ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC PHẦN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC PHẦN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Câu hỏi:

Câu 1: Hoàn cảnh lịch sử, nội dung và ý nghĩa của Cương lĩnh chính trị đầu tiên (02/1930): 2

Câu 2: Hoàn cảnh lịch sử, nội dung và ý nghĩa Nghị quyết Trung ương 8 (5/1941): 3

Câu 4: Tình hình Việt Nam sau CMT8/1945, nội dung và ý nghĩa của chỉ thị “Kháng chiến kiến quốc” (25/11/1945). 5

Câu 5: Hoàn cảnh, nội dung và ý nghĩa của Chính cương của Đảng Lao động Việt Nam (2/1951). 8

Câu 7: Ý nghĩa lịch sử và kinh nghiệm lãnh đạo của Đảng thời kỳ 1954 – 1975 9

Câu 9: Hoàn cảnh lịch sử, nội dung và ý nghĩa của đường lối đổi mới toàn diện của Đảng được Đại hội VI (12/1986) thông qua. 10

Câu 10: Mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam được xác định trong Cương lĩnh năm 1911 và Cương lĩnh năm 2011. 13

Câu 12: Nêu những bài học lớn được Đảng rút ra trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Phân tích bài học “ Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi của Cách mạng Việt Nam”. 14

Câu 1: Hoàn cảnh lịch sử, nội dung và ý nghĩa của Cương lĩnh chính trị đầu tiên (02/1930):

* Hoàn cảnh lịch sử

Đến cuối năm 1929, những người cách mạng Việt Nam trong các tổ chức cộng sản đã nhận thức được sự cần thiết; và cấp bách phải thành lập một đảng cộng sản thống nhất; chấm dứt sự chia rẽ trong phong trào cộng sản ở Việt Nam.

Ngày 27-10-1929, Quốc tế Cộng sản gửi những người Cộng sản Đông Dương tài liệu Về việc thành lập một Đảng Cộng sản ở Đông Dương; yêu cầu những người cộng sản Đông Dương phải khắc phục ngay sự chia rẽ giữa các nhóm cộng sản và thành lập một đảng của giai cấp vô sản.

Nhận được tin về sự chia rẽ của những người cộng sản ở Đông Dương, Nguyễn Ái Quốc rời Xiêm đến Trung Quốc. Người chủ trì Hội nghị hợp nhất Đảng, tại Hương Cảng, Trung Quốc.

Hội nghị thảo luận và thông qua các văn kiện: Chánh cương vắn tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt Đảng, Chương trình tóm tắt Đảng và Điều lệ vắn tắt của Đảng Cộng sản Việt Nam. Các văn kiện này đã hợp thành Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam.

* Nội dung

- Đường lối chiến lược: “Chủ trương làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản”.

- Nhiệm vụ chủ yếu trước mắt:

+ Về chính trị: Đánh đổ ĐQCN Pháp và PK phản động; làm cho nước Việt Nam hoàn toàn độc lập, dựng lên chính phủ công, nông, binh và tổ chức quân đội công, nông.

+ Về kinh tế: Thủ tiêu hết các thứ quốc trái, tịch thu các sản nghiệp lớn của tư bản ĐQCN Pháp giao cho chính phủ công, nông, binh quản lý; tịch thu ruộng đất của chủ nghĩa đế quốc làm của công chia cho dân cày nghèo; bỏ sưu thuế cho dân cày; mở mang công – nông nghiệp; thi hành luật này làm 8 giờ…

+ Về văn hóa, xã hội: Dân chúng được tự do tổ chức; nam nữ bình quyền… phổ thông giáo dục theo hướng công – nông hóa.

- Lực lượng cách mạng: Phải đoàn kết công – nông, trong đó công nhân là giai cấp lãnh đạo; đồng thời liên minh với các lực lượng yêu nước, tiến bộ để tập trung chống đế quốc và tay sai.

- Phương pháp cách mạng: sử dụng sức mạnh của quần chúng nhân dân, trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng không được thỏa hiệp “không khi nào nhượng một chút lợi ích gì của công nông mà đi vào côn đường thỏa hiệp”.

- Đoàn kết quốc tế: CMVN là một bộ phận của CMTG; cương lĩnh chỉ rõ trong khi thực hiện nhiệm vụ GPDT, đồng thời tranh thủ sự đoàn kết, ủng hộ của các dân tộc bị áp bức và GCVS TG, nhất là vô sản Pháp.

- Vai trò lãnh đạo của Đảng: Đảng là đội tiên phong của GCVS, phải thu phục đại bộ phận giai cấp mình, làm cho giai cấp mình lãnh đạo được quần chúng.

* Ý nghĩa:

ĐCSVN ra đời với Cương lĩnh chính trị đầu tiên đã khẳng định lần đầu tiên CMVN có một bản Cương lĩnh phản ánh được quy luật khách quan của xã hội Việt Nam, phù hợp với xu thế của thời đại. Trong đó, thể hiện bản lĩnh chính trị độc lập tự chủ sáng tạo trong việc đánh giá đặc điểm tính chất xã hội nửa thuộc địa nửa phong kiến Việt Nam những năm 20 của thế kỉ XX.

Sự ra đời của ĐCS Việt Nam với Cương lĩnh chính trị đầu tiên đã khẳng định sự lựa chọn con đường cách mạng cho dân tộc Việt Nam – con đường cách mạng vô sản.

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là bước ngoặt phát triển của dân tộc Việt Nam, trở thành nhân tố hàng đầu quyết định đưa CMVN đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.

Câu 2: Hoàn cảnh lịch sử, nội dung và ý nghĩa Nghị quyết Trung ương 8 (5/1941):

a/ Hoàn cảnh lịch sử:

* Đối với trong nước

Nhân dân ta đều rên xiết dưới hai tầng áp bức bóc lột Pháp- Nhật. Mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc ta với đế quốc phát xít Pháp Nhật vô cùng sâu sắc.

Nhân dân ta ngày càng được cách mạng hóa với nhiều cuộc đấu tranh như khởi nghĩa Bắc Sơn, khởi nghĩa Nam Kì…

Trước tình hình thế giới và trong nước ngày càng khẩn trương, ngày 28/1/1941 Nguyễn Ái Quốc về nước triệu tập Hội nghị Trung ương Đảng lần VIII họp từ ngày 10 đến 19/5/1941 tại Pác Bó (Cao Bằng).

* Đối với thế giới:

Năm 1939, Chiến tranh thế giới thứ 2 bùng nổ tác động mạnh mẽ đến đời sống kinh tế - chính trị - xã hội các nước, thúc đẩy phong trào cách mạng giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu.

Ở Đông Dương, thực dân Pháp đặt Đảng Cộng sản Đông Dương ra ngoài vòng pháp luật, thi hành chính sách thời chiến, thẳng tay đàn áp phong trào cách mạng, tăng cường vơ vét sức người, sức của để phục vụ chiến tranh.

Tháng 6/1940, Đức tấn công Pháp, chính phủ Pháp đầu hàng. Tháng 9/1940, Nhật tiến vào Đông Dương, Pháp đầu hàng và câu kết với Nhật tiếp tục cai trị, bóc lột nhân dân Đông Dương, mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với bè lũ xâm lược ngày càng gay gắt.

Sau khi chiếm phần lớn các nước Châu Âu, Đức chuẩn bị tấn công Liên Xô.

Nhật mở rộng xâm lược Trung Quốc và tiến sát biên giới Việt Trung

Tình hình thế giới có nhiều chuyển biến mới. Thế giới hình thành hai trân tuyến: Một bên là các lực lượng dân chủ do Liên Xô đứng đầu; một bên là khối phát xít do Đức đứng đầu làm cho tính chất của cuộc chiến tranh thay đổi.

b/ Nội dung:

- Thứ nhất, nhấn mạnh mâu thuẫn chủ yếu đòi hỏi phải được giải quyết cấp bách lúc này là mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với đế quốc phát xít Pháp – Nhật bởi vì dưới 2 tầng áp bức Nhật – Pháp “quyền lợi tất cả các giai cấp bị cướp giật, vận mạng dân tộc nguy vong không lúc nào bằng”.

- Thứ hai, khẳng định dứt khoát chủ trương “phải thay đổi chiến lược”. Trung ương Đảng khẳng định: “Chưa chủ trương làm cách mạng tư sản dân quyền mà chủ trương làm CM GPDT”. Để thực hiện nhiệm vụ đó, Hội nghị quyết định tiếp tục tạm gác khẩu hiệu “đánh đổ địa chủ, chia ruộng đất cho dân cày”, thay bằng các khẩu hiệu tịch thu ruộng đất của đế quốc và Việt gian chia cho dân cày nghèo, chia lại ruộng đất công cho công bằng, giảm tô, giảm tức và tập trung giải quyết một vấn đề cần thiết lúc này là giải phóng dân tộc.

- Thứ ba, giải quyết vấn đề dân tộc trong khuôn khổ từng nước ở Đông Dương, thi hành chính sách “dân tộc tự quyết”. Hội nghị quyết định thành lập ở mỗi nước Đông Dương một mặt trận riêng, thực hiện đoàn kết từng dân tộc, đồng thời đoàn kết ba dân tộc chống kẻ thù chung.

- Thứ tư, tập hợp rộng rãi mọi lực lượng dân tộc. Không phân biệt thợ thuyền, dân cày, phú nông, địa chủ, tư bản bản xứ, ai có lòng yêu nước thương nòi sẽ cùng nhau thống nhất mặt trận, thu góp toàn lực đem tất cả ra giành quyền độc lập, tự do cho dân tộc. Thành lập Mặt trận Việt Minh đều mang tên “cứu quốc”.

- Thứ năm, chủ trương sau CM thành công sẽ thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa theo tinh thần tân dân chủ, một hình thức nhà nước “của chung của toàn thể dân tộc”. Chú trọng công tác xây dựng Đảng, bồi dưỡng và đào tạo cán bộ.

- Thứ sáu, Hội nghị xác định chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang là nhiệm vụ trung tâm của Đảng và nhân dân. Ngoài ra, Hội nghị còn xác định những điều kiện chủ quan, khách quan và dự đoán thời cơ tổng khởi nghĩa.

c/ Ý nghĩa:

- Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã hoàn chỉnh chủ trương chiến lược được đề ra từ Hội nghị tháng 11-1939, khắc phục triệt để những hạn chế của Luận cương chính trị tháng 10/1930, khẳng định lại đường lối cách mạng giải phóng dân tộc đúng đắn trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng và lí luận cách mạng GPDT của Nguyễn Ái Quốc. Đó là ngọn cờ dẫn đường cho toàn dân Việt Nam đẩy mạnh công cuộc chuẩn bị lực lượng, tiến lên trong sự nghiệp đánh Pháp, đuổi Nhật, giành độc lập tự do.

Câu 4: Tình hình Việt Nam sau CMT8/1945, nội dung và ý nghĩa của chỉ thị “Kháng chiến kiến quốc” (25/11/1945).

* Tình hình Việt Nam sau CMT8/1945:

Thuận lợi:

Trong nước:

• DT độc lập, ND tự do, chính quyền CM được thiết lập từ TW đến địa phương mang lại cho CMVN thế và lực mới.
• ĐCS trở thành đảng cầm quyền lãnh đạo CM trong cả nước.
• Quân đội, công an, luật pháp của chính quyền cách mạng được khẩn trương xây dựng.

Quốc tế:

Sau CTTG thứ 2, cục diện TG và khu vực có sự thay đổi lớn có lợi cho CMVN:

• Liên Xô trở thành thành trì của CNXH.
• Nhiều nước Đông, Trung Âu lựa chọn theo con đường phát triển CNXH.
• Phong trào GPDT ở các nước thuộc địa châu Á, châu Phi và khu vực Mĩ - La tinh dâng cao.

Khó khăn:

Quốc tế:

• Phe đế quốc âm mưu chia lại thuộc địa, chống phá phong trào cách mạng.
• Các nước lớn không công nhận chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
• Việt Nam bị bao vây, cô lập với thế giới tư bản.

Trong nước:

– Giặc ngoại xâm và nội phản:

Quân đội các nước ĐQ, dưới danh nghĩa quân Đồng minh giải giáp quân đội Nhật Bản, lũ lượt kéo vào Việt Nam.

Từ vĩ tuyến 16 trở ra Bắc có gần 20 vạn quân Trung Hoa dân quốc. Theo sau là Việt Quốc, Việt Cách với âm mưu thành lập một chính phủ bù nhìn. Dã tâm của chúng là tiêu diệt ĐCS, phá tan Việt Minh, lật đổ chính quyền cách mạng còn non trẻ của nhân dân Việt Nam.

Từ vĩ tuyến 16 trở vào Nam có hơn 1 vạn quân Anh kéo vào, tạo điều kiện cho Pháp trở lại xâm lược Việt Nam.

Ngoài ra còn quân Nhật đang chờ để giải giáp. Một bộ phận theo lệnh đế quốc Anh đánh lại lực LLVTCM, tạo điều kiện cho quân Pháp mở rộng chiếm đóng Nam Bộ. Chưa bao gờ trên đất nước Việt Nam lại có nhiều loại kẻ thù đế quốc cùng xuất hiện một lúc như vậy.

– Về kinh tế:

Nạn đói cuối năm 1944 đầu năm 1945 chưa được khắc phục. Nạn lụt lớn, làm vỡ đê, hạn hán kéo dài làm cho hơn một nửa diện tích ruộng đất không thể cày cấy được.

Ngân sách Nhà nước hầu như trống rỗng, Chính quyền CM chưa quản lí được ngân hàng Đông Dương. Trong khi đó quân Trung Hoa Dân quốc tung ra thị trường các loại tiền của Trung Quốc đã mất giá, càng làm cho nền tài chính thêm rối loạn.

– Về chính trị:

Chính quyền CM còn non trẻ, chưa được củng cố. Đảng và ND Việt Nam chưa có kinh nghiệm giữ chính quyền.

Nước VNDCCH chưa nước nào công nhận và đặt quan hệ ngoại giao. CMVN ở trong tình thế bị bao vây, cô lập.

– Về văn hoá, xã hội:

Hơn 90% dân số bị mù chữ. Các tệ nạn xã hội cũ như mê tín dị đoan, rượu chè, cờ bạc, nghiện hút ngày đêm hoành hành.

Những khó khăn thử thách nghiêm trọng trên đã đặt nền độc lập non trẻ và tình thế vô cùng nguy hiểm chẳng khác nào ngàn cân treo sợi tóc

* Nội dung Chỉ thị “Kháng chiến kiến quốc” (25/11/1945):

- Chỉ đạo chiến lược: Đảng khẳng định CMVN lúc này vẫn là cuộc CMDTGP, nhưng không phải giành mà là giữ vững độc lập. Khẩu hiệu vẫn là “Dân tộc trên hết, Tổ quốc trên hết”.

- Kẻ thù chính của ta lúc này là thực dân Pháp xâm lược; phải tập trung ngọn lửa đấu tranh vào chúng. Vì vậy, phải lập mặt trận dân tộc thống nhất chống thực dân Pháp xâm lược.

- Về mặt trận: Mở rộng mặt trận Việt Minh, thống nhất mặt trận Việt – Miên – Lào.

- Nhiệm vụ chủ yếu, trước mắt: củng cố chính quyền, chống thực dân Pháp xâm lược, bài trừ nội phản, cải thiện đời sống nhân dân.

- Biện pháp cụ thể:

Về nội chính : Xúc tiến bầu cử Quốc hội, lập ban dự thảo Hiến pháp, thành lập Chính phủ chính thức, củng cố chính quyền nhân dân. Chống giặc đói đẩy lùi nạn đói chống giặt dốt xóa nạn mù chữ.

Về quân sự : Vũ trang toàn dân, động viên nhân dân kháng chiến lâu dài.

Về ngoại giao : Kiên trì nguyên tắc “bình đẳng tương trợ”, “thêm bạn bớt thù”, thực hiệ khẩu hiệu “Hoa – Việt thân thiện” với quân Tưởng và chủ trương độc lập về chính trị, nhân nhượng về kinh tế đối với Pháp.

Về tư tưởng : hết sức kêu gọi đoàn kết chống chủ nghĩa thực dân Pháp xâm lược, đặc biệt chống mọi âm mưu phá hoại chia rẻ.

* Ý nghĩa:

Chỉ thị “Kháng chiến kiến quốc” đã góp phần đẩy lùi và vô hiệu hóa mọi hành động chống phá của các thế lực phản động trong nước và quốc tế. Đồng thời, từng bước khắc phục khó khăn kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội… Qua đó, từng bước củng cố chính quyền CM và chuẩn bị lực lượng mọi mặt cho cuộc kháng chiến bảo vệ độc lập khi thực dân Pháp bội ước.

Câu 5: Hoàn cảnh, nội dung và ý nghĩa của Chính cương của Đảng Lao động Việt Nam (2/1951).

*Hoàn cảnh lịch sử:

Thuận lợi:

Hệ thống XHCN không ngừng lớn mạnh, trở thành chỗ dựa vững chắc cho CMGPDTTG, trong đó có Việt Nam.

Đầu năm 1950, Việt Nam đã được XHCN và 1 số quốc gia trên thế giới công nhận, đặt quan hệ ngoại giao, ủng hộ tinh thần và vật chất cho cuộc kháng chiến bảo vệ độc lập của nhân dân ta.

Những thắng lợi tiêu biểu của quân dân ta sau 5 năm chiến đấu (1945-1950) đã chuyển cuộc kháng chiến của ta lên một bước cao hơn, chuẩn bị cho những thắng lợi lớn hơn.

Khó khăn:

Chủ nghĩa đế quốc (đứng đầu là Mỹ) đẩy mạnh chiến lược toàn cầu phản cách mạng.

Lợi dụng khó khăn của Pháp, Mỹ đã can thiệp vào chiến tranh Đông Dương thông qua viện trợ kinh tế và quân sự cho Pháp.

* Nội dung:

Trước yêu cầu mới của cuộc kháng chiến, Đảng quyết định ra hoạt động công khai, đổi tên là Đảng Lao động Việt Nam và công bố Chính cương của Đảng Lao động Việt Nam (2/1951), với những nội dung chính sau:

Tính chất xã hội: Xã hội Việt Nam lúc này có ba tính chất, đó là dân chủ nhân dân, một phần thuộc địa và nửa phong kiến.

Đối tượng đấu tranh: chủ nghĩa đế quốc xâm lược (thực dân Pháp và can thiệp Mỹ) và phong kiến phản động.

Nhiệm vụ của cách mạng: Đánh đuổi bọn đế quốc xâm lược, giành độc lập và thống nhất thực sự cho dân tộc; Xóa bỏ những di tích phong kiến và nửa phong kiến, làm cho người cày có ruộng; Phát triển chế độ dân chủ nhân dân, gây cơ sở cho chủ nghĩa xã hội

Động lực của cách mạng Việt Nam được xác định gồm giai cấp công nhân, nông dân, tiểu tư sản và tư sản dân tộc; ngoài ra, còn có thân sĩ yêu nước và tiến bộ. Trong đó nền tảng là giai cấp công - nông và lao động trí óc; giai cấp công nhân là lực lượng lãnh đạo cách mạng Việt Nam.

Triển vọng của cách mạng: sau khi CMDTDCND thắng lợi nhất định sẽ đưa Việt Nam tiến lên CNXH.

Chính sách của Đảng : Có 15 chính sách lớn của Đảng trong giai đoạn hiện nay nhằm tiếp tục đẩy mạnh kháng chiến đến thắng lợi và đặt cơ sở kiến thiết quốc gia, thực hiện chế độ dân chủ nhân dân, làm tiền đề tiến lên CNXH.

* Ý nghĩa:

Chính cương đã có những đóng góp quan trọng vào kho tàng lý luận cách mạng giải phóng dân tộc theo con đường CMVS của chủ nghĩa Mác – Lênin. Chính cương đã góp phần tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc, đồng thời tranh thủ được sự ủng hộ của bạn bè quốc tế để tập trung sức mạnh vào đánh thắng cuộc chiến tranh xâm lược trên qui mô lớn của thực dân Pháp được Mỹ viện trợ; thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc, người cày có ruộng và chủ nghĩa xã hội.

Câu 7:Ý nghĩa lịch sử và kinh nghiệm lãnh đạo của Đảng thời kỳ 1954 – 1975

a/ Ý nghĩa lịch sử

* Đối với nước ta:

Thắng lợi vỹ đại của cuộc kháng chiến chống Mỹ đã quét sạch quân xâm lược ra khỏi đất nước, kết thúc cuộc chiến tranh cách mạng kéo dài gần một phần ba thế kỷ (1954- 1975), đồng thời kết thúc hơn một thế kỷ đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân cũ và thực dân mới của 2 đế quốc lớn là Pháp và Mỹ; đưa lại độc lập, thống nhất, hòa bình cho dân tộc.

Kết thúc cuộc CMDTDCND trong cả nước, mở ra một thời kỳ mới: cả nước đi lên CNXH, làm tăng thêm sức mạnh vật chất, tinh thần, thế và lực cho CMVN, nâng cao uy tín của Đảng và dân tộc trên trường quốc tế. Nâng cao khí phách, niềm tự hào và để lại những kinh nghiệm quý báu cho sự nghiệp dựng nước và giữ nước

* Đối với quốc tế:

Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam thắng lợi đã đập tan cuộc phản kích lớn nhất của CNĐQ đối với CNXH và CMTG kể từ sau CTTG lần thứ 2.

Bảo vệ vững chắc phía Đông Nam Á của CNXH, làm phá sản các chiến lược chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ, gây tổn thất to lớn và tác động sâu sắc đến nội tình nước Mỹ trước mắt và lâu dài.

Góp phần làm suy yếu CNĐQ , mở ra sự sụp đổ không thể tránh khỏi của chủ nghĩa thực dân mới; củng cố phong trào độc lập dân tộc, dân chủ và hòa bình thế giới.

b/ Bài học kinh nghiệm

Một là, đề ra và thực hiện đường lối giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc CNXH nhằm huy động sức mạnh toàn dân đánh Mỹ, cả nước đánh Mỹ.

Hai là, tin tưởng sức mạnh của dân tộc, kiên định tư tưởng chiến lược tiến công và quyết thắng đế quốc Mỹ xâm lược. Thực hiện chiến tranh nhân dân, tìm ra biện pháp chiến đấu đúng đắn, sáng tạo.

Ba là, trên cơ sở đường lối chủ trương chiến lược chung đúng đắn phải có công tác tổ chức thực hiện giỏi, năng động, sáng tạo của các cấp bộ Đảng trong quân đội, các ngành, các địa phương.

Bốn là, phải hết sức coi trọng công tác xây dựng Đảng, xây dựng lực lượng cách mạng ở cả hậu phương và tiền tuyến. Phải thực hiện liên minh 3 nước Đông Dương và tranh thủ sự ủng hộ ngày càng to lớn của các nước XHCN và thế giới.

Câu 9: Hoàn cảnh lịch sử, nội dung và ý nghĩa của đường lối đổi mới toàn diện của Đảng được Đại hội VI (12/1986) thông qua.

a/ Hoàn cảnh lịch sử

Quốc tế:

• Đến đầu những năm 80 của TK XX, từ tác động của cách mạng khoa học kỹ thuật, trên thế giới dân xuất hiện xu thế mới – xu thế toàn cầu hóa, quốc tế hóa;
• Quan hệ quốc tế từng bước chuyển dần từ thế đối đầu sang thế đối thoại, hợp tác;
• Hệ thống XHCN trên thế giới lâm vào trì trệ, khủng hoảng và nguy cơ tan rã;
• Chủ nghĩa đế quốc (do Mỹ đứng đầu) đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình” chống phá CNXH;

Trong nước:

Công cuộc khôi phục đất nước, hàn gắn vết thương chiến tranh sau 10 năm đất nước thông nhất, đã đạt được một số thành tựu quan trọng;

Tuy nhiên, do xuất phát từ một số sai lầm trong công tác chỉ đạo của Đảng đã đẩy kinh tế, xã hội đất nước lâm vào khủng hoảng nghiêm trọng:

+ Việt Nam đang bị các Đế quốc và thế lực thù địch bao vây, cấm vận và ở tình trạng khủng hoảng KT – XH.

+ Lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng đều khan hiếm. Lạm phát tăng từ 300% lên hơn 774% năm 1986.

+ Các hiện tượng tiêu cực, VPPL, vượt biên trái phép diễn ra khá phổ biến.

b/ Nội dung

Trước yêu cầu cần phải khắc phục khủng hoảng kinh tế - xã hội và từng bước đưa đất nước tiến lên, Địa hội VI (12/1986) đã đưa đường lối đổi mới toàn diện đất nước:

- Về kinh tế:

Đổi mới toàn diện, trong đó lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm và từng bước đổi mới về chính trị và các lĩnh vực khác.

Thực hiện nhất quán chính sách phát triển KT nhiều thành phần. Xóa cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp, chuyển sang cơ chế thị trường.

+ Nhiệm vụ bao trùm, mục tiêu tổng quát:

• Sản xuất đủ tiêu dùng và có tích lũy.
• Bước đầu tạo ra một cơ cấu kinh tế hợp lí, đặc biệt chú trọng 3 chương trình kinh tế lớn: LTTP, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu.
• Thực hiện cải tạo XHCN thường xuyên với hình thức, bước đi thích hợp, làm cho quan hệ sản xuất phù hợp với lực lượng sản xuất phát triển.
• Đổi mới cơ chế quản lí kinh tế, giải quyết cho những vấn đề cấp bách về phân phối và lưu thông.
• Xây dựng và tổ chức thực hiện một cách thiết thực, có hiệu quả các chính sách xã hội.
• Bảo đảm nhu cầu củng cố quốc phòng – an ninh.

+ Năm phương hướng lớn phát triển kinh tế là:

1. Bố trí lại cơ cấu sản xuất;
2. Điều chỉnh cơ cấu đầu tư xây dựng và củng cố quan hệ sản xuất XHCN;
3. Sử dụng và cải tạo đúng đắn các thành phần kinh tế;
4. Đổi mới cơ chế quản lý KT, phát huy mạnh mẽ động lực KH - KT;
5. Mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại.

- Về xã hội tập trung vào 4 nhóm chính sách xã hội:

Một là, kế hoạch hóa dân số, giải quyết việc làm cho người lao động;

Hai là, thực hiện công bằng xã hội, bảo đảm an toàn xã hội, khôi phục trật tự kỷ cương trong lĩnh vực xã hội;

Ba là, chăm lo đáp ứng các nhu cầu giáo dục, văn hoá, bảo vệ và tăng cường sức khỏe của nhân dân.

Bốn là, xây dựng chính sách bảo trợ xã hội.

- Về an ninh – quốc phòng:

Đề cao cảnh giác, tăng cường khả năng quốc phòng – an ninh của đất nước, quyết đánh thắng kiểu chiến tranh phá hoại nhiều mặt của địch, bảo đảm chủ động trong mọi tình huống để bảo vệ Tổ quốc.

- Về đối ngoại:

1. Góp phần quan trọng vào cuộc đấu tranh của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội.

2. Tăng cường tình hữu nghị và hợp tác toàn diện với Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa .

3. Bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì hòa bình Đông Nam Á và thế giới.

4. Tăng cường quan hệ đặc biệt giữa ba nước Đông Dương

5. Kết hợp sức mạnh của dân tộc và thời đại.

- Về xây dựng Đảng:

+ Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng, đổi mới tư duy mà trước hết là tư duy kinh tế, đổi mới công tác tư tưởng.

+ Đổi mới công tác cán bộ và phong cách làm việc, giữ vững các nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt Đảng.

+ Tăng cường đoàn kết, nhất trí trong Đảng.

+ Tăng cường hiệu lực quản lý của Nhà nước.

+ Phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động, thực hiện phương châm “ dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”.

c/ Ý nghĩa:

Đại hội VI của Đảng là Đại hội khởi xướng đường lối đổi mới toàn diện, đánh dấu bước ngoặc phát triển mới trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội. Địa hội VI là đại hội kế thừa và quyết tâm đổi mới, đoàn kết tiến lên của Đảng. Thành công của Đại hội đã mở ra bước ngoặt lịch sử cho cách mạng Việt Nam, đưa nước ta bước sang một giai đoạn phát triển mới.

Câu 10: Mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam được xác định trong Cương lĩnh năm 1911 và Cương lĩnh năm 2011.

* Mô hình CNXH Việt Nam theo Cương lĩnh năm 1991 xác định có 6 đặc trưng cơ bản:

Một là, do NDLĐ làm chủ.

Hai là, có một nền KT phát triển cao dựa trên LLSX hiện đại và chế độ công hữu về các TLSX chủ yếu.

Ba là, có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Bốn là, con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột bất công, làm theo năng lực hưởng theo lao động, có cuộc sống tự do, ấm no, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân.

Năm là, các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ.

Sáu là, có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thế giới.

* Mô hình CNXH Việt Nam theo Cương lĩnh năm 2011 xác định có 8 đặc trưng cơ bản:

Một là dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Hai là, do nhân dân làm chủ.

Ba là, có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp.

Bốn là, có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Năm là, con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện.

Sáu là, các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển.

Bảy là, có Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân do ĐCS l/đạo.

Tám là, có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới.

* Nhận xét:

Các đặc trưng về CNXH trong Cương lĩnh năm 1991 đặt nền tảng đoàn kết, tạo sức mạnh tổng hợp, đưa cách mạng Việt Nam tiếp tục phát triển, giải đáp vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên CNXH.

Các đặc trưng của Cương lĩnh năm 2011 diễn đạt rõ hơn, phát triển thêm cho phù hợp hơn với thời kỳ phát triển mới của đất nước.

Thể hiện rõ quá trình phát triển nhận thức của Đảng về mô hình đi lên CNHX và mô hình đó đang ngày càng được hiện thực hóa ở Việt Nam.

Câu 12: Nêu những bài học lớn được Đảng rút ra trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Phân tích bài học “ Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi của Cách mạng Việt Nam”.

* Năm bài học lớn được Đảng rút ra trong quá trình lãnh CMVN:

Một là, nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Hai là, cách mạng là sự nghiệp của dân, do dân và vì dân

Ba là, không ngừng củng cố, tăng cường đoàn kết toàn Đảng, đoàn kết toàn dân, đoàn kết toàn dân tộc, đoàn kết quốc tế.

Bốn là, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.

Năm là, sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi của Cách mạng Việt Nam.

* Phân tích bài học “ Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi của Cách mạng Việt Nam”:

- Sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta hơn 90 năm qua dưới sự lãnh đạo của Đảng đã giành được nhiều thắng lợi lớn có ý nghĩa lịch sử, đó là:

Thắng lợi của CMT8 năm 1945, khai sinh nước VNDCCH; mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc – kỷ nguyên độc lập, tự do, tiến lên CNXH.

Thắng lợi của các cuộc chiến tranh bảo vệ độc lập và toàn vẹn lãnh thổ: kháng chiến chống thực dân Pháp và can thiệp của Mỹ ( 1945- 1954), kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 – 1975), chiến tranh Biên giới Tây Nam (1978), chiến tranh Biên giới phía Bắc (1979).

Thành tựu đạt được trên các lĩnh vực sau hơn 30 năm đổi mới ( 1986 cho đến nay).

- Những nhân tố đảm bảo sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng:

Đảng là đội tiên phong có tổ chức cao nhất của GCCN và dân tộc Việt Nam; lấy chủ nghĩa Mác – Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động.

Đảng không ngừng bổ sung, phát triển Cương lĩnh chính trị, đường lối, nắm vững và kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH.

Khẳng định tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức cơ bản của Đảng, đồng thời chú trọng các nguyên tắc đoàn kết, thống nhất trong Đảng; phê bình và tự phê bình; gắn bó mật thiết với nhân dân và nguyên tắc của chủ nghĩa quốc tế vô sản.

Chú trọng công tác cán bộ, coi cán bộ là cái gốc của mọi công việc; rèn luyện đạo đức cách mạng.

Không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo , nâng cao chất lượng và hiệu quả lãnh đạo.

Chú trọng nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn và không ngừng làm rõ những vấn đề đặt ra trong khoa học quản lý.

Đảng không ngừng đổi mới, tự chỉnh đốn; phòng ngừa, đẩy lùi nguy cơ sai lầm về đường lối, quan liêu, xa dân, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

Đảng không ngừng làm giàu trí tuệ, nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, đạo đức và năng lực tổ chức để đủ sức giải quyết các vấn đề do thực tiễn cách mạng đặt ra.

Đại hội lần thứ XIII của Đảng (1/2021) đã khẳng định, sau 35 năm tiến hành công cuộc đổi mới, 30 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, phát triển mạnh mẽ và toàn diện hơn… Thực tế đó tiếp tục khẳng định đường lối của Đảng là phù hợp với quy luật khách quan, với thực tiễn Việt Nam và xu thế phát triển của thời đại; sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam.