











Preview text:
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
BÀI THU HOẠCH CUỐI KHÓA
BỒI DƯỠNG THEO CHUẨN CHỨC DANH NGHỀ NGHIỆP GIÁO VIÊN THPT
CHUYÊN ĐỀ SỐ 7: THIẾT KẾ MỘT KẾ HOẠCH BÀI HỌC/CHỦ ĐỀ THEO CÔNG VĂN 5512 CỦA MÔN HỌC MÀ THẦY CÔ ĐANG DẠY HỌC Ở CẤP THPT TRONG ĐÓ CÓ
SỬ DỤNG HỌC LIỆU SỐ
Họ và tên học viên: BÙI THỊ HOÀNG YẾN
Ngày, tháng, năm sinh: 02/02/2003
Vĩnh Long, 10/2025
TÊN BÀI DẠY: CUỘC CẢI CÁCH CỦA LÊ THÁNH TÔNG
(THẾ KỈ XV)
Môn học/Hoạt động giáo dục: Lịch sử ; lớp:
Thời gian thực hiện: (01)
- MỤC TIÊU
- Về kiến thức
- Trình bày được bối cảnh lịch sử, nội dung cuộc cải cách về chính trị và hành chính, quân sự của cuộc cải cách của Lê Thánh Tông.
- Có ý thức trân trọng giá trị của các cuộc cải cách trong lịch sử dân tộc
- Về năng lực
- Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: tìm hiểu được các vấn đề về cuộc cải cách của Lê Thánh Tông
- Giao tiếp và hợp tác: Phối hợp cùng nhóm hoạt động tìm hiểu vấn đề, hoàn thành nhiệm vụ thầy, cô giao. Trình bày được ý kiến của bản thân về các vấn đề sinh hoạt nhóm, cá nhân.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: thu thập được thông tin liên quan đến
vấn đề biết đề xuất và phân tích được các giải pháp; lựa chọn được giải pháp phù hợp nhất để giải quyết vấn đề do GV yêu cầu.
- Năng lực riêng
- Phát triển năng lực tìm tòi, khám phá lịch sử ( Đánh giá được những điểm tiến bộ và hạn chế trong cuộc cải cách của vua Lê Thánh Tông để rút ra bài học lịch sử cho công cuộc đổi mới đất nước hiện nay.
- Phát triển năng lực nhận thức và tư duy lịch sử (Đánh giá được những điểm tiến bộ và hạn chế trong cuộc cải cách của vua Lê Thánh Tông để rút ra bài học lịch sử cho công cuộc đổi mới đất nước hiện nay)
- Phát triển năng lực vận dụng bài học lịch sử vào thực tiễn.
- Phẩm chất
- Yêu nước: Phát huy lòng yêu nước và ý thức tự hào của dân tộc, tự hào về thành tựu xây dựng và phát triển đất nước của tổ tiên
- Nhân ái: Biết trân trọng giá trị, ý nghĩa của cuộc cải cách Lê Thánh Tông
- Chăm chỉ: tích cực tìm tòi và sáng tạo trong học tập; có ý chí vượt qua khó khăn để đạt kết quả tốt trong học tập.
- THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Giáo viên
- Giáo án (kế hoạch dạy học): Dựa vào nội dung của Chương trình môn học SGK để chuẩn bị theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh.
- Tài liệu tham khảo, một số tranh ảnh, hiện vật lịch sử, một số tư liệu lịch sử tiêu biểu gắn với nội dung bài học.
- Máy tính, máy chiếu bảng hoạt động nhóm, phấn,...
- Học sinh
- SGK
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV
- TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
- Hoạt động khởi động
- Mục tiêu
- Nhằm giúp học sinh khơi dạy hứng thú học tập cho học sinh, tạo không khí vui vẻ khám phá bài mới và chuyển giao nhiệm vụ học tập.
- Nội dung
- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi Đuổi hình bắt chữ
- GV giao nhiệm vụ cho HS
- HS hoạt động cá nhân để trả lời câu hỏi của GV
- Sản phẩm
- HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức
- Tổ chức thực hiện
Bước 1: Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ học tập.
- Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát theo sự điều hành của giáo viên
- Giáo viên tổ chức cho học sinh chơi Đuổi hình bắt chữ.


- (8 chữ cái)........................................
- (8 chữ cái).......................................
- (13 chữ cái)
- (8 chữ cái)
- (5 chữ cái)
- (10 chữ cái)

- (11 chữ cái)
Bước 2: Học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập.
- HS trả lời câu hỏi
- Giáo viên hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động
- Giáo viên mời đại diện học sinh trả lời câu hỏi
- Giáo viên mời học sinh khác nhận xét, bổ sung.
- Sản phẩm dự kiến
Câu 1: Quang Trung
Câu 2: Lê Thái Tổ
Câu 3: Bố Cái Đại Vương
Câu 4: Ngô Quyền
Câu 5: Lê Lợi
Câu 6: Hai Bà Trưng
Câu 7: Lê Thánh Tông
GV đặt câu hỏi các em có biết Lê Thánh Tông là ai không ? HS đứng lên trả lời câu hỏi.
Giới thiệu đôi nét về Lê Thánh Tông và dẫn vào bài: Lê Thánh Tông là vị Hoàng đế thứ tư trên danh nghĩa và thứ năm trên thực tế của vương triều Lê Sơ trong lịch sử Việt Nam. Thời kỳ của ông đã đánh dấu sự hưng thịnh của triều Hậu Lê nói riêng và chế độ quân chủ Việt Nam nói chung với tên gọi Hồng Đức thịnh trị .
Ông không chỉ là một nhà chính trị lỗi lạc mà còn là một nhà cải cách xuất sắc để biết được hoàn cảnh Lê Thánh Tông cải cách và nội dung cải cách của Lê Thánh Tông về chính trị và hành chính như thế nào thì hôm chúng ta cùng bài 11 cuộc cải cách của Lê Thanh Tông (thế kỉ XV)

Lê Thánh Tông
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thức
- Giáo viên đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, bổ sung, chuyển sang nội dung mới, dẫn dắt vào nội dung bài học.
- Hoạt động hình thành kiến thức
Hoạt động 1: Bối cảnh lịch sử
- Mục tiêu
- Trình bày được bối cảnh lịch sử của cuộc cải cách của Lê Thánh Tông.
- Nội dung
- Học sinh nghiên cứu SGK và thảo luận cặp đôi để trình bày
- Sản phẩm
- HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức
- Tổ chức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Hoạt động cặp đôi
- GV yêu cầu HS làm việc cặp đôi trả lời câu hỏi
- GV đặt câu hỏi:
+ Cuộc cải cách của vua Lê Thánh Tông diễn ra trong hoàn cảnh nào
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS các nhóm thảo luận và trả lời câu hỏi của giáo viên
- GV hướng dẫn HS trả lời
- GV tổ chức cho HS làm việc cặp đôi, đọc thông tin trong SGK trang 68, và tư liệu do GV cung cấp để giải quyết nhiệm vụ 1
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động
- GV yêu cầu HS trả lời
- HS trả lời câu hỏi của GV
- Sản phẩm dự kiến
Cuộc cải cách của vua Lê Thánh Tông diễn ra trong bối cảnh Đại Việt thế kỷ XV, khi đất nước vừa trải qua những biến động lớn.
Chính trị: Sau khởi nghĩa Lam Sơn, triều Lê sơ được thành lập, nhưng nội bộ triều đình xuất hiện nhiều mâu thuẫn và tình trạng lộng quyền của các công thần. Điều này làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước.
Kinh tế - xã hội: Nền kinh tế đã phục hồi sau chiến tranh, nhưng vẫn tồn tại nhiều bất cập như chế độ ruộng đất không công bằng, nạn cường hào lộng hành, và quan lại tham nhũng. Điều này ảnh hưởng đến đời sống nhân dân và nguồn thu của nhà nước
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV bổ sung phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của HS. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh.
1. Bối cảnh lịch sử - Đến giữa thế kỉ XV, tình hình kinh tế - xã hội Đại Việt đã phục hồi và phát triển, đời sống nhân dân ổn định. - Bộ máy chính quyền phân tán, bè phái; hệ thống hành chính hoạt động thiếu hiệu quả. * Mục đích cải cách: nhằm tăng cường quyền lực của nhà vua và nâng cao vị thế đất nước. |
Hoạt động 2: Nội dung cải cách
- Mục tiêu
- Trình bày được nội dung cuộc cải cách về chính trị và hành chính và quân sự của cuộc cải cách của Lê Thánh Tông.
- Nội dung
- Học sinh nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi
- Sản phẩm
- Trình bày được nội dung cuộc cải cách về chính trị và hành chính và quân sự của cuộc cải cách của Lê Thánh Tông.
- Tổ chức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV cho HS Xem clip về cải cách chính trị hành chính va quân sự của Lê Thánh Tông và xem thông tin mục 2 - SGK tr.69, 70 và hoàn thành Phiếu học tập
- GV cho học HS xem video về cải cách chính trị hành chính của vua Lê Thánh Tông
Link: https://youtu.be/-Zade3Tn0z8?si=eVrd9so38_AhjHjZ
- Hoạt động nhóm
- GV chia lớp thành 4 nhóm hoàn thành nhiệm vụ sau ( thảo luận tại lớp 3 phút )
+ Trình bày tóm tắt nội dung cải cách về chính trị và hành chính, quân sự của Lê Thánh Tông.
- Nhóm 1,3: Trình bày tóm tắt nội dung cải cách về chính trị và hành chính của Lê Thánh Tông.
- Phiếu học tập
Lĩnh vực | ||
Nội dung |
- Nhóm 2,4: Trình bày tóm tắt nội dung cải cách về quân sự của Lê Thánh Tông.
- Phiếu học tập
Lĩnh vực | Chính trị - hành chính | Quân sự |
Nội dung |
- GV yêu cầu HS làm việc nhóm trả lời câu hỏi.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS các nhóm thảo luận và trả lời câu hỏi của giáo viên ( trình bày trên bảng 2 phút)
- GV hướng dẫn HS trả lời
- GV tổ chức cho HS làm việc nhóm, đọc thông tin trong SGK trang 69, 70 và tư liệu do GV cung cấp để giải quyết nhiệm vụ
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động
- GV yêu cầu HS trả lời
- HS trả lời câu hỏi của GV
- Sản phẩm dự kiến
Cuộc cải cách về chính trị và hành chính của vua Lê Thánh Tông là một trong những dấu ấn quan trọng trong lịch sử Đại Việt, nhằm củng cố quyền lực trung ương và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Dưới đây là những nội dung chính:
Cải cách chính trị
- Trong thể chế quân chủ thời Lê sơ nhà vua trực tiếp điều khiển triều đình, chứ Tể tướng và một số chức danh đại thần bị bãi bỏ
- Vu Lê Thánh Tông tổ chức tuyển chọn bộ máy quan lại trung ương qua chế độ khoa cử. Thi hành chế độ khoa cử nghiêm ngặt, ông chú trọng việc tuyển chọn nhân tài thông qua các kỳ thi, đảm bảo rằng những người được bổ nhiệm đều có năng lực và đạo đức.
Cải cách hành chính
Tổ chức bộ máy trung ương: Tổ chức nhà nước trung ương: Triều đình được tổ chức với 6 bộ chính: Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công. Đứng đầu mỗi bộ là Thượng thư. Ngoài ra, còn có các cơ quan chuyên môn như Hàn lâm viện, Quốc sử viện, và Ngự sử đài

Lục bộ
Lục bộ: được quản lý bởi lục khoa
Lại Bộ: Trông coi việc tuyển bổ, thăng thưởng và thăng quan tước.
Lễ Bộ: Trông coi việc đặt và tiến hành các nghi lễ, tiệc yến, học hành thi cử, đúc ấn tín, cắt giữ người coi giữ đình, chùa, miếu mạo.
Hộ Bộ: Trông coi công việc ruộng đất, tài chính, hộ khẩu, tô thuế kho tàng, thóc tiền và lương, bổng của quan, binh.
Binh Bộ: Trông coi việc binh chính, đặt quan trấn thủ nơi biên cảnh, tổ chức việc giữ gìn các nơi hiểm yếu và ứng phó các việc khẩn cấp.
Hình Bộ: Trông coi việc thi hành luật, lệnh, hành pháp, xét lại các việc tù, đày, kiện cáo.
Công bộ: Trông coi việc xây dựng, sửa chữa cầu đường, cung điện thành trì và quản đốc thợ thuyền.
Lục tự
Đại lý tự: cơ quan phụ trách hình án. Xét xong án chuyển sang Bộ Hình để tâu lên vua quyết định
Thái thường tự: cơ quan phụ trách lễ nghi, âm nhạc cung đình
Quang lộc tự: phụ trách hậu cần đồ lễ trong các buổi lễ của triều đình
Thái bộc tự: cơ quan phụ trách xe ngựa của vua và coi sóc ngựa của hoàng tộc
Hồng lô tự:: Tổ chức việc xướng danh những người đỗ trong kỳ thi đình; lo an táng đại thần qua đời và tiếp đón sứ đoàn
Thượng bảo tự: Cơ quan coi việc đóng ấn vào quyển thi của các thí sinh thi Hội
Tổ chức lại bộ máy địa phương: Lê Thánh Tông chia cả nước thành 13 đạo thừa tuyên, mỗi đạo có quan lại phụ trách, giúp quản lý chặt chẽ hơn. Ông cũng thiết lập hệ thống kiểm soát và giám sát để ngăn chặn tham nhũng.

Cả nước được chia làm 12 đạo ( sau đổi gọi là thừa tuyên), đến năm 1471 có thêm đạo thừa tuyên thứ 13 Quảng Nam. Đứng đầu Thừa Tuyên là các Tuyên phủ sứ. Hệ thống cơ quan chuyên trách gồm: Thừa Tỵ ( dân sự), Đô ty ( quân sự) và Hiến ty ( tư pháp). Kinh thành Thăng Long thuộc một đơn vị hành chính đặc biệt gọi là phủ Trung Đô, về sau đổi gọi là phủ Phụng Thiên Năm Bính Tuất ( 1466), tháng 6,… Đổi lộ thành phủ, đổi trấn thành châu, đổi An phủ sứ các lộ thành Tri phủ, Trấn phủ thành đồng Tri phủ, Chuyển vận thành Tri huyện, Tuần sát thành Huyện thừa,...
Năm 1467, Vua Lê Thánh Tông ra lệnh các thừa tuyên vẽ bản đồ gửi về bộ Hộ. Đến Năm 1490, bộ bản đồ hoàn thành, được in với tên gọi Hồng Đức bản đồ sách

Bản đồ Thăng Long thời Hồng Đức
Bản đồ Hồng Đức, hay còn gọi là Hồng Đức bản đồ sách là một bộ bản đồ địa lý quan trọng của Đại Việt, được biên soạn và ban hành dưới thời vua Lê Thánh Tông vào năm Hồng Đức thứ 21 (1490). Đây được coi là bộ bản đồ địa lý đầu tiên do nhà nước phong kiến Việt Nam thực hiện một cách hoàn chỉnh và khoa học.
Đặc điểm nổi bật:
Phạm vi: Bản đồ thể hiện rõ ràng cương giới lãnh thổ và hệ thống hành chính của Đại Việt vào thế kỷ 15, bao gồm các vùng đất như Hoàng Sa và Trường Sa.
Mục đích: Được sử dụng để quản lý hành chính và khẳng định chủ quyền lãnh thổ.
Cấu trúc: Bộ bản đồ bao gồm nhiều tấm bản đồ chi tiết về các thừa tuyên (đơn vị hành chính thời đó), kinh thành Thăng Long, và các vùng lãnh thổ khác.
Bản đồ Hồng Đức không chỉ có giá trị lịch sử mà còn là minh chứng cho sự phát triển về khoa học địa lý và quản lý hành chính của Việt Nam thời phong kiến.
Cải cách về quân sự
Năm 1466, vua Lê Thánh Tông cải tổ hệ thống quân đội, chia làm 2 loại quân: quân thường trực (cấm binh) bảo vệ kinh thành và quân các đạo (ngoại binh) đóng ở các địa phương.
Ở các đạo, nhà vua cho đổi 5 vệ quân thời vua Lê Thái Tổ thành 5 phủ, dưới mỗi phủ chia thành vệ quản các sở đội. Đồng thời, cho đặt quân lệnh để thường xuyên tập trận và đặt các kỳ thi võ để tuyển chọn tướng sĩ phục vụ quân đội.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV bổ sung phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của HS. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh.
2. Nội dung cuộc cải cách a) Về chính trị và hành chính: + Nhà vua trực tiếp điều khiển triều đình, bãi bỏ chức Tể tướng … + Tuyển chọn quan lại trung ương qua chế độ khoa cử. + Ở trung ương: lập sáu bộ (Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công). + Ở địa phương: Chia cả nước làm 13 đạo (sau đổi là Thừa tuyên). + Năm 1490, bộ bản đồ “Hồng Đức bản đồ sách” được hoàn thành. b) Về quân sự: + Quân đội chia làm 2 loại quân: cấm binh và ngoại binh + Ở các đạo, cho đổi 5 vệ quân thành 5 phủ, dưới mỗi phủ chia thành vệ quản các sở đội. + Cho đặt quân lệnh để thường xuyên tập trận và đặt các kỳ thi võ tướng. |
- Hoạt động luyện tập
- Mục tiêu
- Nhằm cũng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà học sinh đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức.
- Nội dung
- HS suy nghĩ cá nhân trả lời câu hỏi của GV
- Sản phẩm
- Câu trả lời đúng của HS
- Tổ chức thực hiện
Bước 1: Giáo viên giao nhiệm vụ học tập
- Giáo viên cho học sinh chơi trò chơi trắc nghiệm Kahoot tính thời gian, thời gian mỗi câu hỏi 30 giây, học sinh dùng điện thoại trả trả lời câu hỏi.
Câu 1: Tác phẩm văn học nào dưới đây không ra đời trong thời kì văn minh Phục Hưng?
A. Thần khúc.
B. Những người khốn khổ.
C. Đôn-ki-hô-tê.
D. Rô-mê-ô và Giu-li-ét.
Câu 2: Văn minh thời Phục hưng đề cao điều gì?
A. Giáo lí của Thiên Chúa giáo.
B. Uy quyền và tính chuyên chế của các vị vua.
C. Giá trị con người và quyền tự do cá nhân.
D. Vai trò quan trọng của Giáo hội Thiên Chúa.
Câu 3: Danh họa Lê-ô-na đơ Vanh-xi là tác giả của bức tranh nào dưới đây?
A. Bữa tiệc cuối cùng.
B. Sự sáng tạo A-đma.
C. Sự ra đời của thần Vệ nữ.
D. Đức mẹ Sít-tin.
Câu 4: Giai cấp nào khởi xướng phong trào văn hóa Phục hưng?
A. Công nhân.
B. Nông dân.
C. Nô lệ.
D. Tư sản.
Câu 5: Nội dung nào dưới đây không phản ánh đúng ý nghĩa của văn minh thời Phục hưng?
A. Đóng góp vào kho tàng văn minh nhân loại những giá trị to lớn.
B. Mở đường cho sự phát triển của văn hóa Tây Âu trong những thế kỉ tiếp theo.
C. Là cuộc đấu tranh công khai đầu tiên của giai cấp tư sản chống giai cấp phong kiến.
D. Châm ngòi cho chiến tranh nông dân ở Đức (1524) chống lại chế độ phong kiến.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh cá nhân trả lời câu hỏi.
- Gv hướng dẫn theo dõi hỗ trợ học sinh nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động
- Sản phẩm dự kiến
1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
B | C | A | D | D |
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- Hoạt động vận dụng
- Mục tiêu
- Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS
- Nội dung
- GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ
- Sản phẩm học tập
- Bài làm của HS
- Tổ chức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV giao bài tập)
Bài tập: Em hãy vẽ sơ đồ tư duy bộ mấy tổ chức chính quyền thời Lê Thánh Tông sau cải cách trình bày vào giấy A4
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn các em tìm hiểu yêu cầu của đề.
- HS đọc và xác đinh yêu cầu của bài tập.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động
- GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho GV sau khi hoàn thành .
- HS làm bài tập ra giấy và nộp lại cho GV theo hướng dẫn.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- Nhận xét ý thức làm bài tập của HS, nhắc nhỡ những HS không nộp bài tập hoặc nộp bài tập không đúng quy định (nếu có).
- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.
Link trò chơi phần luyện tập:
https://create.kahoot.it/details/ffb9c0fd-4505-46fd-aee4-0fbd3a2073c9
Link trình bày bài dạy học: