Đề cương ôn tập giữa học kì 1 môn Ngữ văn 10 sách Kết nối tri thức với cuộc sống

Đề cương ôn tập giữa kì 1 Văn 10 Kết nối tri thức năm 2023 - 2024 là tài liệu rất hay dành cho các bạn học sinh lớp 10 tham khảo. Tài liệu bao gồm phạm vi kiến thức ôn thi giữa kì 1 các dạng đề minh họa có đáp án và tự luyện.

ĐỀ CƯƠNG ÔN TP GIỮA KÌ 1 MÔN NGỮ VĂN 10 NĂM 2023 - 2024
SÁCH KNTTVCS
I. Nội dung ôn tập giữa kì 1 Văn 10
1. Truyn ngn
Nhn biết:
Nhn biết được phong cách ngôn ngữ, phương thc biểu đạt.
Nhn biết đưc đ tài, chi tiết tiêu biểu trong văn bản.
Nhn biết được ngôi kể, đặc đim ca li k trong truyn; s thay đi ngôi kể
trong một văn bản.
Nhn biết đưc tình hung, ct truyn, không gian, thời gian trong truyn ngn.
Xác định được h thng nhân vật, kết cấu, các thủ pháp nghệ thut…
Thông hiu:
Tóm tt đưc ct truyn.
Nêu đưc ch đề, thông điệp mà văn bản mun gi đến người đọc.
Hiểu và nêu được tình cảm, cảm xúc, thái độ ca ngưi k chuyện thông qua ngôn
ng, giọng điệu k và cách kể.
Nêu đưc tác dng ca vic thay đi ngưi k chuyện (người k chuyện ngôi thứ
nht và ngưi k chuyện ngôi thứ ba) trong mt truyn k.
Phân tích được tính cách nhân vt th hin qua c chỉ, hành động, li thoi; qua li
ca ngưi k chuyện và/ hoặc li của các nhân vật khác.
Vn dng:
Th hiện được thái độ đồng tình/ không đồng tình/ đồng tình một phn vi nhng
vấn đề đặt ra trong tác phẩm.
Nêu đưc nhng tri nghim trong cuc sống giúp bản thân hiểu thêm về nhân vật,
s vic trong tác phm.
2. Thơ
Nhn biết:
Nhn biết đưc th thơ, từ ng, vn, nhịp, các biện pháp tu từ trong bài thơ.
Nhn biết được phong cách ngôn ngữ, phương thc biểu đạt.
Nhn bit đưc b cc, những hình ảnh tiu biểu, các yếu t t sự, miêu tả đưc s
dụng trong bài thơ.
Thông hiu:
Hiểu và lí giải được tình cảm, cảm xúc của nhân vật tr tình đưc th hiện qua ngôn ngữ
văn bản.
Hiểu được nội dung chính của văn bản.
Rút ra được ch đề, thông điệp mà văn bản mun gi đến người đọc.
Hiểu được giá trị biểu đạt ca t ngữ, hình ảnh, vn, nhp, biện pháp tu từ…
3. Viết bài văn nghị lun v tác phẩm truyện/ thơ.
Viết đưc mt văn bn ngh lun v một tác phm truyện/ thơ.
Lưu ý:
Mc đ đánh giá: chia làm 3 mức đ theo yêu cầu v KTĐG của CT Ng văn 2018
(biết, hiu, vn dng)
Các chuẩn / tiêu chí kim tra và đánh giá hoạt động đọc hiểu: căn cứ vào yêu cầu
cần đạt ca đc hiểu thơ trong CT Ngữ văn 2018 và SGK Ngữ văn 10 – B Kết ni
tri thc vi cuc sng (Bài 2).
Các tiêu chí kiểm tra và đánh giá hot động phân tích cm nhận tác phẩm truyn
căn c vào yêu cầu cần đạt ca hoạt động viết trong CT Ng văn 2018 và SGK
Ng văn 10 – B Kết ni tri thc vi cuc sống (Bài 1).
II. Minh họa đề thi gia học kì 1 Ngữ văn 10
I. ĐC HIỂU (6.0 đim)
Đọc văn bn:
S TRUNG THC CỦA TRÍ THỨC
Theo nghĩa truyền thng, k sĩ là một người có học. Có học nên biết l phải trái để “tu
thân, t gia, tr quốc, bình thiên hạ”. Cái dũng của h không phải cái dũng chém tướng
đoạt thành mà là hệ qu của cái trí, nhằm làm sáng tỏ đạo thánh hiền. Đó là một công
vic khó khăn, thậm chí nguy hiểm.
Không phải lúc nào cũng có một Chu Văn An trưc s lộng hành của đám sủng thần, dám
dâng thất trm s sau khi bị khước từ, kiên quyết t quan v dy hc.
Không phải lúc nào cũng có anh em thái sử Bá thời Xuân Thu. Thôi Trữ sau khi giết vua
T, ra lệnh cho thái sử Bá phải ghi vào sử: “Tề Trang Công bị bo bệnh mà chết”. Bá ghi:
“Năm t Hi, tháng Năm, Thôi Tr giết vua”. Thôi Trữ ni giận, lôi Bá ra chém. Bá có
ba người em. Hai người noi gương anh đu b chém. Người em út vẫn điềm nhiên viết:
“Năm t Hi, tháng Năm, Thôi Tr giết vua”. Trữ quát: “Ba anh ngươi đều đã bị chém,
ngươi không sợ sao?” Người này nói: “Vic của quan thái sử ghi lại s tht, nếu xuyên
tc thà b chết chém còn hơn”.
Nhưng không hiểu sao tôi vẫn không thích từ “k sĩ” lm. Có l do màu sắc hơi “hoài
c” của nó chăng? Đạo thánh hiền qu là cao quý và đáng trân trọng nhưng nó là mt
cái gì đã có. K sĩ thời nay chính là những trí thức do tính rng m ca t này. Nhất là
vào thi đi nn kinh tế tri thức phát triển vi s bùng nổ ca khoa hc, đc biệt ngành
tin học. Người trí thức không những tôn trọng thánh hiền mà còn là kẻ dám mày mò vào
cõi không biết, đu tranh vi những đnh kiến ca hin ti đ phát hin nhng s tht cho
tương lai.
Mt nước đang phát triển như nước ta cần nhanh chóng đào tạo một đội ngũ trí thc
đông đảo để khi tt hu. Mun vậy chúng ta phi lập cho được mt môi trường lành
mạnh trên nền tng s trung thực trí thức. Ít lâu nay báo chí nói nhiều đến nn bng gi.
Đó là mt hiện tượng xã hội nghiêm trọng, cn phi loi bỏ. Nhưng theo tôi, nó không
nghiêm trọng bng hi chứng “bằng thật, ngưi giả” vì hội chứng này có nguy cơ gây sự
ln ln trong h giá tr và làm ô nhiễm môi trường đạo đức mt xã hi trung thc, trong
đó thật/ gi phải được phân định rạch ròi và minh bạch. Chúng ta thường nói nhiều đến
tài năng và trí thức. Nhưng tài năng và trí thức ch có th phát triển lâu dài và bền vng
trên nn tng một xã hi trung thc.
(Trích từ Đối thoi với đời & thơ, Lê Đt, NXB Tr, 2008, tr.14-15)
La chọn đáp án đúng:
Câu 1. Văn bản trên thuộc phong cách ngôn ng gì?
A. Phong cách ngôn ng sinh hot.
B. Phong cách ngôn ng chính lun.
C. Phong cách ngôn ng ngh thut.
D. Phong cách ngôn ng báo chí.
Câu 2. Phương thức biểu đạt chính của văn bản là
A. ngh lun.
B. t s.
C. miêu tả.
D. biu cm.
Câu 3. Câu chuyện Chu Văn An và anh em thái sử Bá được dẫn trong văn bản thuc thao
tác lp luận gì?
A. Giải thích.
B. Chng minh.
C. Bình lun.
D. Bác b.
Câu 4. Ý nào nói không đúng về tác dụng ca vic dn lại câu chuyện Chu Văn An và
anh em thái s Bá trong văn bn?
A. Làm sáng t cái dũng khí của k sĩ thi xưa.
B. Làm sáng tỏ cái dũng khí bất chp nguy him ca k sĩ.
C. Làm sáng tỏ cái nguy hiểm đ cnh báo kẻ sĩ nên tránh.
D. Làm sáng t phm cht trung thc ca k sĩ.
Câu 5. Hi chứng “bằng tht, ngưi gi” được tác gi đề cập trong văn bản được hiu là
A. người dùng bằng gi nhưng tỏ ra như dùng bng tht.
B. người dùng bằng thật nhưng sống gi di.
C. người dùng bằng thật nhưng trình độ kém ci, không tương xng vi bng cp.
D. người dùng bằng gi nhưng có trình độ cao, không tương xứng vi bng cp.
Câu 6. Mc đích ca vic so sánh k sĩ ngày xưa và trí thức ngày nay là gì?
A. Làm ni bật cái dũng khí của k sĩ xưa khi bảo v đạo thánh hiền.
B. Khẳng định trí thức xưa và nay đu phi đi mt vi nguy him.
C. Nhn mạnh điểm mi của trí thức ngày nay so vi k sĩ ngày xưa.
D. Khẳng định k sĩ ngày xưa dám chết vì đấu tranh cho s tht.
Câu 7. Ý nào khái quát nội dung chính của văn bn?
A. Bàn v phẩm cách trung thực của trí thức và xây dựng xã hội trung thc đ tài năng, trí
thc phát trin bn vng.
B. Bàn về nhng k dám đấu tranh để bo v s tht và s cn thiết phi xây dng mt
xã hội trung thc.
C. Bàn về vai trò của đạo thánh hiền và sự cn thiết phi hc tp nhng tấm gương dám
chết bi đạo thánh hin.
D. Bàn v s mnh của trí thức ngày nay: phi biết đu tranh vi những định kiến ca
hin ti đ phát hiện nhng s tht cho tương lai.
Tr lời câu hỏi/ thc hiện yêu cầu:
Câu 8. Vì sao tài năng chỉ có th phát triển lâu dài và bền vững trên nn tng mt xã hi
trung thc?
Câu 9. Anh/ Ch nêu hai biểu hin c th v phm cht trung thc cn có của người trí
thc.
Câu 10. Anh/ Ch rút ra được thông điệp tích cực gì sau khi đọc văn bản?
II. VIẾT (4.0 điểm)
Đọc truyn ngn:
CA CP CỨU THÀNH CÔNG
Ngày 31 tháng 12 năm 1989.
Đêm khuya. Trong một phòng bệnh ti mt bnh vin.
Giám đc Chu của Xưng sn xuất cán nguội đứng ngồi không yên, cứ chc chc lại đưa
tay lên nhìn đng hồ, lòng ông như lửa đốt dõi theo một bệnh nhân đang nằm hôn mê trên
giường bnh.
Nửa tháng trước, thành phố có thông báo sau Tết s t chc Hi ngh giao lưu kinh
nghiệm dây chuyền sn xuất an toàn, biểu dương các đơn vị tiên tiến. Xưởng sn xut cán
ngui của ông Chu đưc ch định có bài phát biu quan trng trong cuc hp y.
Giám đc Chu lp tc cho gi nhng nhân viên ưu tú lên, trực tiếp giao nhim v son
thảo bài phát biểu và giám sát rất cn thn. Mi người đã làm việc rt n lực và qua
i ngày mười đêm, cuối cùng h đã thảo xong được một bài phát biểu c chục ngàn
chữ. Trong bài phát biu gii thiu rt t m v tư tưởng ch đạo cơ bn của xưởng sn
xut, đó là: Trong năm, xưởng không để xy ra v tai nạn lao động nghiêm trọng nào.
Ngoài ra, bài phát biểu còn đề cập đến nhng kinh nghim đ đảm bảo an toàn lao động.
Giám đc Chu s đích thân đọc bài phát biểu này tại hi ngh.
Vy mà, trong gi phút hết sc quan trng y, ng sn xut của ông lại xy ra s c
nghiêm trọng v an toàn lao động đến vy!
Bệnh nhân vẫn chìm trong tình trạng hôn mê. Các bác sĩ đã tiến hành truyền máu, tiêm,
tiếp o-xi... Nhưng, tt c dường như đều không chút tác dng!
Giám đc Chu khn cầu bác sĩ: “Bác sĩ à, mong ông hãy nghĩ trăm phương ngàn kế giúp
tôi, làm sao đ kéo được s sng cho bệnh nhân này, chỉ cần ông ấy không chết trong
năm nay là được. Nếu được như vậy, xưởng chúng tôi sẽ gi mt vạn đồng để cảm ơn
bnh viện”.
Trên giường bnh, bnh nhân vẫn nhc nhn từng đợt th thoi thóp. Xung quanh, mưi
my bác sĩ và y tá vẫn túc trực.
Thi gian trôi đi từng giây chậm chp. Bầu không khí trong phòng bệnh vô cùng căng
thng.
Và… bệnh nhân đã trút hơi thở cuối cùng. Tiếng khóc của người thân nức n, vng vt
trong đêm ti.
Giám đốc Chu và các bác sĩ, mọi người không hẹn mà cùng giơ tay lên nhìn đồng h. Kim
đồng h lúc đó chỉ đúng 0 giờ 1 phút.
“Tt ri, tốt quá rồi!”, Giám đốc Chu vô cùng xúc động, ra bt tay tng v bác sĩ: “Cảm
ơn các bác sĩ, cảm ơn các bác sĩ nhiều lm!”
(Phàn Phát Giá, trích t Truyn ngn Trung Quc hiện đại, nhiều tác gi, NXB HNV,
2003, tr.49-50)
Thc hiện yêu cầu:
Nhan đ phản ánh khía cạnh nội dung nào của tác phm? Anh/ Ch tr li câu hi bng
cách viết bài văn ngh lun (khong 500 ch).
III. Đáp án đ minh ha giữa kì 1 Ngữ văn 10
Phn
Câu
Ni dung
Đim
I
ĐỌC HIU
6,0
1
B
0,5
2
A
0,5
3
B
0,5
4
C
0,5
5
C
0,5
6
C
0,5
7
A
0,5
8
Tài năng ch có th phát triển lâu dài và bn vng trên nền tng mt
xã hội trung thc, vì:
Xã hi trung thc mới tôn trọng/ tôn vinh thực lc, những giá trị
thc.
ng dn chm:
- Hc sinh tr lời tương đương như đáp án: 0,5 đim.
- Hc sinh tr lời có nội dung phù hợp nhưng diễn đạt chưa tt: 0,25
điểm.
- Hc sinh tr lời không thuyết phc hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
* Lưu ý: Học sinh có th tr lời khác đáp án nhưng thuyết phc, din
đạt nhiều cách miễn hợp lý là chấp nhận được.
0,5
9
Gi ý hai biu hin c th v phm cht trung thc cần có của người
trí thc:
- Nói đúng s tht.
- Sẵn sàng tố cáo cái sai để bo v l phi.
ng dn chm:
- Hc sinh tr lời tương đương như đáp án: 1,0 đim.
- Hc sinh tr lời đúng 1 ý: 0,5 điểm.
1.0
- Hc sinh tr lời có nội dung phù hợp nhưng diễn đạt chưa tt: 0,25
điểm.
- Hc sinh tr lời không thuyết phc hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
* Lưu ý: Học sinh có th tr lời khác đáp án nhưng thuyết phc, din
đạt nhiều cách miễn hợp lý là chấp nhận được.
10
Gợi ý thông điệp tích cc rút ra t văn bản:
- Mi ngưi (đc biệt là trí thức) biết sng trung thực thì góp phần
xây dựng xã hội văn minh.
- Sng trung thc s tạo được nim tin, s ngưỡng m.
ng dn chm:
- Hc sinh tr lời tương đương 01 ý như đáp án: 1,0 điểm.
- Hc sinh tr lời có nội dung phù hợp nhưng diễn đạt chưa tt: 0,25
0,75 điểm.
- Hc sinh tr lời không thuyết phc hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
* Lưu ý: Học sinh có th tr lời khác đáp án nhưng thuyết phc, din
đạt nhiều cách miễn hợp lý là chấp nhận được.
1.0
II
VIT
4,0
a. Đảm bo cấu trúc bài nghị lun
M bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai đưc vấn đề, kết bài khái
quát được vấn đề
0,25
b. Xác định đúng vấn đề cn ngh lun:
0,25
Mi quan h giữa nhan đề và khía cạnh ni dung ca truyn Ca cp
cứu thành công.
ng dn chm:
- Học sinh xác định đúng vấn đề cn ngh lun: 0,25 điểm.
- Học sinh xác định chưa đúng vấn đề cn ngh luận: 0,0 điểm.
c. Trin khai vấn đ ngh luận thành các luận đim
Hc sinh có th trin khai theo nhiều cách, nhưng cn vn dng tt
các thao tác lp lun, kết hp cht ch gia lí l và dẫn chứng. Dưi
đây là một vài gợi ý cần hướng ti:
2.0
- Ca cp cứu không thành công trong việc cứu người, mà thành công
trong vic cứu căn bệnh thành tích. Nhan đề giu nhại sâu cay bệnh
thành tích, thói dối trá, nhẫn tâm.
- Nhan đ Ca cp cu thành công va gi m cách hiu vừa hàm
cha thái đ đánh giá.
ng dn chm:
- Phân tích đy đủ, sâu sắc: 2,0 đim.
- Phân tích chưa đy đ hoặc chưa sâu: 1,0 đim 1,75 điểm.
- Phân tích chung chung, sơ sài: 0,25 đim 0,75 điểm. .
- Đánh giá chung:
+ Nhan đề phù hợp, khó thay thế; góp phần làm nên giá tr, sc dn
ca truyn.
+ Tài năng nghệ thuật và lòng nhân đạo của tác giả.
0,5
ng dn chm:
- Trình bày đưc 2 ý: 0,5 đim.
- Trình bày đưc 1 ý; 0,25 đim.
d. Chính tả, ng pháp
Đảm bo chuẩn chính tả, ng pháp Tiếng Vit.
ng dn chấm: Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều li
chính t, ng pháp.
0,5
e. Sáng to: Th hiện suy nghĩ sâu sắc v vấn đề ngh lun; có cách
diễn đạt mi m.
0,5
I + II
10
ĐỀ S 2
I. ĐC HIỂU (6.0 đim)
Đọc văn bn sau:
GIẾT CON SƯ TỬ -
Thu y -mê có mt con sư t to ln hung d gấp mười lần con sư tử Xi--rông.
B nó chính là tên Đi khng l Ty-phông, đã có ln quật ngã Dớt. M nó là Ê-chit-na,
mt con qu cái nửa người na rắn. Các anh em sư tử cũng đều là nhng loi ghê gm c.
N thần Hê-ra đã nuôi con sư tử này và đem thả vào vùng Nê-mê. Ác thú sống trong mt
cái hang có hai li: mt li ra, mt lối vào. Ngày ngày nó xuống đồng c bắt gia súc, phá
hoại mùa màng của nhân dân. Sư tử -mê còn khác sư tử Xi--rông ở ch không cung
tên, gươm dao nào đâm thủng, bn thủng da nó đưc. Hê-ra-clet làm thế nào để tr đưc
con quái vật này? Các vị thần luôn luôn theo dõi giúp đ người anh hùng. Thần A--
lông cho chàng mt cây cung và một ống tên. Thần Héc-mes cho chàng một thanh gươm
dài và cong. Thần Hê-phai-tôx rèn cho chàng mt b áo giáp vàng. Còn nữ thn A-then-
na ban cho chàng mt b quần áo do tự tay nàng dệt ly vải may thành áo, thành quần rt
đẹp. Đây là cây chùy gỗ t tay chàng làm lấy trưc khi đi dit tr ác thú ở Xi--rông. Hi
ấy chàng tìm thấy một cây gỗ to và quý trong mt khu rừng già. Cây gỗ rắn như st,
chắc như đồng khiến chàng nghĩ tới có thể s dụng nó làm một th vũ khí. Chàng bèn đốn
cây cht hết cành lá, ch lấy đoạn gc đ đẽo thành chùy. Chính với cây chùy này mà
chàng h th được con sư tử Xi--rông
Nhưng lần giao đấu này với sư tử -mê không dễ dàng như lần trưc. Hê-ra-clet phi
tìm đến tn hang ca con vật. Chàng rình mò, xem xét thói quen, tính nết của nó rồi
nghĩ kế dit trừ. Sư t - trong một cái hang có hai cửa, vì thế không dễ đón đánh
được nó. Hê-ra-clet thy tt nhất là phải lp kín đi một ca, buộc nó phải v theo mt con
đường nht định. Và chàng mai phục ngay trước ca hang. Ch cho con vt ra khi hang,
chàng giương cung bn. Những mũi tên của chàng lao vút đi trúng liên tiếp vào thân con
ác thú nhưng bt nảy ra và quằn đi như bắn vào vách đá. Không còn cách gì khác là phải
lao vào con ác thú giao chiến với nó bằng gươm, bằng chùy. Nhưng đến gần nó thì thật là
nguy hiểm. Hê-ra-clet thn trng trong từng đòn đánh con vật, vì chỉ sơ hở mt chút t
người anh hùng s biến thành bữa ăn ngon miệng cho sư tử. La cho ác thú vồ ht, chàng
vung gươm bổ một nhát trời giáng xuống đầu nó. Nhưng ghê gớm làm sao, thanh gươm
bt nẩy như khi ta chém dao xuống đá. Da con vật chng h xây xát. -ra-clet dùng chùy.
Chàng hy vọng nện liên tiếp vào đầu nó thì nó sẽ không thể còn sức mà giao đu vi
chàng. Nhưng chàng không th o nện liên tiếp vào đầu con vật. Chàng còn phải tránh
những đòn ác hiểm của nó như quật đuôi, vả trái, tát phi, nhy bổ, lao húc... Bây gi thì
ch còn cách vt nhau vi nó. Hê-ra-clet li dng một đòn tấn công ht ca ác thú, nhy
pht lên lưng, cỡi trên mình nó, hai chân quặp lấy thân còn hai tay vươn ra bóp cổ, ấn đầu
nó xuống đất. Con sư tử không còn cách gì đối phó li được. Hai chân sau của nó ra sức
đạp mnh xuống đất đ ht ngưi ngi trên lưng nó xuống, nhưng vô ích. Còn hai chân
trưc ca nó ch biết cào cào trên mt đất. Trong khi đó thì đôi bàn tay ca Hê-ra-clet,
như đôi kìm sắt thít cht ly c hng nó, khiến nó ngạt th phải há hốc mồm ra và hộc
hc lên từng cơn. Chẳng bao lâu thì con thú yếu dn, cuối cùng chỉ n là một cái xác.
Thế là Hê-ra-clet vượt qua được mt th thách, lập được mt chiến công k diệu. Chàng
mun lt ly b da sư tử làm áo giáp, dùng đu sư tử làm mũ đội. Nhưng chẳng dao nào
rch được trên da con vt. Hê-ra-clet lấy luôn móng sắc con vật thay dao. Và chàng mặc
b áo ca chiến công ấy, đội chiếc mũ của vinh quang y, tr v Mi-xen báo công với nhà
vua Ơ-rit-xtê. Với b áo bằng da sư tử -mê, từ nay tr đi Hê-ra-clet tr thành vô địch,
không vũ khí nào có th làm chàng đt thịt rách da. […]
Để ghi nh chiến công của người anh hùng Hê-ra-clet, nhân dân Hy Lạp sau này cứ hai
năm một ln t chc Hi Nê- thung lũng Nê-mê thuc đt Ác--lit. Hi m vào
gia mùa hè thường kéo dài độ ba đến bốn ngày để t lòng thành kính và biết ơn đối vi
thn Dớt. Sau cái nghi lễ tôn giáo là đến các trò thi đấu th dc th thao. Trong thi gian
m hội, các thành bang Hy Lạp tm thời hòa hoãn các cuộc xung đột, các mối him khích
để vui chơi.
(Trích Mưi hai k công của Hê-ra-clet, Thn thoi Hy Lp, Nguyễn Văn Khỏa, NXB
Văn hc, 2014, tr.386-389)
La chọn đáp án đúng:
1. S kiện chính được k trong văn bản trên là gì?
A. Hê-ra-clet giết con sư tử Xi--rông.
B. Hê-ra-clet giết con sư tử -mê.
C. Hê-ra-clet nhận vũ khí từ các v thn.
D. Hê-ra-clet được các thần giao s mệnh giúp loài ngưi.
2. Ai là người nuôi con sư tử -mê?
A. Thn Dt.
B. Thn A--lông.
C. Thần Héc-mes.
D. N thần Hê-ra.
3. Con sư tử -mê thường gây họa gì cho con ngưi?
A. Gây ra lũ lt, mất mùa.
B. Bắt dân xứ -mê phải hàng năm phi hiến tế người.
C. Bắt gia súc, phá hoi mùa màng.
D. Gây thm ha động đất, sóng thn.
4. Hê-ra-clet h được con sư tử - bẳng cách nào?
A. Dùng vũ khí của các vị thn ban cho.
B. Nh vào sự giúp sức ca các v thn.
C. Dùng cây chùy mà chàng t làm.
D. Dùng chính đôi bàn tay của mình.
5. Chi tiết Hê-ra-clet lấp kín một ca hang của con sư tử -mê cho thấy chàng là con
người như thế nào?
A. Thông minh.
B. Dũng cm
C. Kiên quyết
D. Tài hoa.
6. Hình tượng sư tử -mê có ý nghĩa gì?
A. Tượng trưng cho lực lưng thng tr xã hội tàn ác.
B. Ch nhng hiện tưng t nhiên gây tai họa cho con ngưi.
C. Ch những các hiệnợng tiêu cực của xã hi.
D. Tượng trưng cho những tính cách tiêu cực ca loài ngưi.
10. Chiến công của Hê-ra-clet trong câu chuyện có ý nghĩa gì?
A. Ca ngi sc mnh ca nhà nưc A-then c đại.
B. Ca ngi, t hào về sc mạnh và trí tuệ của con ngưi.
C. Phản ánh những xung đột xã hi căng thng.
D. Phản ánh công cuộc khám phá đại dương ca ngưi Hy Lp c.
Tr lời các câu hỏi:
8. Theo bạn, có thể c b chi tiết miêu t con sư tử -mê “không cung tên, gươm dao
nào đâm thủng, bn thủng da nó được” trong văn bản hay không? Vì sao?
9. Qua chi tiết Hê-ra-clet dù có đủ vũ khí được thần linh ban phát nhưng vẫn phải dùng
chính đôi tay của mình đ dit tr ác thú, bạn rút ra bài học gì?
10. Sau khi dit tr con sư tử -mê, Hê-ra-clet có được thêm bộ áo giáp và mũ h thân.
T chi tiết này, bạn quan niệm như thế nào về mi quan h gia thách thức và cơ hi?
(Tr li bng 4-5 câu)
II. VIẾT (4.0 điểm)
Viết một bài luận (khong 500 chữ) phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thut ca văn
bn Giết con sư tử -mê.
Đáp án đề thi gia kì 1 Văn 10
Phn
Câu
Ni dung
I
ĐỌC HIU
1
2
3
4
5
6
10
B
D
C
D
A
B
B
0,5 đ
0,5 đ
0,5 đ
0,5 đ
0,5 đ
0,5 đ
0,5 đ
8
- Không th c b chi tiết miêu t con s t -mê “không
cung tên, gươm dao nào đâm thng, bn thủng”
- Vì nếu thiếu chi tiết này thì tác phẩm không thể miêu t cuc
chiến giữa con người và ác thú căng thẳng, làm nổi bt th thách
ca nhân vật chính; đồng thời, không th tôn vinh sức mnh ca
-ra-clet.
9
- Nêu ra bài hc cho bản thân.
- Lí giải lí do bản thân nêu bài học y.
10
- Nêu quan nim ca bản thân về mi quan h gia th thách và
cơ hội.
- Lí gii đưc nhng lí do nêu quan điểm như vậy.
II
VIT
a. Đm bo cấu trúc bài nghị lun
M bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài
khái quát được vấn đề
b. Xác định đúng yêu cu ca đ.
Ý nghĩa, giá tr của văn bản Giết con sư tử -mê.
c. Trin khai vấn đề ngh luận thành các luận đim
HS có th viết bài nhiều cách trên cơ sở kết hợp đưc lí l và dẫn
chứng để tạo tính chặt ch, logic ca mi luận điểm; đm bảo các
yêu cầu sau:
- Gii thiu ngn gn v xut xứ, nhân vật chính và nội dung bao
quát của tác phẩm Giết con sư tử - mê.
- Đặc đim v nội dung và nghệ thut:
+ V nội dung, câu chuyện k v mt trong những kì công của
-ra-clet; thông qua đó, th hiện khát vọng chinh phc t nhiên
ca ngưi Hy Lp c; ngi ca sc mnh th cht và trí tu ca con
người.
+ V ngh thuật, văn bản cha đng những đặc trưng của ngh
thut c đại Hy Lp: s phong phú của trí tưởng tượng; tính hp
dẫn, li kì của th thách để làm bt nhng phm cht của nhân vật
chính…
- Nêu được bài học rút ra từ câu chuyện (có th là bài hc da vào
chính bản thân mình hoc không ngi khi phải đương đầu vi th
thách) / th hin s đồng tình / không đồng tình với thông điệp
ca câu chuyện trong tác phẩm….
d. Chính tả, ng pháp
Đảm bo chuẩn chính tả, ng pháp Tiếng Vit.
e. Sáng tạo: Th hin suy nghĩ sâu sc v vấn đ ngh luận; có
cách diễn đạt mi m.
Tng đim
| 1/17

Preview text:

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP GIỮA KÌ 1 MÔN NGỮ VĂN 10 NĂM 2023 - 2024 SÁCH KNTTVCS
I. Nội dung ôn tập giữa kì 1 Văn 10 1. Truyện ngắn Nhận biết:
• Nhận biết được phong cách ngôn ngữ, phương thức biểu đạt.
• Nhận biết được đề tài, chi tiết tiêu biểu trong văn bản.
• Nhận biết được ngôi kể, đặc điểm của lời kể trong truyện; sự thay đổi ngôi kể trong một văn bản.
• Nhận biết được tình huống, cốt truyện, không gian, thời gian trong truyện ngắn.
• Xác định được hệ thống nhân vật, kết cấu, các thủ pháp nghệ thuật… Thông hiểu:
• Tóm tắt được cốt truyện.
• Nêu được chủ đề, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc.
• Hiểu và nêu được tình cảm, cảm xúc, thái độ của người kể chuyện thông qua ngôn
ngữ, giọng điệu kể và cách kể.
• Nêu được tác dụng của việc thay đổi người kể chuyện (người kể chuyện ngôi thứ
nhất và người kể chuyện ngôi thứ ba) trong một truyện kể.
• Phân tích được tính cách nhân vật thể hiện qua cử chỉ, hành động, lời thoại; qua lời
của người kể chuyện và/ hoặc lời của các nhân vật khác. Vận dụng:
• Thể hiện được thái độ đồng tình/ không đồng tình/ đồng tình một phần với những
vấn đề đặt ra trong tác phẩm.
• Nêu được những trải nghiệm trong cuộc sống giúp bản thân hiểu thêm về nhân vật,
sự việc trong tác phẩm. 2. Thơ Nhận biết:
• Nhận biết được thể thơ, từ ngữ, vần, nhịp, các biện pháp tu từ trong bài thơ.
• Nhận biết được phong cách ngôn ngữ, phương thức biểu đạt.
• Nhận biệt được bố cục, những hình ảnh tiểu biểu, các yếu tố tự sự, miêu tả được sử dụng trong bài thơ. Thông hiểu:
Hiểu và lí giải được tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình được thể hiện qua ngôn ngữ văn bản.
• Hiểu được nội dung chính của văn bản.
• Rút ra được chủ đề, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc.
• Hiểu được giá trị biểu đạt của từ ngữ, hình ảnh, vần, nhịp, biện pháp tu từ…
3. Viết bài văn nghị luận về tác phẩm truyện/ thơ.
Viết được một văn bản nghị luận về một tác phẩm truyện/ thơ. Lưu ý:
• Mức độ đánh giá: chia làm 3 mức độ theo yêu cầu về KTĐG của CT Ngữ văn 2018
(biết, hiểu, vận dụng)
• Các chuẩn / tiêu chí kiểm tra và đánh giá hoạt động đọc hiểu: căn cứ vào yêu cầu
cần đạt của đọc hiểu thơ trong CT Ngữ văn 2018 và SGK Ngữ văn 10 – Bộ Kết nối
tri thức với cuộc sống (Bài 2).
• Các tiêu chí kiểm tra và đánh giá hoạt động phân tích cảm nhận tác phẩm truyện
căn cứ vào yêu cầu cần đạt của hoạt động viết trong CT Ngữ văn 2018 và SGK
Ngữ văn 10 – Bộ Kết nối tri thức với cuộc sống (Bài 1).
II. Minh họa đề thi giữa học kì 1 Ngữ văn 10
I. ĐỌC HIỂU (6.0 điểm) Đọc văn bản:
SỰ TRUNG THỰC CỦA TRÍ THỨC
Theo nghĩa truyền thống, kẻ sĩ là một người có học. Có học nên biết lẽ phải trái để “tu
thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”. Cái dũng của họ không phải cái dũng chém tướng
đoạt thành mà là hệ quả của cái trí, nhằm làm sáng tỏ đạo thánh hiền. Đó là một công
việc khó khăn, thậm chí nguy hiểm.
Không phải lúc nào cũng có một Chu Văn An trước sự lộng hành của đám sủng thần, dám
dâng thất trảm sớ và sau khi bị khước từ, kiên quyết từ quan về dạy học.
Không phải lúc nào cũng có anh em thái sử Bá thời Xuân Thu. Thôi Trữ sau khi giết vua
Tề, ra lệnh cho thái sử Bá phải ghi vào sử: “Tề Trang Công bị bạo bệnh mà chết”. Bá ghi:
“Năm Ất Hợi, tháng Năm, Thôi Trữ giết vua”. Thôi Trữ nổi giận, lôi Bá ra chém. Bá có
ba người em. Hai người noi gương anh đều bị chém. Người em út vẫn điềm nhiên viết:
“Năm Ất Hợi, tháng Năm, Thôi Trữ giết vua”. Trữ quát: “Ba anh ngươi đều đã bị chém,
ngươi không sợ sao?” Người này nói: “Việc của quan thái sử là ghi lại sự thật, nếu xuyên
tạc thà bị chết chém còn hơn”.
Nhưng không hiểu sao tôi vẫn không thích từ “kẻ sĩ” lắm. Có lẽ do màu sắc hơi “hoài
cổ” của nó chăng? Đạo thánh hiền quả là cao quý và đáng trân trọng nhưng nó là một
cái gì đã có. Kẻ sĩ thời nay chính là những trí thức do tính rộng mở của từ này. Nhất là
vào thời đại nền kinh tế tri thức phát triển với sự bùng nổ của khoa học, đặc biệt ngành
tin học. Người trí thức không những tôn trọng thánh hiền mà còn là kẻ dám mày mò vào
cõi không biết, đấu tranh với những định kiến của hiện tại để phát hiện những sự thật cho tương lai.
Một nước đang phát triển như nước ta cần nhanh chóng đào tạo một đội ngũ trí thức
đông đảo để khỏi tụt hậu. Muốn vậy chúng ta phải lập cho được một môi trường lành
mạnh trên nền tảng sự trung thực trí thức. Ít lâu nay báo chí nói nhiều đến nạn bằng giả.
Đó là một hiện tượng xã hội nghiêm trọng, cần phải loại bỏ. Nhưng theo tôi, nó không
nghiêm trọng bằng hội chứng “bằng thật, người giả” vì hội chứng này có nguy cơ gây sự
lẫn lộn trong hệ giá trị và làm ô nhiễm môi trường đạo đức một xã hội trung thực, trong
đó thật/ giả phải được phân định rạch ròi và minh bạch. Chúng ta thường nói nhiều đến
tài năng và trí thức. Nhưng tài năng và trí thức chỉ có thể phát triển lâu dài và bền vững
trên nền tảng một xã hội trung thực.
(Trích từ Đối thoại với đời & thơ, Lê Đạt, NXB Trẻ, 2008, tr.14-15)
Lựa chọn đáp án đúng:
Câu 1. Văn bản trên thuộc phong cách ngôn ngữ gì?
A. Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt.
B. Phong cách ngôn ngữ chính luận.
C. Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.
D. Phong cách ngôn ngữ báo chí.
Câu 2. Phương thức biểu đạt chính của văn bản là A. nghị luận. B. tự sự. C. miêu tả. D. biểu cảm.
Câu 3. Câu chuyện Chu Văn An và anh em thái sử Bá được dẫn trong văn bản thuộc thao tác lập luận gì? A. Giải thích. B. Chứng minh. C. Bình luận. D. Bác bỏ.
Câu 4. Ý nào nói không đúng về tác dụng của việc dẫn lại câu chuyện Chu Văn An và
anh em thái sử Bá trong văn bản?
A. Làm sáng tỏ cái dũng khí của kẻ sĩ thời xưa.
B. Làm sáng tỏ cái dũng khí bất chấp nguy hiểm của kẻ sĩ.
C. Làm sáng tỏ cái nguy hiểm để cảnh báo kẻ sĩ nên tránh.
D. Làm sáng tỏ phẩm chất trung thực của kẻ sĩ.
Câu 5. Hội chứng “bằng thật, người giả” được tác giả đề cập trong văn bản được hiểu là
A. người dùng bằng giả nhưng tỏ ra như dùng bằng thật.
B. người dùng bằng thật nhưng sống giả dối.
C. người dùng bằng thật nhưng trình độ kém cỏi, không tương xứng với bằng cấp.
D. người dùng bằng giả nhưng có trình độ cao, không tương xứng với bằng cấp.
Câu 6. Mục đích của việc so sánh kẻ sĩ ngày xưa và trí thức ngày nay là gì?
A. Làm nổi bật cái dũng khí của kẻ sĩ xưa khi bảo vệ đạo thánh hiền.
B. Khẳng định trí thức xưa và nay đều phải đối mặt với nguy hiểm.
C. Nhấn mạnh điểm mới của trí thức ngày nay so với kẻ sĩ ngày xưa.
D. Khẳng định kẻ sĩ ngày xưa dám chết vì đấu tranh cho sự thật.
Câu 7. Ý nào khái quát nội dung chính của văn bản?
A. Bàn về phẩm cách trung thực của trí thức và xây dựng xã hội trung thực để tài năng, trí
thức phát triển bền vững.
B. Bàn về những kẻ sĩ dám đấu tranh để bảo vệ sự thật và sự cần thiết phải xây dựng một xã hội trung thực.
C. Bàn về vai trò của đạo thánh hiền và sự cần thiết phải học tập những tấm gương dám
chết bởi đạo thánh hiền.
D. Bàn về sứ mệnh của trí thức ngày nay: phải biết đấu tranh với những định kiến của
hiện tại để phát hiện những sự thật cho tương lai.
Trả lời câu hỏi/ thực hiện yêu cầu:
Câu 8. Vì sao tài năng chỉ có thể phát triển lâu dài và bền vững trên nền tảng một xã hội trung thực?
Câu 9. Anh/ Chị nêu hai biểu hiện cụ thể về phẩm chất trung thực cần có của người trí thức.
Câu 10. Anh/ Chị rút ra được thông điệp tích cực gì sau khi đọc văn bản?
II. VIẾT (4.0 điểm) Đọc truyện ngắn:
CA CẤP CỨU THÀNH CÔNG
Ngày 31 tháng 12 năm 1989.
Đêm khuya. Trong một phòng bệnh tại một bệnh viện.
Giám đốc Chu của Xưởng sản xuất cán nguội đứng ngồi không yên, cứ chốc chốc lại đưa
tay lên nhìn đồng hồ, lòng ông như lửa đốt dõi theo một bệnh nhân đang nằm hôn mê trên giường bệnh.
Nửa tháng trước, thành phố có thông báo sau Tết sẽ tổ chức Hội nghị giao lưu kinh
nghiệm dây chuyền sản xuất an toàn, biểu dương các đơn vị tiên tiến. Xưởng sản xuất cán
nguội của ông Chu được chỉ định có bài phát biểu quan trọng trong cuộc họp ấy.
Giám đốc Chu lập tức cho gọi những nhân viên ưu tú lên, trực tiếp giao nhiệm vụ soạn
thảo bài phát biểu và giám sát rất cẩn thận. Mọi người đã làm việc rất nỗ lực và qua
mười ngày mười đêm, cuối cùng họ đã thảo xong được một bài phát biểu cả chục ngàn
chữ. Trong bài phát biểu giới thiệu rất tỉ mỉ về tư tưởng chỉ đạo cơ bản của xưởng sản
xuất, đó là: Trong năm, xưởng không để xảy ra vụ tai nạn lao động nghiêm trọng nào.
Ngoài ra, bài phát biểu còn đề cập đến những kinh nghiệm để đảm bảo an toàn lao động.
Giám đốc Chu sẽ đích thân đọc bài phát biểu này tại hội nghị.
Vậy mà, trong giờ phút hết sức quan trọng ấy, ở xưởng sản xuất của ông lại xảy ra sự cố
nghiêm trọng về an toàn lao động đến vậy!
Bệnh nhân vẫn chìm trong tình trạng hôn mê. Các bác sĩ đã tiến hành truyền máu, tiêm,
tiếp o-xi... Nhưng, tất cả dường như đều không chút tác dụng!
Giám đốc Chu khẩn cầu bác sĩ: “Bác sĩ à, mong ông hãy nghĩ trăm phương ngàn kế giúp
tôi, làm sao để kéo được sự sống cho bệnh nhân này, chỉ cần ông ấy không chết trong
năm nay là được. Nếu được như vậy, xưởng chúng tôi sẽ gửi một vạn đồng để cảm ơn bệnh viện”.
Trên giường bệnh, bệnh nhân vẫn nhọc nhằn từng đợt thở thoi thóp. Xung quanh, mười
mấy bác sĩ và y tá vẫn túc trực.
Thời gian trôi đi từng giây chậm chạp. Bầu không khí trong phòng bệnh vô cùng căng thẳng.
Và… bệnh nhân đã trút hơi thở cuối cùng. Tiếng khóc của người thân nức nở, vảng vất trong đêm tối.
Giám đốc Chu và các bác sĩ, mọi người không hẹn mà cùng giơ tay lên nhìn đồng hồ. Kim
đồng hồ lúc đó chỉ đúng 0 giờ 1 phút.
“Tốt rồi, tốt quá rồi!”, Giám đốc Chu vô cùng xúc động, ra bắt tay từng vị bác sĩ: “Cảm
ơn các bác sĩ, cảm ơn các bác sĩ nhiều lắm!”
(Phàn Phát Giá, trích từ Truyện ngắn Trung Quốc hiện đại, nhiều tác giả, NXB HNV, 2003, tr.49-50) Thực hiện yêu cầu:
Nhan đề phản ánh khía cạnh nội dung nào của tác phẩm? Anh/ Chị trả lời câu hỏi bằng
cách viết bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ).
III. Đáp án đề minh họa giữa kì 1 Ngữ văn 10
Phần Câu Nội dung Điểm I ĐỌC HIỂU 6,0 1 B 0,5 2 A 0,5 3 B 0,5 4 C 0,5 5 C 0,5 6 C 0,5 7 A 0,5
Tài năng chỉ có thể phát triển lâu dài và bền vững trên nền tảng một xã hội trung thực, vì:
Xã hội trung thực mới tôn trọng/ tôn vinh thực lực, những giá trị thực. Hướng dẫn chấm: 8
- Học sinh trả lời tương đương như đáp án: 0,5 điểm. 0,5
- Học sinh trả lời có nội dung phù hợp nhưng diễn đạt chưa tốt: 0,25 điểm.
- Học sinh trả lời không thuyết phục hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
* Lưu ý: Học sinh có thể trả lời khác đáp án nhưng thuyết phục, diễn
đạt nhiều cách miễn hợp lý là chấp nhận được.
Gợi ý hai biểu hiện cụ thể về phẩm chất trung thực cần có của người trí thức: 1.0
- Nói đúng sự thật.
- Sẵn sàng tố cáo cái sai để bảo vệ lẽ phải. 9 Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời tương đương như đáp án: 1,0 điểm.
- Học sinh trả lời đúng 1 ý: 0,5 điểm.
- Học sinh trả lời có nội dung phù hợp nhưng diễn đạt chưa tốt: 0,25 điểm.
- Học sinh trả lời không thuyết phục hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
* Lưu ý: Học sinh có thể trả lời khác đáp án nhưng thuyết phục, diễn
đạt nhiều cách miễn hợp lý là chấp nhận được.
Gợi ý thông điệp tích cực rút ra từ văn bản:
- Mỗi người (đặc biệt là trí thức) biết sống trung thực thì góp phần
xây dựng xã hội văn minh.
- Sống trung thực sẽ tạo được niềm tin, sự ngưỡng mộ. Hướng dẫn chấm: 10 1.0
- Học sinh trả lời tương đương 01 ý như đáp án: 1,0 điểm.
- Học sinh trả lời có nội dung phù hợp nhưng diễn đạt chưa tốt: 0,25 – 0,75 điểm.
- Học sinh trả lời không thuyết phục hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
* Lưu ý: Học sinh có thể trả lời khác đáp án nhưng thuyết phục, diễn
đạt nhiều cách miễn hợp lý là chấp nhận được. VIẾT 4,0
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận II 0,25
Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,25
Mối quan hệ giữa nhan đề và khía cạnh nội dung của truyện Ca cấp cứu thành công. Hướng dẫn chấm:
- Học sinh xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,25 điểm.
- Học sinh xác định chưa đúng vấn đề cần nghị luận: 0,0 điểm.
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt
các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Dưới
đây là một vài gợi ý cần hướng tới:
- Ca cấp cứu không thành công trong việc cứu người, mà thành công
trong việc cứu căn bệnh thành tích. Nhan đề giễu nhại sâu cay bệnh
thành tích, thói dối trá, nhẫn tâm. 2.0
- Nhan đề Ca cấp cứu thành công vừa gợi mở cách hiểu vừa hàm
chứa thái độ đánh giá. Hướng dẫn chấm:
- Phân tích đầy đủ, sâu sắc: 2,0 điểm.
- Phân tích chưa đầy đủ hoặc chưa sâu: 1,0 điểm – 1,75 điểm.
- Phân tích chung chung, sơ sài: 0,25 điểm – 0,75 điểm. . - Đánh giá chung:
+ Nhan đề phù hợp, khó thay thế; góp phần làm nên giá trị, sức dẫn của truyện. 0,5
+ Tài năng nghệ thuật và lòng nhân đạo của tác giả. Hướng dẫn chấm:
- Trình bày được 2 ý: 0,5 điểm.
- Trình bày được 1 ý; 0,25 điểm.
d. Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt. 0,5
Hướng dẫn chấm: Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi
chính tả, ngữ pháp.
e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách 0,5 diễn đạt mới mẻ. I + II 10 ĐỀ SỐ 2
I. ĐỌC HIỂU (6.0 điểm) Đọc văn bản sau:
GIẾT CON SƯ TỬ Ở NÊ-MÊ
Thuở ấy ở Nê-mê có một con sư tử to lớn hung dữ gấp mười lần con sư tử ở Xi-tê-rông.
Bố nó chính là tên Đại khổng lồ Ty-phông, đã có lần quật ngã Dớt. Mẹ nó là Ê-chit-na,
một con quỷ cái nửa người nửa rắn. Các anh em sư tử cũng đều là những loại ghê gớm cả.
Nữ thần Hê-ra đã nuôi con sư tử này và đem thả vào vùng Nê-mê. Ác thú sống trong một
cái hang có hai lối: một lối ra, một lối vào. Ngày ngày nó xuống đồng cỏ bắt gia súc, phá
hoại mùa màng của nhân dân. Sư tử Nê-mê còn khác sư tử Xi-tê-rông ở chỗ không cung
tên, gươm dao nào đâm thủng, bắn thủng da nó được. Hê-ra-clet làm thế nào để trị được
con quái vật này? Các vị thần luôn luôn theo dõi giúp đỡ người anh hùng. Thần A-pô-
lông cho chàng một cây cung và một ống tên. Thần Héc-mes cho chàng một thanh gươm
dài và cong. Thần Hê-phai-tôx rèn cho chàng một bộ áo giáp vàng. Còn nữ thần A-then-
na ban cho chàng một bộ quần áo do tự tay nàng dệt lấy vải may thành áo, thành quần rất
đẹp. Đây là cây chùy gỗ tự tay chàng làm lấy trước khi đi diệt trừ ác thú ở Xi-tê-rông. Hồi
ấy chàng tìm thấy một cây gỗ to và quý ở trong một khu rừng già. Cây gỗ rắn như sắt,
chắc như đồng khiến chàng nghĩ tới có thể sử dụng nó làm một thứ vũ khí. Chàng bèn đốn
cây chặt hết cành lá, chỉ lấy đoạn gốc để đẽo thành chùy. Chính với cây chùy này mà
chàng hạ thủ được con sư tử Xi-tê-rông
Nhưng lần giao đấu này với sư tử Nê-mê không dễ dàng như lần trước. Hê-ra-clet phải
tìm đến tận hang ổ của con vật. Chàng rình mò, xem xét thói quen, tính nết của nó rồi
nghĩ kế diệt trừ. Sư tử Nê-mê ở trong một cái hang có hai cửa, vì thế không dễ đón đánh
được nó. Hê-ra-clet thấy tốt nhất là phải lấp kín đi một cửa, buộc nó phải về theo một con
đường nhất định. Và chàng mai phục ngay trước cửa hang. Chờ cho con vật ra khỏi hang,
chàng giương cung bắn. Những mũi tên của chàng lao vút đi trúng liên tiếp vào thân con
ác thú nhưng bật nảy ra và quằn đi như bắn vào vách đá. Không còn cách gì khác là phải
lao vào con ác thú giao chiến với nó bằng gươm, bằng chùy. Nhưng đến gần nó thì thật là
nguy hiểm. Hê-ra-clet thận trọng trong từng đòn đánh con vật, vì chỉ sơ hở một chút thì
người anh hùng sẽ biến thành bữa ăn ngon miệng cho sư tử. Lừa cho ác thú vồ hụt, chàng
vung gươm bổ một nhát trời giáng xuống đầu nó. Nhưng ghê gớm làm sao, thanh gươm
bật nẩy như khi ta chém dao xuống đá. Da con vật chẳng hề xây xát. Hê-ra-clet dùng chùy.
Chàng hy vọng nện liên tiếp vào đầu nó thì nó sẽ không thể còn sức mà giao đấu với
chàng. Nhưng chàng không thể nào nện liên tiếp vào đầu con vật. Chàng còn phải tránh
những đòn ác hiểm của nó như quật đuôi, vả trái, tát phải, nhẩy bổ, lao húc... Bây giờ thì
chỉ còn cách vật nhau với nó. Hê-ra-clet lợi dụng một đòn tấn công hụt của ác thú, nhảy
phắt lên lưng, cỡi trên mình nó, hai chân quặp lấy thân còn hai tay vươn ra bóp cổ, ấn đầu
nó xuống đất. Con sư tử không còn cách gì đối phó lại được. Hai chân sau của nó ra sức
đạp mạnh xuống đất để hất người ngồi trên lưng nó xuống, nhưng vô ích. Còn hai chân
trước của nó chỉ biết cào cào trên mặt đất. Trong khi đó thì đôi bàn tay của Hê-ra-clet,
như đôi kìm sắt thít chặt lấy cổ họng nó, khiến nó ngạt thở phải há hốc mồm ra và hộc
hộc lên từng cơn. Chẳng bao lâu thì con thú yếu dần, cuối cùng chỉ còn là một cái xác.
Thế là Hê-ra-clet vượt qua được một thử thách, lập được một chiến công kỳ diệu. Chàng
muốn lột lấy bộ da sư tử làm áo giáp, dùng đầu sư tử làm mũ đội. Nhưng chẳng dao nào
rạch được trên da con vật. Hê-ra-clet lấy luôn móng sắc con vật thay dao. Và chàng mặc
bộ áo của chiến công ấy, đội chiếc mũ của vinh quang ấy, trở về Mi-xen báo công với nhà
vua Ơ-rit-xtê. Với bộ áo bằng da sư tử Nê-mê, từ nay trở đi Hê-ra-clet trở thành vô địch,
không vũ khí nào có thể làm chàng đứt thịt rách da. […]
Để ghi nhớ chiến công của người anh hùng Hê-ra-clet, nhân dân Hy Lạp sau này cứ hai
năm một lần tổ chức Hội Nê-mê ở thung lũng Nê-mê thuộc đất Ác-gô-lit. Hội mở vào
giữa mùa hè thường kéo dài độ ba đến bốn ngày để tỏ lòng thành kính và biết ơn đối với
thần Dớt. Sau cái nghi lễ tôn giáo là đến các trò thi đấu thể dục thể thao. Trong thời gian
mở hội, các thành bang Hy Lạp tạm thời hòa hoãn các cuộc xung đột, các mối hiềm khích để vui chơi.
(Trích Mười hai kỳ công của Hê-ra-clet, Thần thoại Hy Lạp, Nguyễn Văn Khỏa, NXB Văn học, 2014, tr.386-389)
Lựa chọn đáp án đúng:
1. Sự kiện chính được kể trong văn bản trên là gì?
A. Hê-ra-clet giết con sư tử ở Xi-tê-rông.
B. Hê-ra-clet giết con sư tử ở Nê-mê.
C. Hê-ra-clet nhận vũ khí từ các vị thần.
D. Hê-ra-clet được các thần giao sứ mệnh giúp loài người.
2. Ai là người nuôi con sư tử Nê-mê? A. Thần Dớt. B. Thần A-pô-lông. C. Thần Héc-mes. D. Nữ thần Hê-ra.
3. Con sư tử Nê-mê thường gây họa gì cho con người?
A. Gây ra lũ lụt, mất mùa.
B. Bắt dân xứ Nê-mê phải hàng năm phải hiến tế người.
C. Bắt gia súc, phá hoại mùa màng.
D. Gây thảm họa động đất, sóng thần.
4. Hê-ra-clet hạ được con sư tử ở Nê-mê bẳng cách nào?
A. Dùng vũ khí của các vị thần ban cho.
B. Nhờ vào sự giúp sức của các vị thần.
C. Dùng cây chùy mà chàng tự làm.
D. Dùng chính đôi bàn tay của mình.
5. Chi tiết Hê-ra-clet lấp kín một cửa hang của con sư tử Nê-mê cho thấy chàng là con người như thế nào? A. Thông minh. B. Dũng cảm C. Kiên quyết D. Tài hoa.
6. Hình tượng sư tử Nê-mê có ý nghĩa gì?
A. Tượng trưng cho lực lượng thống trị xã hội tàn ác.
B. Chỉ những hiện tượng tự nhiên gây tai họa cho con người.
C. Chỉ những các hiện tượng tiêu cực của xã hội.
D. Tượng trưng cho những tính cách tiêu cực của loài người.
10. Chiến công của Hê-ra-clet trong câu chuyện có ý nghĩa gì?
A. Ca ngợi sức mạnh của nhà nước A-then cổ đại.
B. Ca ngợi, tự hào về sức mạnh và trí tuệ của con người.
C. Phản ánh những xung đột xã hội căng thẳng.
D. Phản ánh công cuộc khám phá đại dương của người Hy Lạp cổ. Trả lời các câu hỏi:
8. Theo bạn, có thể lược bỏ chi tiết miêu tả con sư tử Nê-mê “không cung tên, gươm dao
nào đâm thủng, bắn thủng da nó được” trong văn bản hay không? Vì sao?
9. Qua chi tiết Hê-ra-clet dù có đủ vũ khí được thần linh ban phát nhưng vẫn phải dùng
chính đôi tay của mình để diệt trừ ác thú, bạn rút ra bài học gì?
10. Sau khi diệt trừ con sư tử Nê-mê, Hê-ra-clet có được thêm bộ áo giáp và mũ hộ thân.
Từ chi tiết này, bạn quan niệm như thế nào về mối quan hệ giữa thách thức và cơ hội? (Trả lời bằng 4-5 câu)
II. VIẾT (4.0 điểm)
Viết một bài luận (khoảng 500 chữ) phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thuật của văn
bản Giết con sư tử ở Nê-mê.
Đáp án đề thi giữa kì 1 Văn 10 Phần Câu Nội dung Điểm I ĐỌC HIỂU 6.0 1 2 3 4 5 6 10 B D C D A B B 3.5 0,5 đ 0,5 đ 0,5 đ 0,5 đ 0,5 đ 0,5 đ 0,5 đ
- Không thể lược bỏ chi tiết miêu tả con sử tử Nê-mê “không
cung tên, gươm dao nào đâm thủng, bắn thủng” 8
- Vì nếu thiếu chi tiết này thì tác phẩm không thể miêu tả cuộc 1.0
chiến giữa con người và ác thú căng thẳng, làm nổi bật thử thách
của nhân vật chính; đồng thời, không thể tôn vinh sức mạnh của Hê-ra-clet.
- Nêu ra bài học cho bản thân. 9 1.0
- Lí giải lí do bản thân nêu bài học ấy. 10
- Nêu quan niệm của bản thân về mối quan hệ giữa thử thách và 0.5 cơ hội.
- Lí giải được những lí do nêu quan điểm như vậy. VIẾT 4.0
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận 0.5
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài
khái quát được vấn đề
b. Xác định đúng yêu cầu của đề. 0.5
Ý nghĩa, giá trị của văn bản Giết con sư tử ở Nê-mê.
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
HS có thể viết bài nhiều cách trên cơ sở kết hợp được lí lẽ và dẫn
chứng để tạo tính chặt chẽ, logic của mỗi luận điểm; đảm bảo các yêu cầu sau:
- Giới thiệu ngắn gọn về xuất xứ, nhân vật chính và nội dung bao II
quát của tác phẩm Giết con sư tử ở Nê - mê.
- Đặc điểm về nội dung và nghệ thuật:
+ Về nội dung, câu chuyện kể về một trong những kì công của 2.0
Hê-ra-clet; thông qua đó, thể hiện khát vọng chinh phục tự nhiên
của người Hy Lạp cổ; ngợi ca sức mạnh thể chất và trí tuệ của con người.
+ Về nghệ thuật, văn bản chứa đựng những đặc trưng của nghệ
thuật cổ đại Hy Lạp: sự phong phú của trí tưởng tượng; tính hấp
dẫn, li kì của thử thách để làm bật những phẩm chất của nhân vật chính…
- Nêu được bài học rút ra từ câu chuyện (có thể là bài học dựa vào
chính bản thân mình hoặc không ngại khi phải đương đầu với thử
thách) / thể hiện sự đồng tình / không đồng tình với thông điệp
của câu chuyện trong tác phẩm…. d. Chính tả, ngữ pháp 0.5
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.
e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có 0.5
cách diễn đạt mới mẻ. Tổng điểm 10.0