38 trang 8 lượt tải

Hệ thống câu hỏi tự luận Môn Luật Hiến Pháp | Trường Đại học Luật Hà Nội

Trong đời sống xã hội, các ngành luật của hệ thống pháp luật Việt Nam quy định cho người dân rất nhiều quyền và nghĩa vụ pháp lí trong các lĩnh vực khác nhau. Tài liệu được sưu tầm gồm 38 trang, giúp bạn ôn tập tốt hơn. Mời các bạn đón xem.

Môn: Luật Hiến Pháp ( ĐHLHN) 85 tài liệu

Trường: Trường Đại học Luật Hà Nội 1.3 K tài liệu

Tác giả:

VietJack

3 tuần trước

Tải xuống Báo cáo

Danh sách Quiz

lOMoARcPSD| 61716317

HỆ THỐNG CÂU HỎI TỰ LUẬN THI VẤN ĐÁP

MÔN LUẬT HIẾN PHÁP VIỆT NAM

(NGÀNH LUẬT KINH TẾ, NGÀNH LUẬT THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ,

LUẬT KINH TẾ CHẤT LƯỢNG CAO - 03 TÍN CHỈ)

NĂM HỌC 2023 - 2024

1. Phân tích đối tượng điều chỉnh của ngành luật hiến pháp Việt Nam. Lấyví

dụ minh họa.

• Đối tượng điều chỉnh của ngành LHP là các QHXH nền tảng, cơ bản nhất

và quan trọng nhất trong xã hội. Trong quá trình tham gia vào đời sống xã

hội, con người thiết lập nhiều QHXH khác nhau, tuy nhiên các QHXH đó

không ngang hàng với nhau mà giữa chúng có thứ bậc nhất định. Có những

QHXH làm nền tảng cho sự hình thành các QHXH khác. Đây là các QHXH

cơ bản và quan trọng nhất trong quá trình quản lí xã hội bằng pháp luật. Mỗi

khi nội dung điều chỉnh các QHXH nền tảng có sự thay đổi thì nội dung

điều chỉnh các QHXH khác trong cùng lĩnh vực cũng có sự thay đổi theo

• Đối tượng điều chỉnh của LHP chia thành 3 nhóm:

• Nhóm 1: Các QHXH nền tảng, cơ bản và quan trọng nhất trong các lĩnh

vực chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ, an ninh, quốc

phòng, chính sách đối ngoại

Trong lĩnh vực chính trị, ngành LHP điều chỉnh các mối quan hệ nền tảng,

cơ bản và quan trọng nhất liên quan tới quốc gia, lãnh thổ, quyền lực nhà

nước và tổ chức quyền lực nhà nước, hệ thống chính trị,... Khi điều chỉnh

các QHXH nền tảng của lĩnh vực chính trị, ngành LHP đồng thời thiết lập

nền tảng của chế độ chính trị. Trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, giáo dục,

khoa học, công nghệ, an ninh, quốc phòng và chính sách đối ngoại, những

QHXH nền tảng mà ngành LHP điều chỉnh là những QHXH liên quan tới

định hướng phát triển lớn của từng lĩnh vực, ví dụ mô hình phát triển kinh

tế, định hướng giá trị phát triển nền văn hóa, … Qua việc điều chỉnh các

QHXH đó, ngành LHP hình thành các chính sách cơ bản nhất, quan trọng

nhất định hướng hoạt động của các cơ quan nhà nước trong từng lĩnh vực

• Nhóm 2: Các QHXH nền tảng, cơ bản và quan trọng nhất trong lĩnh vực

quan hệ giữa nhà nước và người dân, hay có thể gọi là các QHXH xác định

quyền và nghĩa vụ cơ bản của người dân

Trong đời sống xã hội, các ngành luật của hệ thống pháp luật Việt Nam quy

định cho người dân rất nhiều quyền và nghĩa vụ pháp lí trong các lĩnh vực

khác nhau. Quyền và nghĩa vụ cơ bản của người dân là những quyền và

nghĩa vụ nền tảng, cơ bản và quan trọng nhất của từng lĩnh vực. Những

quyền cơ bản này là nền tảng hình thành các quyền cụ thể của người dân

trong từng lĩnh vực. Tập hợp các quyền và nghĩa vụ cơ bản của người dân

tạo thành địa vị pháp lí của người dân đối với nhà nước.

lOMoARcPSD| 61716317

• Nhóm 3: Các QHXH nền tảng, cơ bản và quan trọng nhất trong lĩnh vực tổ

chức và hoạt động của bộ máy nhà nước

Đây là các QHXH liên quan tới việc xác định các nguyên tắc tổng thể của

bộ máy nhà nước Việt Nam, các nguyên tắc tổ chức và hoạt động, chức

năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và hoạt động của các cơ quan

trong bộ máy nhà nước Việt Nam từ trung ương tới địa phương. Đây là

nhóm đối tượng điều chỉnh lớn nhất của ngành LHP

• Đặc điểm riêng của đối tượng điều chỉnh ngành LHP khẳng định tính độc

lập của ngành LHP trong hệ thống pháp luật Việt Nam:

• Đối tượng điều chỉnh của ngành LHP hiện diện ở hầu khắp các lĩnh vực của

đời sống xã hội từ chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, an ninh, quốc phòng,

đối ngoại, tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước tới các lĩnh vực dân

sự, hình sự, tố tụng. Trong khi đó đối tượng điều chỉnh của hầu hết các

ngành luật khác thường nằm trong một lĩnh vực cụ thể. (VD: Luật thương

mại, luật môi trường)

• Mặc dù trải rộng trên nhiều lĩnh vực song đối tượng điều chỉnh của ngành

LHP chỉ bao gồm các QHXH nền tảng, cơ bản và quan trọng nhất trong

từng lĩnh vực. Các QHXH cụ thể hơn của từng lĩnh vực thường là đối tượng

điều chỉnh của các ngành luật khác. Thuộc tính nền tảng, cơ bản và quan

trọng nhất của đối tượng điều chỉnh của ngành LHP mang tính trừu tượng

cao, có các tiêu chí để xác định

• Đối tượng điều chỉnh của ngành LHP có thể được liệt kê thành các nhóm

QHXH nền tảng, cơ bản và quan trọng nhất trong từng lĩnh vực song sự liệt

kê đó không mang tính tuyệt đối. Thuộc tính nền tảng, cơ bản và quan trọng

nhất là yếu tố xác định phạm vi các QHXH là đối tượng điều chỉnh của

ngành LHP và việc xác định QHXH nào có thuộc tính này ít nhiều mang

tính chủ quan. Chính vì vậy mà phạm vi đối tượng điều chỉnh của ngành

LHP có thể thay đổi trong từng thời kì tùy thuộc vào nhận thức của giới

khoa học pháp lí và các cơ quan có thẩm quyền trong từng giai đoạn cụ thể.

2. Nêu định nghĩa và phân tích đặc điểm của hiến pháp.

a. Định nghĩa:

Hiến pháp là tập hợp các quy phạm có giá trị pháp lí cao nhất, quy định những vấn

đề mang tính cốt lõi của một nước (chủ quyền quốc gia, chế độ chính trị, chính sách

kinh tế, văn hóa, xã hội, tổ chức quyền lực nhà nước, địa vị pháp lí của con người

và công dân), thường được ghi nhận thành văn bản và được tuyên bố là đạo luật cơ

bản của một quốc gia

b. Đặc điểm:

• Hiến pháp là luật cơ bản (basic law), còn được gọi là luật nhà nước, luật

mẹ, luật gốc. Nó là nền tảng, là cơ sở để xây dựng và phát triển toàn bộ hệ

thống pháp luật quốc gia. Mọi đạo luật và văn bản QPPL khác dù trực tiếp

hay gián tiếp đều phải căn cứ vào hiến pháp để ban hành vì Hiến pháp là sự

thỏa thuận giữa chính quyền và người dân, xác lập những nguyên tắc cơ bản

để giới hạn quyền lực nhà nước, thiết lập địa vị pháp lý của con người, của

công dân làm cơ sở để xác định trách nhiệm của nhà nước với người dân

của mình…

lOMoARcPSD| 61716317

Ở Việt Nam, có thời kỳ hiến pháp được quan niệm là “luật cơ bản của Nhà

nước”, tuy nhiên, để phản ánh đúng vai trò của hiến pháp đối với Nhà nước

và xã hội, hiến pháp hiện hành đã sửa quy định này thành “luật cơ bản của

nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Từ “Nhà nước” thành “nước”,

hiến pháp thực chất là luật cơ bản của một đất nước, ở đó, Nhân dân mới

thực sự là chủ nhân của bản hiến pháp.

• Hiến pháp là luật tổ chức (organic law), là luật quy định các nguyên tắc tổ

chức bộ máy nhà nước, là luật xác định cách thức tổ chức và xác lập các

mối quan hệ giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp; quy định cấu

trúc các đơn vị hành chính lãnh thổ và cách thức tổ chức chính quyền địa

phương. Đây là nội dung mang tính kinh điển, cơ bản không thể thiếu của

hiến pháp vì những bản hiến pháp đầu tiên trên thế giới ra đời có nội dung

xoay quanh vấn đề tổ chức quyền lực nhà nước, thể hiện chủ yếu qua cách

thức tổ chức bộ máy nhà nước.

• Hiến pháp là luật bảo vệ (protective law). Các quyền con người và công dân

bao giờ cũng là một phần quan trọng của hiến pháp. Do hiến pháp là luật cơ

bản của nhà nước nên các quy định về quyền con người và công dân trong

hiến pháp là cơ sở pháp lí chủ yếu để nhà nước và xã hội tôn trọng và bảo

đảm thực hiện các quyền con người và công dân

• Hiến pháp là luật có hiệu lực pháp lí tối cao (highest law), tất cả các văn

bản pháp luật khác không được trái với hiến pháp. Bất kì văn bản pháp luật

nào trái với hiến pháp đều phải bị hủy bỏ

3. Tại sao nói hiến pháp là công cụ kiểm soát quyền lực nhà nước?

“Trong các vấn đề về quyền lực, đừng nói thêm gì nữa về lòng tin vào đức tính tốt của con người,

mà phải trói anh ta lại bằng sợi dây xích hiến pháp để anh ta không còn làm được những điều ác”

- Thomas Jefferson, 1798

• Vấn đề kiểm soát quyền lực nhà nước chỉ được đặt ra một cách đầy đủ và cấp bách từ cách

mạng tư sản, với sự ra đời của hiến pháp thành văn của các nước trên thế giới

• Hiến pháp ra đời nhằm ngăn chặn sự vi phạm từ phía nhà nước, kiểm soát quyền lực nhà

nước, bảo vệ nhân quyền, quyền cá nhân. Đó chính là bản chất của Hiến pháp

• Hiến pháp có đối tượng điều chỉnh ở nghĩa hẹp là việc quy định chế độ chính trị nhà nước

trong thời kì dân chủ. Vì vậy, hiến pháp có trách nhiệm phải quy định về tổ chức và hoạt

động của bộ máy nhà nước. Đối tượng điều chỉnh của luật hiến pháp là những mối quan

hệ về tổ chức bộ máy nhà nước, làm cho bộ máy đó luôn thuộc về nhân dân

• Hiến pháp phân chia quyền lực

• Hiến pháp bảo vệ nhân quyền. Hiến pháp quy định chặt chẽ cách tổ chức và hoạt động của

nhà nước. Nhân dân phế truất những người không còn phẩm chất xứng đáng căn cứ theo

quy định của hiến pháp. Sự ngăn chặn những hành vi vi phạm quyền con người từ phía nhà

nước là một nhiệm vụ quan trọng của Hiến pháp

4. Tại sao nói hiến pháp là luật bảo vệ?

Hiến pháp là luật bảo vệ vì hiến pháp ghi nhận các quyền con người, quyền cơ bản của công dân

làm cơ sở để các đạo luật thông thường quy định chi tiết việc thực hiện quyền con người, quyền

công dân trong từng lĩnh vực cụ thể. Việc hiến định nội dung này khẳng định rõ hơn bản chất dân

chủ của nhà nước. Với vai trò là luật cơ bản của một nước, các quyền con người, quyền công dân

lOMoARcPSD| 61716317

một khi được hiến định có giá trị bắt buộc tôn trọng bởi Nhà nước và toàn xã hội, đồng thời đây

là căn cứ pháp lý quan trọng để xác định trách nhiệm của nhà nước trong việc bảo vệ, bảo đảm các

quyền con người, quyền cơ bản của công dân, qua đó người dân có thể đánh giá được tính hiệu

quả hoạt động của Nhà nước.

Với hiến pháp hiện đại thì bên cạnh nội dung về tổ chức quyền lực nhà nước, việc ghi nhận các

quyền con người, quyền cơ bản của công dân cũng được coi là nội dung không thể thiếu để cấu

thành nên một bản hiến pháp. Một số quốc gia ngày càng đề cao nội dung này trong hiến pháp của

nước mình (Quy định quyền con người ở chương đầu tiên)

5. Tại sao nói hiến pháp là luật tổ chức?

Hiến pháp là luật tổ chức vì hiến pháp của quốc gia nào cũng quy định nguyên tắc tổ chức bộ máy

nhà nước, quy định vị trí, tính chất, chức năng và một số nội dung cơ bản về nguyên tắc hoạt động,

nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu, tổ chức của những cơ quan cơ quan nhà nước nắm giữ các nhánh

quyền lực quan trọng trong bộ máy nhà nước. Đây là nội dung mang tính kinh điển của hiến pháp

vì những bản hiến pháp đầu tiên trên thế giới ra đời thì nội dung chỉ xoay quanh về vấn đề tổ chức

quyền lực nhà nước, thể hiện qua cách thức tổ chức bộ máy nhà nước. Hiến pháp nay đã mở rộng

phạm vi nội dung hiến định, tuy nhiên, vấn đề tổ chức bộ máy nhà nước vẫn được xem là một nội

dung cơ bản không thể thiếu để cấu thành nên một bản hiến pháp

6. Tại sao nói hiến pháp là luật có hiệu lực pháp lý tối cao?

Hiến pháp là luật cơ bản của một nước, chứa đựng những nội dung quan trọng, mang tính nền

tảng, định hướng cho sự phát triển của một nước, chứa đựng những nội dung quan trọng, mang

tính nền tảng, định hướng cho sự phát triển của một quốc gia, dân tộc, do đó hiến pháp được xác

định là đạo luật có đạo luật có hiệu lực pháp lý cao nhất. Tính cao nhất ở đây thể hiện trong mối

quan hệ với các đạo luật thông thường. Các văn bản pháp luật khi ban hành phải đảm bảo có nội

dung không được trái với hiến pháp, nếu văn bản pháp luật đã thông qua những phát hiện có nội

dung trái hiến pháp thì sẽ bị bãi bỏ hoặc phải sửa đổi cho phù hợp. Để đảm bảo tính hiệu lực cao

nhất của hiến pháp vấn đề này thường được quy định thành điều khoản ngay trong chính bản hiến

pháp đó.

Quy trình ban hành, sửa đổi và thông qua hiến pháp ở các nước cũng khác so với các đạo luật

thông thường. Cụ thể là quy trình làm hiến pháp sẽ chặt chẽ hơn, khắt khe hơn, đồng thời mức độ

tham gia của người dân cũng rộng rãi và sâu sắc hơn so với các đạo luật thông thường. Chẳng hạn,

mức độ biểu quyết thông qua hiến pháp của các đại biểu Quốc hội phải có tỉ lệ cao hơn so với việc

thông qua luật hay việc làm hiến pháp hay thông qua hiến pháp thường có thủ tục trưng cầu ý dân

trong khi các luật chỉ có thể lấy ý kiến nhân dân.

7. Phân tích quy trình lập hiến theo Hiến pháp năm 2013.

• Quy trình lập hiến là trình tự, thủ tục mà các chủ thể có thẩm quyền phải tuân theo trong

quá trình ban hành hoặc sửa đổi Hiến pháp

• Quy trình lập hiến khác với quy trình lập pháp ở điểm:

• Quy trình làm Hiến pháp phải do Hiến pháp quy định

• Quy trình làm Hiến pháp gồm các bước, các thủ tục chặt chẽ, khó khăn hơn so với quy

trình lập pháp

• Quy trình làm Hiến pháp có vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động lập hiến. Một bản

Hiến pháp được xây dựng theo một quy trình, công nghệ dân chủ, khoa học, hoàn hảo các

lOMoARcPSD| 61716317

bước, các thủ tục quy định chặt chẽ, logic thì chắc chắn sẽ cho ra đổi một bản Hiến pháp

có chất lượng tốt

• Quy trình lập hiến là điểm khởi đầu, đảm bảo cho tất cả quyền lực nhà nước thuộc về tay

nhân dân

• Có hai quyền lập hiến là:

• Quyền lập hiến nguyên thủy: là quyền xây dựng bản Hiến pháp đầu tiên hoặc làm một Hiến

pháp mới. Đây không phải là một quyền luật định, mà xác lập một hệ thống pháp luật mới.

Quyền này không có giới hạn, các chủ thể có quyền lập hiến không bị ràng buộc bởi một

thủ tục pháp lý nào mà không hạn chế về nội dung của Hiến pháp.

• Quyền lập hiến phái sinh: là quyền sửa đổi bản Hiến pháp hiện hành, bị hạn chế cả về hình

thức và nội dung bởi nó phải tuân theo Hiến pháp. Vì quyền sửa đổi hiến pháp là quyền do

hiến định

• HP 2013 không quy định giới hạn đối với việc sửa đổi Hiến pháp trong quy tình sửa đổi

Hiến pháp (những vấn đề như toàn vẹn lãnh thổ, chính thể dân chủ cộng hòa là điều đương

nhiên, bất di bất dịch)

“Điều 120 Hiến pháp Việt Nam năm 2013 , quy trình làm Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp

Việt Nam như sau:

1. Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ hoặc ít nhất một phần ba

tổng số đại biểu Quốc hội có quyền đề nghị làm Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp.

Quốc hội quyết định việc làm Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp khi có ít nhất hai phần

ba tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành

2. Quốc hội thành lập Ủy ban dự thảo Hiến pháp. Thành phần, số lượng thành viên,

nhiệm vụ và quyền hạn của Ủy ban dự thảo Hiến pháp do Quốc hội quyết định theo

đề nghị của Uỷ ban thường vụ Quốc hội.

3. Ủy ban dự thảo Hiến pháp soạn thảo, tổ chức lấy ý kiến Nhân dân và trình Quốc

hội dự thảo Hiến pháp.

4. Hiến pháp được thông qua khi có ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu Quốc hội biểu

quyết tán thành. Việc trưng cầu ý dân về Hiến pháp do Quốc hội quyết định.

5. Thời hạn công bố, thời điểm có hiệu lực của Hiến pháp do Quốc hội quyết định.”

• Thứ nhất, Hiến pháp 2013 khẳng định Nhân dân là chủ thể của quyền lập hiến.

• Nếu HP được quan niệm là một văn bản của NN, tổ chức BMNN, củng cố sức mạnh

của NN thì Hiến pháp do NN ban hành

• Nếu HP được quan niệm là một văn bản của Nhân dân thì nó không được sửa đổi

bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, mà trước hết quyền lập hiến phải thuộc về

Nhân dân

• Lời nói đầu HP 2013 khẳng định: Nhân dân Việt Nam xây dựng, thi hành và bảo

vệ Hiến pháp này…

• Thứ hai. Hiến pháp 2013 thiết lập quy trình làm và sửa đổi Hiến pháp

Điều 120 HP 2013 đã kế thừa quy trình lập hiến và sửa đổi Hiến pháp của nhân loại và của

nước ta và xác định các bước sau đây:

1. Đưa sáng kiến sửa đổi Hiến pháp

lOMoARcPSD| 61716317

• Quyền này được trao cho CTN, UBTVQH, CP hoặc ít nhất ⅓ tổng số

ĐBQH

• HP 2013 quy định việc đưa sáng kiến sửa đổi Hiến pháp rất rộng, thể hiện tính chất

dân chủ rộng rãi của nhà nước ta

2. Thành lập Ủy ban dự thảo Hiến pháp

• Quốc hội được giao quyền thành lập Ủy ban này

• Thành phần, số lượng thành viên, nhiệm vụ, quyền hạn của UBDTHP do

Quốc hội quyết định theo đề nghị của UBTVQH

• Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy trong UBDTHP, ngoài các Đại biểu QH còn

có các chuyên gia giỏi của đất nước trên các lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực

pháp lí, sẽ góp phần tích cực vào việc soạn thảo ra một bản Hiến pháp có

chất lượng cao, đáp ứng được nhu cầu phát triển đất nước trong thời gian

dài.

3. Soạn thảo dự thảo Hiến pháp

• Ủy ban dự thảo Hiến pháp soạn thảo, tổ chức lấy ý kiến Nhân dân và trình

Quốc hội dự thảo Hiến pháp

• Thời gian soạn thảo, lấy ý kiến Nhân dân ngắn dài tùy thuộc từng điều kiện,

hoàn cảnh chính trị lịch sử cụ thể ở mỗi quốc gia

• Mục đích của việc tổ chức lấy ý kiến Nhân dân là nhằm phát huy quyền làm

chủ, huy động trí tuệ, tâm huyết của Nhân dân, tạo sự đồng thuận của Nhân

dân, thể hiện ý chí, nguyện vọng của Nhân dân trong việc sửa đổi Hiến

pháp, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của mỗi công

dân, cơ quan, tổ chức trong việc sửa đổi Hiến pháp và thi hành Hiến pháp

sau khi Hiến pháp được ban hành

4. Thông qua Hiến pháp

• Hiến pháp được thông qua khi có ít nhất ⅔ tổng số đại biểu Quốc hội biểu

quyết tán thành. Việc trưng cầu ý dân do Quốc hội quyết định.

• Trưng cầu ý dân trong quy trình lập hiến là một xu hướng phổ biến của chủ

nghĩa hợp hiến hiện đại.

• Trưng cầu ý dân đối với Hiến pháp không những thể hiện lòng tin vào Nhân

dân mà còn xác lập chủ quyền Nhân dân đối với quyền lực - nhân tố góp

phần giữ vững sự ổn định và bền vững của chính quyền khi có sự biến động

trong/ngoài nước

8. Phân tích ý nghĩa của vấn đề bảo vệ hiến pháp.

a. Định nghĩa:

 Có ba quan điểm chính về bảo vệ hiến pháp:

1. Hiểu bảo vệ Hiến pháp theo nghĩa hẹp nhất - hoạt động tư pháp (tài phán)

Hiến pháp

• Tiếp cận về bảo vệ Hiến pháp từ góc độ coi bảo vệ Hiến pháp là một

vấn đề của tổ chức quyền lực nhà nước

• Quyền lập hiến thuộc về Nhân dân nên đứng trên quyền lập pháp,

hành pháp, tư pháp

2. Coi bảo vệ Hiến pháp là một hoạt động mang tính quyền lực nhà nước nhằm

bảo vệ Hiến pháp

lOMoARcPSD| 61716317

• Không còn là hoạt động tư pháp mà còn giao quyền bảo hiến cho

các cơ quan khác như Hội đồng bảo hiến, Tòa đặc biệt thuộc Tòa án

tối cao, Nghị viện,..

• Tổng hợp các hoạt động được tiến hành bởi các chủ thể mà Hiến

pháp xác định thẩm quyền nhằm đảm bảo sự tôn trọng, giữ gìn Hiến

pháp, ngăn ngừa, chống lại và triệt tiêu hành vi vi hiến



3. Coi bảo vệ Hiến pháp là một vấn đề giữa Nhà nước, pháp luật và xã hội

• Bảo vệ Hiến pháp được hiểu là tổng hợp các biện pháp giữ gìn, chống lại sự vi phạm các

nguyên tắc và quy phạm của Hiến pháp b. Nội dung của bảo vệ Hiến pháp

• Có bảo vệ về hình thức và bảo vệ về nội dung:

• Bảo vệ Hiến pháp là bảo vệ các quy định của Hiến pháp về chủ quyền nhân dân điều chỉnh

mối quan hệ giữa nhân dân với nhà nước

1. Xem xét tính hợp hiến của các cuộc bầu cử

2. Xem xét tính hợp hiến của việc trưng cầu ý dân

3. Giải quyết khiếu kiện của công dân đối với cơ quan nhà nước và cá nhân có

thẩm quyền về các quyết định, hành vi có biểu hiện vi hiến

• Bảo vệ Hiến pháp là bảo vệ các quy định của Hiến pháp về tổ chức, vận hành quyền

lực nhà nước thông qua tổ chức, vận hành quyền lực nhà nước thông qua tổ chức

và hoạt động của các cơ quan trong bộ máy nhà nước - điều chỉnh mối quan hệ nội

tại của nhà nước

1. Giám sát tính hợp hiến của các văn bản quy phạm pháp luật và điều ước

quốc tế mà quốc gia ký kết hoặc gia nhập

2. Giải quyết tranh chấp về thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước thuộc

nhánh quyền lực hoặc giữa cơ quan trung ương với chính quyền địa phương

3. Xử lý các hành vi vi phạm Hiến pháp của các cá nhân nắm giữ vị trí lãnh

đạo cao cấp của nhà nước.

• Bảo vệ Hiến pháp là bảo vệ các quy định của Hiến pháp về tổ chức của các thiết

chế chính trị - xã hội, tức là điều chỉnh mối quan hệ giữa nhà nước với các bộ phận

hợp thành hệ thống chính trị và kết cấu xã hội

1. Phán quyết về tính hợp hiến, không hợp hiến trong việc thành lập, mục đích

và hoạt động của các đảng phái chính trị

2. Phán quyết tính hợp hiến hoặc không hợp hiến về vị trí , tư cách lãnh đạo

nhà nước, lãnh đạo các hội của các đảng phái chính trị (thường là dựa trên

kết quả bầu cử của các đảng phái chính trị để đề cử người tham gia bộ máy

nhà nước hoặc trở thành đảng đa số cầm quyền)

• Bảo vệ Hiến pháp là bảo vệ tính đúng đắn, thống nhất và “nguyên vẹn” của tất cả

các nội dung của Hiến pháp thông qua hoạt động giải thích Hiến pháp

c. Vai trò, ý nghĩa của bảo vệ Hiến pháp:

Hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền theo quy định của Hiến

pháp nhằm bảo đảm sự tôn trọng, giữ gìn, chấp hành Hiến pháp và

phòng ngừa, ngăn chặn, giải quyết mọi sự xâm phạm đến Hiến

pháp

lOMoARcPSD| 61716317

• Bảo vệ Hiến pháp góp phần bảo vệ chế độ chính trị, cấu trúc nhà nước, bảo đảm sự

ổn định của tương quan lực lượng trong xã hội mà Hiến pháp đã ghi nhận

• Hiến pháp quy định tổ chức và hoạt động của những thiết chế chính trị quan trọng

nhất trong xã hội của một quốc gia

• Bảo vệ HP là bảo vệ thành quả mà giai cấp thống trị đã giành được và tuyên bố

trong HP.

• Giải quyết những lệch lạc hoặc nguy cơ đe dọa đối với sự ổn định chế độ, đường

lối phát triển hoặc phá vỡ tương quan giữa các lực lượng xã hội, giai tầng xã hội

mà Hiến pháp đã xác định nhằm làm ổn định chế độ chính trị, ổn định xã hội, giữ

vững bản chất nhà nước, bảo vệ chủ quyền, cấu trúc nhà nước của quốc gia, bảo

đảm tương quan chính trị xã hội có lợi cho giai cấp thống trị

• Đảm bảo toàn bộ hoạt động của hệ thống chính trị theo đúng mục tiêu của đường

lối kinh tế, văn hóa, xã hội trong từng thời kì đã được xác định trong HP

• Bảo vệ những giá trị nhân văn của quốc gia và góp phần đảm bảo thực hiện những

mục tiêu cao quy nhất mà nhân loại tiến bộ trên thế giới đã và đang hướng tới

• Bảo vệ Hiến pháp góp phần bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật

• Bảo đảm việc ban hành quy phạm pháp luật của nhà nước luôn tuân thủ nghiêm

chỉnh trật tự thứ bậc của hệ thống pháp luật và do đó bảo đảm tính thống nhất của

toàn bộ hệ thống pháp luật

• Có ý nghĩa quan trọng với nhà nước pháp quyền - nơi mà nguyên tắc tôn trọng,

thượng tôn Hiến pháp và pháp luật là nguyên tắc quan trọng hàng đầu

• Bảo vệ Hiến pháp góp phần bảo đảm quyền con người, quyền, tự do của công dân

• Hiến pháp ghi nhận các quyền con người, quyền, tự do của công dân, tạo cơ sở

pháp lý đầy đủ và vững chắc hơn để công dân thực hiện các quyền tự do cơ bản của

mình

• Thông qua hoạt động giải quyết những khiếu kiện về văn bản và hành vi vi phạm

quyền tự do của công dân đã được quy định trong HP thì bảo vệ các quyền tự do

của công dân

• Quản lí việc ban hành văn bản pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật theo những

nguyên tắc, quy phạm của Hiến pháp liên quan đến việc thực hiện, bảo vệ quyền

con người, công dân

• Sự bảo vệ từ hoạt động bảo vệ Hiến pháp đối với quyền con người không phải khi

nào cũng được thực hiện đối với một cá nhân công dân cụ thể nhưng nó lại mang

tính toàn diện, bao quát và vững chắc hơn so với cơ chế bảo vệ pháp luật thông

thường

• Sự vận hành của cơ chế bảo vệ Hiến pháp góp phần bảo đảm cơ chế thực hiện và

kiểm soát quyền lực nhà nước

• Bảo vệ Hiến pháp giám sát tính hợp hiến của VBQPPL ngăn ngừa mâu thuẫn, tranh

chấp giữa các cơ quan trong thực hiện quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp

• Thiết chế bảo vệ HP thực hiện hoạt động giải thích nguyên tắc và các quy phạm

hiến định về sự phân định thẩm quyền giữa các cơ quan trong thực hiện các quyền

lập pháp, hành pháp và tư pháp, bảo đảm sao cho các cơ quan thực hiện đúng, đủ

nhiệm vụ và quyền hạn của mình.

lOMoARcPSD| 61716317

• Thông qua hoạt động giải quyết tranh chấp về thẩm quyền giữa các nhánh quyền

lực, cơ chế bảo vệ HP giữ vai trò rất quan trọng trong việc bảo đảm các nguyên tắc

tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước, bảo đảm sự kiểm soát quyền lực nhà nước:

• Với NN phân chia quyền lực: đảm bảo mqh kiềm chế, đối trọng, cân bằng quyền

lực giữa các nhánh lập pháp, hành pháp và tư pháp

• Với NN quyền lực thống nhất: đảm bảo cơ chế phân công, phối hợp , hỗ trợ và

kiểm soát lẫn nhau giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện quyền

lập/hành/tư

• Khi giải quyết các tranh chấp theo chiều dọc, hoạt động bảo vệ Hiến pháp góp phần

bảo đảm sự độc lập tương đối của chính quyền địa phương, đồng thời giữ được sự

thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia.

—------------------------------------------------------

9. Phân tích quy định về bảo vệ hiến pháp theo Hiến pháp năm 2013.

• Theo Hiến pháp 2013, vấn đề bảo vệ Hiến pháp được quy định tại Khoản 2 Điều

119 theo đó, việc bảo vệ Hiến pháp là trách nhiệm của toàn bộ các cơ quan nhà

nước và toàn thể Nhân dân. Còn cơ chế bảo vệ Hiến pháp sẽ do luật định. Như vậy,

cơ chế bảo vệ Hiến pháp cụ thể như thế nào sẽ phải có luật quy định chi tiết. Hiện

nay, Quốc hội vẫn chưa ban hành một đạo luật quy định cơ chế bảo hiến cụ thể mà

việc bảo vệ Hiến pháp mới chỉ được thể hiện thông qua những quy định về nhiệm

vụ, quyền hạn của cơ quan nhà nước trong đó có đề cập đến trách nhiệm của các cơ

quan nhà nước khi ban hành hay phát hiện văn bản pháp luật vi phạm hiến pháp và

cách thức xử lý các văn bản pháp luật đó. Theo các quy định này thì nguyên tắc bảo

vệ hiến pháp nước ta chủ yếu dựa trên cơ chế kiểm tra, giám sát việc ban hành văn

bản pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên đối với cơ quan nhà nước cấp dưới,

giữa cơ quan quyền lực nhà nước với cơ quan chấp hành cùng cấp (Chính phủ,

UBND). Ví dụ: Quốc hội có quyền xem xét văn bản pháp luật của Chính phủ, nếu

phát hiện Chính phủ ban hành văn bản pháp luật vi hiến thì có quyền bãi bỏ văn

bản đó hay Chính phủ có quyền bãi bỏ văn bản pháp luật trái với hiến pháp của Ủy

ban nhân dân cấp tỉnh…

• Dưới góc độ Hiến định chúng ta đề cao tinh thần bảo vệ Hiến pháp khi xác định đó

là trách nhiệm của cả Nhà nước và Nhân dân. Nhưng muốn bảo vệ Hiến pháp hiệu

quả thì cần phải sớm có cơ chế bảo hiến cụ thể. Việc lựa chọn mô hình phi tập trung

như hiện nay (không có cơ quan chuyên trách bảo vệ hiến pháp) sẽ khó đáp ứng

các tiêu chí về một mô hình bảo hiến có hiệu quả như đã đề cập ở trên

• Hiến pháp 2013 không thành lập một cơ quan chuyên trách để bảo vệ Hiến pháp

mà tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo vệ Hiến pháp như HP 1992. Tăng cường trách

nhiệm của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, nhất là Ủy ban pháp luật và các cơ

quan khác của nhà nước trong việc bảo vệ HP

10.Tại sao nói Hiến pháp năm 2013 là luật cơ bản của nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam?

• Hiến pháp là văn bản duy nhất quy định việc tổ chức quyền lực nhà nước, là hình

thức pháp lý thể hiện một cách tập trung hệ tư tưởng của giai cấp lãnh đạo, ở từng

giai đoạn phát triển. Hiến pháp còn là phương diện pháp lý thể hiện tư tưởng của

Đảng Cộng sản dưới hình thức những quy phạm pháp lý.

lOMoARcPSD| 61716317

• Xét về mặt nội dung, trong khi các đạo luật khác chỉ điều chỉnh các quan hệ xã hội

thuộc một lĩnh vực nhất định của đời sống xã hội, thì Hiến pháp có đối tượng điều

chỉnh rộng, bao quát toàn bộ các lĩnh vực của xã hội. Đối tượng điều chỉnh của

Hiến pháp là những quan hệ xã hội chủ nền tảng nhất liên quan đến lợi ích cơ bản

của mọi giai cấp, mọi tầng lớp trong xã hội, chế độ chính trị, chế độ kinh tế, quyền

và nghĩa vụ cơ bản của công dân, đường lối phát triển khoa học – kỹ thuật, văn hóa,

giáo dục, đường lối quốc phòng toàn dân, bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa, cơ cấu

tổ chức bộ máy nhà nước.

• Nó là nền tảng, là cơ sở để xây dựng và phát triển toàn bộ hệ thống pháp luật quốc

gia. Mọi đạo luật và văn bản QPPL khác dù trực tiếp hay gián tiếp đều phải căn cứ

vào hiến pháp để ban hành vì Hiến pháp là sự thỏa thuận giữa chính quyền và người

dân, xác lập những nguyên tắc cơ bản để giới hạn quyền lực nhà nước, thiết lập địa

vị pháp lý của con người, của công dân làm cơ sở để xác định trách nhiệm của nhà

nước với người dân của mình

11.Nêu khái niệm và phân tích các đặc trưng cơ bản của quyền con người.

a. Khái niệm:

• Quan điểm quyền tự nhiên: Quyền con người (Human rights, Droits de

L’Homme) là toàn bộ các quyền, tự do và đặc quyền được công nhận dành

cho con người do tính chất nhân bản của nó, sinh ra từ bản chất con người

chứ không phải được tạo ra bởi pháp luật hiện hành. Đây là những quyền

tự nhiên, thiêng liêng và bất khả xâm phạm do đấng tạo hóa ban cho con

người như quyền sống, quyền tự do và mưu cầu hạnh phúc, những quyền

tối thiểu của con người mà bất kì chính phủ nào cũng phải bảo vệ.

• Quan điểm quyền pháp lí: Quyền con người được hiểu là những đảm bảo

pháp lí toàn cầu có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại

những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những sự

được phép và sự tự do cơ bản của con người

• Quyền con người mang tính toàn cầu và địa phương; tùy thuộc vào sự phát

triển kinh tế, tình hình chính trị, xã hội, đặc tính dân tộc, văn hóa, truyền

thống, tôn giáo… của mỗi quốc gia

• Quyền con người phản ánh những giá trị nhân văn và có tính tự nhiên mà

khái niệm quyền công dân không phản ánh như quyền sống (mức độ trừu

tượng) và những quyền con người không được cụ thể hóa thành quyền công

dân những mang giá trị bắt buộc tôn trọng như quyền ăn, uống, thở

(mức độ cụ thể)

b. Đặc trưng:

• Tính phổ biến của quyền con người (universal rights):

Tính phổ biến thể hiện ở chỗ quyền con người là những quyền thiên bẩm,

vốn có của con người và được thừa nhận cho tất cả mọi người trên trái đất

một cách như nhau, không phân biệt chủng tộc, tôn giáo, giới tính, quốc

tịch, địa vị xã hội. Tuy nhiên, để đảm bảo sự bình đẳng giữa tất cả cá nhân

trong khi có những nhóm người về bản chất đã không được hưởng trọn vẹn

các quyền mình; có một số quyền được phổ quát dành cho họ.

• Tính không thể chuyển nhượng (inalienable rights):

lOMoARcPSD| 61716317

Các quyền con người được quan niệm là các quyền tự nhiên, thiêng liêng

và bất khả xâm phạm như quyền sống, quyền tự do và mưu cầu hạnh phúc.

Các quyền này gắn liền với cá nhân mỗi một con người và không thể chuyển

nhượng cho bất kì người nào khác. Các quyền gắn chặt với phẩm giá con

người, Nhà nước cũng như các chủ thể khác không thể được tùy tiện tước

bỏ hay cản trở các quyền đó. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, quyền

con người có thể bị tước bỏ hoặc hạn chế để khắc phục tình trạng đó

• Tính không thể phân chia (indivisible rights):

Các quyền con người gắn kết chặt chẽ với nhau, tương hỗ lẫn nhau, việc

tách biệt, tước bỏ hay hạn chế bất kỳ quyền nào đều tác động tiêu cực đến

giá trị nhân phẩm và sự phát triển của con người. Các quyền không có thứ

tự ưu tiên mà cần phải được tôn trọng ngang bằng nhau. Tuy nhiên, với một

số trường hợp nguy cấp, một số quyền phải chấp nhận đứng dưới các quyền

khác bởi nếu các quyền đó không được bảo đảm thì các quyền còn lại cũng

không được duy trì.

• Tính liên hệ và phụ thuộc lẫn nhau (interdependent rights)

12.Nêu khái niệm quyền con người. Nhà nước Việt Nam có trách nhiệm gì đối

với quyền con người?

a. Khái niệm:

• Văn phòng Cao ủy Liên hợp quốc về quyền con người: “Quyền con người là những

bảo đảm pháp lý toàn cầu có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại

những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những sự được

phép và tự do cơ bản của con người”

• Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền năm 1948 khẳng định: “Quyền con người là các

quyền tự nhiên, vốn có và không thể chuyển nhượng của các cá nhân

b. Trách nhiệm của nhà nước Việt Nam với quyền con người:

• Đối với nhà nước pháp quyền, việc tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm quyền con người

vừa là phương tiện, vừa là cơ sở, tiền đề cho sự tồn tại và phát triển của nhà nước

• Hiến pháp là đạo luật gốc quốc gia, là văn bản giới hạn chính quyền để bảo vệ nhân

quyền do đó, cần phải tuyên bố một cách công khai, minh bạch và có thiện chí trách

nhiệm của chính quyền đối với giá trị quyền con người như những giá trị trân quý

nhất. Trách nhiệm chính trị - pháp lý của nhà nước đối với quyền con người là cao

nhất và thứ nhất

• Nhà nước cần tham gia, nội luật hóa và thực hiện nghiêm chỉnh các điều ước quốc

tế về quyền con người, mà điển hình là luật nhân quyền quốc tế (bao gồm Tuyên

ngôn quốc tế nhân quyền năm 1948, Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính

trị năm 1966; Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa năm 1966;

và các văn kiện khác)

• Theo HP 2013, Nhà nước có nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm việc thực hiện

quyền con người. Điều này không chỉ đảm bảo sự tương thích với các quy định về

nghĩa vụ quốc gia trong pháp luật nhân quyền quốc tế mà còn tạo cơ sở hiến định

ràng buộc trách nhiệm cụ thể các cơ quan nhà nước đối với quyền con người.

• Nghĩa vụ tôn trọng đòi hỏi nhà nước phải kiềm chế không can thiệp vào việc thụ

hưởng quyền con người. VD: Nhà nước không thu giữa trái pháp luật thư tín

lOMoARcPSD| 61716317

• Nghĩa vụ bảo vệ đòi hỏi Nhà nước phải ngăn chặn hay phòng chống hành vi xâm

phạm quyền con người, quyền công dân của bên thứ ba. VD: Nhà nước quy định

tội phạm với hành vi giết người trong BLHS và áp dụng hình phạt thích đáng

• Nghĩa vụ bảo đảm đòi hỏi Nhà nước phải tạo ra cơ sở vật chất nhằm hỗ trợ cá nhân

trong việc thực hiện quyền. VD: Xây hệ thống trường học ở vùng xa

• Nghĩa vụ tôn trọng mang tính bị động (negative obligation), bảo vệ và bảo đảm

mang tính chủ động (positive obligation)

• Nghĩa vụ công nhận quyền con người nghĩa là “ghi nhận quyền trong Hiến pháp có

ý nghĩa nhất định, chứ không chỉ là hình thức” và “ nó cũng có khả năng giảm nguy

cơ vi phạm quyền con người từ phía nhà nước nếu ghi nhận trong Hiến pháp trong

một thời gian và với những điều kiện nhất định”

• Nhà nước không thực hiện trách nhiệm luật hóa quyền “cũng có thể coi là trái

nguyên tắc pháp quyền. Vì vậy, quyền con người không thể được hiến định theo

kiểu nhà nước ban phát: Mọi người/Công dân có quyền…theo quy định của luật/

pháp luật mà chuyển sang việc nhà nước thừa nhận: Mọi người/ Công dân có

quyền…. Việc thực hiện các quyền này theo quy định của luật/pháp luật. Thông qua

hoạt động lập pháp và thực tiễn áp dụng pháp luật, Nhà nước có nghĩa vụ tạo điều

kiện thuận lợi để cá nhân hưởng quyền chứ không thể cản trở hay tước đoạt quyền.

• Công nhận được hiểu là sự nhấn mạnh, minh định của Nhà nước về quyền cơ bản

và những bảo đảm liên quan. Hệ quả của việc thừa nhận trách nhiệm này là sự gián

tiếp thừa nhận từ phía Nhà nước hiệu lực hay cơ chế thực thi trực tiếp đối với các

quyền hiến định. Nếu hiến pháp đã ghi nhận quyền thì cá nhân đương nhiên được

hưởng. Việc nhà nước chậm trễ hay trì hoãn ban hành các văn bản pháp luật có liên

quan không là lý do xác đáng ngăn cản cá nhân thực hiện quyền

• Nhà nước có trách nhiệm tạo ra hành lang pháp lý thuận lợi cho cá nhân thực hiện

các quyền.

• Trách nhiệm công nhận của nhà nước không chỉ bó hẹp ở những quyền cơ bản trong

hiến pháp mà còn thừa nhận chung những quyền chính đáng khác của mỗi cá nhân

• Nhà nước không thể ban hành pháp luật nhằm tước bỏ một cách bất hợp lý, vô căn

cứ.

13.Nêu khái niệm quyền cơ bản của công dân. Mối quan hệ giữa quyền cơ bản

của công dân với quyền cụ thể của công dân?

a. Khái niệm:

 Là các quyền được xác định trong Hiến pháp trên các lĩnh vực chính trị, dân sự, kinh

tế, xã hội, văn hóa, là cơ sở để xác định và thực hiện các quyền cụ thể khác của

công dân

b. Phân tích khái niệm quyền cơ bản của công dân

1. Phân loại:

Các quyền cơ bản của công dân có thể được phân thành hai nhóm: các quyền dân

sự (tự do cá nhân), chính trị; các quyền kinh tế, xã hội, văn hóa

• Xuất phát từ nhận thức có sự khác nhau về đặc điểm và những yêu cầu đảm

bảo thực hiện hai nhóm quyền này:

• Yêu cầu đảm bảo:

lOMoARcPSD| 61716317

• Hiện thực hóa quyền dân sự, chính trị mang tính tức thời vì không đòi hỏi

phải tiêu tốn nhiều nguồn lực vật chất nên mọi quốc gia có thể tiến hành

được ngay.

• Hiện thực hóa quyền kinh tế, xã hội, văn hóa có thể dần dần, từng bước

(progressive realization) tương ứng với nguồn lực sẵn có của quốc gia vì

đòi hỏi phải tiêu tốn nhiều nhân lực

• Đặc điểm:

• Các quyền dân sự, chính trị của công dân thường được xác lập khi thành lập

nhà nước dân chủ

• Phần lớn các quyền kinh tế, văn hóa, xã hội được thiết lập muộn hơn phụ

thuộc vào điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

• Việc thực hiện các quyền dân sự, chính trị chủ yếu phụ thuộc vào ý thức

chính trị, ý thức dân chủ của nhân dân

• Việc thực hiện các quyền kinh tế, xã hội, văn hóa lại phụ thuộc phần lớn

vào điều kiện vật chất, điều kiện kinh tế, xã hội của nhà nước

• Các quyền tự do cá nhân và các quyền dân sự, chính trị thuộc thế hệ thứ

nhất của các quyền con người và công dân. Các quyền kinh tế, xã hội, văn

hóa thuộc thế hệ thứ hai. Hai nhóm quyền này phụ thuộc lẫn nhau, tác động

lẫn nhau, sự phát triển nhóm quyền này thúc đẩy sự phát triển của nhóm

quyền khác

• Các quyền thế hệ một có mục đích nhằm hạn chế, ngăn chặn sự lạm quyền

và sự tùy tiện xâm hại đến cuộc sống tự do cá nhân của con người đến từ

các cơ quan nhà nước

• Các quyền thế hệ hai hướng tới việc tạo lập các điều kiện và sự đối xử bình

đẳng, công bằng cho mọi công dân trong xã hội

2. Đặc trưng quyền cơ bản của công dân:

• Quyền cơ bản của công dân thường được xuất phát từ các quyền tự nhiên

thiêng liêng và bất khả xâm phạm của con người như quyền sống

• Quyền cơ bản của công dân được ghi nhận trong văn bản pháp lí có hiệu

lực cao nhất - Hiến pháp

• Các quyền cơ bản của công dân được ghi nhận trong hiến pháp là cơ sở để

cho mọi quyền và nghĩa vụ khác của công dân được các ngành luật trong hệ

thống pháp luật ghi nhận

• Các quyền cơ bản của công dân là nguồn gốc phát sinh ra các quyền và

nghĩa vụ khác của công dân. Cơ sở phát sinh duy nhất của các quyền và

nghĩa vụ cơ bản của công dân là quyền công dân - nghĩa là người có quốc

tịch Việt Nam. Cơ sở phát sinh các quyền và nghĩa vụ khác của công dân là

sự tham gia của họ vào các QHPL, các sự kiện pháp lí,...

• Các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân thể hiện tính chất dân chủ, nhân

văn và tiến bộ của nhà nước

• Dựa vào quyền nghĩa vụ cơ bản đánh giá được mức độ dân chủ, nhân đạo,

tiến bộ và mối quan hệ giữa nhà nước, xã hội, cá nhân

14.Phân tích nguyên tắc tôn trọng quyền con người được quy định trong khoản

1, Điều 14 Hiến pháp năm 2013.

lOMoARcPSD| 61716317

• Nghĩa vụ tôn trọng đòi hỏi nhà nước phải kiềm chế không can thiệp vào

việc thụ hưởng quyền con người. VD: Nhà nước không thu giữa trái pháp

luật thư tín

• Nguyên tắc này đã xuất hiện trong Hiến pháp 1992 nhưng được khẳng định,

củng cố lại trong Hiến pháp 2013. Nguyên tắc này tương ứng với các quy

định về nghĩa vụ quốc gia trong Bộ luật nhân quyền quốc tế

• Có ý nghĩa quan trọng, không chỉ bảo đảm sự hài hòa giữa pháp luật VN

với luật nhân quyền quốc tế mà còn tạo cơ sở hiến định ràng buộc các cơ

quan nhà nước phải thực hiện đầy đủ và nghiêm túc những nghĩa vụ và trách

nhiệm của nhà nước về quyền con người trong thực tế.

• Nghĩa vụ tôn trọng mang tính bị động (negative obligation)

15. Phân tích nguyên tắc công nhận quyền con người được quy định trong khoản