LTTCTTChapter 1

LÝ THUYẾT TÀI CHÍNH TIỀN TỆ
Monetary and Financial Theories EM3511 Nguyễn Thị Bích Nguyệt
C9.208b – Khoa Kinh doanh – SEM
Nguyet.nguyenthibich@hust.edu.vn 2
NỘI DUNG CHÍNH CỦA HỌC PHẦN
CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TÀI CHÍNH VÀ TIỀN TỆ CHƯƠNG 2: LÃI SUẤT
CHƯƠNG 3: THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH
CHƯƠNG 4: CÁC TRUNG GIAN TÀI CHÍNH CHƯƠNG 5: TÀI CHÍNH CÔNG
CHƯƠNG 6: TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP - TÀI CHÍNH CÁ NHÂN
CHƯƠNG 7: NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG VÀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
CHƯƠNG 8: TÀI CHÍNH QUỐC TẾ 3 CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG
VỀ TÀI CHÍNH VÀ TIỀN TỆ 4 MỤC TIÊU CHƯƠNG 1
Sau khi học xong chương này, sinh viên có thể:
- Nắm được khái niệm cơ bản về tiền tệ, vai trò, chức năng, nguồn gốc ra đời của tiền tệ
- Nắm được khái niệm tài chính, phân loại, vai trò, sự ra đời cũng như
phát triển của tài chính
- Biết và liệt kê được các bộ phận trong hệ thống tài chính
- Phân biệt được các loại tiền tệ và các khối tiền tệ
- Phân loại được các loại quan hệ tài chính dựa trên tính chất phân phối. 5
NỘI DUNG CHÍNH CHƯƠNG 1
1.1. TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ
1.2. CÁC LOẠI TIỀN TỆ VÀ ĐO LƯỢNG TIỀN TỆ
1.3. SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TÀI CHÍNH
1.4. BẢN CHẤT VÀ CHỨC NĂNG CỦA TÀI CHÍNH 1.5. HỆ THỐNG TÀI CHÍNH 6
1.1 TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ 1.1.1. Khái niệm
Tiền là bất cứ thứ gì được
chấp nhận rộng rãi trong
thanh toán để đổi lấy hàng
hóa, dịch vụ và là phương
tiện thanh toán các khoản nợ. 7
1.1 TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ
1.1.2. Sự ra đời của tiền tệ
Tiền tệ xuất hiện là kết quả của quá trình phát triển lâu dài của sản xuất,
trao đổi và của các hình thái giá trị
4 hình thái giá trị phát triển từ thấp đến cao dẫn đến sự ra đời của tiền:
❖ Hình thái trao đổi đơn giản hay ngẫu nhiên
❖ Hình thái giá trị toàn bộ hay mở rộng
❖ Hình thái giá trị chung ❖ Hình thái tiền tệ 8
1.1 TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ
1.1.2. Sự ra đời của tiền tệ
Hình thái trao đổi giản đơn
- Xuất hiện khi xã hội nguyên thủy tan rã, thường gặp ở những mầm
mống đầu tiên của trao đổi
- Một hàng hóa ngẫu nhiên được dùng để phản ánh giá trị của một hàng hoá khác 5 kg thóc = 1 con gà
Hình thái giá trị tương đối Hình thái vật ngang giá chung 9
1.1 TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ
1.1.2. Sự ra đời của tiền tệ
Hình thái trao đổi giản đơn
- Quan hệ trao đổi mang tính ngẫu nhiên
- Trao đổi trực tiếp hàng lấy hàng (H-H’)
- Tỷ lệ trao đổi được hình thành ngẫu nhiên 10
1.1 TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ
1.1.2. Sự ra đời của tiền tệ
Hình thái giá trị toàn bộ
- Xuất hiện sau khi có phân công lao động xã hội lần thứ nhất
- Giá trị của một hàng hóa được biểu hiện ở nhiều hàng hóa khác đóng vai trò làm vật ngang giá
- Trao đổi trực tiếp hàng lấy hàng (H-H’)
- Tỷ lệ trao đổi dần do lao động quy định 11
1.1 TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ
1.1.2. Sự ra đời của tiền tệ
Hình thái giá trị chung
- Xuất hiện sau khi có sự phân công lao động xã hội lần thứ 2
- Một hàng hoá được tách ra đóng vai trò là vật ngang giá để thể hiện giá
trị của tất cả các hàng hoá khác - Vật ngang giá phổ biến
- Vật ngang giá chung trở thành môi giới.
- Vật ngang giá chưa cố định, bất kỳ hàng hóa nào cũng có thể trở thành
vật ngang giá chung miễn là nó được chấp nhận 12
1.1 TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ
1.1.2. Sự ra đời của tiền tệ Hình thái tiền tệ
- Giá trị của tất cả các hàng hóa đều được biểu hiện ở một hàng hóa là tiền tệ
- Lúc đầu nhiều hàng hóa đóng vai trò là tiền tệ nhưng dần chỉ được hạn
chế trong các kim loại quý như đồng, bạc và cuối cùng là vàng
- Cuối thế kỷ XIX vàng trở thành vật ngang giá chung – thế giới độc nhất 13
1.1 TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ
1.1.3. Bản chất của tiền tệ
Tiền tệ thực chất là vật trung gian trong trao đổi hàng hóa, dịch vụ, là
phương tiện giúp cho quá trình trao đổi được thực hiện dễ dàng hơn.
Bản chất của tiền tệ được thể hiện rõ qua hai thuộc tính:
- Giá trị sử dụng của tiền: Khả năng thỏa mãn nhu cầu trao đổi của xã
hội, nhu cầu sử dụng làm vật trung gian trong trao đổi. Giá trị sử dụng
của một loại tiền tệ do xã hội qui định
- Giá trị của tiền: Được thể hiện qua khái niệm “ sức mua tiền tệ” - khả
năng đổi được nhiều hay ít hàng hóa trong trao đổi 14
1.1 TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ
1.1.3. Bản chất của tiền tệ
Hàng hóa thông thường Hàng hóa tiền tệ
- Giá trị: đo lượng hao phí lao động - Giá trị: Là thước đo đo lường giá
kết tinh trong hàng hóa thông qua trị của những hàng hóa khác giá cả
- Giá trị sử dụng: Nhằm thỏa mãn
- Giá trị sử dụng: Nhằm thỏa mãn tất cả các nhu cầu của con người
một nhu cầu nào đó của con người khi sở hữu một khối lượng tiền tệ nhất định 15
1.1 TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ
1.1.4. Các thuộc tính cơ bản của tiền
- Được chấp nhận rộng rãi (lưu thông) - Dễ nhận biết
- Có thể chia nhỏ được - Dễ vận chuyển
- Không bị hư hỏng một cách nhanh chóng
- Được tạo ra hàng loạt một cách dễ dàng - Có tính đồng nhất 16
1.1 TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ
1.1.5. Các chức năng của tiền Quan điểm Marx Thước
Khi vàng được sử dụng làm tiền đo giá trị
tệ thì tiền tệ gồm 5 chức năng Phương Tiền tệ thế giới Karl tiện lưu thông Marx Phương Phương tiện tiện cất thanh trữ toán 17
1.1 TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ
1.1.5. Các chức năng của tiền
Quan điểm kinh tế học hiện đại
Phương tiện trao đổi (medium of exchange)
Thước đo giá trị (measure of value)
Cất trữ giá trị (store of value) 18
1.1 TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ
1.1.5. Các chức năng của tiền
Quan điểm kinh tế học hiện đại – Phương tiện trao đổi
- Là một phương tiện trao đổi, tiền tệ được sử dụng như một vật môi giới
trung gian trong việc trao đổi các hàng hoá, dịch vụ
- Quá trình trao đổi hàng hóa vận động theo công thức H-T-H’
- Ý nghĩa trung gian trao đổi nằm ở chỗ tiền không là thứ mà mọi người
thực sự cần, nhưng từ nó hoặc thông qua nó mọi người có được cái mà họ cần 19
1.1 TIỀN TỆ VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA TIỀN TỆ
1.1.5. Các chức năng của tiền
Quan điểm kinh tế học hiện đại – Thước đo giá trị
- Tiền dùng để đo lường và biểu thị giá trị của các hàng hóa đem ra trao
đổi. Biểu thị bằng tiền của giá trị hàng hóa gọi là giá cả hàng hóa
- Để thực hiện được chức năng thước đo giá trị, bản thân tiền tệ phải có
giá trị. Giá trị của tiền tệ được đặc trưng bởi khái niệm sức mua tiền tệ
- Một đồng tiền muốn được sử dụng rộng rãi làm đơn vị đo lường giá trị
hàng hóa phải được Nhà nước (pháp luật) qui định và bảo vệ 20