (227 - 602)
DVSK Ngoại Kỷ Toàn Thư 5: Thuộc Tuỳ - Đường. Nhà Ngô (603 - 967)
DVSK Bản Kỷ Toàn Thư 1: Nhà Đinh. Nhà Tiền Lê (968 - 1009)
DVSK Bản Kỷ Toàn Thư 2: Nhà Lý (1009 - 1054)
DVSK Bản Kỷ Toàn Thư 3: Nhà Lý (1054 - 1138)
DVSK Bản Kỷ Toàn Thư 4: Nhà Lý (1138 - 1225)
DVSK Bản Kỷ Toàn Thư 5: Nhà Trần (1225 - 1293) ... Phần 1 ... Phần 2
DVSK Bản Kỷ Toàn Thư 6: Nhà Trần (1294 - 1329)
DVSK Bản Kỷ Toàn Thư 7: Nhà Trần (1330 - 1377)
DVSK Bản Kỷ Toàn Thư 8: Nhà Trần. Nhà Hồ (1378 - 1406)
DVSK Bản Kỷ Toàn Thư 9: Nhà Hậu Trần (1407 - 1417)
DVSK Bản Kỷ Toàn Thư 10: Khởi nghĩa Lam Sơn.
Nhà Hậu Lê (1418 - 1433) ... Phần 1 ... Phần 2
DVSK Bản Kỷ Toàn Thư 11: Nhà Hậu Lê (1433 - 1459) ... Phần 1 ... Phần 2
DVSK Bản Kỷ Thực Lục 12: Nhà Hậu Lê (1460 - 1472) ... Phần 1 ... Phần 2
DVSK Bản Kỷ Thực Lục 13: Nhà Hậu Lê (1473 - 1497) ... Phần 1 ... Phần 2
DVSK Bản Kỷ Thực Lục 14: Nhà Hậu Lê (1497 - 1509)
DVSK Bản Kỷ Thực Lục 15: Nhà Hậu Lê. Nhà Mạc
(1509 - 1532) ... Phần 1 ... Phần 2
DVSK Bản Kỷ Thực Lục 16: Nhà Hậu Lê. Nhà Mạc (1533 - 1572)
DVSK Bản Kỷ Tục Biên 17: Nhà Hậu Lê. Nhà Mạc
(1573 - 1599) ... Phần 1 ... Phần 2
DVSK Bản Kỷ Tục Biên 18: Vua Lê chúa Trịnh (1600 - 1662)
DVSK Bản Kỷ Tục Biên 19: Vua Lê chúa Trịnh (1663 - 1675)
DVSK Bản Kỷ Tục Biên 20: Vua Lê chúa Trịnh (1600 - 1619)
DVSK Bản Kỷ Tục Biên 21: Vua Lê chúa Trịnh (1620 - 1643)
DVSK Bản Kỷ Tục Biên 22: (1655 - 1656) TÁC GIẢ - VĂN BẢN - TÁC PHẨM PHAN HUY LÊ
I. QUÁ TRÌNH BIÊN SOẠN VÀ TÁC GIẢ
Bộ Đại Việt sử ký toàn thư còn lại đến
ngày nay là một bộ Quốc sử lớn, có giá trị,
lần đầu tiên được khắc in toàn bộ và công bố
vào năm Đinh Sửu, niên hiệu Chính Hoà thứ
18, triều Lê Hy Tông, tức năm 1697. Trong lời
tựa của lần xuất bản đó - gọi là Tựa Đại Việt
sử ký tục biên - nhóm biên soạn đứng đầu là
Tham tụng, Hình bộ thượng thư tri Trung thư
giám Lê Hy, cho biết bộ Quốc sử này là kết
quả của một quá trình biên soạn, tu bổ qua
nhiều đời: "Nước Việt ta, sử ký các đời do các
tiên hiền Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên làm ra
trước, Ngô Sĩ Liên, Vũ Quỳnh soạn tiếp sau,
đến đời Lê Huyền Tông (1663 - 1671) sai bọn
tể thần Phạm Công Trứ tham khảo sử cũ như
sử ký ngoại kỷ, Bản kỷ toàn thư, Bản kỷ thực
lục đều y theo danh lệ của các sử trước, lại
tham xét biên soạn từ quốc triều Trang Tông
Dụ Hoàng đế (1533 - 1548) "sai bọn khảo
thần khảo đính sử cũ, chỗ nào sai thì sửa lại,
chỗ nào đúng thì chép lấy Lại sưu tầm sự tích
cũ, tham khảo các dã sử, loại biên, [biên
sọan] từ Huyền Tông Mục Hoàng Đế năm
Đức Nguyên thứ 2 (1675), tất cả sự thực
trong 13 năm, cũng gọi là Bản kỷ tục biên.
Sách làm xong, dâng lên ngự lãm, bèn sai
thợ khắc in, ban bố trong thiên hạ" (Quyển
thủ, Đại Việt sử ký tục biên tự, 1b - 3b).
Như vậy, bộ Đại Việt sử ký toàn thư là
một công trình tập đại thành nhiều bộ sử do
nhiều nhà sử học của các đời biên soạn, từ
Lê Văn Hưu đời Trần, qua Phan Phu Tiên,
Ngô Sĩ Liên, Vũ Quỳnh đời Lê sơ, đến Phạm
Công Trứ, Lê Hy đời Lê Trung hưng, cùng
những người cộng sự với họ. Theo bản in từ
ván khắc năm Chính Hoà 18 (1697) mang
danh hiệu bản in Nội các quan bản - từ đây
gọi tắt là bản Chính Hoà - bộ sử này gồm
quyển thủ 24 quyển, biên chép một cách hệ
thống lịch sử dân tộc từ họ Hồng Bàng đến năm 1675.
Bố cục của bộ sử như sau:
Quyển thủ: gồm các Lời tựa của Lê
Hy, Phạm Công Trứ, Ngô Sĩ Liên, Biểu
dâng sách của Ngô Sĩ Liên, Phạm lệ, Kỷ
niên mục lục và bài Việt giám thông
khảo tổng luận của Lê Trung.
Ngoại kỷ: gồm 5 quyển, từ họ Hồng Bàng đến các Sứ quân.
Quyển 1: kỷ họ Hồng Bàng, kỷ họ Thục Quyển 2: kỷ họ Triệu
Quyển 3: kỷ thuộc Tây Hán, kỷ
Trưng Nữ Vương, kỷ thuộc Đông Hán, kỷ Sĩ Vương
Quyển 4: kỷ thuộc Ngô-Tấn-Tống-
Tề-Lương, kỷ tiền Lý kỷ Triệu Việt vương, kỷ Hậu lý
Quyển 5: kỷ thuộc Tùy - Đường, ký họ Ngô
Bản kỷ: gồm 19 quyển, từ triều đình đến năm 1675.
Quyển 1: kỷ nhà Đinh, kỷ nhà Lê
Quyển 2: kỷ nhà Lý: Thái Tổ, Thái Tông
Quyển 3: Thánh Tông, Nhân Tông
Quyển 4: Anh Tông, Cao Tông, Huệ Tông, Chiêu Hoàng
Quyền 5: kỷ nhà Trần, Thái Tông, Thánh Tông, Nhân Tông
Quyển 6: Anh Tông, Minh Tông
Quyển 7: Hiến Tông, Dụ Tông, Nghệ Tông, Duệ Tông
Quyển 8: Phế Đế, Thuận Tông,
Thiếu Đế, Hồ Quý Ly, Hồ Hán Thương
Quyển 9: kỷ Hậu Trần, kỷ thuộc Minh
Quyển 10: kỷ Lê Hoàng Triều: Thái Tổ
Quyển 11: Thái Tông, Nhân Tông
Quyển 12: Thánh Tông (thượng)
Quyển 13: Thánh Tông (hạ)
Quyển 14: Hiến Tông, Túc Tông, Uy Mục
Quyển 15: Tương Dực, Đà Vương,
Cung Hoàng, Mạc Đăng Dung, Mạc Đăng Khanh
Quyển 16: Trang Tông, Trung Tông,
Anh Tông, Mạc Đăng Doanh đến Mạc Mậu Hợp
Quyển 17: Thế Tông, Mạc Mậu Hợp
Quyển 18: Kính Tông, Chân Tông, Thần Tông
Quyển 19: Huyền Tông, Gia Tông
19 quyển Bản kỷ lại chia làm 3 phần:
Bản kỷ toàn thư: từ quyền 1 đến quyển 10
Bản kỷ thực lục: từ quyển 11 đến quyển 15
Bản kỷ tục biên: từ quyển 16 đến quyển 19
Bộ Đại Việt sử ký toàn thư với bố
cục như trên đã được hoàn thành, khắc
in và công bố vào năm 1697.
Một vấn đề khoa học được đặt ra
là quá trình biên soạn từ Lê Văn Hưu
đến Lê Hy diễn ra như thế nào, những ai
đã tham gia vào công trình đó, đóng góp
của mỗi người (haymỗi nhóm) ra sao và
để lại dấu ấn gì trong bộ quốc sử cón lại đến ngày nay?
Muốn giải đáp vấn đề trên, chúng
ta hãy lấy bộ Đại Việt sử ký toàn thư đời
Chính Hoà làm cơ sở và ngược dòng thời
gian, nghiên cứu những bộ sử tiền thân
của nó, bắt đầu từ Đại Việt sử ký của Lê Văn Hưu đời Trần. LỜI NHÀ XUẤT BẢN
Năm 1967, Nhà xuất bản Khoa Học xã hội đã
xuất bản bộ Đại Việt sử ký toàn thư gồm 4 tập do
nhà Hán học Cao Huy Giu dịch và Giáo sư Đào
Duy Anh hiệu đính. Đó là một bộ sử lớn, có giá
trị, được biên soạn qua nhiều đời, gắn liền với
tên tuổi của những nhà sử học nổi tiếng ngày
xưa như Lê Văn Hưu thế kỷ XIII, Phan Phu Tiên,
Ngô Sĩ Liên thế kỷ XV, Phạm Công Trứ, Lê Hy thế kỷ XVII.
Năm 1971, bộ sử đó được tái bản lần thứ hai,
có sửa chữa và bổ sung. Sau đó một thời gian,
nhiều bạn đọc yêu thích lịch sử dân tộc, nhiều
nhà sử học, nhiều cán bộ nghiên cứu và giảng
dạy thuộc nhiều ngành, nhiều cơ quan đã yêu
cầu chúng tôi tái bản lần thứ ba bộ sử ấy.
Giữa lúc đó thì Giáo sư sử học Phan Huy Lê,
sau chuyến đi công tác ở Pháp về, cho chúng tôi
biết việc phát hiện ra bản in xưa nhất của bộ Đại
Việt sử ký toàn thư, bản Nội các quan bản, và
vui lòng cho chúng tôi sử dụng bản sao chụp
bản in ấy do Giáo sư đem về nước. Đấy là bản in
theo ván khắc năm Chính Hoà thứ 18, tức năm
1697, còn được lưu giữ tại Thư viện của Hội Á Châu ở Paris.
Năm 1985, theo đề nghị của Ủy ban Khoa
học xã hội Việt Nam, bà C. Rageau, Giám đốc Thư
Viện Trường Viễn Đông bác cổ (EFFO), đã đem
sang tặng Việt Nam bộ vi phim (microfilm) bản in
Nội các quan bản của Đại Việt sử ký toàn thư
đang lưu giữ ở Paris và đồng ý cho Việt Nam
được toàn quyền sử dụng văn bản này.
Chúng tôi đã báo cáo lên Ủy ban Khoa học
xã hội Việt Nam (Viện Khoa học xã hội Việt Nam
hiện nay) và đề nghị cho tổ chức nghiên cứu,
phiên dịch và xuất bản kịp thời bộ Đại Việt sử ký
toàn thư căn cứ trên bản in Nội các quan bản
được in từ ván khắc năm Chính Hoà 18 (1697).
Sau khi đề nghị trên được chấp nhận, một Hội
đồng chỉ đạo đã được thành lập, gồm:
Chủ - Giáo sư Viện sĩ Nguyễn tịch: Khánh Toàn Ủy
- Giáo sư sử học Phan Huy viên: Lê,
- Giám đốc kiêm Tổng biên
tập Nhà xuất bản Khoa học xã hội Phạm Hựu
Sau khi ông Phạm Hựu nghỉ hưu, ông
Nguyễn Đức Diệu giữ chức Giám đốc kiêm Tổng
biên tập Nhà xuất bản Khoa học xãhội đã tham
gia Hội đồng chỉ đạo với cương vị ủy viên thay thế ông Phạm Hựu.
Đại Việt sử ký toàn thư là một bộ sử có giá trị
về nhiều mặt, là một di sản qúy báu của nền văn
hoá dân tộc. Dưới sự chỉ đạo của Hội đồng,
chúng tôi thấy có nhiệm vụ phải cố gắng làm
sao để cho công trình xuất bản này xứng đáng
với vị trí và giá trị của bộ sử. Về mặt phiên dịch,
chúng tôi có tham khảo và kế thừa bản dịch cũ,
nhưng phải dịch lại trực tiếp từ văn bản mới phát
hiện. Chúng tôi cũng mong muốn bản dịch mới
tiếp thu những thành tựu mới về ngôn ngữ tiếng
Việt và dịch thuật chữ Hán trong thời gian gần
đây, vừa tôn trọng ở mức độ cao nhất nội dung
và phong cách của bộ sử đã ra đời cách đây gần
300 năm, vừa làm cho bạn đọc dù không biết chữ
Hán vẫn hiểu đợc nội dung bộ sử đến mức tốt nhất.
Công trình xuất bản Đại Việt sử ký toàn thư gồm 4 tập:
Tập I gồm Lời Nhà xuất bản Khoa học xãhội,
Lời giới thiệu của Giáo sư Viện sĩ Nguyễn Khánh
Toàn, bài Khảo cứu về "Đại Việt sử ký toàn thư:
tác giả - văn bản - tác phẩm" của Giáo sư Phan
Huy Lê và bản dịch phần đầu Đại Việt sử ký toàn
thư gồm Quyển thủ, Ngoại kỷ Q. 1 - 5, Bản kỷ Q
1 - 4, do nhà nghiên cứu Hán Nôm Ngô Đức Thọ
dịch, chú giải, và Giáo sư Hà Văn Tấn hiệu đính.
Tập II gồm phần dịch và chú giải Bản kỷ Q.5
- 13 do nhà nghiên cứu Hán Nôm Hoàng Văn
Lâu dịch, Giáo sư Hà Văn Tấn hiệu đính.
Tập III gồm phần dịch và chú giải Bản kỷ
Q.14 - 19 do nhà nghiên cứu Hán Nôm Hoàng
Văn Lâu dịch, Giáo sư Hà Văn Tấn hiệu đính và
phần Phụ lục với bản dịch Đại Việt sử ký tục
biên Q.20 - 21 của Phạm Công Trứ do nhà nghiên
cứu Hán Nôm Ngô Thế Long thực hiện và Sách
dẫn để tra cứu do Bộ môn phương pháp luận sử
học thuộc Khoa sử Trường Đại học tổng hợp Hà Nội thực hiện.
Tập IV in lại bản chụp nguyên văn chữ Hán
bản in Nội các quan bản bộ Đại Việt sử ký toàn thư.
Tập I đã xuất bản năm 1983, tập II năm 1985,
trong điều kiện ấn loát chưa được tốt lắm. Vì vậy,
theo quyết định của Hội đồng chỉ đạo, năm 1992
chúng tôi in lại tập I, tập II có sửa chữa và in tiếp tập III, IV.
Nhà xuất bản Khoa học xã hội xin trân trọng
và vui mừng giới thiệu với bạn đọc công trình
xuất bản bộ Đại Việt sử ký toàn thư.
Nhân đây, chúng tôi xin chân thành cảm ơn
Hội đồng chỉ đạo do Giáo sư Viện sĩ Nguyễn
Khánh Toàn làm Chủ tịch, cảm ơn sự tin cậy và
cộng tác tích cực của Giáo sư Phan Huy Lê, Giáo
sư Hà Văn Tấn, sự làm việc hết lòng của các nhà
nghiên cứu Hán Nôm Ngô Đức Thọ, Hoàng Văn
Lâu, Ngô Thế Long và các cán bộ biên tập Lê
Văn Quýnh, Nguyễn Duy Chiếm.
Cũng nhân dịp bộ Đại Việt sử ký toàn thư ra
mắt, chúng tôi xin trân trọng cảm ơn Thư viện
Hội Á Châu, Trường Viễn Đông bác cổ, Trường
Đại học Paris VII, Hội Khoa học xã hội của người
Việt Nam tại Pháp và Giáo sư sử học lão thành
Hoàng Xuân Hãn, nhà nghiên cứu Hán Nôm Tạ
Trọng Hiệp, các nhà khoa học người Việt Nam tại
Pháp ở Paris trước đây đã nhiệt tình giúp đỡ
Giáo sư Phan Huy Lê trong việc nghiên cứu và
sao chụp bản Đại Việt sử ký toàn thư ở Pháp,
nay tiếp tục giúp đỡ chúng tôi trong việc chụp
lại và công bố văn bản đó, chúng tôi trân trọng
cảm ơn bà Vân Bùi Mộng Hùng, Giám đốc Nhà
xuất bản Chân Mây Médiapoly đã hết lòng cộng
tác giúp đỡ chúng tôi sao chụp và thu nhỏ, làm
chế bản in Nội các quan bản bộ Đại Việt sử ký
toàn thư để xuất bản tập IV.
Chúng tôi xin trân trọng cảm ơn Ủy ban quốc
gia UNESCO Việt Nam, nhà thơ Cù Huy Cận đã
quan tâm giúp đỡ chúng tôi và đặc biệt trân
trọng cảm ơn ông Tổng Giám đốc UNESCO
(Paris) đã tài trợ cho công trình xuất bản bộ Đại
Việt sử ký toàn thư này, nhằm bảo vệ và phát
huy một di sản quý giá của nền văn hoá truyền
thống của dân tộc Việt Nam. LỜI GIỚI THIỆU Nguyễn Khánh Toàn
Một dân tộc có nền văn hóa lâu
đời bao giờ cũng trọng thị, giữ gìn coi
như thiêng liêng những di tích của nó,
đặc biệt là dấu tích của những sự
nghiệp anh hùng và quang vinh của
ông cha, nòi giống, những gì nhắc lại
những kỳ công của các bậc tiền bối
trong cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do,
vì đời sống ấm no, hạnh phúc của các thế hệ đã qua.
Về phương diện ấy, những cái gọi
là di sản văn hóa, tuy thuộc về quá
khứ của một dĩ vảng không bao giờ trở
lại, nhưng nó vẫn sống bởi vì những
cái chúng ta làm hôm nay, trong đời
sống vật chất cũng như trong đời