dfdfdfddfdfdfdf
A. TÓM TẮT LÍ THUYẾT TRỌNG ĐIỂM TOÁN 10 HỌC KÌ II ............................................ trang 1
I. TAM THỨC BẬC HAI VÀ BẤT PHƯƠNG TRÌNH BẬC HAI ..................................... trang 1
II. HAI DẠNG PHƯƠNG TRÌNH QUY VỀ BẬC HAI................................................... trang 3
III. QUI TẮC CỘNG VÀ QUI TẮC NHÂN.................................................................. trang 3
IV. HOÁN VỊ, CHỈNH HỢP, TỔ HỢP ...................................................................... trang 5
V. NHỊ THỨC NEW-TON ....................................................................................... trang 6
VI. BIẾN CỐ VÀ XÁC SUẤT CỦA BIẾN CỐ .............................................................. trang 7
VII. ĐIỂM VÀ VECTƠ TRONG MẶT PHẲNG TỌA ĐỘ .............................................. trang 9
VIII. PHƯƠNG TRÌNH ĐƯỜNG THẲNG TRONG MẶT PHẲNG TỌA ĐỘ ................... trang 11
IX. PHƯƠNG TRÌNH ĐƯỜNG TRÒN TRONG MẶT PHẲNG TỌA ĐỘ ....................... trang 16
X. ELIP, HYPEBOL VÀ PARABOL ............................................................................ trang 18
B. CÁC ĐỀ MINH HỌA KIỂM TRA HỌC KÌ II TOÁN 10 NĂM HỌC 2022-2023 .................. trang 21
ĐỀ SỐ 01 ............................................................................................................. trang 21
ĐỀ SỐ 02 ............................................................................................................. trang 22
ĐỀ SỐ 03 ............................................................................................................. trang 23
ĐỀ SỐ 04 ............................................................................................................. trang 24
C. HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ MINH HỌA ........................................................................... trang 25
HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ SỐ 01 ................................................................................ trang 25
HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ SỐ 02 ................................................................................ trang 28
HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ SỐ 03 ................................................................................ trang 32
HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ SỐ 04 ................................................................................ trang 35
HOÀNG XUÂN NHÀN
GIÁO VIÊN TOÁN TRƯỜNG THCS-THPT NGUYỄN KHUYẾN
TH-THCS-THPT LÊ THÁNH TÔNG
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II
TOÁN 10
1
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
A – TÓM TẮT LÍ THUYẾT TRỌNG ĐIỂM HỌC KÌ II TOÁN 10
I – TAM THỨC BẬC HAI VÀ BẤT PHƯƠNG TRÌNH BẬC HAI
1. Định lí về dấu tam thức bậc hai:
Cho tam thức bậc hai
,
2
4b ac = −
.
Nếu
0
thì
( )
fx
cùng dấu hệ số a với mọi
.x
Nếu
0=
thì
( )
fx
cùng dấu hệ số a với mọi
\
2
b
x
a

−

;
( )
0fx=
khi
2
b
x
a
=−
.
Nếu
0
thì
( )
fx
cùng dấu hệ số a với mọi x thuộc các khoảng
( ) ( )
12
; , ;xx− +
;
( )
fx
trái
dấu a với mọi x thuộc khoảng
( )
12
;xx
; trong đó
12
,xx
là hai nghiệm của
( )
fx
và
12
xx
.
Chú ý: Học sinh có thể thay Δ bởi
trong các trường hợp trên với
2
,
2
b
b ac b
= − =
.
Ví dụ 1: Xét dấu các tam thức bậc hai sau:
a)
( )
2
9 6 1f x x x= − + −
; b)
( )
2
23f x x x= − + +
.
Lời giải:
a)
( )
2
9 6 1f x x x= − + −
;
( )
9, 6, 1a b c= − = = −
.
Ta có:
2
40b ac = − =
;
( )
fx
có nghiệm kép
3x =
, ta có bảng xét dấu:
Kết luận:
( )
0, \ 3f x x
;
( )
0fx=
khi
3x =
. Ta có thể nói gộp:
( )
0,f x x
.
b)
( )
2
23f x x x= − + +
;
( )
2, 1, 3a b c= − = =
.
Ta có:
2
4 25 0b ac = − =
;
( )
fx
có hai nghiệm phân
biệt
12
3
1,
2
xx= − =
. Ta có bảng xét dấu:
Kết luận:
( ) ( ) ( )
33
0, 1; ; 0, ; 1 ;
22
f x x f x x
− − − +
.
2
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
(luôn đúng)
2. Điều kiện để tam thức bậc hai không đổi dấu trên tập số thực:
Cho tam thức bậc hai
( ) ( )
2
0f x ax bx c a= + +
,
2
4b ac = −
. Ta có:
•
( )
0
0,
0
a
f x x

. •
( )
0
0,
0
a
f x x

.
•
( )
0
0,
0
a
f x x

. •
( )
0
0,
0
a
f x x

.
Chú ý:
• Học sinh có thể thay Δ bởi
trong các trường hợp trên với
2
,
2
b
b ac b
= − =
.
• Trong nhiều trường hợp biểu thức được cho chưa phải tam thức bậc hai vì hệ số a chứa tham số m (hoặc
tham số khác) thì ta cần xét thêm trường hợp
0a =
xem có thỏa mãn bài toán không, rồi sau đó mới dùng
đến một trong bốn công thức trên. Kết quả bài toán là hợp các giá trị thu được trong cả hai trường hợp đã
xét.
Ví dụ 2: Tìm tất cả tham số m để
( )
22
2f x x mx m m= − + −
luôn dương với mọi x thuộc
.
Lời giải:
Ta có:
2
1 0, 2 ,a b m c m m= = − = −
.
Theo giả thiết:
( )
( )
( )
2
2
10
0
0,
0
2 4 0
a
f x x
m m m

− − −
22
4 4 4 0 0m m m m − +
. Vậy với
0m
thì
( )
0,f x x
.
3. Ứng dụng bảng xét dấu tam thức bậc hai để giải bất phương trình:
Bước 1: Tìm nghiệm (nếu có) của tam thức bậc hai.
Bước 2: Lập bảng xét dấu tam thức bậc hai đó.
Bước 3: Dựa vào bảng xét dấu, ta kết luận nghiệm của bất phương trình.
Ví dụ 3: Giải bất phương trình sau:
a)
2
2 3 0xx−
; b)
2
4
0
5
xx− + −
.
Lời giải:
a) Đặt
( )
2
23f x x x=−
;
( )
3
00
2
f x x x= = =
.
Bảng xét dấu:
Ta có:
2
3
2 3 0 0;
2
x x x

−


.
Vậy tập nghiệm của bất phương trình là:
3
0;
2
S

=


.
b) Đặt
( )
2
4
5
f x x x= − + −
;
( )
0f x x=
.
Bảng xét dấu:
3
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Ta có:
2
4
0
5
x x x− +
.
II – HAI DẠNG PHƯƠNG TRÌNH QUY VỀ BẬC HAI
1. Phương trình dạng
AB=
:
• Bước 1: Bình phương hai vế phương trình, ta được phương trình
AB=
rồi giải phương trình này.
• Bước 2: Thay từng nghiệm của phương trình (nếu có) ở bước 1 vào phương trình ban đầu
AB=
xem có thỏa mãn hay không rồi kết luận nghiệm phương trình ban đầu.
Ví dụ 1: Giải các phương trình sau:
22
5 3 7x x x+ = − + +
.
Lời giải:
Bình phương hai vế phương trình, ta được:
2 2 2
1
5 3 7 2 3 2 0 2
2
x x x x x x x+ = − + + − − = = = −
.
Thay lần lượt các giá trị
1
2;
2
xx= = −
vào phương trình ban đầu, ta thấy chúng đều thỏa mãn.
Vậy phương trình có tập nghiệm là:
1
2;
2
S

=−


.
2. Phương trình dạng
AB=
:
• Bước 1: Bình phương hai vế phương trình, ta được
2
AB=
rồi giải phương trình này.
• Bước 2: Thay từng nghiệm phương trình (nếu có) ở bước 1 vào phương trình ban đầu
AB=
xem có thỏa mãn hay không rồi kết luận nghiệm phương trình ban đầu.
Ví dụ 2: Giải phương trình sau:
2
1
4
2
x x x+ = −
.
Lời giải:
Bình phương hai vế phương trình, ta được:
( )
2
2 2 2
11
4 16 8
22
x x x x x x x+ = − + = − +
2
2
1
9 16 0
16
2
x
xx
x
=
− + − =
=
.
Thay lần lượt các giá trị
2; 16xx==
vào phương trình ban đầu, ta thấy chỉ có
2x =
thỏa mãn.
Vậy, tập nghiệm phương trình
2S =
.
III – QUY TẮC CỘNG VÀ QUY TẮC NHÂN
1. Quy tắc cộng:
Giả sử một công việc được thực hiện theo phương án A hoặc phương án B. Phương án A có m cách
thực hiện, phương án B có n cách thực hiện không trùng với bất kì cách nào của phương án A. Khi đó
số cách để thực hiện công việc là:
mn+
.
Ví dụ 1: Đội I có 5 thành viên, đội II có 6 thành viên. Có bao nhiêu cách để chọn ra một người từ một
trong hai đội trên để đi làm nhiệm vụ đặc biệt?
Lời giải:
Có hai phương án để chọn ra một thành viên đi làm nhiệm vụ:
Phương án A: Chọn một thành viên từ đội I: có 5 cách.
4
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Phương án B: Chọn một thành viên từ đội II: có 6 cách.
Vậy số cách chọn một thành viên đi làm nhiệm vụ là:
5 6 11+=
(cách).
2. Quy tắc nhân:
Giả sử một công việc được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất có m cách thực hiện, ứng
với mỗi cách thực hiện của giai đoạn thứ nhất thì giai đoạn thứ hai có n cách thực hiện. Số cách để
hoàn thành công việc là
mn
(cách).
Ví dụ 2: Từ thành phố A đến thành phố B có 5 con đường, từ thành phố B đến thành phố C có 3 con
đường. Một người muốn di chuyển từ thành phố A đến thành phố C thì phải đi qua thành phố B. Hỏi
có bao nhiêu cách để di chuyển từ thành phố A đến thành phố C.
Lời giải:
Một người đi từ thành phố A đến thành phố C cần có hai giai đoạn bắt buộc:
Giai đoạn thứ nhất: Đi từ thành phố A đến thành phố B: Có 5 cách.
Giai đoạn thứ hai: Đi từ thành phố B đến thành phố C: Có 3 cách.
Số cách hoàn thành công việc là:
5 3 15=
(cách).
Chú ý:
• Quy tắc nhân có thể được mở rộng cho nhiều hành động liên tiếp.
• Phân biệt quy tắc cộng và quy tắc nhân:
Khi một công việc được thực hiện bởi nhiều giai đoạn bắt buộc (nếu thiếu một giai đoạn thì công việc không
thể hoàn thành), ta sẽ dùng đến quy tắc nhân; trường hợp còn lại ta dùng quy tắc cộng.
Ví dụ 3. Có bao nhiêu số tự nhiên gồm 5 chữ số:
a) Tùy ý?
b) Phân biệt?
c) Phân biệt và số tự nhiên đó là số lẻ?
d) Phân biệt và số tự nhiên đó chẵn?
Lời giải :
a) Gọi số tự nhiên cần tìm:
abcde
với a, b, c, d, e là các số lấy từ tập
0;1;2;3;4;5;6;7;8;9
.
Chọn a khác 0: có 9 cách.
Vì các số được chọn là tùy ý nên số cách chọn mỗi chữ số b, c, d, e đều là 10 (cách).
Vậy số các số tự nhiên thỏa mãn:
4
9.10 90000=
(số).
b) Gọi số tự nhiên cần tìm:
abcde
.
Chọn a:
0a 
Có 9 cách chọn a.
Chọn b:
ba
Có 9 cách chọn b.
Theo quy luật trên thì số cách chọn c, d, e lần lượt là 8, 7, 6. Vậy số các số tự nhiên thỏa mãn:
9.9.8.7.6 27216=
(số).
c) Gọi số tự nhiên cần tìm:
abcde
.
Chọn
1;3;5;7;9e
Có 5 cách chọn e.
Chọn
a
với
0,a a e
Có 8 cách chọn a.
Mỗi chữ số b, c, d lần lượt có 8, 7, 6 cách chọn.
Vậy số các số tự nhiên thỏa mãn:
5.8.8.7.6 13440=
(số)
5
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
d) ☺ Cách giải 1:
Trường hợp 1:
0e =
.
Chọn a khác 0 (tức là a cũng khác e): có 9 cách chọn.
Mỗi chữ số b, c, d lần lượt có 8, 7, 6 cách chọn. Khi đó, ta có được:
1.9.8.7.6 3024=
(số).
Trường hợp 2:
2;4;6;8e
. Chọn e: có 4 cách chọn.
Chọn a với
0,a a e
, ta có 8 cách chọn.
Mỗi chữ số b, c, d lần lượt có 8, 7, 6 cách chọn. Khi đó ta có được:
4.8.8.7.6 10752=
(số).
Vậy số các số tự nhiên thỏa mãn:
3024 10752 13776+=
(số).
☺ Cách giải 2:
Số các số tự nhiên gồm 5 chữ số phân biệt là
27216
(số).
Số các số tự nhiên lẻ gồm 5 chữ số phân biệt là
13440
(số).
Theo quy tắc loại trừ, số các số tự nhiên chẵn gồm 5 chữ số phân biệt:
27216 13440 13776−=
(số).
IV – HOÁN VỊ, CHỈNH HỢP, TỔ HỢP
1. Hoán vị:
Cho tập
X
có
n
phần tử (
1n
). Mỗi cách sắp xếp
n
phần tử của tập
X
theo một thứ tự được
gọi là một hoán vị của
n
phần tử đó.
Kí hiệu :
n
P
là số các hoán vị của
n
phần tử.
Khi đó:
( )( )
! 1 2 ...2.1
n
P n n n n= = − −
; với
!n
được đọc là n giai thừa.
Quy ước:
0! 1=
.
Lưu ý: Hai hoán vị của n phần tử chỉ khác nhau về thứ tự sắp xếp.
Ví dụ 1: Có 5 người cùng tham gia một trò chơi và được xếp vào 5 vị trí cho trước, hỏi có bao nhiêu cách
sắp xếp?
Lời giải:
Số cách xếp 5 người vào 5 vị trí cho sẵn là:
5
5! 5.4...2.1 120P = = =
(cách).
2. Chỉnh hợp:
Cho tập
X
có
n
phần tử (
1n
). Mỗi cách ra lấy
k
phần tử của tập
X
( )
1 kn
và sắp xếp
chúng theo một thứ tự được gọi là một chỉnh hợp chập
k
của
n
phần tử đã cho.
Kí hiệu :
k
n
A
là số chỉnh hợp chập
k
của
n
phần tử.
Khi đó:
( )( ) ( )
( )
!
1 2 ... 1
!
k
n
n
A n n n n k
nk
= − − − + =
−
.
Lưu ý: Số hoán vị của n phần tử cũng chính là số chỉnh hợp chập n của n phần tử đó. Tức là:
!
n
nn
P A n==
.
Ví dụ 2: Có bao nhiêu cách chọn ra 5 học sinh từ lớp học 30 học sinh để bầu vào các vị trí lớp trưởng và
tổ trưởng của các tổ 1, 2, 3, 4 (giả sử cả 30 em trong lớp đều có khả năng được chọn như nhau)?
Lời giải:
Số cách chọn ra 5 học sinh thỏa mãn đề bài chính là số chỉnh hợp chập 5 của 30 phần tử, ta có:
5
30
17100720A =
cách chọn.
6
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
3. Tổ hợp:
Cho tập
X
có
n
phần tử
( )
1n
. Mỗi cách lấy ra
k
phần tử của tập
X
( )
1 kn
được gọi là
một tổ hợp chập
k
của
n
phần tử đã cho.
Kí hiệu:
k
n
C
là số tổ hợp chập
k
của
n
phần tử .
Khi đó:
( )( ) ( )
( )
1 2 ... 1
!
! ! !
k
n
n n n n k
n
C
k k n k
− − − +
==
−
.
Ví dụ 3: Một đội đặc nhiệm có 5 thành viên nam và 3 thành viên nữ. Hỏi có bao nhiêu cách chọn ra 2
thành viên đi làm nhiệm vụ đặc biệt?
Lời giải:
Số cách chọn ra 2 thành viên từ 8 thành viên của đội là:
2
8
28C =
.
Nhận xét: Ta có quy ước và một số tính chất sau:
( ) ( )
0
11
1
1
!
00
k
k
n
nn
k n k k k k
n n n n n
A
CC
k
C C k n C C C k n
− + +
+
• = • =
• = • + =
Ví dụ 4. Rút gọn :
a)
7!.4! 8! 6!
10! 3!5! 2!4!
A

=−


; b)
5
2 15
7
15
.
n
k
n n k
PC
B
A P C
+
−
=+
.
Lời giải:
a)
( )
7!.4! 8! 6! 7!1.2.3.4 5!.6.7.8 4!.5.6 1 41
56 15
10! 3!5! 2!4! 7!.8.9.10 1.2.3.5! 1.2.4! 30 30
A
= − = − = − =
.
b)
5
2 15
7
15
.
n
k
n n k
PC
B
A P C
+
−
=+
( )
( )
( )
( )( )
15!
2 ! ! 1 2
8!7!
10!5!
! 15!
! 10!5!
!
! 8!7!
n n n n
n
n
nk
nk
+ + +
= + = +
−
−
( )( )
22
8!5!6.7 6.7 37
1 2 3 2 3
8!9.10.5! 9.10 15
n n n n n n= + + + = + + + = + +
.
V – NHỊ THỨC NEWTON
1. Công thức nhị thức Newton:
Với n là một số nguyên dương, người ta chứng minh được công thức khai triển biểu thức
( )
n
ab+
như sau:
( )
0 1 1 1 1
... ... (*)
n
n n k n k k n n n n
n n n n n
a b C a C a b C a b C ab C b
− − − −
+ = + + + + + +
.
Với mỗi giá trị
2; 3n
, ta có được các hằng đẳng thức đáng nhớ:
• Với
2n =
thì:
( )
2
0 2 0 1 1 1 2 0 2 2 2
2 2 2
2a b C a b C a b C a b a ab b+ = + + = + +
;
( ) ( ) ( ) ( )
2 0 1 2
0 2 1 1 2 0 2 2
2 2 2
2a b C a b C a b C a b a ab b− = − + − + − = − +
.
• Với
3n =
thì:
( )
3
0 3 0 1 2 1 2 1 2 3 0 3 3 2 2 3
3 3 3 3
33a b C a b C a b C a b C a b a a b ab b+ = + + + = + + +
;
7
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
( ) ( ) ( ) ( ) ( )
3 0 1 2 3
0 3 1 2 2 1 3 0
3 3 3 3
a b C a b C a b C a b C a b− = − + − + − + −
3 2 2 3
33a a b ab b= − + −
.
Đặc biệt: Xét
1,a b x==
, ta được:
•
( )
0 1 2 2 1 1
1 ... ...
n
k k n n n n
n n n n n n
x C C x C x C x C x C x
−−
+ = + + + + + +
.
•
( ) ( ) ( ) ( )
1
0 1 2 2 1
1 ... ...
n k n n
k n n
n n n n n n
x C C x C x C x C x C x
−
−
− = − + + − + + − + −
.
Ví dụ 1: Sử dụng công thức nhị thức Newton để khai triển các biểu thức sau:
a)
( )
4
2x +
; b)
( )
5
21x −
.
Lời giải:
a)
( )
4
0 4 0 1 3 1 2 2 2 3 3 4 0 4
4 4 4 4 4
2 .2 .2 .2 .2 .2x C x C x C x C x C x+ = + + + +
4 3 2
8 24 32 16x x x x= + + + +
.
b)
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
5 5 0 4 1 3 2
0 1 2
5 5 5
2 1 2 . 1 2 . 1 2 . 1x C x C x C x− = − + − + −
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
2 3 1 4 0 5
3 4 5
5 5 5
2 . 1 2 . 1 2 . 1C x C x C x+ − + − + −
5 4 3 2
32 80 80 40 10 1x x x x x= − + − + −
.
2. Tam giác Pascal:
Quy luật tìm hệ số trong các khai triển dạng
( )
n
ab+
được Pascal thực hiện theo mô hình tam giác
bên dưới:
0 1
1 1 1
2 1 2 1
3 1
n
n
n
n
=
=
=
= 3 3 1
4 1 4 6 4 1n =
Quy luật của bảng này là số đầu tiên và số cuối cùng của mỗi hàng đều bằng 1; tổng của hai số liên
tiếp cùng hàng bằng số của hàng kế dưới ở vị trí giữa hai số đó.
Ví dụ 2: Sử dụng tam giác Pascal, tìm hệ số của
6
x
trong khai triển
( )
4
2
1x +
.
Lời giải:
Theo mô mình tam giác Pascal, ta có:
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
4 4 3 2 1 0
2 2 0 2 1 2 2 2 3 2 4
1 1. .1 4. .1 6. .1 4. .1 1. .1x x x x x x+ = + + + +
8 6 4 2
4 6 4 1x x x x= + + + +
.
Ta có hệ số của
6
x
trong khai triển trên bằng 4.
VI – BIẾN CỐ VÀ XÁC SUẤT CỦA BIẾN CỐ
1. Phép thử ngẫu nhiên, biến cố và không gian mẫu:
Phép thử ngẫu nhiên là một hoạt động mà ta không thể biết trước được kết quả của nó.
Tập hợp các kết quả có thể xảy ra của một phép thử ngẫu nhiên được gọi là không gian mẫu của
phép thử đó, kí hiệu là
.
Mỗi tập con của không gian mẫu được gọi là biến cố của phép thử. Ta thường kí hiệu các biến cố
là A, B, X, Y, …
Một kết quả thuộc A được gọi là kết quả làm cho A xảy ra, ta thường gọi đó là kết quả thuận lợi
cho A. Số kết quả thuận lợi của A thường được kí hiệu là
( )
nA
.
8
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Biến cố chắc chắn là biến cố luôn xảy ra, kí hiệu là
.
Biến cố không thể là biến cố không bao giờ xảy ra, ta kí hiệu là
.
Biến cố đối của A, được kí hiệu là
A
với
\AA=
.
Ví dụ 3: Gieo con súc sắc hai lần, hãy mô tả các biến cố sau và trong mỗi trường hợp, hãy cho biết có
bao nhiêu kết quả thuận lợi của biến cố đó?
a) Số chấm thu được từ hai con súc sắc là giống nhau.
b) Tổng số chấm thu được lớn hơn 8.
Lời giải:
a) Gọi A là biến cố “Số chấm thu được từ hai con súc sắc là giống nhau”.
Ta có:
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
1;1 , 2;2 , 3;3 , 4;4 , 5;5 , 6;6A =
.
Số kết quả thuận lợi của A là 6.
b) Gọi B là biến cố “Tổng số chấm thu được lớn hơn 8”.
Ta có:
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
4;5 , 5;4 , 5;5 , 5;6 , 6;5 , 6;6B =
.
Số kết quả thuận lợi của B là 6.
Ví dụ 4: Trong một chiếc hộp có 6 bi xanh và 4 bi đỏ. Lấy ngẫu nhiên 2 viên bi từ hộp.
a) Xác định số phần tử của không gian mẫu.
b) Tìm số kết quả thuận lợi của biến cố A: “Lấy được 1 bi xanh và 1 bi đỏ”.
Lời giải:
a) Phép thử là chọn ngẫu nhiên 2 bi từ hộp đựng 10 bi nên số phần tử của không gian mẫu là
( )
2
10
45nC = =
.
b) Số kết quả thuận lợi của A là
( )
11
64
24n A C C= =
.
2. Xác suất của biến cố:
Trong một phép thử chỉ có một số hữu hạn các kết quả đồng khả năng xảy ra, xác suất của biến cố
A được kí hiệu là
( )
PA
và được tính theo công thức
( )
( )
( )
nA
PA
n
=
, trong đó
( ) ( )
,n A n
theo
thứ tự là số phần tử của A và của không gian mẫu.
Một số tính chất:
•
( ) ( )
0, 1PP = =
.
•
( )
0 1,PA
với mọi biến cố A.
•
( )
( )
1P A P A=−
, trong đó A và
A
là hai biến cố đối nhau.
Ví dụ 1: Gieo con súc sắc một lần, tìm xác suất để số chấm thu được là một số nguyên tố.
Lời giải:
Mô tả không gian mẫu:
1; 2; 3; 4; 5; 6=
. Suy ra:
( )
6n =
.
Mô tả biến cố A: “Số chấm thu được là một số nguyên tố” là
2; 3; 5A =
.
Suy ra
( )
3nA=
. Vậy xác suất để biến cố A xảy ra là
( )
( )
( )
31
62
nA
PA
n
= = =
.
9
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Ví dụ 2: Từ một hộp đựng 6 bi xanh và 5 bi vàng, lấy ngẫu nhiên 4 viên bi, tính xác suất các biến cố:
a) A: “Lấy được 4 viên bi cùng màu”.
b) B: “Lấy được 4 viên bi luôn có đủ hai màu”.
c) C: “Lấy được 4 viên bi luôn có bi màu vàng”.
Lời giải:
a) Ta có:
( )
4
11
nC=
. Biến cố A xảy ra khi ta lấy được cả 4 bi xanh hoặc cả 4 bi vàng. Suy ra
( )
44
65
n A C C=+
.
Xác suất để A xảy ra là:
( )
( )
( )
44
65
4
11
2
33
nA
CC
PA
nC
+
= = =
.
b) Ta thấy B là biến cố đối của A, vì vậy
( ) ( )
2 31
11
33 33
P B P A= − = − =
.
c) Xét biến cố đối của C là
C
: “Lấy được 4 viên bi không có màu vàng”.
Ta có:
( )
4
6
n C C=
. Suy ra
( )
( )
4
6
4
11
21
11
22
C
P C P C
C
= − = − =
.
VII – ĐIỂM VÀ VECTƠ TRONG MẶT PHẲNG TỌA ĐỘ
1. Tọa độ vectơ:
Vectơ
u
có tọa độ
( )
00
;xy
khi và chỉ khi
00
u x i y j=+
.
Tọa độ các vectơ đơn vị:
( )
1;0i =
,
( )
0;1j =
.
Tọa độ của vectơ không:
( )
0 0;0=
.
Cho hai vectơ
( ) ( )
; , ;u x y v x y

==
, ta có:
•
( )
;u v x x y y

+ = + +
•
( )
;u v x x y y

− = − −
•
( )
;ku kx ky=
,
k
•
xx
uv
yy
=
=
=
•
u
cùng phương với
,,
x kx
xy
v k u kv k
y ky
xy
=
= =

=
với
0xy

.
Ví dụ 1: Cho các vectơ
,uv
được biểu diễn như sau:
2 3 ,u i j v i j= − = +
và
( )
2 1; 2a m n= − +
.
a) Xác định tọa độ các vectơ
,uv
; b) Tìm tọa độ
,2u v u v+−
;
c) Hai vectơ
,uv
có cùng phương? d) Tìm cặp số m, n sao cho
au=
.
Lời giải:
a) Ta có:
( ) ( )
2; 3 , 1;1uv= − =
.
b) Ta có:
( ) ( ) ( ) ( )
2 1; 3 1 3; 2 ; 2 2 2.1; 3 2.1 0; 5u v u v+ = + − + = − − = − − − = −
.
c) ☺ Cách 1:
,uv
cùng phương
2 .1
,,
3 .1
k
k u kv k
k
=
=
−=
2
,
3
k
k
k
=
=−
(vô lí).
10
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Vậy hai vectơ
,uv
không cùng phương.
☺ Cách 2:Ta có:
23
11
−

Hai vectơ
,uv
không cùng phương.
d)
3
2 1 2
2
23
5
m
m
au
n
n
−=
=
=

+ = −
=−
. Vậy
3
,5
2
mn= = −
thỏa mãn đề bài.
2. Tọa độ điểm:
Một điểm M có tọa độ
( ) ( )
;;
M M M M M M
x y OM x y OM x i y j = = +
.
Với hai điểm
( ) ( )
; , ;
A A B B
A x y B x y
thì
( )
;
B A B A
AB x x y y= − −
.
Trọng hệ trục tọa độ Oxy, gốc tọa độ O có tọa độ
( )
0;0
hay
( )
0;0O
.
Cho hai điểm
( ) ( )
; , ;
A A B B
A x y B x y
. Tọa độ trung điểm I của đoạn AB thỏa mãn:
,
22
A B A B
II
x x y y
xy
++
==
.
Cho tam giác ABC với
( ) ( ) ( )
; , ; , ;
A A B B C C
A x y B x y C x y
. Tọa độ trọng tâm G của tam giác thỏa
mãn:
,
33
A B C A B C
GG
x x x y y y
xy
+ + + +
==
.
Ví dụ 2: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, cho hai điểm
( ) ( )
2; 1 , 1;8AB−
.
a) Tìm tọa độ trung điểm I của đoạn AB, tọa độ trọng tâm G của
OAB.
b) Tìm tọa độ điểm C sao cho OABC là hình bình hành.
Lời giải:
a) Tọa độ điểm I:
2 1 3 1 8 7 3 7
, hay ;
2 2 2 2 2 2
II
x y I
+ − +

= = = =


.
Tọa độ điểm G:
0 2 1 0 1 8 7 7
1, hay 1;
3 3 3 3
GG
x y G
+ + − +

= = = =


.
b) Gọi tọa độ điểm C là
( )
;
CC
xy
.
Ta có:
( ) ( )
1;9 , ;
CC
AB OC x y= − =
.
OABC là hình bình hành
OC AB=
1
9
C
C
x
y
=−
=
. Vậy
( )
1;9C −
.
3. Biểu thức tọa độ của tích vô hướng và ứng dụng:
Trong mặt phẳng Oxy, cho hai vectơ
( ) ( )
; , ;u x y v x y

==
, tích vô hướng của hai vectơ
,uv
được cho bởi công thức:
. . .u v x x y y

=+
.
Ứng dụng tích vô hướng tính độ dài:
Nếu
( )
;u x y=
thì độ dài vectơ
u
là
22
u x y=+
.
11
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Nếu
( ) ( )
; , ;
A A B B
A x y B x y
thì
( ) ( )
22
B A B A
AB x x y y= − + −
.
Ứng dụng tích vô hướng để tìm góc:
Với hai vectơ khác
0
là
( ) ( )
; , ;u x y v x y

==
, ta có:
( )
2 2 2 2
. . .
cos ,
.
.
u v x x y y
uv
uv
x y x y

+
==

++
.
. 0 . . 0u v u v x x y y

⊥ = + =
.
Ví dụ 3: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, cho
( ) ( ) ( )
0; 1 , 2;0 , 1; 3A B C−−
.
a) Chứng tỏ tam giác ABC vuông cân và tìm diện tích tam giác đó.
b) Tìm
cos ABC
theo hai cách.
Lời giải:
a) Ta có:
( ) ( ) ( )
2;1 , 1; 2 ; . 2.1 1 2 0AB AC AB AC AB AC= = − = + − = ⊥
(1).
Mặt khác:
( )
2
2 2 2
2 1 5, 1 2 5AB AC AB AC= + = = + − = =
(2).
Từ (1) và (2) suy ra tam giác ABC vuông cân tại A.
Diện tích tam giác:
1 1 5
. . 5. 5
2 2 2
ABC
S AB AC
= = =
(đơn vị diện tích).
b) ☺ Cách 1: Ta có
ABC vuông cân tại A nên
0
2
cos cos45
2
ABC ==
.
☺ Cách 2:Ta có:
( ) ( )
2; 1 5, 1; 3 10BA BA BC BC= − − = = − − =
.
Do vậy:
( )
( ) ( ) ( )( )
2 . 1 1 3
.2
cos cos ,
.2
5. 10
BA BC
ABC BA BC
BA BC
− − + − −
= = = =
.
VIII – PHƯƠNG TRÌNH ĐƯỜNG THẲNG TRONG MẶT PHẲNG TỌA ĐỘ
1. Phương trình tổng quát của đường thẳng:
Vectơ
n
khác
0
được gọi là vectơ pháp tuyến của đường thẳng
nếu giá của nó vuông góc với
đường thẳng
.
Một đường thẳng hoàn toàn được xác định nếu ta biết được một điểm thuộc đường thẳng và một
vectơ pháp tuyến của nó.
Phương trình tổng quát của đường thẳng
đi qua
( )
00
;Mx y
có vectơ pháp tuyến
( )
; bn a=
là:
( ) ( )
00
0a x x b y y− + − =
.
Thu gọn phương trình, ta được:
0ax by c+ + =
với
00
c ax by= − −
.
Ví dụ 1: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, viết phương trình tổng quát của đường thẳng
biết rằng
qua
( )
1; 3A −
và có vectơ pháp tuyến
( )
2;1n =
.
Lời giải:
Phương trình tổng quát
là:
( ) ( )
2 1 1 3 0xy− + + =
hay
:2 1 0xy + + =
.
Nhận xét:
12
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
• Mọi đường thẳng đều có phương trình tổng quát dạng
0ax by c+ + =
với
,ab
không đồng thời bằng
0 (hay
22
0ab+
); ngược lại thì mỗi phương trình dạng
0ax by c+ + =
(
22
0ab+
) luôn là
phương trình của một đường thẳng nhận
( )
; bn a=
làm vectơ pháp tuyến.
• Nếu đường thẳng
chắn các trục tọa độ
,Ox Oy
lần lượt tại hai điểm
( ) ( )
;0 , 0; , 0A a B b ab
thì
có phương trình theo đoạn chắn là:
1
xy
ab
+=
. Quy đồng bỏ mẫu, ta đưa về dạng tổng quát:
0bx ay ab+ − =
.
• Nếu đường thẳng
qua điểm
( )
00
;M x y
, có hệ số góc k thì phương trình
là:
( )
00
y k x x y= − +
. Ta đưa được phương trình về dạng tổng quát như
sau:
0kx y c− + =
với
00
c kx y= − +
.
Ví dụ 2: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, viết phương trình tổng quát của đường thẳng
biết rằng
chắn
các trục Ox, Oy lần lượt tại
( ) ( )
2;0 , 0; 3AB−
.
Lời giải:
Phương trình
theo đoạn chắn là:
1
23
xy
+=
−
; vậy phương trình tổng quát của
:
3 2 6 0xy− − =
.
2. Phương trình tham số của đường thẳng:
Vectơ
u
khác
0
được gọi là một vectơ chỉ phương của đường thẳng
nếu giá của nó song song
hoặc trùng với đường thẳng
.
Hai vectơ chỉ phương và pháp tuyến của một đường thẳng thì luôn vuông góc nhau. Nếu
( )
;n a b=
là một vectơ pháp tuyến của đường thẳng
thì
( ) ( )
12
; , ;u b a u b a= − = −
là các vectơ chỉ phương
của
. (Suy luận tương tự khi ta biết trước một vectơ chỉ phương của một đường thẳng).
Nếu
có vectơ chỉ phương là
( )
; bu a=
với
0a
thì hệ số góc của
là
b
k
a
=
. Ngược lại, nếu
có hệ số góc là
k
thì
có vectơ chỉ phương là
( )
1; ku =
.
Một đường thẳng hoàn toàn xác định nếu ta biết được một điểm thuộc đường thẳng và một vectơ
chỉ phương của nó.
Phương trình tham số của đường thẳng
đi qua điểm
( )
00
;Mx y
và có vectơ chỉ phương
( )
; bu a=
là:
0
0
at
y y bt
xx=
+
=+
(t là tham số).
Ví dụ 3: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, viết phương trình tham số của đường thẳng
biết rằng
qua
điểm
( )
1; 3A −
, có vectơ chỉ phương
( )
5; 2u =−
.
Lời giải:
Phương trình tham số của
là:
15
32
xt
yt
=+
= − −
.
3. Hai đường thẳng song song hoặc vuông góc nhau:
Hai đường thẳng song song nhau có thể sử dụng chung một vectơ pháp tuyến hoặc một vectơ chỉ
phương.
13
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Nếu hai đường thẳng vuông góc nhau thì vectơ chỉ phương của đường thẳng này là vectơ pháp
tuyến của đường thẳng kia và ngược lại
Ví dụ 4. Viết phương trình tham số của đường thẳng Δ biết rằng :
a) Δ qua
( )
1; 2A −−
và song song với đường thẳng
: 3 1 0d x y− + =
.
b) Δ qua gốc tọa độ và vuông góc với đường thẳng
:2 2 3 0d x y+ − =
.
c) Δ qua
( )
2; 3B −
và vuông góc với đường thẳng
1
:
4
xt
d
yt
=+
=−
.
Lời giải:
a) Δ song song với d nên có chung một vectơ pháp tuyến là
( )
1; 3n =−
, suy ra Δ có một vectơ chỉ
phương
( )
3;1u =
.
Vậy phương trình tham số
13
:
2
xt
yt
= − +
= − +
.
b) Δ vuông góc với
:2 2 3 0d x y+ − =
nên có một vectơ chỉ phương là
( )
1;1u =
, phương trình tham
số
:
xt
yt
=
=
.
c) Δ vuông góc với
1
:
4
xt
d
yt
=+
=−
nên có một vectơ pháp tuyến là
( )
1; 4n =−
, suy ra có một vectơ chỉ
phương
( )
4;1u =
.
Phương trình tham số
24
:
3
xt
yt
=+
= − +
.
4. Vị trí tương đối giữa hai đường thẳng:
Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, xét hai đường thẳng
12
,
lần lượt có các vectơ pháp tuyến
12
,nn
.
Trường hợp 1: Nếu
1
n
cùng phương với
2
n
. Khi đó
12
,
song song hoặc trùng nhau.
• Chọn điểm
M
tùy ý thuộc
1
, nếu
2
M 
thì
1
và
2
trùng nhau.
• Chọn điểm
M
tùy ý thuộc
1
, nếu
2
M 
thì
1
,
2
song song nhau.
Trường hợp 2: Nếu
1
n
không cùng phương với
2
n
thì ta kết luận ngay hai đường thẳng
1
và
2
cắt nhau, tọa độ giao điểm giữa chúng là nghiệm của hệ phương trình của hai đường thẳng đó.
Lưu ý:
14
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
⎯ Ta có thể sử dụng cặp vectơ chỉ phương
12
,uu
của hai đường thẳng để xét vị trí tương đối giữa hai
đường thẳng đó tương tự như các trường hợp trên.
⎯ Nếu
12
.0nn =
thì
12
nn⊥
hay hai đường thẳng
1
,
2
vuông góc nhau (đây là trường hợp đặc biệt
khi hai đường thẳng cắt nhau).
Nhận xét: Ta có thể xét vị trí tương đối hai đường thẳng bằng cách đi giải hệ hai phương trình tổng quát
của hai đường thẳng đó, giả sử là
( )
1 1 1
2 2 2
0
*
0
a x b y c
a x b y c
+ + =
+ + =
.
• Nếu hệ (*) có một nghiệm
0
0
xx
yy
=
=
thì
1
và
2
cắt nhau tại
( )
00
;xy
.
• Nếu hệ (*) vô nghiệm thì
1
và
2
song song nhau.
• Nếu hệ (*) có vô số nghiệm thì
1
và
2
trùng nhau.
Ví dụ 5: Xác định vị trí tương đối của hai đường thẳng
1
d
và
2
d
(cho biết tọa độ giao điểm nếu chúng
cắt nhau) biết rằng:
a)
12
:2 4 0, : 2 0d x y d x− + = − =
; b)
12
12
: 3 0, :
32
xt
d x y d
yt
=+
− − =
=+
.
Lời giải:
a) Hai đường thẳng lần lượt có vectơ pháp tuyến là
( ) ( )
12
2; 1 , 1;0nn= − =
.
Ta có
2.0 1.1−
nên hai vectơ này không cùng phương, suy ra hai đường thẳng
1
d
và
2
d
cắt nhau.
Mặt khác, giải hệ
2 4 0
20
xy
x
−+=
−=
, ta được
2
8
x
y
=
=
.
Vậy tọa độ giao điểm của hai đường
12
,dd
là
( )
2;8
.
b) Đường thẳng
1
d
có vectơ pháp tuyến
( )
1
1; 1n =−
, đường thẳng
2
d
có vectơ chỉ phương là
( )
2
2;2u =
nên có một vectơ pháp tuyến
( )
2
1; 1n =−
.
Ta có:
( )
1 1 1.1− = −
nên hai vectơ
12
,nn
cùng phương với nhau.
Mặt khác, lấy điểm
( )
1
3;0Ad
, thay tọa độ A vào phương trình
2
d
:
3 1 2
0 3 2
t
t
t
=+
=+
; nghĩa là
( )
2
3;0Ad
. Vậy
1
d
,
2
d
song song nhau.
5. Góc giữa hai đường thẳng:
Cho hai đường thẳng
1
,
2
cắt nhau tại A thì chúng tạo thành bốn
góc có đỉnh là A.
• Nếu
1
,
2
không vuông góc nhau thì góc giữa chúng là góc nhọn
trong bốn góc tạo thành.
• Nếu
1
,
2
vuông góc nhau thì góc giữa chúng bằng
0
90
.
Góc giữa hai đường thẳng
1
,
2
được kí hiệu là
( )
( )
1 2 1 2
, hay ,
.
Lưu ý:
15
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
⎯ Góc giữa hai đường thẳng luôn thuộc đoạn
00
0 ;90


.
⎯ Nếu hai đường thẳng
1
,
2
song song hoặc trùng nhau thì ta nói góc giữa chúng bằng
0
0
.
Cho hai đường thẳng
1
,
2
lần lượt có các vectơ pháp tuyến là
( )
1 1 1
;,n a b=
( )
2 2 2
;n a b=
. Khi đó cosin góc tạo bởi hai đường thẳng
đó là:
( )
( )
12
1 2 1 2
1 2 1 2
2 2 2 2
12
1 1 2 2
cos cos
.
.
,,
a
nn
a bb
nn
nn
bb
a
a
= = =
+
++
.
Lưu ý: Ta có thể sử dụng cặp vectơ chỉ phương của hai đường thẳng
1
,
2
để thay vào công thức trên
vẫn tìm được góc giữa hai đường thẳng đó.
Ví dụ 3: Cho hai đường thẳng
1
: 3 1d y x=−
và
2
2
:
52
xt
d
yt
=−
=+
. Tìm góc giữa hai đường thẳng trên.
Lời giải:
Từ phương trình
1
:3 1 0d x y− − =
, ta tìm được một vectơ pháp tuyến của nó là
( )
1
3; 1n =−
;
2
d
có một
vectơ chỉ phương
( )
2
1;2u =−
nên có một vectơ pháp tuyến
( )
2
2;1n =
.
Do vậy:
( )
( )
( )
( )
12
12
0
12
22
2
2
12
3. .
.
,c ,
2
2 1 1
2
os
1 1
45
2
.
3.
nn
dddd
nn
+−
= = = =
+− +
.
6. Khoảng cách điểm đến đường thẳng:
Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, khoảng cách từ điểm
( )
0 0 0
;M x y
đến
đường thẳng
:0ax by c + + =
có kí hiệu
( )
0
,dM
, được tính bởi
công thức:
( )
00
0
22
,
ax by c
dM
ab
++
=
+
.
Ví dụ 4:
a) Tính khoảng cách từ điểm
( )
2; 3A −
đến đường thẳng Δ có phương trình
3 4 1 0xy− − =
.
b) Tính khoảng cách giữa hai đường thẳng
12
,dd
biết
1
: 3 0d x y− + =
và
2
:2 2 1 0d x y− + =
.
Lời giải:
a) Ta có:
( )
( )
( )
2
2
3.2 4 3 1
17
,
5
34
dA
− − −
= =
+−
.
b) Hai đường thẳng
12
,dd
lần lượt có vectơ pháp tuyến
( )
1
1; 1 ,n =−
( )
2
2; 2n =−
với
( )
1 2 1.2− = −
nên hai vectơ này cùng phương.
16
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Mặt khác điểm
( )
12
0;3 ,A d A d
. Vì vậy hai đường
thẳng
12
,dd
song song nhau. Khi đó khoảng cách giữa hai
đường thẳng
12
,dd
cũng là khoảng cách từ một điểm bất
kỳ trên đường thẳng này đến đường thẳng còn lại.
Ta có:
( ) ( )
( )
1 2 2
2
2
2.0 2.3 1
52
,,
4
22
d d d d A d
−+
= = =
+−
.
IX – PHƯƠNG TRÌNH ĐƯỜNG TRÒN TRONG MẶT PHẲNG TỌA ĐỘ
1. Phương trình đường tròn:
Trong mặt phẳng Oxy, tập hợp tất cả điểm M cách đều điểm I cho
trước một khoảng R không đổi được gọi là đường tròn tâm I, bán kính
R.
Cho trước điểm
( )
;I a b
và số thực dương R. Điểm
( )
;M x y
thỏa mãn
IM R=
( ) ( )
22
x a y b R − + − =
( ) ( )
22
2
x a y b R − + − =
(1).
• (1) là phương trình đường tròn có tâm
( )
;I a b
, bán kính R.
• Khai triển (1):
( ) ( )
22
2
x a y b R− + − =
2 2 2 2 2 2 2
2 2 0 2 2 0
c
x y ax by a b R x y ax by c + − − + + − = + − − + =
(2).
(2) cũng là một dạng của phương trình đường tròn (dạng khai triển), trong đó
2 2 2
c a b R= + −
hay
22
R a b c= + −
.
Lưu ý: Phương trình dạng
22
2 2 0x y ax by c+ − − + =
là một phương trình đường tròn nếu
22
0a b c+ −
.
Ví dụ 1: Tìm tọa độ tâm I và bán kính R đường tròn (C) biết:
a)
( ) ( ) ( )
22
: 1 2 14C x y− + − =
; b)
( )
22
: 2 4 1 0C x y x y+ + − + =
.
Lời giải:
a) Đường tròn (C) có tâm
( )
1;2I
, bán kính
14R =
.
b) Đặt
24
1, 2, 1
22
a b c
−
= = − = = =
−−
. Đường tròn (C) có tâm
( )
1;2I −
, bán kính
22
1 4 1 2R a b c= + − = + − =
.
Ví dụ 2 : Viết phương trình đường tròn (C) trong các trường hợp sau :
a) (C) có tâm
( )
1; 7I −−
và bán kính
33R =
.
b) (C) có tâm
( )
1; 5I −
và đi qua
( )
0;0 .O
c) (C) nhận
AB
làm đường kính với
( ) ( )
1;1 , 7;5AB
.
Lời giải:
a) Phương trình (C) :
( ) ( )
22
1 7 27xy+ + + =
.
17
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
b) (C) có bán kính
( ) ( )
22
1 0 5 0 26R OI= = − + − − =
nên có phương trình
( ) ( )
22
1 5 26xy− + + =
.
c) Gọi I là trung điểm của đoạn
AB
( )
4;3I
;
( ) ( )
22
4 1 3 1 13AI = − + − =
.
Đường tròn (C) có đường kính là
AB
suy ra (C) nhận
( )
4;3I
làm tâm và bán kính
13R AI==
nên có phương trình là
( ) ( )
22
4 3 13xy− + − =
.
2. Vị trí tương đối điểm với đường tròn, đường thẳng với đường tròn:
Xét điểm A với đường tròn (C) có tâm I, bán kính R.
• A nằm trên đường tròn
IA R=
.
• A nằm bên trong đường tròn
IA R
.
• A nằm bên ngoài đường tròn
IA R
.
Xét đường thẳng Δ với đường tròn (C) có tâm I, bán kính R.
•
( )
,d I R =
Δ tiếp xúc với (C) (Δ được gọi là tiếp tuyến của đường tròn, vị trí tiếp xúc giữa
chúng được gọi là tiếp điểm).
•
( )
,d I R
Δ và (C) không có điểm chung.
•
( )
,d I R
Δ và (C) cắt nhau tại hai điểm phân biệt (Δ được gọi là một cát tuyến của đường
tròn).
Ví dụ 3: Cho đường tròn
22
( ): 2 4 4 0C x y x y+ − + − =
có tâm I và đường thẳng
: 2 1 2 0x my + + − =
.
a) Tìm
m
để đường thẳng
cắt đường tròn (C) tại hai điểm phân biệt A, B.
b) Tìm m để diện tích tam giác
IAB
là lớn nhất.
Lời giải:
a) Đường tròn (C) có tâm
( )
1; 2I −
, bán kính
3R =
.
cắt (C) tại hai điểm phân biệt khi và chỉ khi
( )
,d I R
2
2
22
2 2 1 2
3
2
1 2 3 2
4 4 1 9 18
m
m
mm
m m m
− + −

+
− +
− + +
2
5 4 17 0mm + +
(đúng với mọi m).
Vậy với mọi số thực m thì
cắt đường tròn (C) tại hai điểm
phân biệt.
b) Ta có:
1 9 9
. .sin sin
2 2 2
IAB
S IA IB AIB AIB
= =
(vì
sin 1AIB
).
Suy ra:
( )
max
9
2
IAB
S
=
; khi đó
0
sin 1 90AIB AIB= =
Gọi H là hình chiếu của I lên
00
3
45 .cos45
2
AIH IH IA = = =
18
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Ta có:
( )
2
2
12
3
, 8 16 0 4
2
2
m
d I IH m m m
m
−
= = + + = = −
+
.
Vậy
4m =−
thỏa mãn yêu cầu bài toán.
3. Tiếp tuyến của đường tròn:
Xét đường tròn (C) tâm I, bán kính R, tiếp tuyến Δ của (C) tại M là
đường thẳng qua M và nhận
IM
làm một vectơ pháp tuyến.
Xét đường tròn
( ) ( ) ( )
22
2
:C x a y b R− + − =
. Tiếp tuyến Δ của (C) tại
( )
00
;M x y
có phương trình:
( )( ) ( )( )
2
00
x a x a y b y b R− − + − − =
.
Ví dụ 4: Viết phương trình tiếp tuyến của đường tròn
( ) ( )
2
2
: 3 13C x y+ − =
tại điểm
( )
2;0M
.
Lời giải:
Đường tròn có tâm
( )
0;3I
, bán kính
13R =
.
☺ Cách giải 1:
Gọi Δ là tiếp tuyến cần tìm, Δ qua M và nhận
( )
2; 3IM =−
làm vectơ pháp tuyến nên có phương trình:
( ) ( )
2 2 3 0 0xy− − − =
hay
:2 3 4 0xy − − =
.
☺ Cách giải 2:
Phương trình tiếp tuyến của
( ) ( )
2
2
: 3 13C x y+ − =
tại
( )
2;0M
là:
( )( ) ( )( )
3 3 13 2 0 3 3 13 0 2 3 4 0
MM
x x y y x y x y+ − − = + − − − = − − =
.
X – ELIP, HYPEBOL, PARABOL
1. Elip và phương trình chính tắc elip:
Cho hai điểm cố định
12
,FF
có độ dài
12
2F F a
(với a dương không đổi); elip (E) là tập hợp tất cả
điểm M thỏa mãn
12
2MF MF a+=
.
• Các điểm
12
,FF
được gọi là tiêu điểm của elip.
• Độ dài
12
2FF c=
được gọi là tiêu cự của elip (
ca
).
Phương trình chính tắc của elip có dạng
( )
22
22
:1
xy
E
ab
+=
với
0ab
,
2 2 2
a b c=+
.
• Các tiêu điểm elip là
( ) ( )
12
;0 , ;0F c F c−
. Tiêu cự:
12
2FF c=
.
• Các đỉnh trên trục lớn là:
( ) ( )
12
;0 , ;0A a A a−
. Độ dài trục lớn là
12
2A A a=
.
• Các đỉnh trên trục bé là
( ) ( )
12
0; , 0;B b B b−
.Độ dài trục bé là
12
2B B b=
.
19
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
• Gốc tọa độ
O
được gọi là tâm đối xứng của elip.
• Tâm sai :
c
e
a
=
; ta luôn có
01e
.
• Điểm
( ) ( )
;M x y E
thì
,x a y b
.
Ta có:
12
,
cc
MF a x MF a x
aa
= + = −
.
• Bốn đường thẳng
,x a y b= =
tạo thành một hình chữ
nhật cơ sở của elip
( )
E
. Hình chữ nhật có chiều dài là
2a
và chiều rộng là
2b
.
• Phương trình các đường chuẩn:
1
:0
a
x
e
+ =
là đường
chuẩn ứng với tiêu điểm
1
F
;
2
:0
a
x
e
− =
là đường
chuẩn ứng với tiêu điểm
2
F
.
Bất kì điểm M nào thuộc elip đều thỏa mãn:
( ) ( )
12
12
;;
MF MF
e
d M d M
==

.
Ví dụ 1: Viết phương trình chính tắc của elip (E) biết rằng:
a) (E) có độ dài hai trục lần lượt là 10 và 8.
b) (E) đi qua hai điểm
4 2 3 3
1; , ;1
32
MN
−
.
Lời giải:
a) Gọi phương trình chính tắc của elip là
( )
22
22
:1
xy
E
ab
+=
với
0ab
.
Ta có:
2 10 5; 2 8 4a a b b= = = =
.
Vậy phương trình chính tắc elip là
( )
22
:1
25 16
xy
E +=
.
b) Gọi phương trình chính tắc của elip là
( )
22
22
:1
xy
E
ab
+=
với
0ab
.
(E) qua hai điểm
4 2 3 3
1; , ;1
32
MN
−
nên
2 2 2
2 2 2
1 32 1 1
1
99
27 1 1 1
1
44
a b a
a b b

+ = =




+ = =


22
9, 4ab = =
.
Vậy phương trình chính tắc elip là
( )
22
:1
94
xy
E +=
.
20
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
2. Hypebol và phương trình chính tắc của Hypebol:
Cho hai điểm cố định
12
,FF
có độ dài
12
2F F a
(với a dương không đổi); hypebol (H) là tập hợp
tất cả điểm M thỏa mãn
12
2MF MF a−=
.
• Các điểm
12
,FF
được gọi là tiêu điểm của hypebol.
• Độ dài
12
2FF c=
được gọi là tiêu cự của hypebol
( )
ca
.
Phương trình chính tắc của một hypebol là
( )
22
22
:1
xy
H
ab
−=
với
, , 0abc
và
2 2 2
c a b=+
.
• Các tiêu điểm của hypebol là
( ) ( )
12
;0 , ;0F c F c−
. Tiêu cự là
12
2FF c=
.
• Các đỉnh trên trục thực là
( ) ( )
12
;0 , ;0A a A a−
.
Độ dài trục thực là
12
2A A a=
.
• Các đỉnh trục ảo là
( ) ( )
12
0; , 0;B b B b−
.
Độ dài trục ảo là
12
2B B b=
.
• Gốc tọa độ O được gọi là tâm đối xứng của hypebol (H).
• Điểm
( ) ( )
;M x y H
thì
xa
; đồng thời
12
,
M M M M
cc
MF a ex a x MF a ex a x
aa
= + = + = − = −
.
• Hình chữ nhật tạo bởi các đường thẳng
,x a y b= =
gọi là hình chữ nhật cơ sở. Hai đường thẳng
chứa hai đường chéo của hình chữ nhật cơ sở được gọi là hai đường tiệm cận của hypebol và có
phương trình là
b
yx
a
=
.
• Tâm sai :
1
c
e
a
=
.
• Phương trình các đường chuẩn:
1
:0
a
x
e
+ =
là đường chuẩn ứng với
tiêu điểm
1
F
;
2
:0
a
x
e
− =
là đường chuẩn ứng với tiêu điểm
2
F
.
Bất kì điểm M nào thuộc elip đều thỏa mãn:
( ) ( )
12
12
;;
MF MF
e
d M d M
==

.
Ví dụ 2: Tìm tọa độ tiểu điểm, tiêu cự, tọa độ các đỉnh trên trục thực, độ dài trục thực, tọa độ đỉnh trên
trục ảo, độ dài trục ảo của hypebol (H) có phương trình chính tắc
( )
22
:1
41
xy
H −=
.
Lời giải:
Ta có:
2
2
42
1
1
aa
b
b
==

=
=
;
2 2 2
55c a b c= + = =
.
Tọa độ các tiêu điểm của (H):
( ) ( )
12
5;0 , 5;0FF−
; tiêu cự
12
25FF =
.
Tọa độ các đỉnh trên trục thực:
( ) ( )
12
2;0 , 2;0AA−
; độ dài trục thực
12
4AA =
.
21
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Tọa độ các đỉnh trên trục ảo:
( ) ( )
12
0; 1 , 0;1BB−
; độ dài trục ảo
12
2BB =
.
3. Parabol và phương trình chính tắc của parabol:
Cho một điểm F cố định và một đường thẳng Δ cố định không đi qua F; parabol (P) là tập hợp tất
cả điểm M cách đều F và Δ.
Điểm F được gọi là tiêu điểm, Δ được gọi là đường chuẩn của parabol (P).
Phương trình chính tắc của parabol (P) có dạng
2
2y px=
với
0.p
Trong đó:
• p được gọi là tham số tiêu.
• Tiêu điểm của (P) là
;0
2
p
F



.
• Phương trình đường chuẩn của (P) là
:
2
p
x = −
.
• Đỉnh của (P) là gốc tọa độ O.
• Trục đối xứng của (P) là trục Ox.
• Nếu điểm
( ) ( )
;M x y P
thì
0x
và điểm
( ) ( )
;M x y P
−
.
• Tâm sai:
( )
1
,
FM
e
dM
==
(tâm sai của parabol luôn bằng 1).
• Bán kính qua tiêu điểm:
2
M
p
MF x=+
với
( )
;
MM
M x y
.
Ví dụ 3: Xác định tham số tiêu, phương trình đường chuẩn, tiêu điểm của parabol (P) biết rằng
( )
2
:4P y x=
.
Lời giải:
Phương trình chính tắc của parabol
( )
2
: 2 2 4 2P y px p p= = =
.
Phương trình đường chuẩn (P):
1x =−
. Tiêu điểm của (P):
( )
1;0F
.
B – CÁC ĐỀ MINH HỌA KIỂM TRA HỌC KÌ II NĂM HỌC 2022 – 2023
Câu 1. (1,5 điểm) Giải các phương trình sau:
a)
2
2 4 2x x x+ + = −
; b)
2
3 9 1 2x x x− + = −
.
Câu 2. (1,5 điểm) Cho
( ) ( ) ( )
2
4 1 1 2f x m x m x m= + − − + +
(m là tham số).
a) Giải bất phương trình
( )
0fx
khi
3m =−
.
b) Tìm tất cả giá trị m để phương trình
( )
0fx=
có nghiệm.
Câu 3. (1,5 điểm) Từ một nhóm 30 học sinh lớp 12 gồm 15 học sinh khối A, 10 học sinh khối B và 5 học
sinh khối C, cần chọn ra 15 học sinh, hỏi có bao nhiêu cách chọn sao cho:
a) Số học sinh mỗi khối là bằng nhau ?
22
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
b) Có ít nhất 5 học sinh khối A và có đúng 2 học sinh khối C?
Câu 4. (1,0 điểm) Cho sáu chữ số
0, 1, 2, 3, 4, 5
. Từ sáu chữ số trên có thể lập được bao nhiêu số tự
nhiên, mỗi số có bốn chữ số khác nhau và không chia hết cho
5
?
Câu 5. (1,0 điểm) Lấy ngẫu nhiên một thẻ từ hộp
30
thẻ được đánh số từ
1
đến
30
.
a) Tính xác suất để thẻ được lấy ghi một số nguyên tố.
b) Tính xác suất để thẻ được lấy ghi một số không chia hết cho
5
.
Câu 6. (1,5 điểm) Trong mặt phẳng tọa độ
Oxy
, cho tam giác
ABC
có
( ) ( ) ( )
1;4 , 3; 2 , 4;1A B C− − −
a) Viết phương trình tổng quát của đường thẳng
AB
. Tính diện tích tam giác
ABC
b) Viết phương trình đường tròn
( )
C
đi qua 2 điểm A, B và có tâm nằm trên đường thẳng
:2 3 4 0xy + + =
.
Câu 7. (1,0 điểm) Viết phương trình chính tắc của elip (E), biết (E) đi qua điểm
1
3;
2
A



và có phương
trình một đường chéo của hình chữ nhật cơ sở của (E) là
20xy−=
.
Câu 8. (1,0 điểm) Một cái tháp làm nguội của một nhà máy có mặt cắt là hình hypebol có
phương trình
22
22
1
28 42
xy
−=
. Biết chiều cao của tháp là 150 m và khoảng cách từ
nóc tháp đến đến tâm đối xứng của hypebol bằng
2
3
lần khoảng cách từ tâm đối
xứng đến đáy. Tính bán kính nóc và bán kính đáy của tháp.
Câu 1. (1,5 điểm) Giải các phương trình sau:
a)
22
2 2 3x x x x− − = − + +
;
b)
( )
22
2 2 4 4x x x− + = −
Câu 2. (1,0 điểm) Giải bất phương trình
11
10
1xx
− +
−
.
Câu 3. (1,0 điểm) Tìm tất cả tham số m để
( )
22
2f x x mx m m= − + −
luôn dương với mọi x thuộc
.
Câu 4. (1,5 điểm) Có 3 cuốn sách lý, 4 cuốn sách sinh, 5 cuốn sách địa. Hỏi có bao nhiêu cách sắp xếp các
cuốn sách trên vào giá sách hàng ngang nếu:
a) Sắp xếp tùy ý ?
b) Các cuốn sách cùng môn học đứng cạnh nhau ?
Câu 5. (1, 5 điểm) Cho
5
2 3 4 5
0 1 2 3 4 5
1
1
2
x a a x a x a x a x a x

− = + + + + +


.
a) Tìm hệ số lớn nhất trong tất cả hệ số
0 1 5
, , ...,a a a
.
b) Tính tổng
0 1 2 3 4 5
a a a a a a+ + + + +
.
23
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Câu 6. (1, 5 điểm) Cho họ đường tròn
( ) ( )
22
: 4 2 1 1 0
m
C x y mx m y+ + + + − =
.
a) Tìm m để
( )
m
C
đi qua điểm
( )
1;0A
.
b) Chứng minh rằng
( )
m
C
luôn là đường tròn với mọi số thực m. Tìm bán kính bé nhất của đường
tròn
( )
m
C
.
Câu 7. (1,0 điểm) Cho hai đường thẳng
12
: , : 3 0
22
xt
d d x y
yt
=
+ + =
= − +
. Viết phương trình tham số
đường thẳng d qua điểm
( )
3;0M
, đồng thời cắt hai đường thẳng
12
,dd
tại hai điểm A, B sao cho
M là trung điểm của đoạn AB.
Câu 8. (1,0 điểm) Một công ty muốn làm một đường ống dẫn từ một
điểm A trên bờ đến một điểm B trên một hòn đảo theo lộ trình
từ A đến C (đường bờ biển) rồi từ C đến B (dưới nước) như
hình vẽ. Hòn đảo cách bờ biển 6 km. Giá để xây đường ống
trên bờ là
50000
USD mỗi km, giá để xây đường ống dưới
nước là
130000
USD mỗi km;
B
là điểm trên bờ biển sao cho
BB
vuông góc với bờ biển. Khoảng cách từ A đến
B
là 9 km.
Biết rằng chi phí làm đường ống này là
1170000
USD. Hỏi vị
trí C cách vị trí A bao nhiêu km?
Câu 1. (1,5 điểm) Giải các phương trình sau:
a)
22
2 5 11x x x+ = − +
; b)
5 10 8xx+ = −
.
Câu 2. (1,0 điểm) Tìm tất cả tham số m để
( )
2
2f x mx x m= − +
luôn âm với mọi
x
.
Câu 3. (1,5 điểm)
a) Cho tập hợp
0; 1; 2; 3; 4; 5A =
. Có thể lập được bao nhiêu số tự nhiên chẵn có bốn chữ số
khác nhau?
b) Cho hai đường thẳng
1
d
và
2
d
song song với nhau. Trên
1
d
có 10 điểm phân biệt, trên
2
d
có
n
điểm phân biệt
()2.n
Biết rằng có
2800
tam giác mà đỉnh của chúng là các điểm nói trên.
Tìm
.n
Câu 4. (1,0 điểm) Xét biểu thức
( ) ( )
33
22x y x y+ + −
. Viết khai triển biểu thức trên bằng nhị thức Newton
và tìm tổng các hệ số của số hạng mà lũy thừa của x lớn hơn lũy thừa của y.
Câu 5. (1,0 điểm) Gieo đồng thời hai con súc sắc cân đối đồng chất. Tính xác suất để:
a) Tổng số chấm thu được từ hai
con súc sắc bằng 6.
b) Tích số chấm trên hai con súc sắc là một số chính phương.
Câu 6. (1,5 điểm)
a) Tìm góc giữa hai đường thẳng
12
,dd
biết rằng:
1
: 2 10 0d x y− − =
và
2
: 3 9 0d x y− + =
.
b) Viết phương trình đường thẳng d song song với
: 4 2 0xy + − =
và cách điểm
( )
2; 3A −
một
khoảng bằng 3.
x km
(9 - x)km
6km
đảo
bờ biển
biển
A
B
B'
C
24
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Câu 7. (1,5 điểm) Cho elip có phương trình chính tắc
( )
22
:1
84
xy
E +=
.
a) Tìm tọa độ các tiêu điểm
1
F
,
2
F
và tiêu cự, tâm sai của elip.
b) Tìm tọa độ điểm
M
thuộc
( )
E
sao cho
12
2MF MF−=
.
Câu 8. (1,0 điểm) Người ta làm ra một cái thang bắc lên tầng hai của một ngôi nhà (hình vẽ), muốn vậy
họ cần làm một thanh đỡ BC có chiều dài bằng 4 m, đồng thời muốn đảm bảo kỹ thuật thì tỉ số độ
dài
5
3
CE
BD
=
. Hỏi vị trí A cách vị trí B bao nhiêu mét?
Câu 1. (1,5 điểm) Giải phương trình:
a)
2
2 3 1x x x+ = − +
; b)
7 11 1 0xx+ + + =
.
Câu 2. (1,0 điểm) Chứng minh phương trình sau luôn vô nghiệm dù m lấy bất kì giá trị nào:
( )
22
2 1 2 3 0x m x m m− + + + + =
.
Câu 3. (1,5 điểm) Một đoàn tàu nhỏ có
3
toa khách đỗ ở sân ga, các toa đều trống và mỗi toa có thể chứa
được nhiều hơn 3 người. Có
3
hành khách không quen biết cùng bước lên tàu. Hỏi có bao nhiêu
khả năng trong đó:
a) Khách lên tàu tùy ý ; b) Mỗi khách lên một toa ;
c) Có
2
hành khách cùng lên một toa, hành khách thứ ba thì lên toa khác?
Câu 4. (1,5 điểm) Xét biểu thức
( )
5
1x +
.
a) Viết khai triển biểu thức trên bằng nhị thức Newton theo thứ tự lũy thừa của x tăng dần.
b) Chứng minh rằng :
0 1 2 3 4 5 5
5 5 5 5 5 5
2C C C C C C+ + + + + =
.
Câu 5. (1,0 điểm) Kết quả
( )
;bc
của việc gieo con súc sắc cân đối và đồng chất hai lần, trong đó
b
là số
chấm xuất hiện trong lần gieo đầu,
c
là số chấm xuất hiện ở lần gieo thứ hai, được thay vào phương
trình bậc hai
2
0x bx c+ + =
. Tính xác suất để phương trình trên có nghiệm.
Câu 6. (1,0 điểm) Viết phương trình tham số của đường thẳng
biết
là đường trung trực của đoạn
thẳng AB với
( ) ( )
3;1 , 3;5AB−
.
Câu 7. (1,0 điểm) Cho điểm
M
nằm trên hyperbol
( )
H
:
22
1
16 9
xy
−=
. Nếu hoành độ điểm
M
bằng
8
thì
khoảng cách từ
M
đến các tiêu điểm của
( )
H
là bao nhiêu ?
Câu 8. (1,5 điểm) Một cái cổng hình bán nguyệt rộng 8,4 m, cao 4,2 m như hình vẽ. Mặt đường dưới cổng
được chia làm hai làn cho xe ra vào.
a) Viết phương trình mô phỏng cái cổng.
b) Một chiếc xe tải rộng 2,2m, cao 2,6 m đi đúng
làn đường quy định có thể đi qua cổng mà
không làm hư hỏng cổng hay không?
25
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
C – HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ MINH HỌA KIỂM TRA HỌC KÌ II – NĂM HỌC 2022 – 2023
Câu 1. (1,5 điểm) Giải các phương trình sau:
a)
2
2 4 2x x x+ + = −
; b)
2
3 9 1 2x x x− + = −
.
Hướng dẫn giải:
a) Bình phương hai vế phương trình, ta được:
22
2 4 2 3 2 0 1 2x x x x x x x+ + = − + + = = − = −
.
Thay các giá trị
1x =−
,
2x =−
vào phương trình ban đầu, ta thấy chúng đều thỏa mãn.
Vậy, tập nghiệm phương trình là
1; 2S = − −
.
b) Bình phương hai vế phương trình, ta được:
2 2 2
1
3 9 1 4 4 2 5 3 0 3
2
x x x x x x x x− + = − + − − = = = −
.
Thay các giá trị
3x =
,
1
2
x =−
vào phương trình ban đầu, ta thấy chỉ có
3x =
thỏa mãn.
Vậy tập nghiệm phương trình:
3S =
.
Câu 2. (1,5 điểm) Cho
( ) ( ) ( )
2
4 1 1 2f x m x m x m= + − − + +
(m là tham số).
a) Giải bất phương trình
( )
0fx
khi
3m =−
.
b) Tìm tất cả giá trị m để phương trình
( )
0fx=
có nghiệm.
Hướng dẫn giải:
a) Với
3m =−
, ta có bất phương trình
2
4 5 0xx+ −
.
Vì tam thức bậc hai
2
45xx+−
có hai nghiệm phân biệt là
1
và
5−
; đồng thời
10a =
nên
( ) ( )
2
4 5 0 ; 5 1;x x x+ − − − +
.
Vậy tập nghiệm của bất phương trình là
( ) ( )
; 5 1;S = − − +
.
b) Ta có:
( )
4, 1 , 1 2a m b m c m= + = − − = +
.
Trường hợp 1:
4 0 4a m m= + = = −
. Thay vào phương trình:
7
5 7 0
5
xx− = =
(có nghiệm).
Do đó:
4m =−
thỏa mãn.
Trường hợp 2:
4 0 4a m m= + −
.
Phương trình có nghiệm khi
( ) ( )( )
2
1 4 4 1 2 0m m m = − − + +
2
7 38 15 0mm − − −
.
3
5
7
m − −
.
Kết hợp cả hai trường hợp trên, ta có được
3
5;
7
m

− −


thỏa mãn đề bài.
26
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Câu 3. (1,5 điểm) Từ một nhóm 30 học sinh lớp 12 gồm 15 học sinh khối A, 10 học sinh khối B và 5 học
sinh khối C, cần chọn ra 15 học sinh, hỏi có bao nhiêu cách chọn sao cho:
a) Số học sinh mỗi khối là bằng nhau ?
b) Có ít nhất 5 học sinh khối A và có đúng 2 học sinh khối C?
Hướng dẫn giải:
a) Số cách chọn 5 học sinh mỗi khối (A, B, C) lần lượt là:
5 5 5
15 10 5
,,C C C
.
Vậy số cách chọn thỏa mãn là
5 5 5
15 10 5
756756C C C =
(cách).
b) Ta sử dụng quy tắc loại trừ như lời giải sau:
Xét bài toán 1: Chọn 2 học sinh khối C, 13 học sinh khối B hoặc khối A: có
2 13
5 25
CC
cách.
Xét bài toán 2: Chọn 2 học sinh khối C, 13 học sinh khối B và khối A không thỏa yêu cầu.
• Trường hợp 1: Chọn 2 học sinh khối C, 10 học sinh khối B và 3 học sinh khối A có
2 10 3
5 10 15
C C C
cách.
• Trường hợp 2: Chọn 2 học sinh khối C, 9 học sinh khối B và 4 học sinh khối A có
2 9 4
5 10 15
C C C
cách.
Vậy số cách chọn thỏa mãn là
2 13 10 3 9 4
5 25 10 15 10 15
51861950C C C C C C− − =
(cách).
Câu 4. (1,0 điểm) Cho sáu chữ số
0, 1, 2, 3, 4, 5
. Từ sáu chữ số trên có thể lập được bao nhiêu số tự
nhiên, mỗi số có bốn chữ số khác nhau và không chia hết cho
5
?
Hướng dẫn giải:
Số có bốn chữ số có dạng
abcd
. Đặt
0;1;2;3;4;5E =
.
Do
abcd
không chia hết cho 5 nên có 4 cách chọn d ( một trong các số: 1, 2, 3, 4).
Chọn
\ 0;a E d
nên có 4 cách chọn a.
Chọn
\;b E a d
nên có 4 cách chọn b.
Chọn
\ ; ;c E a b d
nên có 3 cách chọn c.
Theo quy tắc nhân ta có :
4.4.4.3 192=
số tự nhiên thỏa mãn.
Câu 5. (1,0 điểm) Lấy ngẫu nhiên một thẻ từ hộp
30
thẻ được đánh số từ
1
đến
30
.
a) Tính xác suất để thẻ được lấy ghi một số nguyên tố.
b) Tính xác suất để thẻ được lấy ghi một số không chia hết cho
5
.
Hướng dẫn giải:
Không gian mẫu là
1; 2; ...; 30=
( )
30n =
.
Gọi
A
là biến cố “Thẻ được lấy ghi một số nguyên tố” và
B
là biến cố “Thẻ được lấy ghi một số
không chia hết cho 5”.
a) Ta có:
( )
2; 3; 5; 7; 11; 13; 17; 19; 23; 29 10A n A= =
. Suy ra
( )
10 1
30 3
PA==
.
b) Từ không gian mẫu, có 6 số tự nhiên chia hết cho 5 là 5, 10, 15, 20, 25, 30. Vì vậy có 24 số tự
nhiên không chia hết cho 5, hay
( )
24nB=
.
Ta có:
( )
( )
( )
24 4
30 5
nB
PB
n
= = =
.
Câu 6. (1,5 điểm) Trong mặt phẳng tọa độ
Oxy
, cho tam giác
ABC
có
( ) ( ) ( )
1;4 , 3; 2 , 4;1A B C− − −
27
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
a) Viết phương trình tổng quát của đường thẳng
AB
. Tính diện tích tam giác
ABC
b) Viết phương trình đường tròn
( )
C
đi qua 2 điểm A, B và có tâm nằm trên đường thẳng
:2 3 4 0xy + + =
.
Hướng dẫn giải:
a)
AB
có vectơ chỉ phương
( )
2; 6AB = − −
nên có vectơ pháp tuyến
( )
3; 1n =−
Phương trình tổng quát
AB
:
( ) ( )
3 1 4 0 3 7 0x y x y+ − − = − + =
.
( )
( )
2
2
3.4 1 7
9 10
,
5
31
d C AB
−+
==
+−
;
2 10AB =
;
( )
1
, . 18
2
ABC
S d C AB AB==
.
b) Gọi phương trình
( )
C
:
22
2 2 0x y ax by c+ − − + =
với
22
0a b c+ −
.
Đường tròn này có tâm
( )
;I a b
Do
( )
,A B C
và
I 
nên ta có hệ phương trình:
2 8 17
6 4 13
2 3 4
a b c
a b c
ab
− + = −
+ + = −
+ = −
.
Giải hệ phương trình trên, tìm được
( ) ( )
; ; 5;2;9abc =−
.
Vậy phương trình đường tròn
22
10 4 9 0x y x y+ + − + =
.
Câu 7. (1,0 điểm) Viết phương trình chính tắc của elip (E), biết (E) đi qua điểm
1
3;
2
A



và có phương
trình một đường chéo của hình chữ nhật cơ sở của (E) là
20xy−=
.
Hướng dẫn giải:
Gọi phương trình chính tắc elip là
( )
22
22
:1
xy
E
ab
+=
với
0ab
.
Ta có:
( )
22
1 3 1
3; 1
24
AE
ab

+ =


(1).
Đường chéo hình chữ nhật có phương trình
1
20
2
x y y x− = =
,
suy ra
1
2
2
b
ab
a
= =
(2)
Thay (2) vào (1) :
22
31
1 1 2
44
ba
bb
+ = = =
. Vậy phương trình chính tắc:
( )
22
:1
41
xy
E +=
.
Câu 8. (1,0 điểm) Một cái tháp làm nguội của một nhà máy có mặt cắt là hình hypebol
có phương trình
22
22
1
28 42
xy
−=
. Biết chiều cao của tháp là 150 m và khoảng cách
từ nóc tháp đến đến tâm đối xứng của hypebol bằng
2
3
lần khoảng cách từ tâm
đối xứng đến đáy. Tính bán kính nóc và bán kính đáy của tháp.
28
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Hướng dẫn giải:
Chọn hệ trục tọa độ Oxy như hình vẽ.
Ta có :
150 150
22
33
HK OH OK
OH OK OH OK
= + =



==


60 m, 90 mOH OK = =
.
Đường thẳng qua H, vuông góc Oy là
1
: 60y=
.
1
cắt hypebol tại điểm có hoành độ dương và thỏa mãn
22
22
60
1 4 149 48,826 m
28 42
x
x− = =
.
Đường thẳng qua K, vuông góc với Oy là
2
: 90y = −
.
2
cắt hypebol tại điểm có hoành độ
dương và thỏa mãn
22
22
90
1
28 42
x
−=
4 274 66,212 mx =
.
Vậy bán kính nóc của tháp xấp xỉ
48,826 m
, bán kính đáy của tháp xấp xỉ
66,212 m
.
Câu 1. (1,5 điểm) Giải các phương trình sau:
a)
22
2 2 3x x x x− − = − + +
;
b)
( )
22
2 2 4 4x x x− + = −
Hướng dẫn giải:
a) Bình phương hai vế phương trình:
2 2 2
5
2 2 3 2 3 5 0 1
2
x x x x x x x x− − = − + + − − = = − =
.
Thay các giá trị
5
1,
2
xx= − =
vào phương trình đã cho, ta thấy chúng đều thỏa mãn.
Vậy tập nghiệm phương trình là:
5
1;
2
S

=−


.
b) Ta có:
( )
22
2 2 4 4− + = −x x x
( ) ( )( )
2
22
2 0 2
2 2 4 2 2
2 4 2 2 4 2
xx
x x x x
x x x x
− = =

− + = − +

+ = + + = +


.
Xét phương trình
2
2 4 2xx+ = +
(1).
29
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
(luôn đúng)
Bình phương hai vế (1), ta được:
2 2 2
0
2 4 4 4 4 0
4
x
x x x x x
x
=
+ = + + − =
=
.
Thay lần lượt
0, 4xx==
vào phương trình (1), ta thấy chúng đều thỏa mãn.
Vậy tập nghiệm phương trình là:
0;2;4S =
.
Câu 2. (1,0 điểm) Giải bất phương trình
11
10
1xx
− +
−
.
Hướng dẫn giải:
Điều kiện:
0
1
x
x
. Ta có:
( ) ( )
( )
2
2
11
1 1 1
1 0 0 0
11
x x x x
xx
x x x x x x
− − + −
−+
− +
− − −
.
Dễ thấy
2
1 0,x x x− +
vì
( )
1
2
10
1 4.1.1 0
a =
= − −
.
Vì vậy bất phương trình trở thành
2
0xx−
.
Tam thức bậc hai
2
xx−
có hai nghiệm
12
0, 1xx==
và
2
10a =
nên
2
0
0
1
x
xx
x
−
.
Vậy tập nghiệm của bất phương trình đã cho là
( ) ( )
;0 1;S = − +
.
Câu 3. (1,0 điểm) Tìm tất cả tham số m để
( )
22
2f x x mx m m= − + −
luôn dương với mọi x thuộc
.
Hướng dẫn giải:
Ta có:
2
1, 2 ,a b m c m m= = − = −
.
Theo giả thiết:
( )
( )
( )
2
2
10
0
0, .
0
2 4 0
a
f x x
m m m

− − −
22
4 4 4 0 0m m m m − +
. Vậy với
0m
thì
( )
0,f x x
.
Câu 4. (1,5 điểm) Có 3 cuốn sách lý, 4 cuốn sách sinh, 5 cuốn sách địa. Hỏi có bao nhiêu cách sắp xếp các
cuốn sách trên vào giá sách hàng ngang nếu:
a) Sắp xếp tùy ý ?
b) Các cuốn sách cùng môn học đứng cạnh nhau ?
Hướng dẫn giải:
a) Số cách xếp tùy ý 12 cuốn sách lên giá là 12! (cách).
b) Gọi L là nhóm 3 sách lý, S là nhóm 4 sách sinh, Đ là nhóm 5 sách địa.
Số cách xếp trong L là
3!
; số cách xếp trong S là
4!
; số cách xếp trong Đ là
5!
; số cách xếp L,
S, Đ với nhau:
3!
.
Vậy số cách xếp thỏa mãn đề bài là:
3!4!5!3! 103680=
(cách).
Câu 5. (1, 5 điểm) Cho
5
2 3 4 5
0 1 2 3 4 5
1
1
2
x a a x a x a x a x a x

− = + + + + +


.
a) Tìm hệ số lớn nhất trong tất cả hệ số
0 1 5
, , ...,a a a
.
b) Tính tổng
0 1 2 3 4 5
a a a a a a+ + + + +
.
30
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Hướng dẫn giải:
a) Ta có:
5 2 3 4 5
0 1 2 3 4 5
5 5 5 5 5 5
1 1 1 1 1 1
1
2 2 2 2 2 2
x C C x C x C x C x C x
− = + − + − + − + − + −
2 3 4 5
5 5 5 5 1
1
2 2 4 16 32
x x x x x= − + − + −
2 3 4 5
0 1 2 3 4 5
a a x a x a x a x a x= + + + + +
(*).
Suy ra:
0 1 2 3
5 5 5
1, , , ,
2 2 4
a a a a= = − = = −
45
51
,
16 32
aa= = −
.
Ta thấy hệ số lớn nhất tìm được là
2
5
2
a =
.
b) Thay
1x =
vào (*), ta được:
5
0 1 2 3 4 5
1
1
2
a a a a a a

− = + + + + +


.
Vậy
0 1 2 3 4 5
1
32
a a a a a a+ + + + + =
.
Câu 6. (1, 5 điểm) Cho họ đường tròn
( ) ( )
22
: 4 2 1 1 0
m
C x y mx m y+ + + + − =
.
a) Tìm m để
( )
m
C
đi qua điểm
( )
1;0A
.
b) Chứng minh rằng
( )
m
C
luôn là đường tròn với mọi số thực m. Tìm bán kính bé nhất của đường
tròn
( )
m
C
.
Hướng dẫn giải:
a)
( )
m
C
đi qua điểm
( )
1;0A
nên
( )
22
1 0 4 .1 2 1 .0 1 0 0m m m+ + + + − = =
.
Vậy
0m =
thỏa mãn đề bài.
b) Đặt
( )
( )
21
4
2 , 1 , 1
22
m
m
a m b m c
+
= = − = = − + = −
−−
.
Ta có :
( )
2
2 2 2
4 1 1 0,a b c m m m+ − = + + +
nên
( )
m
C
luôn là đường tròn với mọi m.
Bán kính đường tròn là :
2
2 2 2
1 9 9
5 2 2 5
5 5 5
R a b c m m m

= + − = + + = + +


.
Vậy bán kính nhỏ nhất của đườn tròn
min
9
5
R =
; khi đó
1
5
m =−
.
Câu 7. (1,0 điểm) Cho hai đường thẳng
12
: , : 3 0
22
xt
d d x y
yt
=
+ + =
= − +
. Viết phương trình tham số
đường thẳng d qua điểm
( )
3;0M
, đồng thời cắt hai đường thẳng
12
,dd
tại hai điểm A, B sao cho
M là trung điểm của đoạn AB.
Hướng dẫn giải:
31
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Xét đường thẳng
2
: 3 0d x y+ + =
; thay
3x t y t

= = − −
, ta có phương trình tham số
2
:
3
xt
d
yt
=
= − −
.
Gọi
( )
1
; 2 2A d d A t t= − +
; gọi
( )
2
;3B d d B t t

= − −
.
Vì
( )
3;0M
là trung điểm của đoạn AB nên
3
2
2 2 3
0
2
tt
tt
+
=
− + − −
=
11
6
3
2 5 7
3
t
tt
tt
t
=
+=


−=
=
. Ta có
11 16 2 16 2
;;
3 3 3 3 3
A AM u
= − − = −
với
( )
1;8u =
là một
vectơ chỉ phương của d.
Phương trình tham số của d là
3
8
xt
yt
=+
=
.
Câu 8. (1,0 điểm) Một công ty muốn làm một đường ống dẫn từ một
điểm A trên bờ đến một điểm B trên một hòn đảo theo lộ trình
từ A đến C (đường bờ biển) rồi từ C đến B (dưới nước) như
hình vẽ. Hòn đảo cách bờ biển 6 km. Giá để xây đường ống
trên bờ là
50000
USD mỗi km, giá để xây đường ống dưới
nước là
130000
USD mỗi km;
B
là điểm trên bờ biển sao cho
BB
vuông góc với bờ biển. Khoảng cách từ A đến
B
là 9 km.
Biết rằng chi phí làm đường ống này là
1170000
USD. Hỏi vị
trí C cách vị trí A bao nhiêu km?
Hướng dẫn giải:
Gọi
x B C
=
(
09x
), khi đó:
2
36BC x=+
.
Số tiền xây đường ống trên bờ:
( )
9 50000x−
; số tiền xây đường ống dưới biển:
2
130000 36x+
.
Tổng chi phí bỏ ra để làm đường ống là:
( )
2
9 50000 130000 36xx− + +
.
Theo giả thiết:
( )
2
9 .50000 130000 36 1170000− + + =xx
( )
2
5 9 13 36 117 − + + =xx
2
13 36 5 72 + = +xx
( )
22
2
72
5 72 0
5
5
169 36 25 720 5184
2
144 720 900 0
+
−

=

+ = + +
− + =
x
x
x
x x x
xx
.
Ta có
2,5 km 9 2,5 6,5 kmB C AC
= = − =
. Vậy, ví trí C cách vị trí A một khoảng bằng 6,5 km.
x km
(9 - x)km
6km
đảo
bờ biển
biển
A
B
B'
C
32
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Câu 1. (1,5 điểm) Giải các phương trình sau:
a)
22
2 5 11x x x+ = − +
; b)
5 10 8xx+ = −
.
Hướng dẫn giải:
a) Bình phương hai vế phương trình, ta được:
2 2 2
2 5 11 6 0 2 3x x x x x x x+ = − + + − = = = −
.
Thay các giá trị
2x =
,
3x =−
vào phương trình, ta thấy chúng đều thỏa mãn.
Vậy, tập nghiệm phương trình là
2; 3S =−
.
b) Bình phương hai vế phương trình, ta được:
22
3
5 10 64 16 21 54 0
18
x
x x x x x
x
=
+ = − + − + =
=
.
Thay cả hai giá trị
3x =
,
18x =
vào phương trình đã cho, ta thấy chỉ có
3x =
thỏa mãn.
Vậy tập nghiệm phương trình:
3S =
.
Câu 2. (1,0 điểm) Tìm tất cả tham số m để
( )
2
2f x mx x m= − +
luôn âm với mọi
x
.
Hướng dẫn giải:
Ta có:
, 2,a m b c m= = − =
. Theo giả thiết:
2
2 0, (*)mx x m x− +
.
Trường hợp 1:
0am==
. Thay vào (*):
2 0, 0,x x x x−
(sai). Suy ra
0m =
không thỏa.
Trường hợp 2:
0am=
.
Khi đó: (*)
( )
2
0
0
0
2 4 . 0
m
a
mm



− −
2
0
0
0
1
1
11
1
m
m
m
m
m
mm
m
−
−
.
Vậy với
1m −
thì
( )
fx
luôn âm với mọi
x
.
Câu 3. (1,5 điểm)
c) Cho tập hợp
0; 1; 2; 3; 4; 5A =
. Có thể lập được bao nhiêu số tự nhiên chẵn có bốn chữ số
khác nhau?
d) Cho hai đường thẳng
1
d
và
2
d
song song với nhau. Trên
1
d
có 10 điểm phân biệt, trên
2
d
có
n
điểm phân biệt
()2.n
Biết rằng có
2800
tam giác mà đỉnh của chúng là các điểm nói trên.
Tìm
.n
Hướng dẫn giải:
a) Gọi số tự nhiên có bốn chữ số là
abcd
với a, b, c, d lấy từ tập A.
Trường hợp 1:
0d =
.
Chọn d: có 1 cách. Chọn a
( )
0a
: có 5 cách.
Số cách chọn b, c lần lượt là 4, 3.
Số các số tự nhiên trong trường hợp này là
1 5 4 3 60 =
.
Trường hợp 2:
2; 4d
.
33
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Chọn d: có 2 cách. Chọn a
( )
0,a a d
: có 4 cách.
Số cách chọn b, c lần lượt là 4, 3.
Số các số tự nhiên trong trường hợp này là
2 4 4 3 96 =
.
Vậy số các số tự nhiên thỏa mãn đề bài là
60 96 156+=
.
b)
Nhận xét: Một tam giác được tạo thành cần 2 điểm thuộc
1
d
; 1 điểm thuộc
2
d
và ngược lại. Vì
vậy số tam giác có được là:
2 1 1 2
10 10nn
C C C C+
.
Ta có:
( )
2 1 1 2
10 10
2800 45 5 1 2800 0 20.
nn
C C C C n n n n+ = + − − = =
Câu 4. (1,0 điểm) Xét biểu thức
( ) ( )
33
22x y x y+ + −
. Viết khai triển biểu thức trên bằng nhị thức Newton
và tìm tổng các hệ số của số hạng mà lũy thừa của x lớn hơn lũy thừa của y.
Hướng dẫn giải:
a) Ta có:
( ) ( ) ( ) ( ) ( )
3 3 2 3
0 3 1 2 2 3
3 3 3 3
2 2 2 2 2x y x y C x C x y C x y C y+ + − = + + +
( ) ( ) ( ) ( )( ) ( )
3 2 2 3
0 1 2 3
3 3 3 3
2 2 2C x C x y C x y C y+ + − + − + −
3 2 2 3 3 2 2 3 3 2 2 3
6 12 8 8 12 6 9 6 18 7x x y xy y x x y xy y x x y xy y= + + + + − + − = − + +
.
b) Có hai số hạng mà lũy thừa của x lớn hơn lũy thừa của y là
32
9 , 6x x y−
.
Tổng hệ số của chúng:
( )
9 6 3+ − =
.
Câu 5. (1,0 điểm) Gieo đồng thời hai con súc sắc cân đối đồng chất. Tính xác suất để:
a) Tổng số chấm thu được từ hai
con súc sắc bằng 6.
b) Tích số chấm trên hai con súc sắc là một số chính phương.
Hướng dẫn giải:
Số phần tử không gian mẫu là
( )
6 6 36.n = =
a) Gọi biến cố
:A
“Tổng số chấm thu được từ hai
con súc sắc bằng 6”.
Ta có:
( ) ( ) ( ) ( ) ( )
( )
1; 5 , 2; 4 , 3; 3 , 5; 1 , 4; 2 5A n A= =
.
Do vậy
( )
( )
( )
5
36
nA
PA
n
==
.
b) Gọi biến cố C : “
Tích số chấm trên hai con súc sắc là một số chính phương
”
Ta có :
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
( )
1; 1 , 2; 2 , 3; 3 , 4; 4 , 5; 5 , 6; 6 , 1; 4 , 4; 1 8C n C= =
.
Vậy
( )
( )
( )
82
36 9
nC
PC
n
= = =
.
Câu 6. (1,5 điểm)
a) Tìm góc giữa hai đường thẳng
12
,dd
biết rằng:
1
: 2 10 0d x y− − =
và
2
: 3 9 0d x y− + =
.
b) Viết phương trình đường thẳng d song song với
: 4 2 0xy + − =
và cách điểm
( )
2; 3A −
một
khoảng bằng 3.
Hướng dẫn giải:
a) Hai đường
12
,dd
có cặp vectơ pháp tuyến
( )
1
2; 1n =−
,
( )
2
1; 3n =−
.
34
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
( )
12
12
12
. 2.1 3.1
52
cos ,
.2
4 1. 1 9 5 2
nn
dd
nn
+
= = = =
++
( )
12
, 45dd =
.
b) Ta có:
// : 4 2 0d x y + − =
Phương trình d có dạng:
( )
4 0 2x y c c+ + = −
.
Mặt khác:
( )
2 4.3
, 3 3 10 3 17
1 16
c
d A d c
− + +
= = + =
+
1
2
: 4 3 17 10 0
3 17 10
3 17 10 : 4 3 17 10 0
d x y
c
c d x y
+ + − =
=−

= − − + − − =
.
Vậy có hai đường thẳng thỏa mãn:
4 3 17 10 0; 4 3 17 10 0x y x y+ + − = + − − =
.
Câu 7. (1,5 điểm) Cho elip có phương trình chính tắc
( )
22
:1
84
xy
E +=
.
a) Tìm tọa độ các tiêu điểm
1
F
,
2
F
và tiêu cự, tâm sai của elip.
b) Tìm tọa độ điểm
M
thuộc
( )
E
sao cho
12
2MF MF−=
.
Hướng dẫn giải:
a) Ta có
2
8 2 2aa= =
;
2
42bb= =
;
2 2 2
42c a b c= − = =
.
Do đó elip có các tiêu điểm
( ) ( )
21
2;0 , 2;0FF −
, tiêu cự
21
24FFc==
, tâm sai
2
2
c
e
a
==
.
b) Gọi
( ) ( )
;M x y E
12
11
2 2 , 2 2
22
c
MF a x x MF x
a
= + = + = −
;
12
11
2 2 2 2 2 2 2
22
MF MF x x x

− = + − − = =


.
Thay vào
( )
E
:
2
2
2
1 3 3
84
y
yy+ = = =
.
Vậy
( )
2; 3M −
hoặc
( )
2; 3M
thỏa mãn đề bài.
Câu 8. (1,0 điểm) Người ta làm ra một cái thang bắc lên tầng hai của một ngôi nhà (hình vẽ), muốn vậy
họ cần làm một thanh đỡ BC có chiều dài bằng 4 m, đồng thời muốn đảm bảo kỹ thuật thì tỉ số độ
dài
5
3
CE
BD
=
. Hỏi vị trí A cách vị trí B bao nhiêu mét?
Hướng dẫn giải:
Đặt
0AB x=
. Xét tam giác ABC vuông tại B có:
2
16AC x=+
.
35
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Theo tính chất định lí Ta-lét, ta có:
2
16 5
3
AC CE x
AB BD x
+
= =
( )
2
22
2
50
0
3 16 5 3
9 16 25
16 144
x
x
x x x
xx
x
+ = =

+=
=
.
Vậy hai vị trí A, B cách nhau 3 m.
Câu 1. (1,5 điểm) Giải phương trình:
a)
2
2 3 1x x x+ = − +
; b)
7 11 1 0xx+ + + =
.
Hướng dẫn giải:
a) Bình phương hai vế phương trình, ta có:
22
1
3 1 2 3 2 1 0 1
3
x x x x x x x− + = + − − = = = −
.
Thay các giá trị
1
1,
3
xx= = −
vào phương trình đã cho, ta thấy chúng đều thỏa mãn.
Vậy tập nghiệm phương trình là:
1
1;
3
S

=−


.
b) Ta có:
7 11 1 0 7 11 1+ + + = + = − −x x x x
.
Bình phương hai vế phương trình, ta được
22
5 65
7 11 2 1 5 10 0
2
x x x x x x
+ = + + − − = =
.
Thay hai giá trị
5 65
2
x
=
vào phương trình ban đầu, ta thấy chỉ có
5 65
2
x
−
=
thỏa mãn.
Vậy tập nghiệm phương trình là:
5 65
.
2
S

−

=



Câu 2. (1,0 điểm) Chứng minh phương trình sau luôn vô nghiệm dù m lấy bất kì giá trị nào:
( )
22
2 1 2 3 0x m x m m− + + + + =
.
Hướng dẫn giải:
Ta có:
( ) ( )
2
1, 2 1 , 1 , 2 3a b m b m c m m
= = − + = − + = + +
.
( )
( )
2
22
1 2 3 2m m m m m
= + − + + = − + −
.
Đặt
( )
2
2f m m m= − + −
với
( )( )
1 4 1 2 7 0
f
= − − − = −
.
Bảng xét dấu
( )
fm
:
36
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Dựa vào bảng xét dấu, ta thấy
( )
0,f m m
. Do vậy phương trình đã cho luôn vô nghiệm với
mọi giá trị m.
Câu 3. (1,5 điểm) Một đoàn tàu nhỏ có
3
toa khách đỗ ở sân ga, các toa đều trống và mỗi toa có thể chứa
được nhiều hơn 3 người. Có
3
hành khách không quen biết cùng bước lên tàu. Hỏi có bao nhiêu
khả năng trong đó:
a) Khách lên tàu tùy ý ; b) Mỗi khách lên một toa ;
c) Có
2
hành khách cùng lên một toa, hành khách thứ ba thì lên toa khác?
Hướng dẫn giải:
a) Khách lên tàu tùy ý nên mỗi khách sẽ có 3 lựa chọn.
Vậy số khả năng thỏa mãn là
3 3 3 27 =
.
b) Số cách chọn 3 toa để xếp 3 hành khách là:
3
3
3! 6A ==
.
c) Giai đoạn 1: Chia 3 hành khách ra làm hai nhóm X, Y: một nhóm có 2 người và một nhóm có
1 người. Số cách thực hiện là:
2
3
1C
.
Giai đoạn 2: Chọn 2 trong 3 toa tàu để xếp hai nhóm X, Y vào, số cách thực hiện là
2
3
A
.
Vậy số cách xếp khách lên tàu thỏa mãn là
22
33
1 18CA =
.
Câu 4. (1,5 điểm) Xét biểu thức
( )
5
1x +
.
a) Viết khai triển biểu thức trên bằng nhị thức Newton theo thứ tự lũy thừa của x tăng dần.
b) Chứng minh rằng :
0 1 2 3 4 5 5
5 5 5 5 5 5
2C C C C C C+ + + + + =
.
Hướng dẫn giải:
a) Ta có:
( )
5
0 5 1 4 2 3 3 2 4 5
5 5 5 5 5 5
1 (*)x C x C x C x C x C x C+ = + + + + +
2 3 4 5
1 5 10 10 5x x x x x= + + + + +
.
b) Từ khai triển (*) trong câu a), thay
1x =
, ta được:
( )
5
0 5 1 4 2 3 3 2 4 5
5 5 5 5 5 5
1 1 .1 .1 .1 .1 .1C C C C C C+ = + + + + +
0 1 2 3 4 5
5 5 5 5 5 5
C C C C C C= + + + + +
.
Vậy
0 1 2 3 4 5 5
5 5 5 5 5 5
2C C C C C C+ + + + + =
.
Câu 5. (1,0 điểm) Kết quả
( )
;bc
của việc gieo con súc sắc cân đối và đồng chất hai lần, trong đó
b
là số
chấm xuất hiện trong lần gieo đầu,
c
là số chấm xuất hiện ở lần gieo thứ hai, được thay vào phương
trình bậc hai
2
0x bx c+ + =
. Tính xác suất để phương trình trên có nghiệm.
Hướng dẫn giải:
Số phần tử không gian mẫu là
( )
6 6 36n = =
.
Xét biến cố
A
: “Phương trình
2
0x bx c+ + =
có nghiệm”.
Ta có:
2
4bc = −
. Điều kiện bài toán là:
2
2
40
4
b
b c c = −
.
Trường hợp 1:
5b
. Khi đó
c
nhận giá trị tùy ý từ 1 đến 6, nên có tất cả
2.6 12=
kết quả
thuận lợi cho biến cố
A
.
Trường hợp 2:
4b =
. Khi đó
4c
, nên có
1.4 4=
kết quả thuận lợi cho biến cố
A
.
37
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Trường hợp 3:
4b
. Ta thấy có ba kết quả thỏa mãn là
( )
3;1
,
( )
3; 2
,
( )
2; 1
.
Vậy
( )
12 4 3 19.nA= + + =
Xác suất để phương trình có nghiệm là
( )
( )
( )
19
.
36
nA
PA
n
==
Câu 6. (1,0 điểm) Viết phương trình tham số của đường thẳng
biết
là đường trung trực của đoạn
thẳng AB với
( ) ( )
3;1 , 3;5AB−
.
Hướng dẫn giải:
Đường thẳng
qua trung điểm
( )
0;3I
của đoạn AB, đồng thời nhận
( )
6;4AB =−
làm vectơ
pháp tuyến, vì vậy
nhận
( )
2;3u =
làm vectơ chỉ phương.
Vậy phương trình tham số của
là:
2
33
xt
yt
=
=+
.
Câu 7. (1,0 điểm) Cho điểm
M
nằm trên hyperbol
( )
H
:
22
1
16 9
xy
−=
. Nếu hoành độ điểm
M
bằng
8
thì
khoảng cách từ
M
đến các tiêu điểm của
( )
H
là bao nhiêu ?
Hướng dẫn giải:
Ta có :
2 2 2 2 2
16, 9, 25 5a b c a b c= = = + = =
.
Tiêu điểm của
( )
H
là
( )
1
5;0F −
và
( )
2
5;0 .F
Thay
8x =
vào phương trình (H) :
22
8
1
16 9
y
−=
33y =
.
Có hai điểm thỏa mãn là
( )
1
8;3 3M
và
( )
2
8; 3 3M −
.
Ta có:
1 1 2 1
14M F M F==
,
1 2 2 2
6.M F M F==
Câu 8. (1,5 điểm) Một cái cổng hình bán nguyệt rộng 8,4 m, cao 4,2 m như hình vẽ. Mặt đường dưới cổng
được chia làm hai làn cho xe ra vào.
a) Viết phương trình mô phỏng cái cổng.
b) Một chiếc xe tải rộng 2,2m, cao 2,6 m đi đúng làn đường quy định có thể đi qua cổng mà không
làm hư hỏng cổng hay không?
38
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44
Hướng dẫn giải:
a) Đặt hệ trục Oxy như hình vẽ với gốc O là tâm của bán nguyệt.
Khi đó cái cổng được cho bởi nửa đường tròn tâm O, bán kính
4,2mR =
; phương trình nửa
đường tròn là:
2 2 2
4,2
0
xy
y
+=
.
b) Xe tải phải đi ở làn đường bên phải (ứng với một phần tư đường
tròn). Xe tải muốn đi qua không vướng gì thì đường chéo mặt cắt
ngang của xe tải (giả sử là hình chữ nhật) nhỏ hơn bán kính cổng
bán nguyệt.
Đường chéo cần tìm là :
22
2,2 2,6 3,4m R+
.
Vậy chiếc xe tải như trên có thể qua cổng mà không gây hư hỏng
gì.

Preview text:

dfdfdfddfdfdfdf
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II TOÁN 10
A. TÓM TẮT LÍ THUYẾT TRỌNG ĐIỂM TOÁN 10 HỌC KÌ II ............................................ trang 1
I. TAM THỨC BẬC HAI VÀ BẤT PHƯƠNG TRÌNH BẬC HAI ..................................... trang 1
II. HAI DẠNG PHƯƠNG TRÌNH QUY VỀ BẬC HAI................................................... trang 3
III. QUI TẮC CỘNG VÀ QUI TẮC NHÂN.................................................................. trang 3
IV. HOÁN VỊ, CHỈNH HỢP, TỔ HỢP ...................................................................... trang 5
V. NHỊ THỨC NEW-TON ....................................................................................... trang 6
VI. BIẾN CỐ VÀ XÁC SUẤT CỦA BIẾN CỐ .............................................................. trang 7
VII. ĐIỂM VÀ VECTƠ TRONG MẶT PHẲNG TỌA ĐỘ .............................................. trang 9
VIII. PHƯƠNG TRÌNH ĐƯỜNG THẲNG TRONG MẶT PHẲNG TỌA ĐỘ ................... trang 11
IX. PHƯƠNG TRÌNH ĐƯỜNG TRÒN TRONG MẶT PHẲNG TỌA ĐỘ ....................... trang 16
X. ELIP, HYPEBOL VÀ PARABOL ............................................................................ trang 18
B. CÁC ĐỀ MINH HỌA KIỂM TRA HỌC KÌ II TOÁN 10 NĂM HỌC 2022-2023 .................. trang 21
ĐỀ SỐ 01 ............................................................................................................. trang 21
ĐỀ SỐ 02 ............................................................................................................. trang 22
ĐỀ SỐ 03 ............................................................................................................. trang 23
ĐỀ SỐ 04 ............................................................................................................. trang 24
C. HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ MINH HỌA ........................................................................... trang 25
HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ SỐ 01 ................................................................................ trang 25
HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ SỐ 02 ................................................................................ trang 28
HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ SỐ 03 ................................................................................ trang 32
HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ SỐ 04 ................................................................................ trang 35 HOÀNG XUÂN NHÀN
GIÁO VIÊN TOÁN TRƯỜNG THCS-THPT NGUYỄN KHUYẾN
TH-THCS-THPT LÊ THÁNH TÔNG 1
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
A – TÓM TẮT LÍ THUYẾT TRỌNG ĐIỂM HỌC KÌ II TOÁN 10
I – TAM THỨC BẬC HAI VÀ BẤT PHƯƠNG TRÌNH BẬC HAI
1. Định lí về dấu tam thức bậc hai:
 Cho tam thức bậc hai f ( x) 2
= ax + bx + c (a  0), 2
 = b − 4ac .
Nếu   0 thì f ( x) cùng dấu hệ số a với mọi x  .  b b
Nếu  = 0 thì f ( x) cùng dấu hệ số a với mọi x  \ −
; f ( x) = 0 khi x = − .  2a  2a
Nếu   0 thì f ( x) cùng dấu hệ số a với mọi x thuộc các khoảng (−; x , x ; +  ; f ( x) trái 1 ) ( 2 )
dấu a với mọi x thuộc khoảng ( x ; x ; trong đó x , x là hai nghiệm của f ( x) và x x . 1 2 ) 1 2 1 2 b
Chú ý: Học sinh có thể thay Δ bởi  trong các trường hợp trên với 2
 = b − ac, b = . 2
Ví dụ 1: Xét dấu các tam thức bậc hai sau: a) f ( x) 2
= −9x + 6x −1; b) f ( x) 2
= −2x + x + 3 . Lời giải: a) f ( x) 2
= −9x + 6x −1; (a = 9
− , b = 6, c = − ) 1 . Ta có: 2
 = b − 4ac = 0; f ( x) có nghiệm kép x = 3, ta có bảng xét dấu:
Kết luận: f ( x)  0, x   \ 
3 ; f ( x) = 0 khi x = 3. Ta có thể nói gộp: f ( x)  0, x   . b) f ( x) 2
= −2x + x + 3 ; (a = −2, b =1, c = 3) . Ta có: 2
 = b − 4ac = 25  0; f ( x) có hai nghiệm phân 3 biệt x = 1
− , x = . Ta có bảng xét dấu: 1 2 2 Kết luận:     f ( x) 3  x   − f ( x)  x  (− − ) 3 0, 1; ; 0, ; 1  ; +      .  2   2  HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 2
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
2. Điều kiện để tam thức bậc hai không đổi dấu trên tập số thực:
 Cho tam thức bậc hai f ( x) 2
= ax + bx + c (a  0), 2
 = b − 4ac . Ta có:     • a a f ( x) 0  0, x     . • f (x) 0  0, x     .   0   0     • a a f ( x) 0  0, x     . • f (x) 0  0, x     .   0   0  Chú ý: • b
Học sinh có thể thay Δ bởi  trong các trường hợp trên với 2
 = b − ac, b = . 2
• Trong nhiều trường hợp biểu thức được cho chưa phải tam thức bậc hai vì hệ số a chứa tham số m (hoặc
tham số khác) thì ta cần xét thêm trường hợp a = 0 xem có thỏa mãn bài toán không, rồi sau đó mới dùng
đến một trong bốn công thức trên. Kết quả bài toán là hợp các giá trị thu được trong cả hai trường hợp đã xét.

Ví dụ 2: Tìm tất cả tham số m để f ( x) 2 2
= x − 2mx + m − m luôn dương với mọi x thuộc . Lời giải: Ta có: 2
a = 1  0, b = 2 − ,
m c = m − m . 1     0 (luôn đúng) a 0 
Theo giả thiết: f ( x)  0, x         0 ( 2 − m  )2 − 4  ( 2 m − m)  0 2 2
 4m − 4m + 4m  0  m  0 . Vậy với m  0 thì f (x)  0, x   .
3. Ứng dụng bảng xét dấu tam thức bậc hai để giải bất phương trình:
Bước 1: Tìm nghiệm (nếu có) của tam thức bậc hai.
Bước 2: Lập bảng xét dấu tam thức bậc hai đó.
Bước 3: Dựa vào bảng xét dấu, ta kết luận nghiệm của bất phương trình.
Ví dụ 3: Giải bất phương trình sau: 4 a) 2
2x − 3x  0 ; b) 2
−x + x −  0 . 5 Lời giải: a) Đặt f ( x) 2
= 2x − 3x ; f (x) 3
= 0  x = 0  x = . 2 Bảng xét dấu:  3 Ta có: 2
2x − 3x  0  x  0;   .  2
Vậy tập nghiệm của bất phương trình là:  3 S = 0;   .  2 b) Đặ 4 t f ( x) 2
= −x + x − ; f (x) = 0  x  . 5 Bảng xét dấu: HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 3
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO 4 Ta có: 2 x − x +  0  x  . 5
II – HAI DẠNG PHƯƠNG TRÌNH QUY VỀ BẬC HAI
1. Phương trình dạng A = B :
• Bước 1: Bình phương hai vế phương trình, ta được phương trình A = B rồi giải phương trình này.
• Bước 2: Thay từng nghiệm của phương trình (nếu có) ở bước 1 vào phương trình ban đầu A =
B xem có thỏa mãn hay không rồi kết luận nghiệm phương trình ban đầu.
Ví dụ 1: Giải các phương trình sau: 2 2 x + 5 = −x + 3x + 7 . Lời giải:
Bình phương hai vế phương trình, ta được: 1 2 2 2
x + 5 = −x + 3x + 7  2x − 3x − 2 = 0  x = 2  x = − . 2 1
Thay lần lượt các giá trị x = 2; x = −
vào phương trình ban đầu, ta thấy chúng đều thỏa mãn. 2  1 
Vậy phương trình có tập nghiệm là: S = 2; −  .  2 
2. Phương trình dạng A = B :
• Bước 1: Bình phương hai vế phương trình, ta được 2
A = B rồi giải phương trình này.
• Bước 2: Thay từng nghiệm phương trình (nếu có) ở bước 1 vào phương trình ban đầu A = B
xem có thỏa mãn hay không rồi kết luận nghiệm phương trình ban đầu. 1
Ví dụ 2: Giải phương trình sau: 2
x + x = 4 − x . 2 Lời giải:
Bình phương hai vế phương trình, ta được: 1 1 x = 2
x + x = (4 − x)2 1 2 2 2
x + x =16 −8x + x 2
 − x + 9x −16 = 0   . 2 2 2 x =16
Thay lần lượt các giá trị x = 2; x = 16 vào phương trình ban đầu, ta thấy chỉ có x = 2 thỏa mãn.
Vậy, tập nghiệm phương trình S =   2 .
III – QUY TẮC CỘNG VÀ QUY TẮC NHÂN 1. Quy tắc cộng:
 Giả sử một công việc được thực hiện theo phương án A hoặc phương án B. Phương án A có m cách
thực hiện, phương án B có n cách thực hiện không trùng với bất kì cách nào của phương án A. Khi đó
số cách để thực hiện công việc là: m + n .
Ví dụ 1: Đội I có 5 thành viên, đội II có 6 thành viên. Có bao nhiêu cách để chọn ra một người từ một
trong hai đội trên để đi làm nhiệm vụ đặc biệt? Lời giải:
Có hai phương án để chọn ra một thành viên đi làm nhiệm vụ:
Phương án A: Chọn một thành viên từ đội I: có 5 cách. HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 4
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Phương án B: Chọn một thành viên từ đội II: có 6 cách.
Vậy số cách chọn một thành viên đi làm nhiệm vụ là: 5 + 6 =11 (cách). 2. Quy tắc nhân:
 Giả sử một công việc được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất có m cách thực hiện, ứng
với mỗi cách thực hiện của giai đoạn thứ nhất thì giai đoạn thứ hai có n cách thực hiện. Số cách để
hoàn thành công việc là mn (cách).
Ví dụ 2: Từ thành phố A đến thành phố B có 5 con đường, từ thành phố B đến thành phố C có 3 con
đường. Một người muốn di chuyển từ thành phố A đến thành phố C thì phải đi qua thành phố B. Hỏi
có bao nhiêu cách để di chuyển từ thành phố A đến thành phố C. Lời giải:
Một người đi từ thành phố A đến thành phố C cần có hai giai đoạn bắt buộc:
Giai đoạn thứ nhất: Đi từ thành phố A đến thành phố B: Có 5 cách.
Giai đoạn thứ hai: Đi từ thành phố B đến thành phố C: Có 3 cách.
Số cách hoàn thành công việc là: 53 =15 (cách).  Chú ý:
• Quy tắc nhân có thể được mở rộng cho nhiều hành động liên tiếp.
• Phân biệt quy tắc cộng và quy tắc nhân:
Khi một công việc được thực hiện bởi nhiều giai đoạn bắt buộc (nếu thiếu một giai đoạn thì công việc không
thể hoàn thành), ta sẽ dùng đến quy tắc nhân; trường hợp còn lại ta dùng quy tắc cộng.

Ví dụ 3. Có bao nhiêu số tự nhiên gồm 5 chữ số: a) Tùy ý? b) Phân biệt?
c) Phân biệt và số tự nhiên đó là số lẻ?
d) Phân biệt và số tự nhiên đó chẵn? Lời giải :
a) Gọi số tự nhiên cần tìm: abcde với a, b, c, d, e là các số lấy từ tập 0;1; 2;3; 4;5;6;7;8;  9 .
Chọn a khác 0: có 9 cách.
Vì các số được chọn là tùy ý nên số cách chọn mỗi chữ số b, c, d, e đều là 10 (cách).
Vậy số các số tự nhiên thỏa mãn: 4 9.10 = 90000 (số).
b) Gọi số tự nhiên cần tìm: abcde .
Chọn a: a  0 Có 9 cách chọn a.
Chọn b: b a Có 9 cách chọn b.
Theo quy luật trên thì số cách chọn c, d, e lần lượt là 8, 7, 6. Vậy số các số tự nhiên thỏa mãn: 9.9.8.7.6 = 27 216 (số).
c) Gọi số tự nhiên cần tìm: abcde .
Chọn e 1;3;5;7; 
9  Có 5 cách chọn e.
Chọn a với a  0, a e  Có 8 cách chọn a.
Mỗi chữ số b, c, d lần lượt có 8, 7, 6 cách chọn.
Vậy số các số tự nhiên thỏa mãn: 5.8.8.7.6 =13440 (số) HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 5
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
d) ☺ Cách giải 1:
Trường hợp 1: e = 0 .
Chọn a khác 0 (tức là a cũng khác e): có 9 cách chọn.
Mỗi chữ số b, c, d lần lượt có 8, 7, 6 cách chọn. Khi đó, ta có được: 1.9.8.7.6 = 3024 (số).
Trường hợp 2: e 2;4;6; 
8 . Chọn e: có 4 cách chọn.
Chọn a với a  0, a e, ta có 8 cách chọn.
Mỗi chữ số b, c, d lần lượt có 8, 7, 6 cách chọn. Khi đó ta có được: 4.8.8.7.6 =10752 (số).
Vậy số các số tự nhiên thỏa mãn: 3024 +10752 =13776 (số). ☺ Cách giải 2:
Số các số tự nhiên gồm 5 chữ số phân biệt là 27 216 (số).
Số các số tự nhiên lẻ gồm 5 chữ số phân biệt là 13440 (số).
Theo quy tắc loại trừ, số các số tự nhiên chẵn gồm 5 chữ số phân biệt: 27216 −13440 =13776 (số).
IV – HOÁN VỊ, CHỈNH HỢP, TỔ HỢP 1. Hoán vị:
 Cho tập X có n phần tử ( n 1). Mỗi cách sắp xếp n phần tử của tập X theo một thứ tự được
gọi là một hoán vị của n phần tử đó.
Kí hiệu : P là số các hoán vị của n phần tử. n
Khi đó: P = n! = n (n − )
1 (n − 2)...2.1; với n! được đọc là n giai thừa. n Quy ước: 0! = 1.
Lưu ý: Hai hoán vị của n phần tử chỉ khác nhau về thứ tự sắp xếp.
Ví dụ 1: Có 5 người cùng tham gia một trò chơi và được xếp vào 5 vị trí cho trước, hỏi có bao nhiêu cách sắp xếp? Lời giải:
Số cách xếp 5 người vào 5 vị trí cho sẵn là: P = 5! = 5.4...2.1 =120 (cách). 5
2. Chỉnh hợp:
 Cho tập X có n phần tử ( n 1). Mỗi cách ra lấy k phần tử của tập X (1  k n) và sắp xếp
chúng theo một thứ tự được gọi là một chỉnh hợp chập k của n phần tử đã cho.
Kí hiệu : k
A là số chỉnh hợp chập k của n phần tử. n n k !
Khi đó: A = n n − n − n − k + = . n ( ) 1 ( 2)...( ) 1 (n − k)!
Lưu ý: Số hoán vị của n phần tử cũng chính là số chỉnh hợp chập n của n phần tử đó. Tức là: n
P = A = n!. n n
Ví dụ 2: Có bao nhiêu cách chọn ra 5 học sinh từ lớp học 30 học sinh để bầu vào các vị trí lớp trưởng và
tổ trưởng của các tổ 1, 2, 3, 4 (giả sử cả 30 em trong lớp đều có khả năng được chọn như nhau)? Lời giải:
Số cách chọn ra 5 học sinh thỏa mãn đề bài chính là số chỉnh hợp chập 5 của 30 phần tử, ta có: 5
A = 17100 720 cách chọn. 30 HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 6
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO 3. Tổ hợp:
 Cho tập X có n phần tử (n  )
1 . Mỗi cách lấy ra k phần tử của tập X (1  k n) được gọi là
một tổ hợp chập k của n phần tử đã cho.
Kí hiệu: k
C là số tổ hợp chập k của n phần tử . n n n − n − n − k + n k ( )1( 2)...( ) 1 ! Khi đó: C = = n k ! k ( ! n − . k )!
Ví dụ 3: Một đội đặc nhiệm có 5 thành viên nam và 3 thành viên nữ. Hỏi có bao nhiêu cách chọn ra 2
thành viên đi làm nhiệm vụ đặc biệt? Lời giải:
Số cách chọn ra 2 thành viên từ 8 thành viên của đội là: 2 C = 28 . 8
Nhận xét: Ta có quy ước và một số tính chất sau: k A 0 • C =1 k n • C = n n k ! k n−k • C = Ck n
• C + C + = C +  k n n n (0 ) k k 1 k 1 0 n n n 1 + ( )
Ví dụ 4. Rút gọn : 7!.4! 8! 6!  5 P C a) A = −   ; b) n+2 15 B = + . 10!  3!5! 2!4! k 7 A .P C n n−k 15 Lời giải: 7!.4! 8! 6!  7!1.2.3.4  5!.6.7.8 4!.5.6  1 41 a) A = − = − = (56−15) =     . 10!  3!5! 2!4!
7!.8.9.10  1.2.3.5! 1.2.4!  30 30 15! 5 P C (n + 2)! n ( ! n + ) 1 (n + 2) 8!7! b) n+2 15 B = + 10!5! = + = + k 7 A .P C n! 15! n! 10!5! n n−k 15 ( −
n − k ) (n k )! ! 8!7! = (n + ) 1 (n + 2) 8!5!6.7 6.7 37 2 2 + = n + 3n + 2 + = n + 3n + . 8!9.10.5! 9.10 15
V – NHỊ THỨC NEWTON
1. Công thức nhị thức Newton:
 Với n là một số nguyên dương, người ta chứng minh được công thức khai triển biểu thức ( + )n a b như sau: n − − − − (a + b) 0 n 1 n 1 k n k k n 1 n 1
= C a + C a b + ...+ C a b + ... n n
+ C ab + C b (*) . n n n n n
 Với mỗi giá trị n 2; 
3 , ta có được các hằng đẳng thức đáng nhớ:
• Với n = 2 thì: (a + b)2 0 2 0 1 1 1 2 0 2 2 2
= C a b + C a b + C a b = a + 2ab + b ; 2 2 2 2 0 1 2 (a − b) 0 2 = C a ( b − ) 1 1 + C a ( b − ) 2 0 + C a ( b − ) 2 2
= a − 2ab + b . 2 2 2 • Với n = 3 thì: (a + b)3 0 3 0 1 2 1 2 1 2 3 0 3 3 2 2 3
= C a b + C a b + C a b + C a b = a + 3a b + 3ab + b ; 3 3 3 3 HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 7
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO 3 0 1 2 3 (a − b) 0 3 = C a ( b − ) 1 2 + C a ( b − ) 2 1 + C a ( b − ) 3 0 + C a b − 3 2 2 3
= a −3a b +3ab −b . 3 3 3 3 ( )
Đặc biệt: Xét a =1, b = x , ta được: • n ( + x) 0 1 2 2 k k n 1 − n 1 1
= C + C x + C x ...+ C x + ... − n n + C x + C x . n n n n n n • n k n 1 − n − ( − x) 0 1 2 2 k
= C − C x + C x + C (−x) n 1 1 ... + ...+ C (−x) n + C −x . n n n n n n ( )
Ví dụ 1: Sử dụng công thức nhị thức Newton để khai triển các biểu thức sau: a) ( x + )4 2 ; b) ( x − )5 2 1 . Lời giải: a) ( x + 2)4 0 4 0 1 3 1 2 2 2 3 3 4 0 4
= C x .2 + C x .2 + C x .2 + C .2 x + C x .2 4 3 2
= x +8x + 24x + 32x +16 . 4 4 4 4 4 5 5 0 4 1 3 2 b) (2x − ) 0 1 = C (2x) .(− ) 1
1 + C (2x) .(− ) 2 1 + C 2x . 1 − 5 5 5 ( ) ( )
+C (2x)2 .(− )3
1 + C (2x)1 .(− )4
1 + C (2x)0 .(− )5 3 4 5 1 5 4 3 2
= 32x −80x +80x − 40x +10x −1. 5 5 5 2. Tam giác Pascal:
 Quy luật tìm hệ số trong các khai triển dạng ( + )n a b
được Pascal thực hiện theo mô hình tam giác bên dưới: n = 0 1 n = 1 1 1 n = 2 1 2 1 n = 3 1 3 3 1 n = 4 1 4 6 4 1
 Quy luật của bảng này là số đầu tiên và số cuối cùng của mỗi hàng đều bằng 1; tổng của hai số liên
tiếp cùng hàng bằng số của hàng kế dưới ở vị trí giữa hai số đó.
Ví dụ 2: Sử dụng tam giác Pascal, tìm hệ số của 6
x trong khai triển ( x + )4 2 1 . Lời giải:
Theo mô mình tam giác Pascal, ta có:
(x + )4 = (x )4 + (x )3 + (x )2 + (x )1 + (x )0 2 2 0 2 1 2 2 2 3 2 4 1 1. .1 4. .1 6. .1 4. .1 1. .1 8 6 4 2
= x + 4x + 6x + 4x +1. Ta có hệ số của 6
x trong khai triển trên bằng 4.
VI – BIẾN CỐ VÀ XÁC SUẤT CỦA BIẾN CỐ
1. Phép thử ngẫu nhiên, biến cố và không gian mẫu:
Phép thử ngẫu nhiên là một hoạt động mà ta không thể biết trước được kết quả của nó.
 Tập hợp các kết quả có thể xảy ra của một phép thử ngẫu nhiên được gọi là không gian mẫu của
phép thử đó, kí hiệu là  .
 Mỗi tập con của không gian mẫu được gọi là biến cố của phép thử. Ta thường kí hiệu các biến cố là A, B, X, Y, …
 Một kết quả thuộc A được gọi là kết quả làm cho A xảy ra, ta thường gọi đó là kết quả thuận lợi
cho A. Số kết quả thuận lợi của A thường được kí hiệu là n ( A) . HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 8
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Biến cố chắc chắn là biến cố luôn xảy ra, kí hiệu là  .
Biến cố không thể là biến cố không bao giờ xảy ra, ta kí hiệu là  .
Biến cố đối của A, được kí hiệu là A với A =  \ A .
Ví dụ 3: Gieo con súc sắc hai lần, hãy mô tả các biến cố sau và trong mỗi trường hợp, hãy cho biết có
bao nhiêu kết quả thuận lợi của biến cố đó?
a) Số chấm thu được từ hai con súc sắc là giống nhau.
b) Tổng số chấm thu được lớn hơn 8. Lời giải:
a) Gọi A là biến cố “Số chấm thu được từ hai con súc sắc là giống nhau”. Ta có: A = (  )
1;1 , (2; 2),(3;3),(4; 4), (5;5), (6;6) .
Số kết quả thuận lợi của A là 6.
b) Gọi B là biến cố “Tổng số chấm thu được lớn hơn 8”. Ta có: B = (
 4;5), (5;4),(5;5),(5;6),(6;5),(6;6).
Số kết quả thuận lợi của B là 6.
Ví dụ 4: Trong một chiếc hộp có 6 bi xanh và 4 bi đỏ. Lấy ngẫu nhiên 2 viên bi từ hộp.
a) Xác định số phần tử của không gian mẫu.
b) Tìm số kết quả thuận lợi của biến cố A: “Lấy được 1 bi xanh và 1 bi đỏ”. Lời giải:
a) Phép thử là chọn ngẫu nhiên 2 bi từ hộp đựng 10 bi nên số phần tử của không gian mẫu là n () 2 = C = 45 . 10
b) Số kết quả thuận lợi của A là n ( A) 1 1 = C C = 24 . 6 4
2. Xác suất của biến cố:
 Trong một phép thử chỉ có một số hữu hạn các kết quả đồng khả năng xảy ra, xác suất của biến cố n A
A được kí hiệu là P ( A) và được tính theo công thức P ( A) ( ) =
, trong đó n( A), n() theo n ()
thứ tự là số phần tử của A và của không gian mẫu.
Một số tính chất:
• P () = 0, P () = 1.
• 0  P ( A)  1, với mọi biến cố A.
• P ( A) = 1− P ( A) , trong đó A và A là hai biến cố đối nhau.
Ví dụ 1: Gieo con súc sắc một lần, tìm xác suất để số chấm thu được là một số nguyên tố. Lời giải:
Mô tả không gian mẫu:  = 1; 2; 3; 4; 5; 
6 . Suy ra: n () = 6 .
Mô tả biến cố A: “Số chấm thu được là một số nguyên tố” là A = 2; 3;  5 . n A 3 1
Suy ra n ( A) = 3 . Vậy xác suất để biến cố A xảy ra là P ( A) ( ) = = = . n () 6 2 HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 9
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Ví dụ 2: Từ một hộp đựng 6 bi xanh và 5 bi vàng, lấy ngẫu nhiên 4 viên bi, tính xác suất các biến cố:
a) A: “Lấy được 4 viên bi cùng màu”.
b) B: “Lấy được 4 viên bi luôn có đủ hai màu”.
c) C: “Lấy được 4 viên bi luôn có bi màu vàng”. Lời giải: a) Ta có: n () 4
= C . Biến cố A xảy ra khi ta lấy được cả 4 bi xanh hoặc cả 4 bi vàng. Suy ra 11 n ( A) 4 4 = C + C . 6 5 4 4 n A C + C 2
Xác suất để A xảy ra là: P ( A) ( ) 6 5 = = = . n () 4 C 33 11
b) Ta thấy B là biến cố đối của A, vì vậy P ( B) = − P ( A) 2 31 1 =1− = . 33 33
c) Xét biến cố đối của C là C : “Lấy được 4 viên bi không có màu vàng”. C 21 Ta có: n (C) 4
= C . Suy ra P(C) =1− P(C) 4 6 =1− = . 6 4 C 22 11
VII – ĐIỂM VÀ VECTƠ TRONG MẶT PHẲNG TỌA ĐỘ 1. Tọa độ vectơ:
 Vectơ u có tọa độ ( x ; y khi và chỉ khi u = x i + y j . 0 0 ) 0 0
 Tọa độ các vectơ đơn vị: i = (1;0) , j = (0 ) ;1 .
 Tọa độ của vectơ không: 0 = (0;0) .
 Cho hai vectơ u = ( x; y), v = ( x; y), ta có:
• u + v = (x + x; y + y)
• u − v = (x − x; y − y)  =  • x x
ku = (kx ; ky) , k
• u = v   y = y  =  • x kx x y
u cùng phương với v k
  , u = kv k   ,   = với x y    0 . y = kyxy
Ví dụ 1: Cho các vectơ u, v được biểu diễn như sau: u = 2i − 3 j, v = i + j và a = (2m −1; n + 2) .
a) Xác định tọa độ các vectơ u, v ;
b) Tìm tọa độ u + v, u − 2v ;
c) Hai vectơ u, v có cùng phương? d) Tìm cặp số m, n sao cho a = u . Lời giải:
a) Ta có: u = (2; − 3), v = (1; ) 1 .
b) Ta có: u + v = (2 +1; − 3 + )
1 = (3; − 2); u − 2v = (2 − 2.1; − 3 − ) 2.1 = (0; − 5) . 2 = k.1 k = 2
c) ☺ Cách 1: u, v cùng phương  k
  , u = kv k   ,   k   ,  (vô lí).  3 − = k.1 k = 3 − HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 10
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Vậy hai vectơ u, v không cùng phương. − ☺ 2 3 Cách 2:Ta có: 
 Hai vectơ u, v không cùng phương. 1 1  3 2m −1 = 2 m = 3 d) a = u     2 . Vậy m = , n = 5 − thỏa mãn đề bài. n + 2 = 3 −  2 n = 5 −
2. Tọa độ điểm:
 Một điểm M có tọa độ ( x ; y )  OM = ( x ; y
OM = x i + y j . M M M M ) M M
 Với hai điểm A( x ; y ), B ( x ; y thì AB = ( x − x ; y − y . B A B A ) A A B B )
 Trọng hệ trục tọa độ Oxy, gốc tọa độ O có tọa độ (0;0) hay O (0;0) .
 Cho hai điểm A( x ; y ), B ( x ; y . Tọa độ trung điểm I của đoạn AB thỏa mãn: A A B B ) x + x y + y A B x = , A B y = . I 2 I 2
 Cho tam giác ABC với A( x ; y ), B ( x ; y ), C ( x ; y . Tọa độ trọng tâm G của tam giác thỏa A A B B C C ) x + x + x y + y + y mãn: A B C x = , A B C y = . G 3 G 3
Ví dụ 2: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, cho hai điểm A(2; − ) 1 , B (1;8) .
a) Tìm tọa độ trung điểm I của đoạn AB, tọa độ trọng tâm G của  OAB.
b) Tìm tọa độ điểm C sao cho OABC là hình bình hành. Lời giải: 2 +1 3 1 − + 8 7  3 7 
a) Tọa độ điểm I: x = = , y = = hay I ; . I   2 2 I 2 2  2 2  0 + 2 +1 0 −1+ 8 7  7 
Tọa độ điểm G: x = =1, y = = hay G 1; . G   3 G 3 3  3 
b) Gọi tọa độ điểm C là ( x ; y . C C ) Ta có: AB = ( 1
− ;9), OC = (x ; y . C C )
OABC là hình bình hành  OC = AB x = 1 − C   . Vậy C (−1;9) . y = 9  C
3. Biểu thức tọa độ của tích vô hướng và ứng dụng:
 Trong mặt phẳng Oxy, cho hai vectơ u = ( x; y), v = ( x; y), tích vô hướng của hai vectơ u, v
được cho bởi công thức: . u v = . x x + . y y .
Ứng dụng tích vô hướng tính độ dài:
 Nếu u = ( x; y) thì độ dài vectơ u là 2 2 u = x + y . HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 11
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO  2 2
Nếu A( x ; y ), B ( x ; y
thì AB = ( x − x + y − y . B A ) ( B A) A A B B )
Ứng dụng tích vô hướng để tìm góc:
Với hai vectơ khác 0 là u = ( x ; y), v = ( x; y) , ta có:  +   . u v . x x . y y cos (u ,v) = = .
u ⊥ v u.v = 0  . x x + . y y = 0 . 2 2 2 2 u . v
x + y . x + y
Ví dụ 3: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, cho A(0; − )
1 , B (2;0), C (1; − 3) .
a) Chứng tỏ tam giác ABC vuông cân và tìm diện tích tam giác đó.
b) Tìm cos ABC theo hai cách. Lời giải: a) Ta có: AB = (2 )
;1 , AC = (1; − 2); A . B AC = 2.1+1( 2
− ) = 0  AB ⊥ AC (1). Mặt khác: AB = + = AC = + (− )2 2 2 2 2 1 5, 1 2
= 5  AB = AC (2).
Từ (1) và (2) suy ra tam giác ABC vuông cân tại A.  1 1 5
Diện tích tam giác: S = A . B AC = . 5. 5 = (đơn vị diện tích). ABC  2 2 2 2
b) ☺ Cách 1: Ta có  ABC vuông cân tại A nên 0 cos ABC = cos 45 = . 2
☺ Cách 2:Ta có: BA = ( 2 − ;− )
1  BA = 5, BC = (−1; − 3)  BC = 10 . B . A BC 2 − . 1 − + 1 − 3 − 2
Do vậy: cos ABC = cos (B , A BC ) ( ) ( ) ( )( ) = = = . B . A BC 5. 10 2
VIII – PHƯƠNG TRÌNH ĐƯỜNG THẲNG TRONG MẶT PHẲNG TỌA ĐỘ
1. Phương trình tổng quát của đường thẳng:
 Vectơ n khác 0 được gọi là vectơ pháp tuyến của đường thẳng  nếu giá của nó vuông góc với đường thẳng  .
 Một đường thẳng hoàn toàn được xác định nếu ta biết được một điểm thuộc đường thẳng và một
vectơ pháp tuyến của nó.
 Phương trình tổng quát của đường thẳng  đi qua M ( x ; y có vectơ pháp tuyến n = (a; b) là: 0 0 )
a ( x − x + b y − y = 0 . 0 ) ( 0 )
Thu gọn phương trình, ta được: ax + by + c = 0 với c = −ax − by . 0 0
Ví dụ 1: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, viết phương trình tổng quát của đường thẳng  biết rằng  qua
A(1; − 3) và có vectơ pháp tuyến n = (2 ) ;1 . Lời giải:
Phương trình tổng quát  là: 2( x − )
1 +1( y + 3) = 0 hay  : 2x + y +1 = 0 .  Nhận xét: HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 12
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
• Mọi đường thẳng đều có phương trình tổng quát dạng ax + by + c = 0 với ,
a b không đồng thời bằng 0 (hay 2 2
a + b  0 ); ngược lại thì mỗi phương trình dạng ax + by + c = 0 ( 2 2
a + b  0 ) luôn là
phương trình của một đường thẳng nhận n = (a ; b) làm vectơ pháp tuyến.
• Nếu đường thẳng chắn các trục tọa độ O ,
x Oy lần lượt tại hai điểm
A(a ;0), B (0;b), ab  0 thì có phương trình theo đoạn chắn là: x y
+ =1. Quy đồng bỏ mẫu, ta đưa về dạng tổng quát: bx + ay − ab = 0 . a b
• Nếu đường thẳng qua điểm M ( x ; y , có hệ số góc k thì phương trình 0 0 )
là: y = k (x − x + y . Ta đưa được phương trình về dạng tổng quát như 0 ) 0
sau: kx − y + c = 0 với c = −kx + y . 0 0
Ví dụ 2: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, viết phương trình tổng quát của đường thẳng  biết rằng  chắn
các trục Ox, Oy lần lượt tại A(2;0), B (0; − 3) . Lời giải: Phương trình  x y theo đoạn chắn là: + =1 x − y − = . 2 3 −
; vậy phương trình tổng quát của  : 3 2 6 0
2. Phương trình tham số của đường thẳng:
 Vectơ u khác 0 được gọi là một vectơ chỉ phương của đường thẳng  nếu giá của nó song song
hoặc trùng với đường thẳng  .
 Hai vectơ chỉ phương và pháp tuyến của một đường thẳng thì luôn vuông góc nhau. Nếu n = (a;b)
là một vectơ pháp tuyến của đường thẳng  thì u = b ; − a , u = b
− ;a là các vectơ chỉ phương 1 ( ) 2 ( )
của  . (Suy luận tương tự khi ta biết trước một vectơ chỉ phương của một đường thẳng).  b
Nếu  có vectơ chỉ phương là u = (a ; b) với a  0 thì hệ số góc của  là k = . Ngược lại, nếu a
 có hệ số góc là k thì  có vectơ chỉ phương là u = (1; k ) .
 Một đường thẳng hoàn toàn xác định nếu ta biết được một điểm thuộc đường thẳng và một vectơ chỉ phương của nó.
 Phương trình tham số của đường thẳng  đi qua điểm M ( x ; y và có vectơ chỉ phương 0 0 )
x = x + at
u = (a ; b) là: 0
y = y + (t là tham số). bt  0
Ví dụ 3: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, viết phương trình tham số của đường thẳng  biết rằng  qua
điểm A(1;− 3) , có vectơ chỉ phương u = (5;− 2) . Lời giải: x =1+ 5t
Phương trình tham số của  là:  . y = 3 − − 2t
3. Hai đường thẳng song song hoặc vuông góc nhau:
 Hai đường thẳng song song nhau có thể sử dụng chung một vectơ pháp tuyến hoặc một vectơ chỉ phương. HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 13
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
 Nếu hai đường thẳng vuông góc nhau thì vectơ chỉ phương của đường thẳng này là vectơ pháp
tuyến của đường thẳng kia và ngược lại
Ví dụ 4. Viết phương trình tham số của đường thẳng Δ biết rằng : a) Δ qua A( 1;
− − 2) và song song với đường thẳng d : x −3y +1= 0.
b) Δ qua gốc tọa độ và vuông góc với đường thẳng d : 2x + 2y − 3 = 0 . x =1+ t
c) Δ qua B (2; − 3) và vuông góc với đường thẳng d :  . y = 4 − t Lời giải:
a) Δ song song với d nên có chung một vectơ pháp tuyến là n = (1; − 3) , suy ra Δ có một vectơ chỉ phương u = (3 ) ;1 . x = 1 − + 3t
Vậy phương trình tham số  :  . y = 2 − + t
b) Δ vuông góc với d : 2x + 2y − 3 = 0 nên có một vectơ chỉ phương là u = ( ) 1;1 , phương trình tham x = t số  :  .  y = tx =1+ t
c) Δ vuông góc với d : 
nên có một vectơ pháp tuyến là n = (1; − 4) , suy ra có một vectơ chỉ y = 4 − t phương u = (4 ) ;1 . x = 2 + 4t
Phương trình tham số  :  . y = 3 − + t
4. Vị trí tương đối giữa hai đường thẳng:
Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, xét hai đường thẳng  ,  lần lượt có các vectơ pháp tuyến n , n . 1 2 1 2
Trường hợp 1: Nếu n cùng phương với n . Khi đó  ,  song song hoặc trùng nhau. 1 2 1 2
• Chọn điểm M tùy ý thuộc  , nếu M   thì  và  trùng nhau. 1 2 1 2
• Chọn điểm M tùy ý thuộc  , nếu M   thì  ,  song song nhau. 1 2 1 2
Trường hợp 2: Nếu n không cùng phương với n thì ta kết luận ngay hai đường thẳng  và  1 2 1 2
cắt nhau, tọa độ giao điểm giữa chúng là nghiệm của hệ phương trình của hai đường thẳng đó.  Lưu ý: HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 14
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
⎯ Ta có thể sử dụng cặp vectơ chỉ phương u , u của hai đường thẳng để xét vị trí tương đối giữa hai 1 2
đường thẳng đó tương tự như các trường hợp trên.
⎯ Nếu n .n = 0 thì n ⊥ n hay hai đường thẳng  ,  vuông góc nhau (đây là trường hợp đặc biệt 1 2 1 2 1 2
khi hai đường thẳng cắt nhau).
Nhận xét: Ta có thể xét vị trí tương đối hai đường thẳng bằng cách đi giải hệ hai phương trình tổng quát
a x + b y + c = 0
của hai đường thẳng đó, giả sử là 1 1 1  ( ) * .
a x + b y + c = 0  2 2 2 x = x
• Nếu hệ (*) có một nghiệm 0 
thì  và  cắt nhau tại ( x ; y . 0 0 ) y = y  1 2 0
• Nếu hệ (*) vô nghiệm thì  và  song song nhau. 1 2
• Nếu hệ (*) có vô số nghiệm thì  và  trùng nhau. 1 2
Ví dụ 5: Xác định vị trí tương đối của hai đường thẳng d và d (cho biết tọa độ giao điểm nếu chúng 1 2 cắt nhau) biết rằng: x =1+ 2t
a) d : 2x − y + 4 = 0, d : x − 2 = 0 ;
b) d : x − y − 3 = 0, d :  . 1 2 1 2 y = 3+ 2t Lời giải:
a) Hai đường thẳng lần lượt có vectơ pháp tuyến là n = 2; −1 , n = 1;0 . 1 ( ) 2 ( ) Ta có 2.0  1
− .1 nên hai vectơ này không cùng phương, suy ra hai đường thẳng d và d cắt nhau. 1 2
2x − y + 4 = 0 x = 2 Mặt khác, giải hệ  , ta được  . x − 2 = 0 y = 8
Vậy tọa độ giao điểm của hai đường d , d là (2;8) . 1 2
b) Đường thẳng d có vectơ pháp tuyến n = 1; −1 , đường thẳng d có vectơ chỉ phương là 1 ( ) 1 2
u = 2; 2 nên có một vectơ pháp tuyến n = 1; −1 . 2 ( ) 2 ( ) Ta có: 1(− ) 1 = 1.
− 1 nên hai vectơ n , n cùng phương với nhau. 1 2 3  =1+ 2t
Mặt khác, lấy điểm A(3;0)  d , thay tọa độ A vào phương trình d : 
t  ; nghĩa là 1 2 0 = 3+ 2t
A(3;0)  d . Vậy d , d song song nhau. 2 1 2
5. Góc giữa hai đường thẳng:
 Cho hai đường thẳng  ,  cắt nhau tại A thì chúng tạo thành bốn 1 2
góc có đỉnh là A.
• Nếu  ,  không vuông góc nhau thì góc giữa chúng là góc nhọn 1 2
trong bốn góc tạo thành.
• Nếu  ,  vuông góc nhau thì góc giữa chúng bằng 0 90 . 1 2
Góc giữa hai đường thẳng  ,  được kí hiệu là ( ,  hay  ,  . 1 2 ) ( 1 2) 1 2  Lưu ý: HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 15
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
⎯ Góc giữa hai đường thẳng luôn thuộc đoạn 0 0 0 ;90    .
⎯ Nếu hai đường thẳng , song song hoặc trùng nhau thì ta nói góc giữa chúng bằng 0 0 . 1 2
 Cho hai đường thẳng  ,  lần lượt có các vectơ pháp tuyến là 1 2
n = a ;b , n = a ;b
. Khi đó cosin góc tạo bởi hai đường thẳng 2 ( 2 2 ) 1 ( 1 1) n .n a a + b b
đó là: cos( , ) = cos(n ,n ) 1 2 1 2 1 2 = = . 1 2 1 2 2 2 2 2 n n
a + b . a + b 1 2 1 1 2 2
Lưu ý: Ta có thể sử dụng cặp vectơ chỉ phương của hai đường thẳng  , để thay vào công thức trên 1 2
vẫn tìm được góc giữa hai đường thẳng đó.x = 2 − t
Ví dụ 3: Cho hai đường thẳng d : y = 3x −1 và d : 
. Tìm góc giữa hai đường thẳng trên. 1 2 y = 5 + 2t Lời giải:
Từ phương trình d : 3x − y −1 = 0 , ta tìm được một vectơ pháp tuyến của nó là n = 3; −1 ; d có một 1 ( ) 1 2
vectơ chỉ phương u = 1;
− 2 nên có một vectơ pháp tuyến n = 2;1 . 2 ( ) 2 ( ) n .n + − 1 2 3.2 1 .1 2 Do vậy: cos ( 0 d , d = = =
d , d = 45 . 1 2 ) ( ) ( 1 2) n . n 2 + − + 1 2 3 ( )2 2 2 2 1 . 2 1
6. Khoảng cách điểm đến đường thẳng:
 Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, khoảng cách từ điểm M x ; y đến 0 ( 0 0 )
đường thẳng  : ax + by + c = 0 có kí hiệu d (M ,  , được tính bởi 0 )
ax + by + c
công thức: d (M , ) 0 0 = . 0 2 2 a + b Ví dụ 4:
a) Tính khoảng cách từ điểm A(2; − 3) đến đường thẳng Δ có phương trình 3x − 4y −1 = 0 .
b) Tính khoảng cách giữa hai đường thẳng d , d biết d : x − y + 3 = 0 và d : 2x − 2y +1 = 0 . 1 2 1 2 Lời giải: 3.2 − 4 3 − −1 17
a) Ta có: d ( A, ) ( ) = = . + (− )2 2 5 3 4
b) Hai đường thẳng d , d lần lượt có vectơ pháp tuyến n = 1; −1 , n = 2; − 2 với 1(−2) = −1.2 2 ( ) 1 ( ) 1 2
nên hai vectơ này cùng phương. HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 16
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Mặt khác điểm A(0;3)  d , Ad . Vì vậy hai đường 1 2
thẳng d , d song song nhau. Khi đó khoảng cách giữa hai 1 2
đường thẳng d , d cũng là khoảng cách từ một điểm bất 1 2
kỳ trên đường thẳng này đến đường thẳng còn lại. 2.0 − 2.3 +1 5 2
Ta có: d (d , d = d A,d = = . 1 2 ) ( 2 ) + (− )2 2 4 2 2
IX – PHƯƠNG TRÌNH ĐƯỜNG TRÒN TRONG MẶT PHẲNG TỌA ĐỘ
1. Phương trình đường tròn:
 Trong mặt phẳng Oxy, tập hợp tất cả điểm M cách đều điểm I cho
trước một khoảng R không đổi được gọi là đường tròn tâm I, bán kính R.
 Cho trước điểm I (a;b) và số thực dương R. Điểm M ( x; y) thỏa mãn 2 2 2 2
IM = R  ( x − a) + ( y − b) = R  ( − ) + ( − ) 2 x a y b = R (1).
• (1) là phương trình đường tròn có tâm I (a;b) , bán kính R. • 2 2
Khai triển (1): ( − ) + ( − ) 2 x a y b = R 2 2 2 2 2 2 2
x + y − 2ax − 2by + a + b − R = 0  x + y − 2ax − 2by + c = 0 (2). c
(2) cũng là một dạng của phương trình đường tròn (dạng khai triển), trong đó 2 2 2
c = a + b − R hay 2 2 R =
a + b − c .
Lưu ý: Phương trình dạng 2 2
x + y − 2ax − 2by + c = 0 là một phương trình đường tròn nếu 2 2
a + b − c  0 .
Ví dụ 1: Tìm tọa độ tâm I và bán kính R đường tròn (C) biết: 2 2
a) (C ) : ( x − ) 1 + ( y − 2) = 14 ; b) (C ) 2 2
: x + y + 2x − 4 y +1 = 0 . Lời giải:
a) Đường tròn (C) có tâm I (1;2) , bán kính R = 14 . − b) Đặ 2 4 t a = = 1 − , b =
= 2, c =1. Đường tròn (C) có tâm I (−1;2), bán kính 2 − 2 − 2 2 R =
a + b − c = 1+ 4 −1 = 2 .
Ví dụ 2 : Viết phương trình đường tròn (C) trong các trường hợp sau :
a) (C) có tâm I ( 1;
− − 7) và bán kính R = 3 3 .
b) (C) có tâm I (1; − 5) và đi qua O (0;0).
c) (C) nhận AB làm đường kính với A( ) 1;1 , B (7;5) .
Lời giải: 2 2
a) Phương trình (C) : ( x + ) 1 + ( y + 7) = 27. HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 17
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO 2 2 2 2
b) (C) có bán kính R = OI = (1− 0) + ( 5
− − 0) = 26 nên có phương trình (x − ) 1
+ ( y + 5) = 26 . 2 2
c) Gọi I là trung điểm của đoạn AB I (4;3) ; AI = (4 − ) 1 + (3 − ) 1 = 13 .
Đường tròn (C) có đường kính là AB suy ra (C) nhận I (4;3) làm tâm và bán kính R = AI = 13
nên có phương trình là ( x − )2 + ( y − )2 4 3 = 13 .
2. Vị trí tương đối điểm với đường tròn, đường thẳng với đường tròn:
 Xét điểm A với đường tròn (C) có tâm I, bán kính R.
• A nằm trên đường tròn  IA = R .
• A nằm bên trong đường tròn  IA R .
• A nằm bên ngoài đường tròn  IA R .
 Xét đường thẳng Δ với đường tròn (C) có tâm I, bán kính R.
• d (I,) = R  Δ tiếp xúc với (C) (Δ được gọi là tiếp tuyến của đường tròn, vị trí tiếp xúc giữa
chúng được gọi là tiếp điểm).
• d (I,)  R  Δ và (C) không có điểm chung.
• d (I,)  R  Δ và (C) cắt nhau tại hai điểm phân biệt (Δ được gọi là một cát tuyến của đường tròn).
Ví dụ 3: Cho đường tròn 2 2
(C) : x + y − 2x + 4y − 4 = 0 có tâm I và đường thẳng
 : 2x + my +1− 2 = 0 .
a) Tìm m để đường thẳng  cắt đường tròn (C) tại hai điểm phân biệt A, B.
b) Tìm m để diện tích tam giác IAB là lớn nhất. Lời giải:
a) Đường tròn (C) có tâm I (1; − 2) , bán kính R = 3 .
 cắt (C) tại hai điểm phân biệt khi và chỉ khi d (I, )  R 2 − 2m +1− 2   3 2 2 + m 2
 1− 2m  3 2 + m 2 2
 4m − 4m +1 9m +18 2
 5m + 4m +17  0 (đúng với mọi m).
Vậy với mọi số thực m thì  cắt đường tròn (C) tại hai điểm phân biệt. 1 9 9 b) Ta có: S = I . A I . B sin AIB = sin AIB  (vì sin AIB  1). IAB 2 2 2 9 Suy ra: (S = ; khi đó 0
sin AIB = 1  AIB = 90 IAB )max 2 3
Gọi H là hình chiếu của I lên  0 0
AIH = 45  IH = I . A cos 45 = 2 HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 18
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO 1− 2m 3
Ta có: d ( I, ) 2 = IH  =
m + 8m +16 = 0  m = 4 − . 2 2 + m 2 Vậy m = 4
− thỏa mãn yêu cầu bài toán.
3. Tiếp tuyến của đường tròn:
 Xét đường tròn (C) tâm I, bán kính R, tiếp tuyến Δ của (C) tại M là
đường thẳng qua M và nhận IM làm một vectơ pháp tuyến.  2 2
Xét đường tròn (C ) ( x − a) + ( y − b) 2 :
= R . Tiếp tuyến Δ của (C) tại
M ( x ; y có phương trình: ( x − a x − a + y − b y − b = R . 0 )( ) ( 0 )( ) 2 0 0 )
Ví dụ 4: Viết phương trình tiếp tuyến của đường tròn (C ) x + ( y − )2 2 : 3
= 13 tại điểm M (2;0) . Lời giải:
Đường tròn có tâm I (0;3) , bán kính R = 13 .
☺ Cách giải 1:
Gọi Δ là tiếp tuyến cần tìm, Δ qua M và nhận IM = (2; − 3) làm vectơ pháp tuyến nên có phương trình:
2 ( x − 2) − 3( y − 0) = 0 hay  : 2x − 3y − 4 = 0 .
☺ Cách giải 2:
Phương trình tiếp tuyến của (C) x + ( y − )2 2 : 3
= 13 tại M (2;0) là:
x x + ( y − 3)( y − 3) = 13  2x + (0 − 3)( y − 3) −13 = 0  2x − 3y − 4 = 0 . M M
X – ELIP, HYPEBOL, PARABOL
1. Elip và phương trình chính tắc elip:
 Cho hai điểm cố định F , F có độ dài F F  2a (với a dương không đổi); elip (E) là tập hợp tất cả 1 2 1 2
điểm M thỏa mãn MF + MF = 2a . 1 2
• Các điểm F , F được gọi là tiêu điểm của elip. 1 2
• Độ dài F F = 2c được gọi là tiêu cự của elip ( c a ). 1 2  x y
Phương trình chính tắc của elip có dạng ( E ) 2 2 : +
=1 với a b  0 , 2 2 2
a = b + c . 2 2 a b
• Các tiêu điểm elip là F −c;0 , F c;0 . Tiêu cự: F F = 2c . 1 ( ) 2 ( ) 1 2
• Các đỉnh trên trục lớn là: A −a;0 , A a;0 . Độ dài trục lớn là A A = 2a . 1 ( ) 2 ( ) 1 2
• Các đỉnh trên trục bé là B 0;− b , B 0;b .Độ dài trục bé là B B = 2b . 1 ( ) 2 ( ) 1 2 HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 19
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
• Gốc tọa độ O được gọi là tâm đối xứng của elip. • c
Tâm sai : e =
; ta luôn có 0  e  1. a
• Điểm M (x; y)(E) thì x a, y b . c c
Ta có: M F = a +
x, M F = a − x . 1 2 a a
• Bốn đường thẳng x =  , a y = b
 tạo thành một hình chữ
nhật cơ sở của elip ( E ) . Hình chữ nhật có chiều dài là 2a và chiều rộng là 2b . • a
Phương trình các đường chuẩn:  : x + = 0 là đường 1 e a
chuẩn ứng với tiêu điểm F ;  : x − = 0 là đường 1 2 e
chuẩn ứng với tiêu điểm F . 2
Bất kì điểm M nào thuộc elip đều thỏa mãn: M F M F 1 2 ( = = e . d M ;  d M ;  1 ) ( 2 )
Ví dụ 1: Viết phương trình chính tắc của elip (E) biết rằng:
a) (E) có độ dài hai trục lần lượt là 10 và 8.  4 2   3 3 
b) (E) đi qua hai điểm M 1; , N  − ;1     . 3 2     Lời giải: x y
a) Gọi phương trình chính tắc của elip là ( E ) 2 2 : +
=1 với a b  0 . 2 2 a b
Ta có: 2a =10  a = 5; 2b = 8  b = 4 . x y
Vậy phương trình chính tắc elip là ( E ) 2 2 : + =1. 25 16 x y
b) Gọi phương trình chính tắc của elip là ( E ) 2 2 : +
=1 với a b  0 . 2 2 a b  1 32  1 1  + = 1 = 4 2   3 3   2 2  2 a 9ba 9
(E) qua hai điểm M 1; , N  − ;1 2 2     nên   
a = 9, b = 4 . 3 2     27 1 1 1  1  + = = 2 2 2 4a b b 4 x y
Vậy phương trình chính tắc elip là ( E ) 2 2 : + =1. 9 4 HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 20
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
2. Hypebol và phương trình chính tắc của Hypebol:
 Cho hai điểm cố định F , F có độ dài F F  2a (với a dương không đổi); hypebol (H) là tập hợp 1 2 1 2
tất cả điểm M thỏa mãn MF − MF = 2a . 1 2
• Các điểm F , F được gọi là tiêu điểm của hypebol. 1 2
• Độ dài F F = 2c được gọi là tiêu cự của hypebol (c a) . 1 2  x y
Phương trình chính tắc của một hypebol là ( H ) 2 2 : − =1 với , a , b c  0 và 2 2 2
c = a + b . 2 2 a b
• Các tiêu điểm của hypebol là F −c;0 , F c;0 . Tiêu cự là F F = 2c . 1 ( ) 2 ( ) 1 2
• Các đỉnh trên trục thực là A −a;0 , A a;0 . 1 ( ) 2 ( )
Độ dài trục thực là A A = 2a . 1 2
• Các đỉnh trục ảo là B 0;− b , B 0;b . 1 ( ) 2 ( )
Độ dài trục ảo là B B = 2b . 1 2
• Gốc tọa độ O được gọi là tâm đối xứng của hypebol (H).
• Điểm M ( x; y)(H ) thì x a ; đồng thời c c
MF = a + ex
= a + x , MF = a − ex = a − x . 1 M M 2 M M a a
• Hình chữ nhật tạo bởi các đường thẳng x =  , a y = b
 gọi là hình chữ nhật cơ sở. Hai đường thẳng
chứa hai đường chéo của hình chữ nhật cơ sở được gọi là hai đường tiệm cận của hypebol và có phương trình là b y =  x . a • c
Tâm sai : e =  1. a • a
Phương trình các đường chuẩn:  : x +
= 0 là đường chuẩn ứng với 1 e tiêu điể a
m F ;  : x −
= 0 là đường chuẩn ứng với tiêu điểm F . 1 2 e 2 M F M F
Bất kì điểm M nào thuộc elip đều thỏa mãn: 1 2 ( = = e . d M ;  d M ;  1 ) ( 2 )
Ví dụ 2: Tìm tọa độ tiểu điểm, tiêu cự, tọa độ các đỉnh trên trục thực, độ dài trục thực, tọa độ đỉnh trên
trục ảo, độ dài trục ảo của hypebol ( x y
H) có phương trình chính tắc ( H ) 2 2 : − =1. 4 1 Lời giải: 2
a = 4 a = 2 Ta có:    ; 2 2 2
c = a + b = 5  c = 5 . 2 b  =1 b  =1
Tọa độ các tiêu điểm của (H): F − 5 ; 0 , F
5 ; 0 ; tiêu cự F F = 2 5 . 1 ( ) 2( ) 1 2
Tọa độ các đỉnh trên trục thực: A 2
− ;0 , A 2;0 ; độ dài trục thực A A = 4 . 1 ( ) 2 ( ) 1 2 HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 21
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Tọa độ các đỉnh trên trục ảo: B 0; −1 , B 0;1 ; độ dài trục ảo B B = 2 . 1 ( ) 2 ( ) 1 2
3. Parabol và phương trình chính tắc của parabol:
 Cho một điểm F cố định và một đường thẳng Δ cố định không đi qua F; parabol (P) là tập hợp tất
cả điểm M cách đều F và Δ.
Điểm F được gọi là tiêu điểm, Δ được gọi là đường chuẩn của parabol (P).
 Phương trình chính tắc của parabol (P) có dạng 2 y = 2 px với p  0. Trong đó:
• p được gọi là tham số tiêu. •  p
Tiêu điểm của (P) là F ; 0   .  2  • p
Phương trình đường chuẩn của (P) là  : x = − . 2
• Đỉnh của (P) là gốc tọa độ O.
• Trục đối xứng của (P) là trục Ox.
• Nếu điểm M (x; y)(P) thì x  0 và điểm M (x;− y)(P) . • FM Tâm sai: e =
= (tâm sai của parabol luôn bằng 1). d (M ) 1 , • p
Bán kính qua tiêu điểm: M F = x +
với M( x ; y . M M ) M 2
Ví dụ 3: Xác định tham số tiêu, phương trình đường chuẩn, tiêu điểm của parabol (P) biết rằng (P) 2 : y = 4x . Lời giải:
Phương trình chính tắc của parabol (P) 2
: y = 2 px  2 p = 4  p = 2 .
Phương trình đường chuẩn (P): x = 1
− . Tiêu điểm của (P): F (1;0) .
B – CÁC ĐỀ MINH HỌA KIỂM TRA HỌC KÌ II NĂM HỌC 2022 – 2023
Câu 1. (1,5 điểm) Giải các phương trình sau: a) 2 x + 2x + 4 = 2 − x ; b) 2
3x − 9x +1 = x − 2 .
Câu 2. (1,5 điểm) Cho f ( x) = (m + ) 2 4 x − (m − )
1 x +1+ 2m (m là tham số).
a) Giải bất phương trình f ( x)  0 khi m = 3 − .
b) Tìm tất cả giá trị m để phương trình f ( x) = 0 có nghiệm.
Câu 3. (1,5 điểm) Từ một nhóm 30 học sinh lớp 12 gồm 15 học sinh khối A, 10 học sinh khối B và 5 học
sinh khối C, cần chọn ra 15 học sinh, hỏi có bao nhiêu cách chọn sao cho:
a) Số học sinh mỗi khối là bằng nhau ? HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 22
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
b) Có ít nhất 5 học sinh khối A và có đúng 2 học sinh khối C?
Câu 4. (1,0 điểm) Cho sáu chữ số 0, 1, 2, 3, 4, 5 . Từ sáu chữ số trên có thể lập được bao nhiêu số tự
nhiên, mỗi số có bốn chữ số khác nhau và không chia hết cho 5 ?
Câu 5. (1,0 điểm) Lấy ngẫu nhiên một thẻ từ hộp 30 thẻ được đánh số từ 1 đến 30 .
a) Tính xác suất để thẻ được lấy ghi một số nguyên tố.
b) Tính xác suất để thẻ được lấy ghi một số không chia hết cho 5 .
Câu 6. (1,5 điểm) Trong mặt phẳng tọa độ Oxy , cho tam giác ABC có A( 1 − ;4), B( 3 − ; 2 − ),C (4; ) 1
a) Viết phương trình tổng quát của đường thẳng AB . Tính diện tích tam giác ABC
b) Viết phương trình đường tròn (C ) đi qua 2 điểm A, B và có tâm nằm trên đường thẳng
 : 2x +3y + 4 = 0.  1 
Câu 7. (1,0 điểm) Viết phương trình chính tắc của elip (E), biết (E) đi qua điểm A 3 ;   và có phương  2 
trình một đường chéo của hình chữ nhật cơ sở của (E) là x − 2y = 0 .
Câu 8. (1,0 điểm) Một cái tháp làm nguội của một nhà máy có mặt cắt là hình hypebol có 2 2 phương trình x y −
=1. Biết chiều cao của tháp là 150 m và khoảng cách từ 2 2 28 42
nóc tháp đến đến tâm đố 2 i xứng của hypebol bằng
lần khoảng cách từ tâm đối 3
xứng đến đáy. Tính bán kính nóc và bán kính đáy của tháp.
Câu 1. (1,5 điểm) Giải các phương trình sau: a) 2 2 x − x − 2 = −x + 2x + 3 ; b) ( x − ) 2 2 2
2x + 4 = x − 4
Câu 2. (1,0 điểm) Giải bất phương trình 1 1 − +1  0 . x −1 x
Câu 3. (1,0 điểm) Tìm tất cả tham số m để f ( x) 2 2
= x − 2mx + m − m luôn dương với mọi x thuộc .
Câu 4. (1,5 điểm) Có 3 cuốn sách lý, 4 cuốn sách sinh, 5 cuốn sách địa. Hỏi có bao nhiêu cách sắp xếp các
cuốn sách trên vào giá sách hàng ngang nếu: a) Sắp xếp tùy ý ?
b) Các cuốn sách cùng môn học đứng cạnh nhau ? 5  1 
Câu 5. (1, 5 điểm) Cho 2 3 4 5 1− x
= a + a x + a x + a x + a x + a x   . 0 1 2 3 4 5  2 
a) Tìm hệ số lớn nhất trong tất cả hệ số a , a , ..., a . 0 1 5
b) Tính tổng a + a + a + a + a + a . 0 1 2 3 4 5 HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 23
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Câu 6. (1, 5 điểm) Cho họ đường tròn (C ) 2 2
: x + y + 4mx + 2 (m + ) 1 y −1 = 0 . m
a) Tìm m để (C
đi qua điểm A(1;0) . m )
b) Chứng minh rằng (C
luôn là đường tròn với mọi số thực m. Tìm bán kính bé nhất của đường m ) tròn (C . m ) x = t
Câu 7. (1,0 điểm) Cho hai đường thẳng d : 
, d : x + y + 3 = 0 . Viết phương trình tham số 1 2 y = 2 − + 2t
đường thẳng d qua điểm M (3;0) , đồng thời cắt hai đường thẳng d , d tại hai điểm A, B sao cho 1 2
M là trung điểm của đoạn AB.
Câu 8. (1,0 điểm) Một công ty muốn làm một đường ống dẫn từ một
điểm A trên bờ đến một điểm B trên một hòn đảo theo lộ trình đảo
từ A đến C (đường bờ biển) rồi từ C đến B (dưới nước) như B
hình vẽ. Hòn đảo cách bờ biển 6 km. Giá để xây đường ống
trên bờ là 50000 USD mỗi km, giá để xây đường ống dưới biển
nước là 130000 USD mỗi km; B là điểm trên bờ biển sao cho 6km
BB vuông góc với bờ biển. Khoảng cách từ A đến B là 9 km.
Biết rằng chi phí làm đường ống này là 1170000 USD. Hỏi vị C
trí C cách vị trí A bao nhiêu km? B' x km (9 - x)km A bờ biển
Câu 1. (1,5 điểm) Giải các phương trình sau: a) 2 2 2x + 5 = x − x +11 ;
b) 5x +10 = 8 − x .
Câu 2. (1,0 điểm) Tìm tất cả tham số m để f ( x) 2
= mx − 2x + m luôn âm với mọi x . Câu 3. (1,5 điểm)
a) Cho tập hợp A = 0; 1; 2; 3; 4; 
5 . Có thể lập được bao nhiêu số tự nhiên chẵn có bốn chữ số khác nhau?
b) Cho hai đường thẳng d và d song song với nhau. Trên d có 10 điểm phân biệt, trên d có 1 2 1 2
n điểm phân biệt (n  )
2 . Biết rằng có 2800 tam giác mà đỉnh của chúng là các điểm nói trên. Tìm . n 3 3
Câu 4. (1,0 điểm) Xét biểu thức ( x + 2 y) + (2x − y) . Viết khai triển biểu thức trên bằng nhị thức Newton
và tìm tổng các hệ số của số hạng mà lũy thừa của x lớn hơn lũy thừa của y.
Câu 5. (1,0 điểm) Gieo đồng thời hai con súc sắc cân đối đồng chất. Tính xác suất để:
a) Tổng số chấm thu được từ hai con súc sắc bằng 6.
b) Tích số chấm trên hai con súc sắc là một số chính phương. Câu 6. (1,5 điểm)
a) Tìm góc giữa hai đường thẳng d , d biết rằng: d : 2x − y −10 = 0 và d : x − 3y + 9 = 0 . 1 2 1 2
b) Viết phương trình đường thẳng d song song với  : x + 4y − 2 = 0 và cách điểm A( 2 − ; 3) một khoảng bằng 3. HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 24
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO x y
Câu 7. (1,5 điểm) Cho elip có phương trình chính tắc ( E ) 2 2 : + =1. 8 4
a) Tìm tọa độ các tiêu điểm F , F và tiêu cự, tâm sai của elip. 1 2
b) Tìm tọa độ điểm M thuộc ( E ) sao cho MF − MF = 2 . 1 2
Câu 8. (1,0 điểm) Người ta làm ra một cái thang bắc lên tầng hai của một ngôi nhà (hình vẽ), muốn vậy
họ cần làm một thanh đỡ BC có chiều dài bằng 4 m, đồng thời muốn đảm bảo kỹ thuật thì tỉ số độ CE 5 dài
= . Hỏi vị trí A cách vị trí B bao nhiêu mét? BD 3
Câu 1. (1,5 điểm) Giải phương trình: a) 2
x + 2 = 3x − x +1 ;
b) 7x +11 + x +1 = 0 .
Câu 2. (1,0 điểm) Chứng minh phương trình sau luôn vô nghiệm dù m lấy bất kì giá trị nào: 2 x − (m + ) 2 2
1 x + 2m + m + 3 = 0 .
Câu 3. (1,5 điểm) Một đoàn tàu nhỏ có 3 toa khách đỗ ở sân ga, các toa đều trống và mỗi toa có thể chứa
được nhiều hơn 3 người. Có 3 hành khách không quen biết cùng bước lên tàu. Hỏi có bao nhiêu khả năng trong đó: a) Khách lên tàu tùy ý ;
b) Mỗi khách lên một toa ;
c) Có 2 hành khách cùng lên một toa, hành khách thứ ba thì lên toa khác?
Câu 4. (1,5 điểm) Xét biểu thức ( x + )5 1 .
a) Viết khai triển biểu thức trên bằng nhị thức Newton theo thứ tự lũy thừa của x tăng dần. b) Chứng minh rằng : 0 1 2 3 4 5 5
C + C + C + C + C + C = 2 . 5 5 5 5 5 5
Câu 5. (1,0 điểm) Kết quả (b ; c) của việc gieo con súc sắc cân đối và đồng chất hai lần, trong đó b là số
chấm xuất hiện trong lần gieo đầu, c là số chấm xuất hiện ở lần gieo thứ hai, được thay vào phương trình bậc hai 2
x + bx + c = 0 . Tính xác suất để phương trình trên có nghiệm.
Câu 6. (1,0 điểm) Viết phương trình tham số của đường thẳng  biết  là đường trung trực của đoạn
thẳng AB với A(3; ) 1 , B ( 3 − ;5) . 2 2 x y
Câu 7. (1,0 điểm) Cho điểm M nằm trên hyperbol ( H ) : −
=1. Nếu hoành độ điểm M bằng 8 thì 16 9
khoảng cách từ M đến các tiêu điểm của ( H ) là bao nhiêu ?
Câu 8. (1,5 điểm) Một cái cổng hình bán nguyệt rộng 8,4 m, cao 4,2 m như hình vẽ. Mặt đường dưới cổng
được chia làm hai làn cho xe ra vào.
a) Viết phương trình mô phỏng cái cổng.
b) Một chiếc xe tải rộng 2,2m, cao 2,6 m đi đúng
làn đường quy định có thể đi qua cổng mà
không làm hư hỏng cổng hay không? HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 25
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
C – HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ MINH HỌA KIỂM TRA HỌC KÌ II – NĂM HỌC 2022 – 2023
Câu 1. (1,5 điểm) Giải các phương trình sau: a) 2 x + 2x + 4 = 2 − x ; b) 2
3x − 9x +1 = x − 2 . Hướng dẫn giải:
a) Bình phương hai vế phương trình, ta được: 2 2
x + 2x + 4 = 2 − x x + 3x + 2 = 0  x = 1 −  x = 2 − .
Thay các giá trị x = 1 − , x = 2
− vào phương trình ban đầu, ta thấy chúng đều thỏa mãn.
Vậy, tập nghiệm phương trình là S = −1; −  2 .
b) Bình phương hai vế phương trình, ta được: 1 2 2 2
3x − 9x +1 = x − 4x + 4  2x − 5x − 3 = 0  x = 3  x = − . 2 1
Thay các giá trị x = 3, x = −
vào phương trình ban đầu, ta thấy chỉ có x = 3 thỏa mãn. 2
Vậy tập nghiệm phương trình: S =   3 .
Câu 2. (1,5 điểm) Cho f ( x) = (m + ) 2 4 x − (m − )
1 x +1+ 2m (m là tham số).
a) Giải bất phương trình f ( x)  0 khi m = 3 − .
b) Tìm tất cả giá trị m để phương trình f ( x) = 0 có nghiệm. Hướng dẫn giải: a) Với m = 3
− , ta có bất phương trình 2
x + 4x − 5  0 . Vì tam thức bậc hai 2
x + 4x − 5 có hai nghiệm phân biệt là 1 và 5
− ; đồng thời a =1 0 nên 2
x + 4x − 5  0  x  (−; − 5)  (1; + ) .
Vậy tập nghiệm của bất phương trình là S = (−; − 5)  (1; + ) .
b) Ta có: a = m + 4, b = − (m − ) 1 , c = 1+ 2m .
Trường hợp 1: a = m + 4 = 0  m = 4
− . Thay vào phương trình: 7
5x − 7 = 0  x = (có nghiệm). 5 Do đó: m = 4 − thỏa mãn.
Trường hợp 2: a = m + 4  0  m  4 − . Phương trình có nghiệ 2 m khi  = (m − )
1 − 4 (m + 4)(1+ 2m)  0 2  7
− m −38m−15  0 . 3  5 −  m  − . 7  3 
Kết hợp cả hai trường hợp trên, ta có được m  5; − −   thỏa mãn đề bài.  7  HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 26
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Câu 3. (1,5 điểm) Từ một nhóm 30 học sinh lớp 12 gồm 15 học sinh khối A, 10 học sinh khối B và 5 học
sinh khối C, cần chọn ra 15 học sinh, hỏi có bao nhiêu cách chọn sao cho:
a) Số học sinh mỗi khối là bằng nhau ?
b) Có ít nhất 5 học sinh khối A và có đúng 2 học sinh khối C? Hướng dẫn giải:
a) Số cách chọn 5 học sinh mỗi khối (A, B, C) lần lượt là: 5 5 5
C , C , C . 15 10 5
Vậy số cách chọn thỏa mãn là 5 5 5
C C C = 756 756 (cách). 15 10 5
b) Ta sử dụng quy tắc loại trừ như lời giải sau:
Xét bài toán 1: Chọn 2 học sinh khối C, 13 học sinh khối B hoặc khối A: có 2 13 C C cách. 5 25
Xét bài toán 2: Chọn 2 học sinh khối C, 13 học sinh khối B và khối A không thỏa yêu cầu.
• Trường hợp 1: Chọn 2 học sinh khối C, 10 học sinh khối B và 3 học sinh khối A có 2 10 3 C C C 5 10 15 cách.
• Trường hợp 2: Chọn 2 học sinh khối C, 9 học sinh khối B và 4 học sinh khối A có 2 9 4 C C C 5 10 15 cách.
Vậy số cách chọn thỏa mãn là 2 13 10 3 9 4
C C − C C − C C = 51861950 (cách). 5 25 10 15 10 15
Câu 4. (1,0 điểm) Cho sáu chữ số 0, 1, 2, 3, 4, 5 . Từ sáu chữ số trên có thể lập được bao nhiêu số tự
nhiên, mỗi số có bốn chữ số khác nhau và không chia hết cho 5 ? Hướng dẫn giải:
Số có bốn chữ số có dạng abcd . Đặt E = 0;1; 2;3; 4;  5 .
Do abcd không chia hết cho 5 nên có 4 cách chọn d ( một trong các số: 1, 2, 3, 4).
Chọn a E \ 0; d nên có 4 cách chọn a.
Chọn b E \ a ; d nên có 4 cách chọn b.
Chọn c E \ a ; b; d nên có 3 cách chọn c.
Theo quy tắc nhân ta có : 4.4.4.3 =192 số tự nhiên thỏa mãn.
Câu 5. (1,0 điểm) Lấy ngẫu nhiên một thẻ từ hộp 30 thẻ được đánh số từ 1 đến 30 .
a) Tính xác suất để thẻ được lấy ghi một số nguyên tố.
b) Tính xác suất để thẻ được lấy ghi một số không chia hết cho 5 . Hướng dẫn giải:
Không gian mẫu là  = 1; 2; ...;  30  n () = 30 .
Gọi A là biến cố “Thẻ được lấy ghi một số nguyên tố” và B là biến cố “Thẻ được lấy ghi một số không chia hết cho 5”.
a) Ta có: A = 2; 3; 5; 7; 11; 13; 17; 19; 23; 
29  n ( A) = 10 . Suy ra P ( A) 10 1 = = . 30 3
b) Từ không gian mẫu, có 6 số tự nhiên chia hết cho 5 là 5, 10, 15, 20, 25, 30. Vì vậy có 24 số tự
nhiên không chia hết cho 5, hay n ( B) = 24 . n B 24 4 Ta có: P ( B) ( ) = = = . n () 30 5
Câu 6. (1,5 điểm) Trong mặt phẳng tọa độ Oxy , cho tam giác ABC có A( 1 − ;4), B( 3 − ; 2 − ),C (4; ) 1 HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 27
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
a) Viết phương trình tổng quát của đường thẳng AB . Tính diện tích tam giác ABC
b) Viết phương trình đường tròn (C ) đi qua 2 điểm A, B và có tâm nằm trên đường thẳng
 : 2x +3y + 4 = 0. Hướng dẫn giải:
a) AB có vectơ chỉ phương AB = (−2; −6) nên có vectơ pháp tuyến n = (3; − ) 1
Phương trình tổng quát AB : 3( x + )
1 − ( y − 4) = 0  3x − y + 7 = 0 . − + 1 d (C AB) 3.4 1 7 9 10 , = = ; AB = 2 10 ; S = d C AB AB = . ABC ( , ). 18 + (− )2 2 5 3 1 2
b) Gọi phương trình (C ) : 2 2
x + y − 2ax − 2by + c = 0 với 2 2
a + b − c  0 .
Đường tròn này có tâm I (a;b)
2a −8b + c = 1 − 7  Do ,
A B  (C ) và I  nên ta có hệ phương trình: 6a + 4b + c = 1 − 3. 2a +3b = 4 − 
Giải hệ phương trình trên, tìm được (a ;b;c) = ( 5 − ;2;9) .
Vậy phương trình đường tròn 2 2
x + y +10x − 4y + 9 = 0 .  1 
Câu 7. (1,0 điểm) Viết phương trình chính tắc của elip (E), biết (E) đi qua điểm A 3 ;   và có phương  2 
trình một đường chéo của hình chữ nhật cơ sở của (E) là x − 2y = 0 . Hướng dẫn giải: x y
Gọi phương trình chính tắc elip là ( E ) 2 2 : +
=1 với a b  0 . 2 2 a b  1  3 1 Ta có: A 3 ;    (E)  + =1 (1). 2 2  2  a 4b Đườ b 1
ng chéo hình chữ nhật có phương trình 1
x − 2 y = 0  y = x ,
=  a = 2b (2) 2 suy ra a 2 3 1 x y Thay (2) vào (1) : +
=1 b =1 a = 2 . Vậy phương trình chính tắc: (E) 2 2 : + =1 . 2 2 4b 4b 4 1
Câu 8. (1,0 điểm) Một cái tháp làm nguội của một nhà máy có mặt cắt là hình hypebol 2 2 có phương trình x y −
=1. Biết chiều cao của tháp là 150 m và khoảng cách 2 2 28 42 2
từ nóc tháp đến đến tâm đối xứng của hypebol bằng
lần khoảng cách từ tâm 3
đối xứng đến đáy. Tính bán kính nóc và bán kính đáy của tháp. HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 28
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO Hướng dẫn giải:
Chọn hệ trục tọa độ Oxy như hình vẽ. HK =150 OH + OK =150   Ta có :  2   2
OH = 60 m, OK = 90 m . OH = OK OH = OK    3  3
Đường thẳng qua H, vuông góc Oy là  : y = 60 . 1
 cắt hypebol tại điểm có hoành độ dương và thỏa mãn 1 2 2 x 60 −
=1 x = 4 149  48,826 m . 2 2 28 42
Đường thẳng qua K, vuông góc với Oy là  : y = −90 .  cắt hypebol tại điểm có hoành độ 2 2 2 2 dương và thỏ x 90 a mãn −
=1  x = 4 274  66, 212 m . 2 2 28 42
Vậy bán kính nóc của tháp xấp xỉ 48,826 m , bán kính đáy của tháp xấp xỉ 66, 212 m .
Câu 1. (1,5 điểm) Giải các phương trình sau: a) 2 2 x − x − 2 = −x + 2x + 3 ; b) ( x − ) 2 2 2
2x + 4 = x − 4 Hướng dẫn giải: 5
a) Bình phương hai vế phương trình: 2 2 2
x − x − 2 = −x + 2x + 3  2x − 3x − 5 = 0  x = 1 −  x = . 2 5
Thay các giá trị x = 1
− , x = vào phương trình đã cho, ta thấy chúng đều thỏa mãn. 2  5 
Vậy tập nghiệm phương trình là: S =  1; −  .  2  b) Ta có: ( x − ) 2 2 2
2x + 4 = x − 4  − =  =  ( x x x − 2) 2 0 2 2
2x + 4 = ( x − 2)( x + 2)     . 2 2
 2x + 4 = x + 2
 2x + 4 = x + 2 Xét phương trình 2
2x + 4 = x + 2 (1). HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 29
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO x = 0
Bình phương hai vế (1), ta được: 2 2 2
2x + 4 = x + 4x + 4  x − 4x = 0   . x = 4
Thay lần lượt x = 0, x = 4 vào phương trình (1), ta thấy chúng đều thỏa mãn.
Vậy tập nghiệm phương trình là: S = 0; 2;  4 .
Câu 2. (1,0 điểm) Giải bất phương trình 1 1 − +1  0 . x −1 x Hướng dẫn giải: x  0 1 1 x − ( x − ) 1 + x ( x − ) 2 1 − + Điều kiện: x x 1  . Ta có: − +1  0   0   0 . x  1 x −1 x (x − ) 2 1 x x − xa =1  0  Dễ thấy 2 1
x − x +1  0, x   vì  .  =  (− )2 1 − 4.1.1  0
Vì vậy bất phương trình trở thành 2 x − x  0 . x  0 Tam thức bậc hai 2
x − x có hai nghiệm x = 0, x = 1 và a = 1  0 nên 2
x − x  0  . 1 2 2  x 1
Vậy tập nghiệm của bất phương trình đã cho là S = (−;0)  (1;+ ) .
Câu 3. (1,0 điểm) Tìm tất cả tham số m để f ( x) 2 2
= x − 2mx + m − m luôn dương với mọi x thuộc . Hướng dẫn giải: Ta có: 2 a = 1, b = 2 − ,
m c = m − m . 1     0 (luôn đúng) a 0 
Theo giả thiết: f ( x)  0, x         0 ( 2 − m  ) . 2 − 4  ( 2 m − m)  0 2 2
 4m − 4m + 4m  0  m  0 . Vậy với m  0 thì f (x)  0, x   .
Câu 4. (1,5 điểm) Có 3 cuốn sách lý, 4 cuốn sách sinh, 5 cuốn sách địa. Hỏi có bao nhiêu cách sắp xếp các
cuốn sách trên vào giá sách hàng ngang nếu: a) Sắp xếp tùy ý ?
b) Các cuốn sách cùng môn học đứng cạnh nhau ? Hướng dẫn giải:
a) Số cách xếp tùy ý 12 cuốn sách lên giá là 12! (cách).
b) Gọi L là nhóm 3 sách lý, S là nhóm 4 sách sinh, Đ là nhóm 5 sách địa.
Số cách xếp trong L là 3!; số cách xếp trong S là 4!; số cách xếp trong Đ là 5!; số cách xếp L, S, Đ với nhau: 3!.
Vậy số cách xếp thỏa mãn đề bài là: 3!4!5!3! =103680 (cách). 5  1 
Câu 5. (1, 5 điểm) Cho 2 3 4 5 1− x
= a + a x + a x + a x + a x + a x   . 0 1 2 3 4 5  2 
a) Tìm hệ số lớn nhất trong tất cả hệ số a , a , ..., a . 0 1 5
b) Tính tổng a + a + a + a + a + a . 0 1 2 3 4 5 HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 30
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO Hướng dẫn giải: 5 2 3 4 5  1   1   1   1   1   1  a) Ta có: 0 1 2 3 4 5 1− x
= C + C − x + C − x + C − x + C − x + C − x   5 5   5   5   5   5    2   2   2   2   2   2  5 5 5 5 1 2 3 4 5
=1− x + x − x + x − x 2 3 4 5
= a + a x + a x + a x + a x + a x (*). 2 2 4 16 32 0 1 2 3 4 5 5 5 5 5 1
Suy ra: a = 1, a = − , a = , a = − , a = , a = − . 0 1 2 3 2 2 4 4 5 16 32 5
Ta thấy hệ số lớn nhất tìm được là a = . 2 2 5  1 
b) Thay x =1 vào (*), ta được: 1−
= a + a + a + a + a + a   . 0 1 2 3 4 5  2  1
Vậy a + a + a + a + a + a = . 0 1 2 3 4 5 32
Câu 6. (1, 5 điểm) Cho họ đường tròn (C ) 2 2
: x + y + 4mx + 2 (m + ) 1 y −1 = 0 . m
a) Tìm m để (C
đi qua điểm A(1;0) . m )
b) Chứng minh rằng (C
luôn là đường tròn với mọi số thực m. Tìm bán kính bé nhất của đường m ) tròn (C . m ) Hướng dẫn giải: a) (C
đi qua điểm A(1; 0) nên 2 2 1 + 0 + 4 .1 m + 2 (m + )
1 .0 −1 = 0  m = 0 . m )
Vậy m = 0 thỏa mãn đề bài. 4m 2(m + ) 1 b) Đặt a = = 2 − , m b = = −(m + ) 1 , c = 1 − . 2 − 2 −
Ta có : a + b − c = m + (m + )2 2 2 2 4 1 +1  0, m
  nên (C luôn là đường tròn với mọi m. m ) 2   Bán kính đườ 1 9 9 ng tròn là : 2 2 2
R = a + b − c = 5m + 2m + 2 = 5 m + +    .  5  5 5 9
Vậy bán kính nhỏ nhất của đườn tròn R = ; khi đó 1 m = − . min 5 5 x = t
Câu 7. (1,0 điểm) Cho hai đường thẳng d : 
, d : x + y + 3 = 0 . Viết phương trình tham số 1 2 y = 2 − + 2t
đường thẳng d qua điểm M (3;0) , đồng thời cắt hai đường thẳng d , d tại hai điểm A, B sao cho 1 2
M là trung điểm của đoạn AB. Hướng dẫn giải: HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 31
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Xét đường thẳng d : x + y + 3 = 0 ; thay x = t  y = 3
− −t, ta có phương trình tham số 2 x = td :  . 2 y = 3 − − t
Gọi A = d d A t ; − 2 + 2t ; gọi B = d d B t; − 3 − t . 2 ( ) 1 ( )  t + t 3 =  2
Vì M (3;0) là trung điểm của đoạn AB nên  2
− + 2t − 3 − t 0 =  2  11 t = t  + t = 6  3  11 16   2 16  2    . Ta có A ;  AM = − ;− = − u    
với u = (1;8) là một
2t − t = 5 7  3 3   3 3  3 t   =  3
vectơ chỉ phương của d. x = 3+ t
Phương trình tham số của d là  . y = 8t
Câu 8. (1,0 điểm) Một công ty muốn làm một đường ống dẫn từ một
điểm A trên bờ đến một điểm B trên một hòn đảo theo lộ trình đảo
từ A đến C (đường bờ biển) rồi từ C đến B (dưới nước) như B
hình vẽ. Hòn đảo cách bờ biển 6 km. Giá để xây đường ống
trên bờ là 50000 USD mỗi km, giá để xây đường ống dưới biển
nước là 130000 USD mỗi km; B là điểm trên bờ biển sao cho 6km
BB vuông góc với bờ biển. Khoảng cách từ A đến B là 9 km.
Biết rằng chi phí làm đường ống này là 1170000 USD. Hỏi vị C
trí C cách vị trí A bao nhiêu km? B' x km (9 - x)km A Hướng dẫn giải: bờ biển Gọi x = B C
 ( 0  x  9), khi đó: 2 BC = x + 36 .
Số tiền xây đường ống trên bờ: (9 − x) 50 000 ; số tiền xây đường ống dưới biển: 2 130 000 x + 36 .
Tổng chi phí bỏ ra để làm đường ống là: ( − x) 2 9
50000 +130000 x + 36 .
Theo giả thiết: ( − x) 2 9
.50 000 +130 000 x + 36 = 1170 000  ( − x) 2 5 9 +13 x + 36 =117 2
 13 x + 36 = 5x + 72  72 5  x + 72  0  x  − 5      x = . 169  ( 5 2 x + 36) 2
= 25x + 720x + 5184 2  2 1
 44x − 720x + 900 = 0 Ta có B C
 = 2,5 km  AC = 9−2,5 = 6,5 km . Vậy, ví trí C cách vị trí A một khoảng bằng 6,5 km. HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 32
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Câu 1. (1,5 điểm) Giải các phương trình sau: a) 2 2 2x + 5 = x − x +11 ;
b) 5x +10 = 8 − x . Hướng dẫn giải:
a) Bình phương hai vế phương trình, ta được: 2 2 2
2x + 5 = x − x +11 x + x − 6 = 0  x = 2  x = 3 − .
Thay các giá trị x = 2 , x = 3
− vào phương trình, ta thấy chúng đều thỏa mãn.
Vậy, tập nghiệm phương trình là S = 2; −  3 .
b) Bình phương hai vế phương trình, ta được: x = 3 2 2
5x +10 = 64 −16x + x x − 21x + 54 = 0   . x =18
Thay cả hai giá trị x = 3 , x = 18 vào phương trình đã cho, ta thấy chỉ có x = 3 thỏa mãn.
Vậy tập nghiệm phương trình: S =   3 .
Câu 2. (1,0 điểm) Tìm tất cả tham số m để f ( x) 2
= mx − 2x + m luôn âm với mọi x . Hướng dẫn giải: Ta có: a = , m b = 2
− , c = m . Theo giả thiết: 2
mx − 2x + m  0, x   (*) .
Trường hợp 1: a = m = 0 . Thay vào (*): 2 − x  0, x
   x  0, x
  (sai). Suy ra m = 0 không thỏa.
Trường hợp 2: a = m  0 .   m  0 a 0  m  0 m  0  m  0 Khi đó: (*)            m  1 − .   0 (  2 −  )2 − 4 . m m  0 2 m 1  m 1  m  1 −  m 1 Vậy với m  1
− thì f ( x) luôn âm với mọi x . Câu 3. (1,5 điểm)
c) Cho tập hợp A = 0; 1; 2; 3; 4; 
5 . Có thể lập được bao nhiêu số tự nhiên chẵn có bốn chữ số khác nhau?
d) Cho hai đường thẳng d và d song song với nhau. Trên d có 10 điểm phân biệt, trên d có 1 2 1 2
n điểm phân biệt (n  )
2 . Biết rằng có 2800 tam giác mà đỉnh của chúng là các điểm nói trên. Tìm . n Hướng dẫn giải:
a) Gọi số tự nhiên có bốn chữ số là abcd với a, b, c, d lấy từ tập A.
Trường hợp 1: d = 0 .
Chọn d: có 1 cách. Chọn a (a  0) : có 5 cách.
Số cách chọn b, c lần lượt là 4, 3.
Số các số tự nhiên trong trường hợp này là 15 43 = 60 .
Trường hợp 2: d 2;  4 . HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 33
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Chọn d: có 2 cách. Chọn a (a  0, a d ) : có 4 cách.
Số cách chọn b, c lần lượt là 4, 3.
Số các số tự nhiên trong trường hợp này là 2 4 43 = 96 .
Vậy số các số tự nhiên thỏa mãn đề bài là 60 + 96 =156 . b)
Nhận xét: Một tam giác được tạo thành cần 2 điểm thuộc d ; 1 điểm thuộc d và ngược lại. Vì 1 2
vậy số tam giác có được là: 2 1 1 2 C C + C C . 10 n 10 n Ta có: 2 1 1 2
C C + C C = 2800  45n + 5n n −1 − 2800 = 0  n = 20. 10 n 10 n ( ) 3 3
Câu 4. (1,0 điểm) Xét biểu thức ( x + 2 y) + (2x − y) . Viết khai triển biểu thức trên bằng nhị thức Newton
và tìm tổng các hệ số của số hạng mà lũy thừa của x lớn hơn lũy thừa của y. Hướng dẫn giải: 3 3 2 3
a) Ta có: ( x + 2 y) + (2x − y) 0 3 1 2
= C x + C x (2y) 2 + C x (2y) 3 + C 2y 3 3 3 3 ( )
+C (2x)3 + C (2x)2 (−y) + C (2x)(−y)2 + C (−y)3 0 1 2 3 3 3 3 3 3 2 2 3 3 2 2 3 3 2 2 3
= x + 6x y +12xy +8y +8x −12x y + 6xy − y = 9x −6x y +18xy + 7y .
b) Có hai số hạng mà lũy thừa của x lớn hơn lũy thừa của y là 3 2 9x , − 6x y .
Tổng hệ số của chúng: 9 + (−6) = 3 .
Câu 5. (1,0 điểm) Gieo đồng thời hai con súc sắc cân đối đồng chất. Tính xác suất để:
a) Tổng số chấm thu được từ hai con súc sắc bằng 6.
b) Tích số chấm trên hai con súc sắc là một số chính phương. Hướng dẫn giải:
Số phần tử không gian mẫu là n() = 66 = 36.
a) Gọi biến cố A: “Tổng số chấm thu được từ hai con súc sắc bằng 6”. Ta có: A = (
 1; 5), (2; 4), (3; 3), (5; )1, (4; 2) n(A) = 5 . n A Do vậy P ( A) ( ) 5 = = . n () 36
b) Gọi biến cố C : “Tích số chấm trên hai con súc sắc là một số chính phương” Ta có : C = (
 1; )1, (2; 2), (3; 3), (4; 4), (5; 5), (6; 6), (1; 4), (4; )1 n(C) =8. n C Vậy P (C) ( ) 8 2 = = = . n () 36 9 Câu 6. (1,5 điểm)
a) Tìm góc giữa hai đường thẳng d , d biết rằng: d : 2x − y −10 = 0 và d : x − 3y + 9 = 0 . 1 2 1 2
b) Viết phương trình đường thẳng d song song với  : x + 4y − 2 = 0 và cách điểm A( 2 − ; 3) một khoảng bằng 3. Hướng dẫn giải:
a) Hai đường d , d có cặp vectơ pháp tuyến n = 2; −1 , n = 1; − 3 . 2 ( ) 1 ( ) 1 2 HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 34
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO n n + cos (d , d ) . 2.1 3.1 5 2 1 2 = = = =  (d , d = 45 . 1 2 ) 1 2 n . n 4 +1. 1+ 9 5 2 2 1 2
b) Ta có: d // : x + 4y − 2 = 0  Phương trình d có dạng: x + 4 y + c = 0 (c  2 − ) . − + + c
Mặt khác: d ( A d ) 2 4.3 , = 3  = 3  10 + c = 3 17 1+16 c = 3 17 −10
d : x + 4y + 3 17 −10 = 0 1     . c = 3 − 17 −10
d : x + 4y − 3 17 −10 = 0  2
Vậy có hai đường thẳng thỏa mãn: x + 4 y + 3 17 −10 = 0; x + 4 y − 3 17 −10 = 0 . x y
Câu 7. (1,5 điểm) Cho elip có phương trình chính tắc ( E ) 2 2 : + =1. 8 4
a) Tìm tọa độ các tiêu điểm F , F và tiêu cự, tâm sai của elip. 1 2
b) Tìm tọa độ điểm M thuộc ( E ) sao cho MF − MF = 2 . 1 2 Hướng dẫn giải: a) Ta có 2
a = 8  a = 2 2 ; 2
b = 4  b = 2 ; 2 2 2
c = a − b = 4  c = 2 .
Do đó elip có các tiêu điể c 2 m F 2
− ;0 , F 2;0 , tiêu cự F F = 2c = 4, tâm sai e = = . 1 ( ) 2 ( ) 1 2 a 2 c 1 1
b) Gọi M ( x ; y)  ( E )  MF = a + x = 2 2 + x, M F = 2 2 − x ; 1 2 a 2 2 1  1 
MF − MF = 2  2 2 + x − 2 2 −
x = 2  x = 2 . 1 2   2  2  2 2 y Thay vào ( E ) : 2 +
=1  y = 3  y =  3 . 8 4
Vậy M ( 2 ;− 3) hoặc M ( 2 ; 3) thỏa mãn đề bài.
Câu 8. (1,0 điểm) Người ta làm ra một cái thang bắc lên tầng hai của một ngôi nhà (hình vẽ), muốn vậy
họ cần làm một thanh đỡ BC có chiều dài bằng 4 m, đồng thời muốn đảm bảo kỹ thuật thì tỉ số độ CE 5 dài
= . Hỏi vị trí A cách vị trí B bao nhiêu mét? BD 3 Hướng dẫn giải:
Đặt AB = x  0 . Xét tam giác ABC vuông tại B có: 2 AC = x +16 . HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 35
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO 2 AC CE x +16 5
Theo tính chất định lí Ta-lét, ta có: =  = AB BD x 3 5  x  0  x  0 2
 3 x +16 = 5x      x = . 9  ( 3 2 x +16) 2 2 = 25x 1  6x =144
Vậy hai vị trí A, B cách nhau 3 m.
Câu 1. (1,5 điểm) Giải phương trình: a) 2
x + 2 = 3x − x +1 ;
b) 7x +11 + x +1 = 0 . Hướng dẫn giải: 1
a) Bình phương hai vế phương trình, ta có: 2 2
3x − x +1 = x + 2  3x − 2x −1 = 0  x = 1 x = − . 3 1
Thay các giá trị x = 1, x = − vào phương trình đã cho, ta thấy chúng đều thỏa mãn. 3  1 
Vậy tập nghiệm phương trình là: S = 1;  −  .  3
b) Ta có: 7x +11 + x +1 = 0  7x +11 = −x −1. 5  65
Bình phương hai vế phương trình, ta được 2 2
7x +11 = x + 2x +1  x − 5x −10 = 0  x = . 2  − Thay hai giá trị 5 65 x =
vào phương trình ban đầu, ta thấy chỉ có 5 65 x = thỏa mãn. 2 2  − 
Vậy tập nghiệm phương trình là: 5 65 S =  .  2  
Câu 2. (1,0 điểm) Chứng minh phương trình sau luôn vô nghiệm dù m lấy bất kì giá trị nào: 2 x − (m + ) 2 2
1 x + 2m + m + 3 = 0 . Hướng dẫn giải: Ta có: a =
b = − (m + ) b = − (m + ) 2 1, 2 1 ,
1 , c = 2m + m + 3 .
 = (m + )2 − ( 2 m + m + ) 2 1 2
3 = −m + m − 2 . Đặt f (m) 2
= −m + m − 2 với  = 1− 4(− ) 1 ( 2 − ) = 7 −  0 . f
Bảng xét dấu f (m) : HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 36
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Dựa vào bảng xét dấu, ta thấy f (m)  0, m
  . Do vậy phương trình đã cho luôn vô nghiệm với
mọi giá trị m. 
Câu 3. (1,5 điểm) Một đoàn tàu nhỏ có 3 toa khách đỗ ở sân ga, các toa đều trống và mỗi toa có thể chứa
được nhiều hơn 3 người. Có 3 hành khách không quen biết cùng bước lên tàu. Hỏi có bao nhiêu khả năng trong đó: a) Khách lên tàu tùy ý ;
b) Mỗi khách lên một toa ;
c) Có 2 hành khách cùng lên một toa, hành khách thứ ba thì lên toa khác? Hướng dẫn giải:
a) Khách lên tàu tùy ý nên mỗi khách sẽ có 3 lựa chọn.
Vậy số khả năng thỏa mãn là 333 = 27 .
b) Số cách chọn 3 toa để xếp 3 hành khách là: 3 A = 3! = 6 . 3
c) Giai đoạn 1: Chia 3 hành khách ra làm hai nhóm X, Y: một nhóm có 2 người và một nhóm có
1 người. Số cách thực hiện là: 2 C 1. 3
Giai đoạn 2: Chọn 2 trong 3 toa tàu để xếp hai nhóm X, Y vào, số cách thực hiện là 2 A . 3
Vậy số cách xếp khách lên tàu thỏa mãn là 2 2
C 1 A = 18 . 3 3
Câu 4. (1,5 điểm) Xét biểu thức ( x + )5 1 .
a) Viết khai triển biểu thức trên bằng nhị thức Newton theo thứ tự lũy thừa của x tăng dần. b) Chứng minh rằng : 0 1 2 3 4 5 5
C + C + C + C + C + C = 2 . 5 5 5 5 5 5 Hướng dẫn giải: a) Ta có: ( x + )5 0 5 1 4 2 3 3 2 4 5 1
= C x + C x + C x + C x + C x + C (*) 2 3 4 5
=1+5x +10x +10x +5x + x . 5 5 5 5 5 5
b) Từ khai triển (*) trong câu a), thay x =1, ta được: (1+ )5 0 5 1 4 2 3 3 2 4 5 1
= C .1 + C .1 + C .1 + C .1 + C .1+ C 0 1 2 3 4 5
= C + C + C + C + C + C . 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 Vậy 0 1 2 3 4 5 5
C + C + C + C + C + C = 2 . 5 5 5 5 5 5
Câu 5. (1,0 điểm) Kết quả (b ; c) của việc gieo con súc sắc cân đối và đồng chất hai lần, trong đó b là số
chấm xuất hiện trong lần gieo đầu, c là số chấm xuất hiện ở lần gieo thứ hai, được thay vào phương trình bậc hai 2
x + bx + c = 0 . Tính xác suất để phương trình trên có nghiệm. Hướng dẫn giải:
Số phần tử không gian mẫu là n() = 6 6 = 36 .
Xét biến cố A : “Phương trình 2
x + bx + c = 0 có nghiệm”. 2 b Ta có: 2
 = b − 4c . Điều kiện bài toán là: 2
 = b − 4c  0  c  . 4
Trường hợp 1: b  5 . Khi đó c nhận giá trị tùy ý từ 1 đến 6, nên có tất cả 2.6 =12 kết quả
thuận lợi cho biến cố A .
Trường hợp 2: b = 4 . Khi đó c  4 , nên có 1.4 = 4 kết quả thuận lợi cho biến cố A . HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 37
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
Trường hợp 3: b  4. Ta thấy có ba kết quả thỏa mãn là (3; ) 1 , (3; 2) , (2; ) 1 .
Vậy n( A) = 12 + 4 + 3 =19. n A
Xác suất để phương trình có nghiệm là P ( A) ( ) 19 = = n () . 36
Câu 6. (1,0 điểm) Viết phương trình tham số của đường thẳng  biết  là đường trung trực của đoạn
thẳng AB với A(3; ) 1 , B ( 3 − ;5) . Hướng dẫn giải:
Đường thẳng  qua trung điểm I (0;3) của đoạn AB, đồng thời nhận AB = ( 6 − ;4) làm vectơ
pháp tuyến, vì vậy  nhận u = (2;3) làm vectơ chỉ phương. x = 2t
Vậy phương trình tham số của  là:  . y = 3+ 3t 2 2 x y
Câu 7. (1,0 điểm) Cho điểm M nằm trên hyperbol ( H ) : −
=1. Nếu hoành độ điểm M bằng 8 thì 16 9
khoảng cách từ M đến các tiêu điểm của ( H ) là bao nhiêu ? Hướng dẫn giải: Ta có : 2 2 2 2 2
a = 16, b = 9, c = a + b = 25  c = 5 .
Tiêu điểm của (H ) là F 5 − ;0 và F 5;0 . 2 ( ) 1 ( ) 2 2 8 y
Thay x = 8 vào phương trình (H) : − =1  y = 3 3 . 16 9
Có hai điểm thỏa mãn là M 8;3 3 và M 8; − 3 3 . 2 ( ) 1 ( )
Ta có: M F = M F = 14 , M F = M F = 6. 1 1 2 1 1 2 2 2
Câu 8. (1,5 điểm) Một cái cổng hình bán nguyệt rộng 8,4 m, cao 4,2 m như hình vẽ. Mặt đường dưới cổng
được chia làm hai làn cho xe ra vào.
a) Viết phương trình mô phỏng cái cổng.
b) Một chiếc xe tải rộng 2,2m, cao 2,6 m đi đúng làn đường quy định có thể đi qua cổng mà không
làm hư hỏng cổng hay không? HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44 38
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KÌ II – TOÁN 10 CHÂN TRỜI SÁNG TẠO Hướng dẫn giải:
a) Đặt hệ trục Oxy như hình vẽ với gốc O là tâm của bán nguyệt.
Khi đó cái cổng được cho bởi nửa đường tròn tâm O, bán kính R = 4,2m ; phương trình nửa 2 2 2 x + y = 4,2 đường tròn là:  . y  0
b) Xe tải phải đi ở làn đường bên phải (ứng với một phần tư đường
tròn). Xe tải muốn đi qua không vướng gì thì đường chéo mặt cắt
ngang của xe tải (giả sử là hình chữ nhật) nhỏ hơn bán kính cổng bán nguyệt.
Đường chéo cần tìm là : 2 2
2, 2 + 2, 6  3, 4 m  R .
Vậy chiếc xe tải như trên có thể qua cổng mà không gây hư hỏng gì. HOÀNG XUÂN NHÀN ZALO: 0969 34 33 44