Đề cương môn Văn hiến Việt Nam - Trường Đại học Văn Hiến.

CHỦ ĐỀ : VĂN HÓA GIAO TIẾP CỘNG ĐỒNG THÁI LAN
1. Giới thiệu chung về Thái Lan
- Thái Lan được biết đến như "vùng đất tự do", "quê hương của nụ cười",
"đất nước của những chiếc áo cà sa". Tên gọi này đã mô tả một cách sâu
sắc về một tôn giáo lớn mà dân tộc Thái đang tôn thờ
- Diện tích 514,000 km² - Dân số Thái Lan ước lượng hơn 65 triệu người
- Là một quốc gia nằm ở trung tâm Đông Nam Á, có đường biên giới phía
bắc và đông bắc giáp Lào, phía đông nam giáp Campuchia, phía nam giáp
Vịnh Thái Lan và Mã Lai, phía bắc và tây bắc giáp Myanma, phía tây
nam giáp biển Andaman.( Thái chiếm 80%, người Hoa 10%, người Mã
Lai 3%, còn lại là các nhóm thiểu số (Môn, Khmer và dân tộc người vùng cao).
- Văn hóa Thái Lan chịu ảnh hưởng sâu sắc từ tư tưởng đạo Phật - tôn
giáo chính thức ở đất nước này và từ nền sản xuất phụ thuộc vào nguồn
nước. Có thể thấy rõ hai điểm trên qua các ngày lễ hội. Trong văn hóa
ứng xử, người Thái tỏ rõ sự sùng đạo, tôn kính hoàng gia và trọng thứ bậc cũng như tuổi tác.
- Thái Lan là một trong những nước có sản lượng gạo xuất khẩu lớn nhất
thế giới. Điều này được lí giải bởi những nguồn tài nguyên thiên nhiên
phong phú của miền đồng bằng miền Trung Thái Lan, là nơi tập trung sản
xuất nông nghiệp với thiết bị máy móc, công nghệ hiện đại và với nguồn
nhân lực khá dồi dào. Gạo Thái Lan nổi tiếng với chất lượng cao và được
nhiều nước trên thế giới biết đến và tiêu thụ. Điều này nói lên rằng, nền
sản xuất nông nghiệp, cụ thể là sản xuất gạo cuả Thái Lan cũng đã đóng
góp một phần không nhỏ vào sự quảng bá hình ảnh về đất nước đó.
2. Sự ảnh hưởng của địa lý và văn hóa đến giao tiếp kinh doanh
2.1 Sự giao thoa giữa địa lí và văn hóa
Do cơ cấu của địa lý, Thái Lan tiếp giáp với nhiều quốc gia nên nền văn
hóa Thái ít nhiều chịu ảnh hưởng từ các quốc gia tiếp giáp, cụ thể là Ấn
Độ và Trung Quốc cũng như những nước láng giềng ở Đông Nam Á.
Theo sử sách Thái Lan có ghi lại, người Thái xuất xứ từ vùng núi An-Tai,
đông bắc tỉnh Tứ Xuyên. Do ảnh hưởng của tư tưởng Phật Giáo bắt
nguồn từ Trung Quốc nên phong cách trong quan hệ kinh doanh ở Thái
Lan cũng chịu ảnh hưởng nhiều của lối kinh doanh ở Trung Quốc. Không
nghi lễ như ở Nhật Bản, hay Hàn quốc..mà cũng không khách sáo như
các nước phương Tây. Quan hệ giao tiếp kinh doanh được thiết lập chủ
yếu dựa trên nền tảng quan hệ cá nhân, xã hội, gia đình hay bạn bè.
Người Thái sẽ trở nên dễ lĩnh hội hơn và khách quan hơn nếu như bạn tới
một cơ quan nào đó mà có sự giới thiệu hay thư của một quan chức chính
phủ hay của giới kinh doanh có tiếng tăm. Người Thái rất tin tưởng lẫn
nhau và thường kinh doanh theo hội, theo phường. Thái Lan có chung
đường biên giới với Myanmar nơi mà luôn có quân nổi dậy, dân tị nạn và
thuốc phiện. Điều này tạo nên ảnh hưởng xấu đến quá trình phát triển của
đất nước hay sự giao tiếp về những vấn đề xung quanh đường biên giới giữa hai quốc gia. Ví dụ:
+ Ảnh hưởng từ Trung Quốc : Thời gian trở thành yếu tố cần thiết, tính
đúng giờ được xem là tối quan trọng. Rất hiếm khi giao dịch với những
người họ không biết hoặc họ không tin tưởng.
+ Giữ cho mắt bạn luôn tiếp xúc với mắt đối tác, sự né tránh nhìn vào mắt
đối phương thì được nghĩ như là sự không thành thật.
+ Miền Trung: người dân thích ăn các loại cơm gạo tẻ thơm. Đồ ăn Thái
–Trung Quốc phổ biến ở các thành phố như Bangkok, đặc biệt là các món mì .
Hình 2.1 Hình ảnh món ăn khá phổ biến -Tom Yum
+ Miền Bắc: Ẩm thực miền Bắc hầu như mang đậm phong cách Myanma.
Món ăn miền Bắc được nấu theo hương vị riêng, bữa ăn thông thường
gồm có xôi, nhiều loại nước chấm khác
Hình 2.1 Hình ảnh món Hor Mok
+ Miền Đông Bắc: Nhiều món ăn của miền Đông Bắc thể hiện những ảnh
hưởng của nước láng giềng Lào. Xôi là món ăn chính, thường ăn cùng
với thịt, tiết lợn, nộm đu đủ, cá nướng, gà nướng
+ Miền Nam: Ẩm thực miền Nam là sự kết hợp ảnh hưởng của các nước
như Ấn Độ hay Inđônêxia như món kaeng matsaman, món cà ri mang
phong cách Ấn Độ nấu cùng bạch đậu khấu, đinh hương, quế và những
xiên thịt nướng với nước xốt đậu phộng cay bắt nguồn từ Inđônêxia. Món
ăn miền Nam có xu hướng cay nóng hơn nhiều so với món ăn ở các vùng khác của Thái Lan.
+ Văn hoá Thái lan đánh giá cao tính kiên nhẫn, lòng kính trọng với địa
vị, thân thế (tuổi tác, danh vọng) và không giữ thể diện. Đây là những yếu
tố quan trọng trong quan hệ kinh doanh ở Thái lan. Người Thái rất tự hào
về đất nước mình và kính trọng truyền thống dân tộc.
2.2 Các nét văn hóa của Thái Lan ảnh hưởng đến giao tiếp kinh doanh 2.2.1 Ngôn ngữ
Ngôn ngữ là một phần của văn hóa ở bất kì nước nào. Mỗi ngôn nhữ
mang đặc điểm riêng biệt với những ngôn ngữ khác. Tiếng Thái là sự kết
hợp giữa thanh điệu, qui tắc chính tả phức tạp, tạo liên hệ và sự phân biệt
trong hệ thống thanh điệu khiến tiếng Thái trở nên khó học với những
người chưa từng sử dụng ngôn ngữ có liên quan. Sự đa dạng và phức tạp
của tiếng Thái trong cách nói và viết đã tạo ra một bức tường vô hình cho
quá trình giao tiếp hội nhập.
Ví dụ, tên địa danh luôn luôn được viết dưới dạng phiên âm (cho người
ngoại quốc) và tiếng địa phương. Điều này vô hình đã tạo sự thúc đẩy cho
việc sử dụng ngôn ngữ phiên âm nhiều hơn khi đất nước có sự đầu tư từ
nước ngòai, có nghĩa là tiếng Thái địa phương sẽ mất dần đi vị thế của nó
và cách giao tiếp của người dân sẽ dần dần thay đổi.
2.2.2 Sự tôn kính đối với Hoàng Gia
Hoàng gia là nền tảng trong văn hóa Thái Lan, những người trong hoàng
gia luôn được người dân Thái Lan kính trọng nhất. Sẽ là một sai lần lớn
nếu bạn có những nhận xét xấu về đức Vua hay bất kì ai trong hoàng tộc,
dù chỉ là đùa. Một trong những phong tục khác của Thái là phải đứng khi
hát bài “hoàng ca” ở các sự kiện thể thao, phim ảnh hay các sự kiện công khai khác.
2.2.3 Cách chào của người Thái Lan
Thái Lan là một đất nước xinh đẹp có nền văn hóa giàu có với rất nhiều
truyền thống lâu đời, thú vị và một xã hội luôn đặt sự tôn trọng Phật giáo
lên hàng đầu. Chào, cảm ơn hay tạm biệt ai đó là nét văn hoá độc đáo của
Thái Lan. Đây là một động tác chắp tay lại, giống như khi cầu nguyện,
đưa lên ngực hoặc đầu và cúi đầu chào.
Để thực hiện một kiểu chào Wai, bạn phải chắp hai tay trước ngực và gập
nhẹ người cúi chào, hai tay càng đưa lên cao càng thể hiện sự tôn kính
của bạn. Hành động chắp tay theo hình dạng búp sen được xem là biểu
tượng cho sự tôn trọng vì tại Thái Lan, hoa sen được coi loài hoa thể hiện
sự tôn kính. Đi kèm với việc chắp tay đó là hành động ép sát hai tay vào
lồng ngực, thể hiện cái chào đó xuất phát từ tấm lòng, từ cái tâm của
người chào. Đặc biệt, khi chào, mắt bạn phải chùn xuống tránh nhìn
thẳng vào mắt đối phương vì như thế sẽ bị đánh giá là không tôn trọng,
không được đẹp trong mắt người Thái. Nếu bạn muốn chào một người nữ
thì nói là “sawadee kha”, còn chào một người nam thì nói là “sawadee
khab”. Trong tiếng Thái Lan, câu “sawadee” có nghĩa là “xin cho điều tốt
đep / tốt lành đối với bạn”. Thái độ chào của người Thái lan hết sức
nghiêm túc, không ẩn chứa những dâu hiệu thể hiện sự khinh bỉ hay coi thường đối phương.
2.2.4 Văn hóa trong giao tiếp kinh doanh
+ Kinh doanh dựa vào sự tín nhiệm.
+Trong quá trình đàm phán, sự khiêm tốn và sự kiên nhẫn là chìa khóa của thành công.
+ Giữ cho mắt bạn luôn tiếp xúc với mắt đối tác: sự né tránh nhìn vào mắt
đối phương thì được nghĩ như là sự không thành thật. + Tính đúng giờ.
+ Người Thái không bao giờ “tự” dồn mình vào chân tường bởi những tín
điều cực đoan, bất di bất dịch.
+ Đặc tính tuân thủ tôn ti trật tự của người Thái khá kiên định.
+ Người Thái thường tránh đối đầu bằng mọi giá.
+ Trong một buổi họp thương lượng làm ăn, nếu một đối tác Thái bắt đầu
mỉm cười mà không có lý do rõ ràng, bạn hãy mau đổi đề tài đi.
2.3 Một số vấn đề cần lưu ý khi giao tiếp với người Thái Lan
Tư tưởng Phật Giáo cũng được hình thành ở các nếp sống của người
Thái, các thói quen trong sinh hoạt và các điều được coi là cấm kị: Người
Thái chỉ dùng ngón tay chỉ vào vật không có sự sống. Họ dùng tay phải
để đưa đồ vật cho người khác vì theo họ tay trái dùng để kỳ rửa thân thể.
Theo quan niệm của người Thái, chân bao giờ cũng bẩn còn đầu thì bao
giờ cũng sạch. Vì vậy, không nên xoa đầu người Thái (ngay cả xoa đầu
trẻ em) vì đối với họ đầu là nơi thiêng liêng.
Không được dùng chân để chỉ vật gì hay chạm vào thân thể người khác vì
điều này bị xem là thô lỗ. Khi ngồi tréo chân nhất thiết không được để
chân hướng về phía ai đó, đặc biệt là tượng Phật hay ảnh Vua và không
được để chân lên bàn.
Phụ nữ Thái rất kín đáo. Vì vậy, đừng chạm vào người họ khi không
được phép và không nhìn vào phụ nữ quá 2 giây vì như thế người Thái sẽ cho là bạn khiếm nhã.
Theo tập quán, trước khi bước vào nhà người Thái bạn phải cởi giày.
Khi người Thái hỏi bạn biết gì về nước của họ thì đừng bao giờ nói “tôi
biết Patpong, hay Pattaya”. Nên chọn những địa điểm hay thông tin khác
thú vị hơn để làm nội dung câu đối thoại. Vì nói đến patong là nói đến
khu ăn chơi trụy lạc, mại dâm, gái điếm và Pattaya là một nơi sang trọng
cao cấp, dành cho giới thượng lưu. Mặc dù tiền tip không phải bắt buộc
cũng không phải thông dụng lắm nhưng những người phục vụ bạn sẽ rất
vui và tôn trọng bạn nếu bạn thưởng cho họ một ít tiền nào đó trước lúc chia tay.
Tránh chụp ảnh ở những nơi không cho phép.
Không bắt tay với phụ nữ nếu như họ không chìa tay ra trước. 3. Kết luận
Qua bài chúng ta có những điểm quan trọng cần nhớ đến đất nước Thái
Lan là: Đạo Phật có thể nói là linh hồn của Thái Lan, họ có tấm lòng từ
bi, rộng lượng, thân thiện và mang tính cộng đồng cao. Tuy nhiên, người
dân Thái còn là những người rất kính trọng truyền thống dân tộc, tự hào
về đất nước. Vì vậy, trong giao tiếp, đặc biệt là giao tiếp kinh doanh,
không nên chạm tới những điều tối kị của họ. Trong quan hệ kinh doanh,
người Thái đánh giá cao tính kiên nhẫn và lòng kính trọng đối với người
lớn tuổi, cấp trên. Điều đó đã ăn sâu, bén rễ vào văn hóa Thái Lan và môi
trường xã hội. Người Thái không thích gây tổn hại tới nhau, mất bình
tĩnh, làm mất thể diện và lòng kính trọng. Hành trình khám phá đất nước
chùa vàng Thái Lan đã cho chúng ta hiểu thêm về các nét văn hóa truyền
thống đặc trưng, cũng như các phép tắc để có cách ứng xử phù hợp, tránh
những hiểu lầm đáng tiếc vì sự khác biệt về văn hóa, đạt được hiệu quả trong giao tiếp.