333 trang 3 lượt tải

Giáo trình Luật Thuế Việt Nam | Trường Đại học Luật Hà Nội

5

Giáo trình Luật Thuế Việt Nam | Trường Đại học Luật Hà Nội. Tài liệu được sưu tầm giúp bạn tham khảo, ôn tập và đạt kết quả cao. Mời bạn đọc đón xem.

Môn: Luật hành chính ( LHC1) 84 tài liệu

Trường: Trường Đại học Luật Hà Nội 1.6 K tài liệu

Tác giả:

Profile

KIỀU PHAN THỊ THÚY

2 ngày trước
Tải xuống
Báo cáo
Danh sách Quiz
Tải xuống
/333
GIAOTRiNH:
...
X.
...
·
·
LUAT
THUE
VIETNAM
• •
GIAOTRiNH:
...
X.
...
·
·
LUAT
THUE
VIETNAM
• •
394-2018/CXBIPH/54-188/CAND
394-2018/CXBIPH/54-188/CAND
TRUONG
D~I
H()C
LU~T
HA
NQI
GIAOTRINH
LUAT THUE
VIETNAM
.
~
(Tai biin tan
thu
11
co sila
aJi,
bJ
sung)
NHAXUATBANCONGANNHANDAN
HA.
r~<)I
- 201s
TRUONG
D~I
H()C
LU~T
HA
NQI
GIAOTRINH
LUAT THUE
VIETNAM
.
~
(Tai biin tan
thu
11
co sila
aJi,
bJ
sung)
NHAXUATBANCONGANNHANDAN
HA.
r~<)I
- 201s
4
Chii bien
PGS.TS.
P~M
THJ GIANG THU
Tfp
th~
bic gia
PGS.'l'S.
P~M
THl GIANG THU
TS. NGUYEN VAN TUYEN
~
PGS.TS. NGUYEN THl ANH
vAN
TS.
VUVANCUdNG
TS. VU VAN
CUdNG
PGS.TS.
P~M
THl GIANG THU
Chuang
I,
IV
Chuang
II, VIII
Chuongiii,VI
Chuang
V
ChuongVll
4
Chii bien
PGS.TS.
P~M
THJ GIANG THU
Tfp
th~
bic gia
PGS.'l'S.
P~M
THl GIANG THU
TS. NGUYEN VAN TUYEN
~
PGS.TS. NGUYEN THl ANH
vAN
TS.
VUVANCUdNG
TS. VU VAN
CUdNG
PGS.TS.
P~M
THl GIANG THU
Chuang
I,
IV
Chuang
II, VIII
Chuongiii,VI
Chuang
V
ChuongVll
LffiNOIDAU
Li
luqn va
thl;fc
tiln
tlii
chi
ra
rdng
thui
ra dai va t6n tqi
Ia
khach quan,
Ia
tliJu
ki~n
vtjt chdt quan
tr<?ng
ai
nha nuac t6n
t(li
va phdt triin.
Di
f(lO
ltjp
ca
sa
phap
If
6n
tljnh vfmg
ch&c
cho
ngu6n thu thui,
thvc
hi?n cdc
m'{lc
tieu kinh ti-xii h9i, tloi hoi
nha
nu&c
cdn phai ban hanh
h?
th6ng phap luqt
,'<hui
a6ng b9.
6 Vi?t Nam, cung vai qua trinh phat triin cita ilai s6ng
kinh
ti-xa
hQi,
h¢
th6ng phap
lu{jt
thui
ilu(JC
hinh thanh
Va
ngay cang
phat
triJn. Phap luqt
thui
c6 h¢ th6ng quy phqm
phuc
tl;lp,
chi tiit, thuimg xuyen
GU(/C
sua a6i, thay thi, b6 sung
ai
dap
ztng
yeu cdu cita nha nuac va
ph~t
h(JJJ
v&i
tlai s6ng
kinh
ti-
xii h9i.
Giao trinh lutjt
thui
Vi?t Nam
duQ'c
Truang
Bc;~i
h9c Luqt
Ha
N9i bien soqn tren
ca
sa
h~
th6ng cdc van ban phap luqt
hi~n
hanh, t6ng
kit
kinh
nghi~m
nghien cuu, giang
dc;~y
n9i
dung phap luqt
thui
tqi Truimg va dap
t'rng
yeu cdu a6i
m&i
chuang trinh giang
dr;ry
trong giai doqn
m&i.
Nhiing yeu cdu,
iloi hoi neu tren
se
Ia
nhi?m
V'{l
kh6 khan trong qua trinh
thl!C
hi?n. Tren tinh thdn
i16,
chung toi mong nhtjn
duQ'c
y
kiin
i16ng
gop cho vi?c hoan chinh giao trinh nay trong nhiing niim
tm.
Xin tran tr9ng gim thi?u cung
bc;~n
il9c.
TRUONG
D~I
HOC
LU~T
HA
N(H
5
LffiNOIDAU
Li
luqn va
thl;fc
tiln
tlii
chi
ra
rdng
thui
ra dai va t6n tqi
Ia
khach quan,
Ia
tliJu
ki~n
vtjt chdt quan
tr<?ng
ai
nha nuac t6n
t(li
va phdt triin.
Di
f(lO
ltjp
ca
sa
phap
If
6n
tljnh vfmg
ch&c
cho
ngu6n thu thui,
thvc
hi?n cdc
m'{lc
tieu kinh ti-xii h9i, tloi hoi
nha
nu&c
cdn phai ban hanh
h?
th6ng phap luqt
,'<hui
a6ng b9.
6 Vi?t Nam, cung vai qua trinh phat triin cita ilai s6ng
kinh
ti-xa
hQi,
h¢
th6ng phap
lu{jt
thui
ilu(JC
hinh thanh
Va
ngay cang
phat
triJn. Phap luqt
thui
c6 h¢ th6ng quy phqm
phuc
tl;lp,
chi tiit, thuimg xuyen
GU(/C
sua a6i, thay thi, b6 sung
ai
dap
ztng
yeu cdu cita nha nuac va
ph~t
h(JJJ
v&i
tlai s6ng
kinh
ti-
xii h9i.
Giao trinh lutjt
thui
Vi?t Nam
duQ'c
Truang
Bc;~i
h9c Luqt
Ha
N9i bien soqn tren
ca
sa
h~
th6ng cdc van ban phap luqt
hi~n
hanh, t6ng
kit
kinh
nghi~m
nghien cuu, giang
dc;~y
n9i
dung phap luqt
thui
tqi Truimg va dap
t'rng
yeu cdu a6i
m&i
chuang trinh giang
dr;ry
trong giai doqn
m&i.
Nhiing yeu cdu,
iloi hoi neu tren
se
Ia
nhi?m
V'{l
kh6 khan trong qua trinh
thl!C
hi?n. Tren tinh thdn
i16,
chung toi mong nhtjn
duQ'c
y
kiin
i16ng
gop cho vi?c hoan chinh giao trinh nay trong nhiing niim
tm.
Xin tran tr9ng gim thi?u cung
bc;~n
il9c.
TRUONG
D~I
HOC
LU~T
HA
N(H
5
CHlfdNGI
NHfiNGVANDECOBANVEPHAPLU~TTHUE
I. KHAI NIEM v A PHAN
LO~I
THUE
1. Khai
ni~m
thu@
Thu~
vira
la
ph~m
tru kinh
t~,
vita la
ph~m
tru lich
sir.
<o
Ljch sir xa
h{>i
lohl ngum da chtmg minh
r~ng
thu~
ra
dai
la
ffiQt
t~t
y~u
khach quan,
g~n
Vffi
S\I
hl.nh
thanh
va
phat
tri~n
CUa
nha nu&c.
D~
duy trl
sv
tbn
t~
dbng thm v6i
vi~c
thgc
hi~n
cac
chuc nang
cua
mlnh, nha
nu&c
c~n
c6 ngu6n
v~t
ch~t
d~
thvc
hi~n
nhfrng chi tieu c6 tinh
ch~t
xa
h{>i.
B~ng
quy~n
lvc chinh
tri, nha
nu6c
thu m()t
b<)
ph~n
cua
cru
xa
h{>i
d~
c6 dugc ngubn
v~t
ch~t
d6. Quan
h~
thu,
n{>p
nhfmg ngubn
v~t
chAt
nay chinh
la
thu~.
Thu
thu~
dugc thgc
hi~n
tir hinh thuc thu
b~ng
hi~n
v~t
chuy~n
d~n
sang thu du6i hlnh thuc gia trj.
Di~u
d6 cling c6
nghia,
thu~
xu~t
hi~n
ban
d~u
c6 hlnh thuc
bi~u
hi~n
rAt
dan
gian. Quan
h~
phu phen, c6ng
n~p
la
nhfmg
lo~i
thuS
th~
hi~n
du&i
hlnh thuc
hi~n
v~t
d~n
c6
sg
phuc
t~p
han
- hlnh thuc
suu,
thu~
dugc edt
d~t
m{>t
each th6ng
nh~t
trong
ph~
vi lanh
th6.
D~n
khi
ti~n
t~
ra dm, hlnh thuc thuS thu
b~ng
ti~n
lam
(l).Xem:
Vi~n
nghien
CUu
va phd bi€n tri th(rc bach khoa,
D~i
tit
didn
kinh
ti
thi trurmg,
Ha
N()i, 1998, tr. 669.
7
CHlfdNGI
NHfiNGVANDECOBANVEPHAPLU~TTHUE
I. KHAI NIEM v A PHAN
LO~I
THUE
1. Khai
ni~m
thu@
Thu~
vira
la
ph~m
tru kinh
t~,
vita la
ph~m
tru lich
sir.
<o
Ljch sir xa
h{>i
lohl ngum da chtmg minh
r~ng
thu~
ra
dai
la
ffiQt
t~t
y~u
khach quan,
g~n
Vffi
S\I
hl.nh
thanh
va
phat
tri~n
CUa
nha nu&c.
D~
duy trl
sv
tbn
t~
dbng thm v6i
vi~c
thgc
hi~n
cac
chuc nang
cua
mlnh, nha
nu&c
c~n
c6 ngu6n
v~t
ch~t
d~
thvc
hi~n
nhfrng chi tieu c6 tinh
ch~t
xa
h{>i.
B~ng
quy~n
lvc chinh
tri, nha
nu6c
thu m()t
b<)
ph~n
cua
cru
xa
h{>i
d~
c6 dugc ngubn
v~t
ch~t
d6. Quan
h~
thu,
n{>p
nhfmg ngubn
v~t
chAt
nay chinh
la
thu~.
Thu
thu~
dugc thgc
hi~n
tir hinh thuc thu
b~ng
hi~n
v~t
chuy~n
d~n
sang thu du6i hlnh thuc gia trj.
Di~u
d6 cling c6
nghia,
thu~
xu~t
hi~n
ban
d~u
c6 hlnh thuc
bi~u
hi~n
rAt
dan
gian. Quan
h~
phu phen, c6ng
n~p
la
nhfmg
lo~i
thuS
th~
hi~n
du&i
hlnh thuc
hi~n
v~t
d~n
c6
sg
phuc
t~p
han
- hlnh thuc
suu,
thu~
dugc edt
d~t
m{>t
each th6ng
nh~t
trong
ph~
vi lanh
th6.
D~n
khi
ti~n
t~
ra dm, hlnh thuc thuS thu
b~ng
ti~n
lam
(l).Xem:
Vi~n
nghien
CUu
va phd bi€n tri th(rc bach khoa,
D~i
tit
didn
kinh
ti
thi trurmg,
Ha
N()i, 1998, tr. 669.
7
giam
nh~
sg
nghi~t
nga
cua
cac hinh thuc c6ng n()p.
(l)
a
phuang
Tay, hinh thuc thuS xufit
hi~n
sam nhfit
la
6
LaMa
c6
d~i
du6i
d~g
"thuS ru()ng dfit". Cung
v6i
sg
phat
triSn, nhfrng
lo~
thus
va
hinh
thuc
thus
phuc
t~p
han
ddn
hinh
thanh.
Nhfrng
hinh
thuc
"thuS
th~p
phan"
da
xufit
hi~n
6
Anh
thS ki
thu
X.
Theo d6, "m()t phdn muai
gia
tri san phftm
phai
duqc
trich
n()p
cho t6
chuc
quySn Ivc cong
c<)ng
b~ng
cac
quan
h~
phap
lu~t".
Ho~c
vao
thm
ki
nay,
t~i
ltalia, 10%
gia
tri
cua
tAt
ca
hang hoa, san phftm nong
nghi~p
phai
n()p.
cho
nha
nu6c. a
Trung Qu6c,
hlnh
thuc
thuS
sam
nhfit Ia
"c6ng"
thm
_nha
H~.
Thu~t
ngu
"thuS" xufit
hi~n
6 qu6c gia
nay
vao
nam
594
ifu6c
Cong nguyen. C
2
)
·
D6i
v6i
Vi~t
Nam,
"thu~
ma"
cling
da
b~t
dfiu xufrt
l).i~n
tu
thcrl ld ddu ·
cua
chS
d()
phong
kiSn~
nh~m
t~p
trung
ngubn
cong
·
quy cho
nha
vua
nhung
chu
ySu
du6i
d~ng
c6ng
v~t.
C
3
)
M~c
du
v~y,
cho dSn
nam
1013, vao
dai
vua
Ly
Thai
t6
vi~c
danh
thuS
mm
duqc
hlnh
thanh m()t each
c6
t6 chuc,
h~
th6ng. C
4
) DSn thS
ki
thu
XVI, ngoai cac
lo~i
thu~
da
dugc
thu
6n
djnh,
cac
triSu
d~i
con
d~t
them· nhilng
Io~i
thus
•
mm
(
thu~
mo,
thus
do,
thus
(l)~Xem:
Tru<mg
d~i
hQc
Uti
chfnh-k~
tmin Ha
N()i,
Giao
trznh thud, Nxb. Tai
chfnh, Ha
N()i,
2000,
tr.
9.
(2)~Xem:
Vi~n
nghien
c(ru
va
ph6
bi~n
tri thuc bach khoa,
Dt;~i
tit aidn kinh
ti
thi truang, Ha
N()i,
1998, tr. 669.
(3).Xem:
Dt;~i
Vi?t
su
kf toim thu,
t~p
1,
phfrn
D~i
Vi~t
sir
ki
ngo~i
ki toan thu,
Tai ban
IAn
thu
2,
Nxb. Van hoa-Thong tin.
(4).
"Mua xuan, thang 2 nam Quy
Sfru,
nam thu tu (1013),
f>inh
1~
cac
thu~
trong
nu6'c:
1.
ChAm
hb
r()ng
d~t;
2.
Ti6n va th6c
v6
bai dau;
3.
San
v~t
o
m1i
ngubn cac phien
tr~n;
4.
Cac quan ai xet hoi
v6
m~m
mu6i;
5.
Cac
lo~i
sirng te
nga
voi va cac thu huang thorn cua nguoi Man Lao; 6. Cac thu g6 va hoa qua
a
dfru
ngu6n".
Dt;~i
Vi¢t sir
kf
toim thu,
t~p
1,
Tai ban
lfrn
2, Nxb. Van
hmi-
thong tin, tr. 265.
8
giam
nh~
sg
nghi~t
nga
cua
cac hinh thuc c6ng n()p.
(l)
a
phuang
Tay, hinh thuc thuS xufit
hi~n
sam nhfit
la
6
LaMa
c6
d~i
du6i
d~g
"thuS ru()ng dfit". Cung
v6i
sg
phat
triSn, nhfrng
lo~
thus
va
hinh
thuc
thus
phuc
t~p
han
ddn
hinh
thanh.
Nhfrng
hinh
thuc
"thuS
th~p
phan"
da
xufit
hi~n
6
Anh
thS ki
thu
X.
Theo d6, "m()t phdn muai
gia
tri san phftm
phai
duqc
trich
n()p
cho t6
chuc
quySn Ivc cong
c<)ng
b~ng
cac
quan
h~
phap
lu~t".
Ho~c
vao
thm
ki
nay,
t~i
ltalia, 10%
gia
tri
cua
tAt
ca
hang hoa, san phftm nong
nghi~p
phai
n()p.
cho
nha
nu6c. a
Trung Qu6c,
hlnh
thuc
thuS
sam
nhfit Ia
"c6ng"
thm
_nha
H~.
Thu~t
ngu
"thuS" xufit
hi~n
6 qu6c gia
nay
vao
nam
594
ifu6c
Cong nguyen. C
2
)
·
D6i
v6i
Vi~t
Nam,
"thu~
ma"
cling
da
b~t
dfiu xufrt
l).i~n
tu
thcrl ld ddu ·
cua
chS
d()
phong
kiSn~
nh~m
t~p
trung
ngubn
cong
·
quy cho
nha
vua
nhung
chu
ySu
du6i
d~ng
c6ng
v~t.
C
3
)
M~c
du
v~y,
cho dSn
nam
1013, vao
dai
vua
Ly
Thai
t6
vi~c
danh
thuS
mm
duqc
hlnh
thanh m()t each
c6
t6 chuc,
h~
th6ng. C
4
) DSn thS
ki
thu
XVI, ngoai cac
lo~i
thu~
da
dugc
thu
6n
djnh,
cac
triSu
d~i
con
d~t
them· nhilng
Io~i
thus
•
mm
(
thu~
mo,
thus
do,
thus
(l)~Xem:
Tru<mg
d~i
hQc
Uti
chfnh-k~
tmin Ha
N()i,
Giao
trznh thud, Nxb. Tai
chfnh, Ha
N()i,
2000,
tr.
9.
(2)~Xem:
Vi~n
nghien
c(ru
va
ph6
bi~n
tri thuc bach khoa,
Dt;~i
tit aidn kinh
ti
thi truang, Ha
N()i,
1998, tr. 669.
(3).Xem:
Dt;~i
Vi?t
su
kf toim thu,
t~p
1,
phfrn
D~i
Vi~t
sir
ki
ngo~i
ki toan thu,
Tai ban
IAn
thu
2,
Nxb. Van hoa-Thong tin.
(4).
"Mua xuan, thang 2 nam Quy
Sfru,
nam thu tu (1013),
f>inh
1~
cac
thu~
trong
nu6'c:
1.
ChAm
hb
r()ng
d~t;
2.
Ti6n va th6c
v6
bai dau;
3.
San
v~t
o
m1i
ngubn cac phien
tr~n;
4.
Cac quan ai xet hoi
v6
m~m
mu6i;
5.
Cac
lo~i
sirng te
nga
voi va cac thu huang thorn cua nguoi Man Lao; 6. Cac thu g6 va hoa qua
a
dfru
ngu6n".
Dt;~i
Vi¢t sir
kf
toim thu,
t~p
1,
Tai ban
lfrn
2, Nxb. Van
hmi-
thong tin, tr. 265.
8
chg,
thu~
tuAn
tuy,
thu~
mu6i,
thu~
th6
san-
thm Chua Trinh;
thu~
xuftt cang, thuS
nh~p
cang
thOi
nha
Nguy~n).
Ben
c~h
m9t
s6
tri~u
d~i
c6
chfnh sach thuS hqp long dan (nhu thm Ly,
Tr~n,
Le
sa),
h~
th6ng thu8 trong thm kl phong
ki~n
c6 diSm
chung
la
thi~u
chuAn
mvc
v@
d~o
11
va phap li; chua dap tmg
duqc yeu cdu va
1¢
ich cua nhan dan. Sir cfi ghi
l~i
"Thu€
rna
thu
din
ta
toe,
rna
dung cua cai
nhu
bun tltit".
(l)
D~n
thm
ld
Phap thu()c, chinh phu thu()c dia Phap
d~t
ra
r~t
nhiSu
lo~i
thuS,
tieu
bi~u
la:
thuB
ruQ'U,
thuB mu6i,
thu~
doan
(thuB
quan),
thuB
mon bhl, thuS th6
tr~ch.
H~
thl>ng
thu~
thm
ld
nay ·mang
n~g
tinh
va
vet, b6c
l()t.
Sau khi nu6c
Vi~t
N am dan chu c()ng hoa
ra
dai, song song
v&i
vi~c
xoa bo
h~
th6ng thuS phi nhan
d~o
(thuS than, thuS
mu6i, thuS th6
tr~ch
... ), Nha nu6c
ddn
dfin
hlnh thanh
h~
th6ng
thuB
m&i.
Cung v6i s\f phat triSn cua kinh tS-xa
h()i,
yeu
cAu
d~t
ra trong
tl:mg
giai
do~n
C\1
th~,
h~
th6ng thuS cua
Vi~t
Nam
ngay cang di
t&i
S\f
f>n
dinh va hoan
thi~n.
Nhu
v~y'
thuS
la
hi~n
tuqng
tAt
y~u,
xu~t
hi~n
va
tbn
t~
cung v6i cac
hi~n
tuqng
kinh
tS-xa
h()i
khac. (
2
)
S\f
xufit
hi~n,
phat
tri~n
cua
. thuB
g~n
v&i
m6i giai
do~n,
lqi
ich rna
nha
nu6c
su
dvng n6
lam
cong
cv
di~u
tiBt
ngubn thu
cua
n~n
kinh
ts
xa
h9i
fiy.
DS
dua ra khai
ni~m
m6i
ve
thuS
hoan toan khong don
(l).Xem:
Sach giao
khoa
}ich
su
lap
7,
l&p
8,
Taiban
Ifill
thu
14, Nxb. Giao
dl,lC, 2003.
(2).
Nh~n
dinh
v~
di~u
nay, B. Franklin (1706 -
1990)-
m()t
trong
nhung tac
ghi cua Tuyen ngon
d(>c
l~p
cua
nuoc My· da dua
ra
Uri
tuyen
b6: Trong cu()c
s6ng khong
c6 gl tftt y€u,
ngoai
cai
ch~t
va
thu~.
9
chg,
thu~
tuAn
tuy,
thu~
mu6i,
thu~
th6
san-
thm Chua Trinh;
thu~
xuftt cang, thuS
nh~p
cang
thOi
nha
Nguy~n).
Ben
c~h
m9t
s6
tri~u
d~i
c6
chfnh sach thuS hqp long dan (nhu thm Ly,
Tr~n,
Le
sa),
h~
th6ng thu8 trong thm kl phong
ki~n
c6 diSm
chung
la
thi~u
chuAn
mvc
v@
d~o
11
va phap li; chua dap tmg
duqc yeu cdu va
1¢
ich cua nhan dan. Sir cfi ghi
l~i
"Thu€
rna
thu
din
ta
toe,
rna
dung cua cai
nhu
bun tltit".
(l)
D~n
thm
ld
Phap thu()c, chinh phu thu()c dia Phap
d~t
ra
r~t
nhiSu
lo~i
thuS,
tieu
bi~u
la:
thuB
ruQ'U,
thuB mu6i,
thu~
doan
(thuB
quan),
thuB
mon bhl, thuS th6
tr~ch.
H~
thl>ng
thu~
thm
ld
nay ·mang
n~g
tinh
va
vet, b6c
l()t.
Sau khi nu6c
Vi~t
N am dan chu c()ng hoa
ra
dai, song song
v&i
vi~c
xoa bo
h~
th6ng thuS phi nhan
d~o
(thuS than, thuS
mu6i, thuS th6
tr~ch
... ), Nha nu6c
ddn
dfin
hlnh thanh
h~
th6ng
thuB
m&i.
Cung v6i s\f phat triSn cua kinh tS-xa
h()i,
yeu
cAu
d~t
ra trong
tl:mg
giai
do~n
C\1
th~,
h~
th6ng thuS cua
Vi~t
Nam
ngay cang di
t&i
S\f
f>n
dinh va hoan
thi~n.
Nhu
v~y'
thuS
la
hi~n
tuqng
tAt
y~u,
xu~t
hi~n
va
tbn
t~
cung v6i cac
hi~n
tuqng
kinh
tS-xa
h()i
khac. (
2
)
S\f
xufit
hi~n,
phat
tri~n
cua
. thuB
g~n
v&i
m6i giai
do~n,
lqi
ich rna
nha
nu6c
su
dvng n6
lam
cong
cv
di~u
tiBt
ngubn thu
cua
n~n
kinh
ts
xa
h9i
fiy.
DS
dua ra khai
ni~m
m6i
ve
thuS
hoan toan khong don
(l).Xem:
Sach giao
khoa
}ich
su
lap
7,
l&p
8,
Taiban
Ifill
thu
14, Nxb. Giao
dl,lC, 2003.
(2).
Nh~n
dinh
v~
di~u
nay, B. Franklin (1706 -
1990)-
m()t
trong
nhung tac
ghi cua Tuyen ngon
d(>c
l~p
cua
nuoc My· da dua
ra
Uri
tuyen
b6: Trong cu()c
s6ng khong
c6 gl tftt y€u,
ngoai
cai
ch~t
va
thu~.
9
gian. Cac
nha
kinh
t~
hQC
da
c6
qua
trlnh nghien
Clru
sau
s~c
a
nhi~u
khia
CCilllh
khac nhau
nh~m
tim
khai
ni~m
thu~
theo each
danh ghi
cua
minh. Cac
Mac
vi~t
"thui
fa
ca
sa
kinh
ti
cua b9
may nha nuac,
fa
thu dogn dan
gicin
ai
kho bgc thu ilu(Jc tiJn
hay tai san cua nguai dan
ai
dung vao vi?c chi tieu cua nha
nuac".(l)
Bfutg each dinh nghia khac, cac
nha
nghien
Clru
kinh
t~
cho
r~g
thu~
la
"m9t hinh thuc phan ph6i thu nhqp tai
chfnh
CUa
nha
nuac
a€
thl!C
hi¢n chuc nang
CUa
1ninh,
d11a
vao
quyJn
fl!C
chfnh trj,
tiin
hanh phan ph6i san
phd1n
th{ing
du
cua xii h9i
m9t
each cuang
chi
va khong hoan fqi".
(l)
0
khia
c~nh
nghien c(ru
thu~
v6i
tu
each
la
m()t n()i dung
di~u
chinh
cua
lu~t
phap, cac chuyen gia
v~
lu~t
thu~
cling da
nh~
djnh
"thui
Ia
m9t
trc~t
tl!
da
du(Yc
thiit
lqp hoa binh giua
chfnh
phu
v6i
CQllg
iJ6ng
trong
Sl!
ton
trr;>ng
thl!C
hi¢n nghza
V¥
thu, n9p vao ngan sach.
Thui
khong c6
bdt
ki
Sl!
phan bi?t a6i
xu
nao giua cac bang hay vung
fiinh
th6". (
3
)
M~c
du
c6
nhi~u
each dinh nghia
v~
thu~
nhu
v~y
nhung
chung ta
d~u
c6
th~
nh~n
thAy
net chung sau:
thui
fa
khocin thu
n9p mang tfnh bdt bu9c
rna
cac t6 chitc ho{ic ca nhan phcii n9p
cho nha
nuac
khi c6 du nhimg diJu ki?n nhdt djnh.
V
&i
each
nhin
nh~n
khach
quan
v~
thu~,
c6
th~
thAy
ban
chAt
cua
thu~
la
lo~i
quan
h~
phan
ph6i
g~n
v6i
nha
nu&c,
lo~i
quan
h~
giua
nha
nu&c
v&i
nguai
n()p
thu~.
Ban
chAt
nay
(1).Xem: Cac Mac, Ang ghen
Tuy~n
t~p.
T~p
2, Nxb. Sv
th~t.
Ha
N(}i,
1961.
(2).Xem:
Vi~n
nghien ciru
va
ph6
bi~n
tri thuc bach
.khoa,
Dt;~i
tu
didn kinh
ti
thj
tru-Ong,
H.
1998,
tr.
669.
(3).Xem: Taxation Law in Australia. Geoffrey Lehmann, Cynthia Coleman.
B utterworths, 1997.
10
gian. Cac
nha
kinh
t~
hQC
da
c6
qua
trlnh nghien
Clru
sau
s~c
a
nhi~u
khia
CCilllh
khac nhau
nh~m
tim
khai
ni~m
thu~
theo each
danh ghi
cua
minh. Cac
Mac
vi~t
"thui
fa
ca
sa
kinh
ti
cua b9
may nha nuac,
fa
thu dogn dan
gicin
ai
kho bgc thu ilu(Jc tiJn
hay tai san cua nguai dan
ai
dung vao vi?c chi tieu cua nha
nuac".(l)
Bfutg each dinh nghia khac, cac
nha
nghien
Clru
kinh
t~
cho
r~g
thu~
la
"m9t hinh thuc phan ph6i thu nhqp tai
chfnh
CUa
nha
nuac
a€
thl!C
hi¢n chuc nang
CUa
1ninh,
d11a
vao
quyJn
fl!C
chfnh trj,
tiin
hanh phan ph6i san
phd1n
th{ing
du
cua xii h9i
m9t
each cuang
chi
va khong hoan fqi".
(l)
0
khia
c~nh
nghien c(ru
thu~
v6i
tu
each
la
m()t n()i dung
di~u
chinh
cua
lu~t
phap, cac chuyen gia
v~
lu~t
thu~
cling da
nh~
djnh
"thui
Ia
m9t
trc~t
tl!
da
du(Yc
thiit
lqp hoa binh giua
chfnh
phu
v6i
CQllg
iJ6ng
trong
Sl!
ton
trr;>ng
thl!C
hi¢n nghza
V¥
thu, n9p vao ngan sach.
Thui
khong c6
bdt
ki
Sl!
phan bi?t a6i
xu
nao giua cac bang hay vung
fiinh
th6". (
3
)
M~c
du
c6
nhi~u
each dinh nghia
v~
thu~
nhu
v~y
nhung
chung ta
d~u
c6
th~
nh~n
thAy
net chung sau:
thui
fa
khocin thu
n9p mang tfnh bdt bu9c
rna
cac t6 chitc ho{ic ca nhan phcii n9p
cho nha
nuac
khi c6 du nhimg diJu ki?n nhdt djnh.
V
&i
each
nhin
nh~n
khach
quan
v~
thu~,
c6
th~
thAy
ban
chAt
cua
thu~
la
lo~i
quan
h~
phan
ph6i
g~n
v6i
nha
nu&c,
lo~i
quan
h~
giua
nha
nu&c
v&i
nguai
n()p
thu~.
Ban
chAt
nay
(1).Xem: Cac Mac, Ang ghen
Tuy~n
t~p.
T~p
2, Nxb. Sv
th~t.
Ha
N(}i,
1961.
(2).Xem:
Vi~n
nghien ciru
va
ph6
bi~n
tri thuc bach
.khoa,
Dt;~i
tu
didn kinh
ti
thj
tru-Ong,
H.
1998,
tr.
669.
(3).Xem: Taxation Law in Australia. Geoffrey Lehmann, Cynthia Coleman.
B utterworths, 1997.
10
khong thay d6i trong nhfmg
xa
h()i
c6 ch€
d()
kinh t€, chfnh tri
khac
nhau.
Belt
k~
xa
h()i
nao cling
th~
hi~n
quan
h~
thu va
n{>p
nhu
nhau.
2.
D~c
di~m
ciia
thu~
V 6i
nhi~u
each ti€p
c~n
khac nhau, cac nha nghien cthi c6
th~
dua
ra
khai
ni~m
rieng ph\lc
V\1
cho ml)c dfch nghien cthi
cua
mlnh
v~
thu~.
Tuy
v~y,
thu€ bao
gia
cling mang nhfmg
d~c
tfnh
nhclt
djnh.
Vi~c
xac djnh
d~c
tfnh cua thu€ giup cho
chung ta
nh~n
di~n
thu€ trong cac hlnh thuc thu
nh~p
tai
chfnh. Tren
phuang
di~n
di~u
chinh phap
lu~t,
vi~c
nghien
cw
d~c
tfnh
cua
thu€
m()t
m~t
giup nha lam
lu~t
}\ra
chQn
sv
di~u
chinh phap
lu~t
m()t
each phu hqp d6i v6i thuS;
m~t
khac, giup cho cac d6i tugng c6 lien quan thgc
hi~n
d~y
du
chuc trach
va
nhi~m
Vl)
CUa
minh.
Thu
nhdt, thu€ la khoan thu
n()p
b~t
bu()c vao ngan sach.
Tfnh
b~t
bu()c
th~
hi~n
a ch6, d6i v6i nguai
n()p
thu€, day la
nghla
V\1
chuy~n
giao
tru
san cua h9 cho nha nu6c khi c6 du
diSu
ki~n
rna khong phru la quan
h~
thanh toan du trong hqp
d6ng hay ngoai hqp d6ng. D6i v6i cac ca quan thu thu€, khi
thay
m~t
nha
nu6'c thvc
hi~n
cac hanh vi
nhclt
djnh cling khong
dugc phep
lga
ch9n thgc
hi~n
hay khong thgc
hi~n
hanh vi thu
thu€, c6
sg
phan
bi~t
d6i
xu
d6i v6i nguai
n()p
thu€.
D~c
tfnh
b~t
bu()c cua thuS la
m()t
trong nhfmg
dclu
hi~u
quan trQng
d~
phan
bi~t
thu€ v6i cac khoan thu tren ca
sa
tv
nguy~n
hlnh thanh nen ngan sach nha nu6c.
Di~u
nay c6 y
nghla phap
lf
quan
trQng
khi ban hanh phap
lu~t
v~
thu€ va chi
ph6i
phuang
phap thvc
hi~n
thu thuS cua cac ca quan nha nu6c
c6
thAm
quy~n.
11
khong thay d6i trong nhfmg
xa
h()i
c6 ch€
d()
kinh t€, chfnh tri
khac
nhau.
Belt
k~
xa
h()i
nao cling
th~
hi~n
quan
h~
thu va
n{>p
nhu
nhau.
2.
D~c
di~m
ciia
thu~
V 6i
nhi~u
each ti€p
c~n
khac nhau, cac nha nghien cthi c6
th~
dua
ra
khai
ni~m
rieng ph\lc
V\1
cho ml)c dfch nghien cthi
cua
mlnh
v~
thu~.
Tuy
v~y,
thu€ bao
gia
cling mang nhfmg
d~c
tfnh
nhclt
djnh.
Vi~c
xac djnh
d~c
tfnh cua thu€ giup cho
chung ta
nh~n
di~n
thu€ trong cac hlnh thuc thu
nh~p
tai
chfnh. Tren
phuang
di~n
di~u
chinh phap
lu~t,
vi~c
nghien
cw
d~c
tfnh
cua
thu€
m()t
m~t
giup nha lam
lu~t
}\ra
chQn
sv
di~u
chinh phap
lu~t
m()t
each phu hqp d6i v6i thuS;
m~t
khac, giup cho cac d6i tugng c6 lien quan thgc
hi~n
d~y
du
chuc trach
va
nhi~m
Vl)
CUa
minh.
Thu
nhdt, thu€ la khoan thu
n()p
b~t
bu()c vao ngan sach.
Tfnh
b~t
bu()c
th~
hi~n
a ch6, d6i v6i nguai
n()p
thu€, day la
nghla
V\1
chuy~n
giao
tru
san cua h9 cho nha nu6c khi c6 du
diSu
ki~n
rna khong phru la quan
h~
thanh toan du trong hqp
d6ng hay ngoai hqp d6ng. D6i v6i cac ca quan thu thu€, khi
thay
m~t
nha
nu6'c thvc
hi~n
cac hanh vi
nhclt
djnh cling khong
dugc phep
lga
ch9n thgc
hi~n
hay khong thgc
hi~n
hanh vi thu
thu€, c6
sg
phan
bi~t
d6i
xu
d6i v6i nguai
n()p
thu€.
D~c
tfnh
b~t
bu()c cua thuS la
m()t
trong nhfmg
dclu
hi~u
quan trQng
d~
phan
bi~t
thu€ v6i cac khoan thu tren ca
sa
tv
nguy~n
hlnh thanh nen ngan sach nha nu6c.
Di~u
nay c6 y
nghla phap
lf
quan
trQng
khi ban hanh phap
lu~t
v~
thu€ va chi
ph6i
phuang
phap thvc
hi~n
thu thuS cua cac ca quan nha nu6c
c6
thAm
quy~n.
11
Tfnh
b~t
bu()c cua thuS c6 m6i quan
h~
m~t
thiSt v6i tfnh
khong hoan tnl. Do thuS khong c6 tfnh hoan tni,
vS
li
thuySt,
kh6 tim thfiy
sv
tv
nguy~n
khi n9p
thuS
- hanh vi
chuy~n
giao
m9t kh6i
luQ11g
tai san cho nha
nu&c
va
ch~c
ch~n
se khong
nh~
l~i
duqc chung trong tuang lai.
Vi
v~y,
dS
thvc
hi~n
thu
thuS
6n djnh, phai sir dvng
bi~n
phap
b~t
bu9c nhu
la
m9t
thu()c
tinh
CO'
ban cua thuS.
Thu hai, thuS
g~n
v&i
ySu
t6
quySn lvc. Tfnh quySn lgc cua
thuS
duqc xufit phat
bai
1i
do xufit
hi~n
cac khoan thu
vS
thuS
cua nha.
nu&c.
ThuS xudt
hi~n
cung v6i. sg xudt
hi~n
cua nha
nu&c,
thvc
hi~n
vi~c
cung
cdp.
ca
sa
.
v~t
chAt
cho nha
nu&c
thvc
hi~n
cac chuc nang va
nhi~m
Vl,l
cua mlnh. Cac nha kinh
tS,
chinh tri
dSu
th6ng nhdt cho
r~ng
thuS
Ut
bi~n
phap chu
ySu
cua nha
nu&c
dS
nha
nu&c
diSu
tiSt
ho~c
can
thi~p
vao nSn
kinh
tS.
Bkg
quySn lvc chfnh tri, nha
nu&c
t~o
ra cho thuS tfnh
c6 djnh,
sv
tuan thu cua d6i tuqng n9p thuS. Cac
ySu
t6 nhu
d6i tuqng n9p thuS, thuS sudt... duqc quy djnh
tru&c
va mang
tfnh 6n djnh trong m9t khoang thm gian nhfit dinh. Chi
g~n
vm
ySu
t6 quySn lvc, thuS
mm
dam bao hoan thanh
nhi~m
Vl,l
t~o
ngubn thu
nh~p
tai chfnh cho nha
nu&c.
D~
gin
duqc
ySu
t6 quySn lvc nha
nu&c
cho thuS, cac qu6c
gia, khong phan
bi~t
muc d9 phat triSn;
dSu
co xu huang ghi
nh~
thuS
a van ban phap
lu~t
c6
hi~u
Ivc phap
1i
cao nhdt -
cac
lu~t
thuS.
DiSu d6 cling gian
tiSp
dam bao tfnh 6n dinh
trong
vi~c
xac djnh ngu6n thu
nh~p
thl
chfnh cua nha nu6c va
dam bao tfnh 6n dinh cua thus.
Thu
ba,
thuS
khong mang tinh d6i gia, khong hoan tra trvc
tiSp.
ThuS khong phai
Hi
khoan phai tra khi cac. d6i tuqng
n()p
12
Tfnh
b~t
bu()c cua thuS c6 m6i quan
h~
m~t
thiSt v6i tfnh
khong hoan tnl. Do thuS khong c6 tfnh hoan tni,
vS
li
thuySt,
kh6 tim thfiy
sv
tv
nguy~n
khi n9p
thuS
- hanh vi
chuy~n
giao
m9t kh6i
luQ11g
tai san cho nha
nu&c
va
ch~c
ch~n
se khong
nh~
l~i
duqc chung trong tuang lai.
Vi
v~y,
dS
thvc
hi~n
thu
thuS
6n djnh, phai sir dvng
bi~n
phap
b~t
bu9c nhu
la
m9t
thu()c
tinh
CO'
ban cua thuS.
Thu hai, thuS
g~n
v&i
ySu
t6
quySn lvc. Tfnh quySn lgc cua
thuS
duqc xufit phat
bai
1i
do xufit
hi~n
cac khoan thu
vS
thuS
cua nha.
nu&c.
ThuS xudt
hi~n
cung v6i. sg xudt
hi~n
cua nha
nu&c,
thvc
hi~n
vi~c
cung
cdp.
ca
sa
.
v~t
chAt
cho nha
nu&c
thvc
hi~n
cac chuc nang va
nhi~m
Vl,l
cua mlnh. Cac nha kinh
tS,
chinh tri
dSu
th6ng nhdt cho
r~ng
thuS
Ut
bi~n
phap chu
ySu
cua nha
nu&c
dS
nha
nu&c
diSu
tiSt
ho~c
can
thi~p
vao nSn
kinh
tS.
Bkg
quySn lvc chfnh tri, nha
nu&c
t~o
ra cho thuS tfnh
c6 djnh,
sv
tuan thu cua d6i tuqng n9p thuS. Cac
ySu
t6 nhu
d6i tuqng n9p thuS, thuS sudt... duqc quy djnh
tru&c
va mang
tfnh 6n djnh trong m9t khoang thm gian nhfit dinh. Chi
g~n
vm
ySu
t6 quySn lvc, thuS
mm
dam bao hoan thanh
nhi~m
Vl,l
t~o
ngubn thu
nh~p
tai chfnh cho nha
nu&c.
D~
gin
duqc
ySu
t6 quySn lvc nha
nu&c
cho thuS, cac qu6c
gia, khong phan
bi~t
muc d9 phat triSn;
dSu
co xu huang ghi
nh~
thuS
a van ban phap
lu~t
c6
hi~u
Ivc phap
1i
cao nhdt -
cac
lu~t
thuS.
DiSu d6 cling gian
tiSp
dam bao tfnh 6n dinh
trong
vi~c
xac djnh ngu6n thu
nh~p
thl
chfnh cua nha nu6c va
dam bao tfnh 6n dinh cua thus.
Thu
ba,
thuS
khong mang tinh d6i gia, khong hoan tra trvc
tiSp.
ThuS khong phai
Hi
khoan phai tra khi cac. d6i tuqng
n()p
12
thu~
da
nh~n
dugc
m{>t
lQ'i
feb hay
quy~n
1gi
cv
thS
nao
tu
phfa
nha nu6c. Bdt kl "ai", khi du di€u
ki~n
d€u
phcli
hi~n
nghia
V\1
thuS d6i
v6i
nha nu6c, khong phan
bi~t
h9
da
nh~n
duqc nhfrng
1¢
ich
cong
c()ng nao.
f)i~u
nay cho phep phan
bi~t
thu~
v6i
cac khoan
thu
UQp
do
df>i
tugng
DQp
chi
th\{C
hi~n
nghia
V\1
CUa
mlnh
da
nh?n duqc
m9tl¢
ich · nhfit dinh tir phi a nha
nu&c.
D6
1a
cac khoan thu tir phi,
1~
phi.
Thu~
xudt
hi~n
do nhu
c~u
chi tieu
cua
nha
nu&c,
cua cac
chu
thS
quan
1i
xa
h<)i.
K~t
qua cua
vi~c
su
dvng cac khoan thu
tir
thu~
chu y€u
la
cac
san
phAm
cong (nh-ung
lQ'i
ich khong
th~
xac djnh chinh xac dUQC
theo
gia tri
v~t
chdt). Di€u
doli
giai vi
sao thu€ phru
1a
cac khoan thu khong
c~6
tinh hoan tra. Tuy
v~y,
-
k~t
qua nhihlg san
ph~m
do nha
nu6c
su
dvng cac khoan thu tir
thu~
1~
duqc
th\1
huang
b6i
chinh nhfmg d6i
tuQ'llg
n9p
thu~,
d6
la
Sl} yen binh
xa
hQi,
S\f
phat triSn
va
thjnh vugng, ch€
d<)
phuc
1gi
cong c()ng. . . N 6i khac di, ngucri n9p thuS duqc hoan
tra m()t each gian
ti~p
nhiing khoan ti€n
n{>p
cho nha nu6c.
Ben
c~nh
vi~c
chi ra cac
d~c
diSm
cua
thu@,
cling
c~n
phan
bi~t
thu€
v&i
phi,
1~
phi.
M~
du thu€, phi,
1~
phi
d€u
1a
cac khoan
thu mang tfnh
b~t
bu{>c,
hlnh thanh ngubn thu cho quy ngan
sach
nha
nu&c
nhung giua chung c6
m9t
sf>
di~m
khac
bi~t.
-v
~.
ca
sa
phap
li
cts
th\fc
hi~n
cac khoan thu
tu
thu€,
1~
phf, phi. N 8u cac khoan thu
tu
thu@
duqc
thgc
hi~n
tren
co
sa
cac
~van
ban
phap
lu~t
co
hi~u
1vc
phap
li
cao
(lu~t,
phap
1~nh)
thll~
phi,
phi
duqc thvc
hi~n
d\{a
theo cac van ban du6i
1u~t.
-v
~
vi. tri cua cac khoan thu
tu
thu~,
1~
phi, phi trong tbng
cac khoan
thu ngan sach nha nu6c.
Thu~
1uon
1a
khoan thu chu
y~u
cua ngan sach
nha
nu6c,
1~
phi, phf cling
1a
ngu6n thu
13
thu~
da
nh~n
dugc
m{>t
lQ'i
feb hay
quy~n
1gi
cv
thS
nao
tu
phfa
nha nu6c. Bdt kl "ai", khi du di€u
ki~n
d€u
phcli
hi~n
nghia
V\1
thuS d6i
v6i
nha nu6c, khong phan
bi~t
h9
da
nh~n
duqc nhfrng
1¢
ich
cong
c()ng nao.
f)i~u
nay cho phep phan
bi~t
thu~
v6i
cac khoan
thu
UQp
do
df>i
tugng
DQp
chi
th\{C
hi~n
nghia
V\1
CUa
mlnh
da
nh?n duqc
m9tl¢
ich · nhfit dinh tir phi a nha
nu&c.
D6
1a
cac khoan thu tir phi,
1~
phi.
Thu~
xudt
hi~n
do nhu
c~u
chi tieu
cua
nha
nu&c,
cua cac
chu
thS
quan
1i
xa
h<)i.
K~t
qua cua
vi~c
su
dvng cac khoan thu
tir
thu~
chu y€u
la
cac
san
phAm
cong (nh-ung
lQ'i
ich khong
th~
xac djnh chinh xac dUQC
theo
gia tri
v~t
chdt). Di€u
doli
giai vi
sao thu€ phru
1a
cac khoan thu khong
c~6
tinh hoan tra. Tuy
v~y,
-
k~t
qua nhihlg san
ph~m
do nha
nu6c
su
dvng cac khoan thu tir
thu~
1~
duqc
th\1
huang
b6i
chinh nhfmg d6i
tuQ'llg
n9p
thu~,
d6
la
Sl} yen binh
xa
hQi,
S\f
phat triSn
va
thjnh vugng, ch€
d<)
phuc
1gi
cong c()ng. . . N 6i khac di, ngucri n9p thuS duqc hoan
tra m()t each gian
ti~p
nhiing khoan ti€n
n{>p
cho nha nu6c.
Ben
c~nh
vi~c
chi ra cac
d~c
diSm
cua
thu@,
cling
c~n
phan
bi~t
thu€
v&i
phi,
1~
phi.
M~
du thu€, phi,
1~
phi
d€u
1a
cac khoan
thu mang tfnh
b~t
bu{>c,
hlnh thanh ngubn thu cho quy ngan
sach
nha
nu&c
nhung giua chung c6
m9t
sf>
di~m
khac
bi~t.
-v
~.
ca
sa
phap
li
cts
th\fc
hi~n
cac khoan thu
tu
thu€,
1~
phf, phi. N 8u cac khoan thu
tu
thu@
duqc
thgc
hi~n
tren
co
sa
cac
~van
ban
phap
lu~t
co
hi~u
1vc
phap
li
cao
(lu~t,
phap
1~nh)
thll~
phi,
phi
duqc thvc
hi~n
d\{a
theo cac van ban du6i
1u~t.
-v
~
vi. tri cua cac khoan thu
tu
thu~,
1~
phi, phi trong tbng
cac khoan
thu ngan sach nha nu6c.
Thu~
1uon
1a
khoan thu chu
y~u
cua ngan sach
nha
nu6c,
1~
phi, phf cling
1a
ngu6n thu
13
ngan sach nhung khong c6 vi trf quan trQng
nhu
thuS.
- ThuS khong mang tinh d6i gia, hoan tra tf\lc tiSp nhung
d6i
vm
1~
phi,
phi
1~i
mang tinh hoan tra trvc tiSp ro rang.
-
Ph~
vi ap dl)ng
cua
thuS khong c6
gim
h~n,
khac
bi~t
gifra cac dia phuang, vung
Hinh
th6 nhung d6i v6i cac khoan
thu
tir
1~
phi,
phi
c6
th~
mang tinh dia phuang, dia ban.
3.
Pban
Io,i
tbu~
Nghien
c(ru
vS
thuS khong chi c6 y nghia
vS
H thuySt rna
con
c6 y nghia quan trQng trong thgc tiSn.
H~
th6ng thuS m9t
qu6c gia
thuang
do nhiSu
1o~i
thu€ hgp thanh. M6i
1o~i
thuS c6
d~c
diSm va chuc nang rieng nhung
nsu
phan tich can
nhcic
theo nhfrng tieu chi
nhAt
dinh thi
m()t
s6
lo~i
thue
l~i
c6 chuc
nang,
d~c
diSm
tuang
tg, c6
th~
g(>p
thanh
m(>t
"1o~i".
Vi~c
tim
ra nhfrng
1o~
thu€ v6i nhfrng
d~c
tinh chung se
c6
y nghia
quan
trQng
d6i v6i cac nha
1~p
phap, hanh phap; v6i chinh
nhfrng d6i
tuQ'llg
c6 lien quan d€n
ho~t
d9ng
vS
thu€. DiSu nay
li
giai
SlJ
cAn
thiSt phai ti€n hanh phan
lo~i
thuS theo cac tieu
chi khac nhau.
NSu
can
cu
vao m6i quan
h~
gifra ca quan thuS v6i
nguai
chiu
thuS,
thuS
c6 2
1o~
ca ban
1a
thuS
t11Jc
thu va thu€ gian thu.
-
Thu€ trgc thu bao
gbm
cac
lo~i
thuS
nhu
thuS thu
nh~p,
thus danh vao cua cai, thus danb vao d6i tuqng
thuang
tnl.
Chung duqc
gQi
1a
thuS trvc thu vi nguai c6 nghia
V\1
n9p thuS
thuang la
nguai
ganh chiu thuS. N6i khac,
nguai
n(>p
thuS
khong
th~
chuySn nghia
V\1
thu~
sang cho cac d6i tuqng khac.
Cl)
( 1
).
Lm n6i
dftu
Lu~t
thu€ thu
nh~p
doanh
nghi~p
2003 cua
Vi~t
Nam
quy
14
ngan sach nhung khong c6 vi trf quan trQng
nhu
thuS.
- ThuS khong mang tinh d6i gia, hoan tra tf\lc tiSp nhung
d6i
vm
1~
phi,
phi
1~i
mang tinh hoan tra trvc tiSp ro rang.
-
Ph~
vi ap dl)ng
cua
thuS khong c6
gim
h~n,
khac
bi~t
gifra cac dia phuang, vung
Hinh
th6 nhung d6i v6i cac khoan
thu
tir
1~
phi,
phi
c6
th~
mang tinh dia phuang, dia ban.
3.
Pban
Io,i
tbu~
Nghien
c(ru
vS
thuS khong chi c6 y nghia
vS
H thuySt rna
con
c6 y nghia quan trQng trong thgc tiSn.
H~
th6ng thuS m9t
qu6c gia
thuang
do nhiSu
1o~i
thu€ hgp thanh. M6i
1o~i
thuS c6
d~c
diSm va chuc nang rieng nhung
nsu
phan tich can
nhcic
theo nhfrng tieu chi
nhAt
dinh thi
m()t
s6
lo~i
thue
l~i
c6 chuc
nang,
d~c
diSm
tuang
tg, c6
th~
g(>p
thanh
m(>t
"1o~i".
Vi~c
tim
ra nhfrng
1o~
thu€ v6i nhfrng
d~c
tinh chung se
c6
y nghia
quan
trQng
d6i v6i cac nha
1~p
phap, hanh phap; v6i chinh
nhfrng d6i
tuQ'llg
c6 lien quan d€n
ho~t
d9ng
vS
thu€. DiSu nay
li
giai
SlJ
cAn
thiSt phai ti€n hanh phan
lo~i
thuS theo cac tieu
chi khac nhau.
NSu
can
cu
vao m6i quan
h~
gifra ca quan thuS v6i
nguai
chiu
thuS,
thuS
c6 2
1o~
ca ban
1a
thuS
t11Jc
thu va thu€ gian thu.
-
Thu€ trgc thu bao
gbm
cac
lo~i
thuS
nhu
thuS thu
nh~p,
thus danh vao cua cai, thus danb vao d6i tuqng
thuang
tnl.
Chung duqc
gQi
1a
thuS trvc thu vi nguai c6 nghia
V\1
n9p thuS
thuang la
nguai
ganh chiu thuS. N6i khac,
nguai
n(>p
thuS
khong
th~
chuySn nghia
V\1
thu~
sang cho cac d6i tuqng khac.
Cl)
( 1
).
Lm n6i
dftu
Lu~t
thu€ thu
nh~p
doanh
nghi~p
2003 cua
Vi~t
Nam
quy
14
ThuS tn.rc thu
c6
uu
di~m
dam bao
S\f
cong
b~ng
trong
vi~c
di€u tiSt thu
nh~p
th~ng
du
cua ngucri n9p thuS nhung thuemg
gay ra
sv
phan tmg
v~
thuS cua nguai
n<)p
thuS do khong c6
sg
chuy~n
dich v€
thu~
va c6
m<)t
sv
dam bao
chic
chin
r~ng
phai
thgc
hi~n
mQt
ngh1a
V\l
n<)p
ti€n.
-
Thu~
gian
thu
bao g6m cac
lo~i
thu~
nhu
thu~
xuAt
nh~p
khAu,
thu~
gin
v6i san
xuAt
va
ban hang hoa.
GQi
chung Ia thuS gian thu vl
nguai
ganh chiu
thu~
Ia khach
hang
nhung
nguai
n<)p
thu~
l~i
Ia
nguai
ban hang, nha
nh~p
khAu.(
2
)
N6i
khac~di,_da
~~-~y-~huy~n
ng~hia
V\l
thu~
tir
khach
hang sang
nguai
kinh doanh.
Thu~
gian thu
c6
uu
di~m
thuemg
h~
ch~
sv
phan (mg
thu~
tu
ngum ganh chiu thuS nhung
I~
khong
t~o
ra
sv
blnh
d~ng
v€
di€u
ti~t
thu
nh~p
etta
nhllng d6i
tuQTig
c6 thu
nh~p
chenh
l~ch.
Xac dinh
thu~
tn.rc
thu va
thu~
gian thu c6 y nghia phap
li
quan
trQng.
D~
dam
bao tinh cong
b~ng
trong ru€u tiSt thu
nh~p,
cdn gia tang (ban hanh
lu~t
di€u chinh) cac
lo~
thu~
trvc
thu. Tuy
v~y,
vi~c
tang cac
lo~
thu~
trvc thu
I~
dtmg tru6c
nguy ca khong thu hut, khuy€n khich
vi~c
cong khai thu
nh~p
va gay ra
sv
phan
t:mg
tu
ngum
n<)p
thu~.
f)~
dam bao ngu6n
thu cho nha nu6c, cftn gia tang (ban hanh
lu~t
di€u chinh) cac
djnh: "Bao dam
S\f
dong gop cong
b~g,
hgp
li
giua cac t6
chzi'c,
cd nhan san
xudt,
kinh doanh, dfch
vy
co thu
nh~p
...
Lu~t
nay quy dinh
thu~
thu
nh~p
doanh
nghi~p".
Quy djnh nay c6 nghia, chu
th€
k:inh
doanh
v6i.
tu each la
"ngum"
n()p
thu~
dbng thm la "ngum" ganh chju
s6
ti~n
thu~
thu
nh~p
doanh
nghi~p
rna
khong c6 s\f chuy€n djch nghia
V\1
thu~
cho d6i tugng khac.
(2). Lm n6i
dAu
Lu~t
thu~
gia tri gia tang nam 2003 cua
Vi~t
Nam quy djnh:
Thu~
gia tri gia tang "d9ng vien m9t phdn thu nhf)p cua nguai tieu dung vao
ngan
s:ich
nha
nu&c".
15
ThuS tn.rc thu
c6
uu
di~m
dam bao
S\f
cong
b~ng
trong
vi~c
di€u tiSt thu
nh~p
th~ng
du
cua ngucri n9p thuS nhung thuemg
gay ra
sv
phan tmg
v~
thuS cua nguai
n<)p
thuS do khong c6
sg
chuy~n
dich v€
thu~
va c6
m<)t
sv
dam bao
chic
chin
r~ng
phai
thgc
hi~n
mQt
ngh1a
V\l
n<)p
ti€n.
-
Thu~
gian
thu
bao g6m cac
lo~i
thu~
nhu
thu~
xuAt
nh~p
khAu,
thu~
gin
v6i san
xuAt
va
ban hang hoa.
GQi
chung Ia thuS gian thu vl
nguai
ganh chiu
thu~
Ia khach
hang
nhung
nguai
n<)p
thu~
l~i
Ia
nguai
ban hang, nha
nh~p
khAu.(
2
)
N6i
khac~di,_da
~~-~y-~huy~n
ng~hia
V\l
thu~
tir
khach
hang sang
nguai
kinh doanh.
Thu~
gian thu
c6
uu
di~m
thuemg
h~
ch~
sv
phan (mg
thu~
tu
ngum ganh chiu thuS nhung
I~
khong
t~o
ra
sv
blnh
d~ng
v€
di€u
ti~t
thu
nh~p
etta
nhllng d6i
tuQTig
c6 thu
nh~p
chenh
l~ch.
Xac dinh
thu~
tn.rc
thu va
thu~
gian thu c6 y nghia phap
li
quan
trQng.
D~
dam
bao tinh cong
b~ng
trong ru€u tiSt thu
nh~p,
cdn gia tang (ban hanh
lu~t
di€u chinh) cac
lo~
thu~
trvc
thu. Tuy
v~y,
vi~c
tang cac
lo~
thu~
trvc thu
I~
dtmg tru6c
nguy ca khong thu hut, khuy€n khich
vi~c
cong khai thu
nh~p
va gay ra
sv
phan
t:mg
tu
ngum
n<)p
thu~.
f)~
dam bao ngu6n
thu cho nha nu6c, cftn gia tang (ban hanh
lu~t
di€u chinh) cac
djnh: "Bao dam
S\f
dong gop cong
b~g,
hgp
li
giua cac t6
chzi'c,
cd nhan san
xudt,
kinh doanh, dfch
vy
co thu
nh~p
...
Lu~t
nay quy dinh
thu~
thu
nh~p
doanh
nghi~p".
Quy djnh nay c6 nghia, chu
th€
k:inh
doanh
v6i.
tu each la
"ngum"
n()p
thu~
dbng thm la "ngum" ganh chju
s6
ti~n
thu~
thu
nh~p
doanh
nghi~p
rna
khong c6 s\f chuy€n djch nghia
V\1
thu~
cho d6i tugng khac.
(2). Lm n6i
dAu
Lu~t
thu~
gia tri gia tang nam 2003 cua
Vi~t
Nam quy djnh:
Thu~
gia tri gia tang "d9ng vien m9t phdn thu nhf)p cua nguai tieu dung vao
ngan
s:ich
nha
nu&c".
15
lo~
thu~
gian thu nhung se lam tang khoang each thu
nh~p
va
trong
ch-Lmg
mgc nao d6, se
h~n
ch~
tieu dung xa h9i. Cho du
v~y,
thgc
tS
a cac qu6c gia (trong
d6
c6
Vi~t
Nam), cac
lo~i
thuS
trgc thu thuang khong ph6 biSn
b~ng
thuS gian thu
do
sg
d€
dang chdp
nh~n
han
tir phia khach hang d6i v6i cac
lo~i
thuS
gian thu.
NSu
can
cu
vao d6i
tUQ'Ilg
tinh
thuS,
c6
thuS
danh vao tai
san, thus danh vao
thu
nh~p
va thus tieu dung.
-
Thu~
tai san la
thuS
danh vao ban than tai san chu khong
'
h
..
d,
~-'
1..." h t-."
1...'
'nh'
,
..
d'
C'
1-
.
p
ru
ann vao puan t
1U
:r.u.J.~p
pu.at
s1
tu
ta1
san
o.
ac
0~1
thu~
nhu thuS nha ddt,
thuS
v6n,
thuS
chuySn
nhuQ11g
tai san,
chuySn
nhuQ'Ilg
v6n la
lo~i
thuS tai san. Cac qu6c gia c6
thS
dga vao d6i tugng tai san ds tach-
ho~c
g9p thus phu hqp v6i
di~u
ki~n
cv
thS.
- ThuS danh vao thu
nh~p
chi thgc
hi~n
d6i v6i nhfmg d6i
tUQ'Ilg
c6 gia tri
th~g
du
phat sinh tir tai san cua
hQ.
Cac
lo~i
thus nhu thus thu
nh~p
doanh
nghi~p,
thus thu
nh~p
ca nhan co
d6i
tuQ11g
tinh
thuS
la nhfmg
phAn
thu
nh~p
phat sinh trong qua
trlnh
su
d\}ng
tai san cua mlnh hay
do
kSt
qua cua lao d9ng ...
-
ThuS tieu dung,
phAn
16n
la cac
lo~i
thuS gian thu nhu
thuS
gia tri gia tang,
thuS
tieu
th\1
d~c
bi~t.
D~c
di~m
cua cac
lo~
thus trong nhom thus nay d6i tugng tinh thus chinh la
phArr
thu
nh~p
cua nguai chiu
thuS
duqc mang tieu dung vao
thai
diSm
chiu
thu~.
Vi~c
phan chia thuS dga tren d6i tugng tinh
thu~
c6 y nghia
phap
li
khi xac djnh ffi\}C tieu
di~u
chinh
Va
ffiUC
dQ
di~u
chinh
v~
thus d6i v6i
t-ung
nh6m thus va
g~n
v6i cac chinh sach kinh
16
lo~
thu~
gian thu nhung se lam tang khoang each thu
nh~p
va
trong
ch-Lmg
mgc nao d6, se
h~n
ch~
tieu dung xa h9i. Cho du
v~y,
thgc
tS
a cac qu6c gia (trong
d6
c6
Vi~t
Nam), cac
lo~i
thuS
trgc thu thuang khong ph6 biSn
b~ng
thuS gian thu
do
sg
d€
dang chdp
nh~n
han
tir phia khach hang d6i v6i cac
lo~i
thuS
gian thu.
NSu
can
cu
vao d6i
tUQ'Ilg
tinh
thuS,
c6
thuS
danh vao tai
san, thus danh vao
thu
nh~p
va thus tieu dung.
-
Thu~
tai san la
thuS
danh vao ban than tai san chu khong
'
h
..
d,
~-'
1..." h t-."
1...'
'nh'
,
..
d'
C'
1-
.
p
ru
ann vao puan t
1U
:r.u.J.~p
pu.at
s1
tu
ta1
san
o.
ac
0~1
thu~
nhu thuS nha ddt,
thuS
v6n,
thuS
chuySn
nhuQ11g
tai san,
chuySn
nhuQ'Ilg
v6n la
lo~i
thuS tai san. Cac qu6c gia c6
thS
dga vao d6i tugng tai san ds tach-
ho~c
g9p thus phu hqp v6i
di~u
ki~n
cv
thS.
- ThuS danh vao thu
nh~p
chi thgc
hi~n
d6i v6i nhfmg d6i
tUQ'Ilg
c6 gia tri
th~g
du
phat sinh tir tai san cua
hQ.
Cac
lo~i
thus nhu thus thu
nh~p
doanh
nghi~p,
thus thu
nh~p
ca nhan co
d6i
tuQ11g
tinh
thuS
la nhfmg
phAn
thu
nh~p
phat sinh trong qua
trlnh
su
d\}ng
tai san cua mlnh hay
do
kSt
qua cua lao d9ng ...
-
ThuS tieu dung,
phAn
16n
la cac
lo~i
thuS gian thu nhu
thuS
gia tri gia tang,
thuS
tieu
th\1
d~c
bi~t.
D~c
di~m
cua cac
lo~
thus trong nhom thus nay d6i tugng tinh thus chinh la
phArr
thu
nh~p
cua nguai chiu
thuS
duqc mang tieu dung vao
thai
diSm
chiu
thu~.
Vi~c
phan chia thuS dga tren d6i tugng tinh
thu~
c6 y nghia
phap
li
khi xac djnh ffi\}C tieu
di~u
chinh
Va
ffiUC
dQ
di~u
chinh
v~
thus d6i v6i
t-ung
nh6m thus va
g~n
v6i cac chinh sach kinh
16
hanh cua
h~
th6ng phap
lu~t
thuS. ThuS
lien
quan dSn quySn
lgi trgc tiSp
cua
nguai
n()p
thuS va nha
nu6c.
Nguai
n()p
thuS
( du thuS trgc thu
hay
thuS gian thu)
dSu
phai
trfch m9t phftn tai
san
d~
chuy~n
cho
nha
nu6c
rna khong
th~
khu6c
tu
hay trl
hoan.
N gugc
l~i,
nha
nu6c
nao cilng
mong
cha
ngu6n thu
tu
thuS
d~
dam bao ngu6n v?t chftt
dftu
vao cho
vi~c
thgc
hi~n
chuc nang
nhi~m
V\1.
R5
rang,
vi~c
thu n9p thuS anh
huang
trgc tiSp dSn quySn lgi cua
di
hai
lo~i
chu
th~.
Yeu cftu
d~t
ra
la
vi~c
thu n9p thuS phai
d~t
tm
ID\lC tieu sao cho
lgi
fch
cua
ca
hai ben dSu
d~t
dugc
ho~c
co
th~
chftp
nh~n
dugc (
vS
phfa
nguai
n9p thuS).
Vl
v~y,
nhfmg
tu
tu6ng
xuyen
su6t
qua
trlnh
ban hanh van
ban
phap
lu~t
thuS, qua trlnh thu n9p thuS cftn
phru dugc
lam
r5
va
quy dinh phap
lu~t
phai
th~
hi~n
r5
tu
tuemg nay. NSu khong xac dinh
ho~c
xac dinh khong dung
nguyen
t~c
danh thuS,
nha
nu6c
se khong
nh~n
dugc
S\f
ung
h9
cua dan chung,
th~
hi~n
duai
nhiSu hlnh
thuc
khac nhau
nhu
ch6ng thuS
ho~c
tr6n thuS. C6 nhiSu nha nghien c(ru da
dua
ra
nguyen
t~c
danh thuS
nhung
nbi tiSng nhftt
la
nguyen
t~c
cua
Adam Smith
"b1nh
aiing, xac thlfc, ti¢n l(li va
ft
t6n kbn". M()t
s6 nguyen
t~c
ca
ban
sau day cftn phai
dugc
tuan thu:
Thu nhdt, danh thuS phai dam bao cong
b~ng.
N 9i dung cua nguyen
t~c
cong
b~ng
la
mQi
d6i tugng c6
nang lgc chiu thuS dSu phai n9p thuS va
mQi
nguai
c6 diSu
ki~n
lien quan dSn thuS
nhu
nhau phai
dugc
d6i
xu
vS
thuS
nhu
nhau.
Truang
hgp
c6
sg
khac nhau
vS
diSu
ki~n,
tinh cong
b~g
vfut dugc
dam
bao. DiSu nay thS
hi~n
6 ch6, nSu co diSu
ki~n
khac nhau thl nhfrng d6i tugng khac nhau nhung cung
18
hanh cua
h~
th6ng phap
lu~t
thuS. ThuS
lien
quan dSn quySn
lgi trgc tiSp
cua
nguai
n()p
thuS va nha
nu6c.
Nguai
n()p
thuS
( du thuS trgc thu
hay
thuS gian thu)
dSu
phai
trfch m9t phftn tai
san
d~
chuy~n
cho
nha
nu6c
rna khong
th~
khu6c
tu
hay trl
hoan.
N gugc
l~i,
nha
nu6c
nao cilng
mong
cha
ngu6n thu
tu
thuS
d~
dam bao ngu6n v?t chftt
dftu
vao cho
vi~c
thgc
hi~n
chuc nang
nhi~m
V\1.
R5
rang,
vi~c
thu n9p thuS anh
huang
trgc tiSp dSn quySn lgi cua
di
hai
lo~i
chu
th~.
Yeu cftu
d~t
ra
la
vi~c
thu n9p thuS phai
d~t
tm
ID\lC tieu sao cho
lgi
fch
cua
ca
hai ben dSu
d~t
dugc
ho~c
co
th~
chftp
nh~n
dugc (
vS
phfa
nguai
n9p thuS).
Vl
v~y,
nhfmg
tu
tu6ng
xuyen
su6t
qua
trlnh
ban hanh van
ban
phap
lu~t
thuS, qua trlnh thu n9p thuS cftn
phru dugc
lam
r5
va
quy dinh phap
lu~t
phai
th~
hi~n
r5
tu
tuemg nay. NSu khong xac dinh
ho~c
xac dinh khong dung
nguyen
t~c
danh thuS,
nha
nu6c
se khong
nh~n
dugc
S\f
ung
h9
cua dan chung,
th~
hi~n
duai
nhiSu hlnh
thuc
khac nhau
nhu
ch6ng thuS
ho~c
tr6n thuS. C6 nhiSu nha nghien c(ru da
dua
ra
nguyen
t~c
danh thuS
nhung
nbi tiSng nhftt
la
nguyen
t~c
cua
Adam Smith
"b1nh
aiing, xac thlfc, ti¢n l(li va
ft
t6n kbn". M()t
s6 nguyen
t~c
ca
ban
sau day cftn phai
dugc
tuan thu:
Thu nhdt, danh thuS phai dam bao cong
b~ng.
N 9i dung cua nguyen
t~c
cong
b~ng
la
mQi
d6i tugng c6
nang lgc chiu thuS dSu phai n9p thuS va
mQi
nguai
c6 diSu
ki~n
lien quan dSn thuS
nhu
nhau phai
dugc
d6i
xu
vS
thuS
nhu
nhau.
Truang
hgp
c6
sg
khac nhau
vS
diSu
ki~n,
tinh cong
b~g
vfut dugc
dam
bao. DiSu nay thS
hi~n
6 ch6, nSu co diSu
ki~n
khac nhau thl nhfrng d6i tugng khac nhau nhung cung
18
lo~i,
phai duqc d6i
xu
v6i nhau tuong
x(mg_O)
Nguyen
t~c
cong
b~ng
phai dugc
thS
hi~n
xu yen su6t
h~
th6ng phap
lu~t
thu~
vl day khong chi
Ht
nguyen
t~c
·
c·ua
thu~
noi chung
ma
con la nguyen
t~c
ca ban
dS
xay d\ffig
h~
th6ng
phap
lu~t
vS
thu~.
0
Vi~t
N am,
h~
th6ng phap
lu~t
thu~
luon
hu6ng t6i
va
dam bao
sv
cong
b~ng.
Cac d6i tugng c6
diSu
ki~n
nhu nhau phai
n()p
nhfmg
lo~
thu~
gi6ng nhau.
M~t
khac,
nhfulg d6i
tugng
dugc
khuy~n
khich,
uu
dai khi c6 du
diSu
ki~n
hQ
cling dugc hu6ng
sv
d6i
xu
uu
dai tuong ung.
Thu hai, danh
thu~
phai dam bao can
b~ng
lo'i
ich gifra nha
nu6c
va
nguai
n()p
thu~.
N()i
dung cua nguyen
t~c
nay la
thu~
phai dam bao ngu6n
thu cho ngan sach nha nu6c nhung khong dugc
dS
cho nguai
n9p
thu~
lam_
vao tlnh
tr~ng
kh6n cung. Day la yeu
c~u
quan
trQng
dS
dam bao tinh "trung
l~p"
cua
thu~.
Nguyen
t~c
dam
bao hai hoa lqi ich gifra nha nu6c va
nguai
n()p
thu~
hoan toan
khong c6 ngh'ia coi
thu~
la khoan phan chia
1¢
ich gifra nha
nu6c va dan chung theo nghia thong thuang. Thvc
hi~n
nguyen
t~c
nay, nha nu6c se khong
t~o
ra nhfmg don giang
n~ng
n€
cho
xa
h()i,
cho nguai lao
d()ng.
Di€u nay xufit phat tir
vi~c
suy
d~n
cung, cho du
Ht
thu~
gian thu hay
thu~
trvc thu thl
lo~i
thu~
d6 cling se danh vao dong dao dan
cu
trong xa h9i -
nguai lao d()ng.
N~u
tfmg
s6
thu~
phai tra qua
16n,
dai s6ng
nguai dan lao d()ng khong dugc dam bao;
nSn
kinh
t~
se bi trl
(1). Cac nha
kinh
t~
hQc
nghien c(ru
va
chi ra: Tfnh cong
b~g
trong thu€ c6
th~
la
tfnh cong
b~ng
theo
chi~u
ngang ho(lc cong
b~g
theo
chi~u
d<;>c.
M(lc
du
v~y,
k~t
lu~n
cu6i cung cua cac nha nghien cliu
d~u
dua ra yeu
c~u
tfnh cong
b~ng
cua
thu~.
19
lo~i,
phai duqc d6i
xu
v6i nhau tuong
x(mg_O)
Nguyen
t~c
cong
b~ng
phai dugc
thS
hi~n
xu yen su6t
h~
th6ng phap
lu~t
thu~
vl day khong chi
Ht
nguyen
t~c
·
c·ua
thu~
noi chung
ma
con la nguyen
t~c
ca ban
dS
xay d\ffig
h~
th6ng
phap
lu~t
vS
thu~.
0
Vi~t
N am,
h~
th6ng phap
lu~t
thu~
luon
hu6ng t6i
va
dam bao
sv
cong
b~ng.
Cac d6i tugng c6
diSu
ki~n
nhu nhau phai
n()p
nhfmg
lo~
thu~
gi6ng nhau.
M~t
khac,
nhfulg d6i
tugng
dugc
khuy~n
khich,
uu
dai khi c6 du
diSu
ki~n
hQ
cling dugc hu6ng
sv
d6i
xu
uu
dai tuong ung.
Thu hai, danh
thu~
phai dam bao can
b~ng
lo'i
ich gifra nha
nu6c
va
nguai
n()p
thu~.
N()i
dung cua nguyen
t~c
nay la
thu~
phai dam bao ngu6n
thu cho ngan sach nha nu6c nhung khong dugc
dS
cho nguai
n9p
thu~
lam_
vao tlnh
tr~ng
kh6n cung. Day la yeu
c~u
quan
trQng
dS
dam bao tinh "trung
l~p"
cua
thu~.
Nguyen
t~c
dam
bao hai hoa lqi ich gifra nha nu6c va
nguai
n()p
thu~
hoan toan
khong c6 ngh'ia coi
thu~
la khoan phan chia
1¢
ich gifra nha
nu6c va dan chung theo nghia thong thuang. Thvc
hi~n
nguyen
t~c
nay, nha nu6c se khong
t~o
ra nhfmg don giang
n~ng
n€
cho
xa
h()i,
cho nguai lao
d()ng.
Di€u nay xufit phat tir
vi~c
suy
d~n
cung, cho du
Ht
thu~
gian thu hay
thu~
trvc thu thl
lo~i
thu~
d6 cling se danh vao dong dao dan
cu
trong xa h9i -
nguai lao d()ng.
N~u
tfmg
s6
thu~
phai tra qua
16n,
dai s6ng
nguai dan lao d()ng khong dugc dam bao;
nSn
kinh
t~
se bi trl
(1). Cac nha
kinh
t~
hQc
nghien c(ru
va
chi ra: Tfnh cong
b~g
trong thu€ c6
th~
la
tfnh cong
b~ng
theo
chi~u
ngang ho(lc cong
b~g
theo
chi~u
d<;>c.
M(lc
du
v~y,
k~t
lu~n
cu6i cung cua cac nha nghien cliu
d~u
dua ra yeu
c~u
tfnh cong
b~ng
cua
thu~.
19
tr~
m<)t
each gian tiSp; nguy ca tr6n thuS rdt
ti~m
tang. Tuy
v~y,
hoan to an khong
dan
gian khi xac dinh thS nao Ia
din
bfulg gifra cac
IQ'i
ich. Day cling la
m<)t
trong nhfmg
ySu
t6
d~
dftn
tm
sv
thay d6i trong chS d9 chinh sach thu€.
Nguyen
t~c
hai hoa
lQ'i
ich
gifra nha
nu6c
va
nguoi
n<)p
thu€ c6 y nghia phap
li
quan trQng khi xac djnh nhfrng
n{>i
dung
C\1
th€
CUa
d~o
lu~t
thu€; xac djnh
CO'
cftu
h~
th6ng phap
lu~t
thuS.
Ch~ng
h~n,
vi~c
xac djnh thu€ su!t,
bi~u
thu€ cdn
phai dugc can
nh~c
rAt
ki
luang
d€
dam bao yeu cdu tren.
Vi~c
ban hanh m6i
m<)t
lo~i
thuS ciing dugc tinh toan tren
CO'
sa
t6ng s6
ti~n
thus phai tra cua nguoi dan a
hi~n
t~i
va
tuang
Iai,
thu
nh~p
cua nguoi dan tren t6ng s6
ti~n
thu€ rna
hQ
phai tni.
..
rna khong chi
don
thufin
xuAt
phat tir nhu cftu chi tieu cua
Chinh phu.
V~
vdn
d~
nay, Montesquieu da viSt:
"Phai
vqn
dlfng
trf
thong minh
va
tfnh thqn
trQng
di
tfnh
toan,
diJu chinh giua hai phdn: phdn ldy cua
dan
va
phdn
a€
lgi
cho
dan.
Khong phai Ia tfnh toan cai
gi
rna
dan
co
thi
dong gop
Ina
cdn
tfnh toan
dan
phai dong
gop
cai
gi.
Niu
tfnh nhiing
gi
ngudi
dan
co
thi
dong
gop
thi phai tfnh kha nang dong
gop
thuimg
xuyen
a muc ft nhdt."(l)
Thu
ba, danh thuS phai dam bao
d~
hi~u,
d~t
hi~u
qua.
N<)i
dung cua nguyen
t~c
nay
la
cac
lo~i
thu€ phai
dam
ro
rang,
d~
hi~U
cho
mQi
d6i tuqng va
CO
tinh
6n
djnh
df>ng
thffi
h~
th6ng thuS phai dugc t6 chuc sao cho chi
phi
quan
li
thu
thu€ khong cao
han
muc ma
m\}c
tieu
d~
ra
cho phep. Nguyen
(l).Xem: Montesquieu, Tinh thdn
phdp
lzujt,
Nxb. Giao
d~1c,
1996, tr. 125.
20
tr~
m<)t
each gian tiSp; nguy ca tr6n thuS rdt
ti~m
tang. Tuy
v~y,
hoan to an khong
dan
gian khi xac dinh thS nao Ia
din
bfulg gifra cac
IQ'i
ich. Day cling la
m<)t
trong nhfmg
ySu
t6
d~
dftn
tm
sv
thay d6i trong chS d9 chinh sach thu€.
Nguyen
t~c
hai hoa
lQ'i
ich
gifra nha
nu6c
va
nguoi
n<)p
thu€ c6 y nghia phap
li
quan trQng khi xac djnh nhfrng
n{>i
dung
C\1
th€
CUa
d~o
lu~t
thu€; xac djnh
CO'
cftu
h~
th6ng phap
lu~t
thuS.
Ch~ng
h~n,
vi~c
xac djnh thu€ su!t,
bi~u
thu€ cdn
phai dugc can
nh~c
rAt
ki
luang
d€
dam bao yeu cdu tren.
Vi~c
ban hanh m6i
m<)t
lo~i
thuS ciing dugc tinh toan tren
CO'
sa
t6ng s6
ti~n
thus phai tra cua nguoi dan a
hi~n
t~i
va
tuang
Iai,
thu
nh~p
cua nguoi dan tren t6ng s6
ti~n
thu€ rna
hQ
phai tni.
..
rna khong chi
don
thufin
xuAt
phat tir nhu cftu chi tieu cua
Chinh phu.
V~
vdn
d~
nay, Montesquieu da viSt:
"Phai
vqn
dlfng
trf
thong minh
va
tfnh thqn
trQng
di
tfnh
toan,
diJu chinh giua hai phdn: phdn ldy cua
dan
va
phdn
a€
lgi
cho
dan.
Khong phai Ia tfnh toan cai
gi
rna
dan
co
thi
dong gop
Ina
cdn
tfnh toan
dan
phai dong
gop
cai
gi.
Niu
tfnh nhiing
gi
ngudi
dan
co
thi
dong
gop
thi phai tfnh kha nang dong
gop
thuimg
xuyen
a muc ft nhdt."(l)
Thu
ba, danh thuS phai dam bao
d~
hi~u,
d~t
hi~u
qua.
N<)i
dung cua nguyen
t~c
nay
la
cac
lo~i
thu€ phai
dam
ro
rang,
d~
hi~U
cho
mQi
d6i tuqng va
CO
tinh
6n
djnh
df>ng
thffi
h~
th6ng thuS phai dugc t6 chuc sao cho chi
phi
quan
li
thu
thu€ khong cao
han
muc ma
m\}c
tieu
d~
ra
cho phep. Nguyen
(l).Xem: Montesquieu, Tinh thdn
phdp
lzujt,
Nxb. Giao
d~1c,
1996, tr. 125.
20

Tài liệu khác của Trường Đại học Luật Hà Nội

Tài liệu liên quan: