Khái niệm và quá trình trong văn hóa dân tộc | Môn Nhân học đại cương - Đại học Sư Phạm Hà Nội

lOMoAR cPSD| 61457685
1. Kn tộc người: là 1 tập đoàn người ổn định hoặc tương đối ổn định được
hình thành trong lịch sử, dựa trên những mối liên hệ chung về ngôn ngữ,
sinh hoạt văn hóa và ý thức tự giác dân tộc thể hiện bằng 1 tộc danh chung
2. Kn quá trình tộc người: là sự thay đổi bất kỳ của 1 TN này hoặc TN khác
diễn ra trong quá trình lịch sử.
- Quá trình tiến hóa TN: sự phát triển các yếu tố KT, VH, XH, dân số...
của TN làm cho TN lớn hơn về quy mô, cao hơn về trình độ kĩ thuật,
học vấn mà ko làm TN biến dạng hoặc phá hủy hệ thống nói chung.
+ 2 cách : 1. Mqh đồng đại: đưa cái mới vào bên trong
2.Mqh lịch đại : chuyển giao cái mới giữa các thế hệ tạo nên
tính ổn định tương đối về truyền thống - Quá trình phân ly TN
+ Qtr chia nhỏ TN : 1 TN thống nhất chia thành các bộ phận khác nhau, các
bộ phận này trở thành TN mới, TN xuất phát ngừng sự tồn tại
Người Nga cổ => Nga, Ukraina, Belrarus
+ Qtr chia tách TN : 1 bộ phận nhỏ của TN gốc chia tách ra dần dần và trở thành 1 TN độc lập.
Người Việt cổ => Việt, Mường, Chứt, Thổ - Quá trình hợp nhất TN
+ qtr cố kết TN : 1. Trong nội bộ TN : Lạc Việt + Tây Âu = Âu Lạc
2.giữa các TN: Tày – Nùng ( việt bắc )
+ qtr đồng hóa TN : qtr hòa tan của 1 TN hoặc 1 bộ phận Tn vào môi trường
của 1 Tn khác : đồng hóa tự nhiên, đồng hóa cưỡng bức
+ qtr hòa hợp 1 TN: kết quả của qtr giao lưu, tiếp xúc VH lâu dài trong lịch
sử làm xuất hiện yếu tố văn hóa chung đồng thời giữ lại đặc trưng VH TN ở
các TN khác nhau về ngôn ngữ, văn hóa : Hội nhập trong 1 vùng vh-ls
Hội nhập trong 1 QG thống nhất đa dân tộc
3. VD cụ thể về văn hóa vật thể và phi vật thể của 1 TN cụ thể ] lOMoAR cPSD| 61457685
4. Kn văn hóa : văn hóa thể hiện và phản ánh 1 cách tổng quát, sống động mọi
mặt của đời sống ( của cá nhân và của cộng đồng) đã diễn ra trong quá khứ
và hiện tại, qua hàng bao thế kỷ, nó đã cấu thành nên 1 hệ thống giá trị,
truyền thống thẩm mĩ và lối sống mà dựa trên đó, từng dân tộc khẳng định
bản sắc riêng của mình. 5. Cộng sinh văn hóa
- Kn : là sự cùng tồn tại của yếu tố nội sinh và ngoại sinh của nhiều nền
văn hóa thuộc những nền văn hóa khác nhau.
- Yếu tố nội sinh luôn đống vai trò chủ đạo, củng cố bản sắc văn hóa của
cộng đồng dân tọco đó
- Yếu tố ngoại sinh du nhập làm phong phú nền văn hóa bản điija => cần
sàng lọc, lựa chọn sao cho hài hòa với văn hóa bản địa - Mqh giữa
yếu tố văn hóa nội sinh và ngoại sinh:
+ yếu tố ngoại sinh du nhập vào nền văn hóa bản địa dc chấp nhận và
thay thế cho yếu tố nội sinh tương đương làm yếu tố này mất đi hoặc
giảm đáng kể vai trò của mình trong nền văn hóa bản địa
Vd: tục nhuộm răng đen đã bị thay đổi = tục để răng trắng khi giao
lưu với văn hóa pháp, trang phục của người việt cx bị thay đổi + yếu
tố ngoại sinh du nhập thì kết hợp với yếu tố nội sinh tạo ra yếu tố mới, mang tính lai tạo
Vd : sự du nhập của phật giáo làm xuất hiện tiểu hệ thống lễ hội mới,
cấu trúc chùa Việt : tiền phật hậu mẫu, tiền phật hậu thần Lễ hội chùa
Dâu Bắc Ninh : vhoa bản địa + phật giáo = phật Thạch Quang
Tục thờ Tứ Pháp = tục thờ thần tự nhiên + thờ Phật + tục thờ cây + yếu
tố ngoại sinh du nhập đc chấp nhận và tồn tại song song với yếu tố nội sinh tương đương
Vd : mqh của từ du nhập và từ bản địa trong vốn từ vựng: từ Hán Việt;
trang phục đám cưới truyền thống : màu đỏ tồn tại // với trang phục đám
cưới phương tây : màu trắng
+ yếu tố ngoại sinh bị “ bản địa hóa “
Vd: Chữ Nôm, các tôn giáo: Nho giáo, Phật giáo, Kito giáo, .. lOMoAR cPSD| 61457685 lOMoAR cPSD| 61457685 lOMoAR cPSD| 61457685