Khái quát về Thân Cây: Cấu Trúc và Chức Năng (MÔN SINH HỌC)

Thân cây 1.Định Nghĩa:
-Là một bộ phận quan trọg trên cơ thể của thực vật bậc cao
-Là bộ phận chuyển tiếp giữa gốc rễ và cành lá
2. Các bộ phận của thân cây: Gồm Thân chính và Cành
● Thân chính: thường có dạng hình trụ, có thể phân nhánh hoặc không, mang lá và
chồi, là bộ phận phát triển nhất
Gồm nhiều bộ phận khác nhau:
-Chồi ngọn: nằm trên cùng của thân chính, gồm nhiều mầm lá non úp lên nhau, bảo vệ mô
phân sinh ngọn ở bên trong -> giúp thân dài ra
-Chồi nách(chồi bên): nằm ở nách lá dọc thân, có nhiều chồi nhỏ -> phát triển thành cành hoạc hoa
-Chồi phụ: là những chồi bất thường xuất hiện trên thân chính, cành hoặc rễ bị chặt ngang,
phát triển thành cành hoặc thân mới
-> ứng dụng trong tiến hành sinh sản, sinh dưỡng cho cây, tái sinh rừng
-Mấu: vị trí lá đính vào thân dưới chồi nách, chứa mô phân sinh lóng làm tăng chiều dài của
cây (chỉ có ở cây 1 lá mầm, gióng kéo dài và tồn tại suốt đời ở cây tre, nứa, ngô)
sinh trưởng thứ cấp ở cây 2 lá mầm làm cho mấu và gióng mờ đi
-Gióng (lóng): khoảng cách giữa hai mấu liên tiếp
● Cành: phát triển từ chồi nách và thân chính -
Có cấu tạo và sụ sinh trưởng giống với thân chính -
Tùy từng loại cây mà tán có hình dạng đặc trưng
Vd: gai mọc ở nách lá do cành (chanh, bưởi), hoặc lá (xương rồng) biến đổi, làm nhiệm vụ bảo vệ
3. Sự đa dạng của thân cây:
a.Theo bản chất cấu tạo: thân gỗ, thân bụi, thân nửa bụi, thân cỏ
-Thân gỗ: là thân của những cây sống lâu năm, thân chính phát triển mạnh và chỉ phân
cành từ một chiều cao nhất định
+cây gỗ nhỏ: cao từ 5-15m. Vd: bưởi, ổi
+cây gỗ vừa hay trung bình: cao từ 15-25m. Vd: dẻ, ngọc lan
+cây gỗ lớn: cao trên 25m. Vd: chò chỉ, lim cây bưởi cây dẻ cây gỗ lim
-Thân bụi: là dạng thân gỗ sống lâu năm, thân chính không phát triển, các nhánh xuất phát
và phân cành ngay từ gốc thân chính, cao ko quá 4m Vd: Sim, Mua,... cây sim
-Thân nửa bụi: cây sống nhiều năm, có thân hóa gỗ một phần ở phần gốc, phần ngọn không
hóa gỗ và chết đi vào cuối thời kỳ dinh dưỡng
Từ gốc mọc các chồi mới, lặp lại hằng năm Vd: cỏ lào, dứa dại,...
-Thân cỏ (thân thảo): phần thân trên của mặt đất chết vào cuối thời kỳ ra hoa kết quả , thân ko lớn đc
+thân cỏ 1 năm: bắt đầu và kết thúc đời sốn g của nó trong vòng 1 năm. Vd: lúa, ngô, lạc
+thân cỏ 2 năm: năm đầu phát triển cơ quan sinh dưỡng, năm sau cho ra cơ quan sinh sản. Vd: cây cà rốt
+thân cỏ nhiều năm: có hệ thống thân ngầm dưới đất có thể tồn tại nhiều năm
Vd: cỏ tranh, cỏ mây, khoai tây
b.Theo các dạng thân trong không gian: thân đứng, thân bò, thân le o
-Thân đứng: thân mọc thẳn g đứng
Hầu hết các loại cây thân gỗ và một phần cây thân
cỏ đều thuộc loại này cây khoai môn
-Thân bò: Cây không đủ cứng để đứng mà phải bò lan sát mặt đất, tại các mấu chạm đất
mọc rễ phụ lấy chất dinh dưỡng
Vd: Dâu tây, Rau má, Khoai lang
-Thân leo (dây leo): Cây không đủ khả năng để đứng một mình mà phải dựa vào cây khác
hoặc giàn để tự vươn cao
+leo nhờ thân quấn:Vd: bìm bìm, mồng tơi
+leo nhờ tua cuốn: Vd: bầu bí, dưa leo, mướp
+leo nhờ gai móc: Vd: song, dây mây
+leo nhờ rễ bám: Vd: trầu không
4. Các biến dạng của thân mồng tơi mướp
-Thân củ: là phần thân hoặc cành phồng lên để dự trữ chất dinh dưỡng
khác với rễ củ ở chỗ ko có chóp rễ, lông hút, rễ bên và trên thân có sẹo lá do chồi nách hthanh
+Thân củ trên mặt đất: củ do thân biến đổi thành Vd: su hào
+Thân củ ở dưới mặt đất: củ do cành nằm dưới đất biến đổi thành Vd: khoai tây cây su hào
Phân biệt thân củ và rễ củ cây khoai tây
-Thân rễ: là loại thân ngầm dưới đất, có bề ngoài giống rễ và chứa chất dự trữ.
Khác với rễ ở chỗ ko có chóp rễ nhưng có lá mỏng phủ trên bề mặt
Vd: cỏ tranh, gừng, chuối
-Thân mọng nước: thường gặp ở những loài sống ở nơi k ô
h hạn, thân thườ ng dày lên chứa
nhiều nước và diệp lục, lá biển đổi thành gai
Vd: thân cây các lọa xương rồng, cành giao…
Downloaded by Nguyen Linh (vjt35@gmail.com)
-Giò thân: thân dày lên, chồi ngọn bị tiêu giảm, chỉ mang 1 đến 2 lá phát triển bình thường,
từ chồi nách sẽ phát triển thành giò mới Vd: cây lan, củ nâu
-Thân hành: là loại chồi nầm dưới đất, thường có dạng dẹt, hình quả lê, hình cầu dẹt Vd: hành tây -
được hình thành từ các bẹ lá xếp úp lên nhau gọi là vảy hành -
giữa các vảy hành có chồi nách hthanh cây con
-Một số loài cây sống trong nước, thân có những biến dạng;
+Thân cây bèo tấm: phiến dẹt màu lục, không có lá. rễ phát triển yếu
+Thân bèo cám: khối hình trứng nhỏ không có rễ bèo cái bèo cám
-Cành hình lá: ở những cây sống nơi thiếu nước, thân, cành biến đổi thành lá trên đó có
mang những lá nhỏ hình vảy Vd: cây quỳnh
5. Chức năng của thân:
-Chức năng nâng đỡ, giúp cây đứng vững:
+Gồm một số thế bào khác nhau thực hiện: biểu bì. vỏ, mô mềm
+Các tế bào hấp thụ nước trương lên rất cứng, chịu đc uốn cong
+Tế bào mô dày, mô cứng hóa gỗ=>cnang nâng đỡ
+Các bó mạch bền chắc, vững. ko giãn. sắp xếp thành vòng trong thân, chống chịu gió mạnh
=> Hình dung như những que thép cứng có cấu tqjo bền chắc trong bê tông cốt sắt
-Chức năng dẫn truyền các chất hữu cơ, nước và muối khoáng:
+quản bảo và yếu tố mạch gỗ chuyên hóa thực hiện vận chuyển nước và chất khoáng từ rễ
lên thân đến lá và các phần khác của cây
+yếu tố ống rây và tế bào kèm chuyên hóa thực hiện vận chuyển các chất hữu cơ được
tổng hợp trong quang hợp ở lá đến các bộ phận của cây thí nghiệm đổi màu hoa
Chuẩn bị: Ba bông hoa màu trắng và ba cốc nước: - Cốc 1 đựng nước;
- Cốc 2 đựng nước pha màu thực phẩm xanh;
- Cốc 3 đựng nước pha màu thực phẩm đỏ.
Tiến hành: Cắm mỗi bông hoa vào một cốc nước đã chuẩn bị.
Sau khoảng 3 giờ, màu sắc các bông hoa thay đổi như thế nào? Vì sao?
Sau khoảng 3 giờ, màu sắc các bông hoa thay đổi theo màu nước.
Vì thân cây đã hút nước từ cốc lên hoa.
Kết luận: Qua thí nghiệm, thân cây có chức năng vận chuyển các chất dinh dưỡng lên các
bộ phận của cây. Ngoài ra cây còn vận chuyển các chat dinh dưỡng từ lá đến các bộ phận của cây, -Chức năng sinh trưởng:
+được thực hiện qua sự sinh trưởng sơ cấp trong thân
+nhờ các quá trình phân hóa từ mô phân sinh đỉnh ngọn và các mô phân sinh sơ cấp
=>đảm bảo cho cây tăng chiều dài và kích thước
-Trong một số trường hợp thân cây có chức năng quang hợp và dự trữ thức ăn cho cây
vd: bèo, biến dạng của thân
Document Outline

• 1.Định Nghĩa:
• 3.Sự đa dạng của thân cây:
• 5.Chức năng của thân: