1. CỰC TRỊ CỦA HÀM SỐ BẬC 3:
.y ax bx cx d a
32
0
1.1 SỐ ĐIỂM CỰC TRỊ CỦA HÀM SỐ BẬC 3
Ta có:
22
32y ax bx c Ax Bx C
,
22
'
4 4 3
y
B AC b ac
Trường hợp
Kết luận

2
30b ac
Hàm số không có cực trị.

2
30b ac
Hàm số có hai điểm cực trị.
Đối với trường hợp hàm bậc ba có hai điểm cực trị, ta có bài toán tổng quát sau đây:
1.2 BÀI TOÁN TỔNG QUÁT :
Cho hàm số
Tìm tham số m để hàm số có cực đại, cực tiểu
tại
12
,xx
thỏa mãn điều kiện
K
cho trước?
Phương pháp:
o Bước 1: + Tập xác định:
.D
+ Đạo hàm:
22
32y ax bx c Ax Bx C
o Bước 2: Hàm số có cực trị (hai cực trị, hai cực trị phân biệt hay có cực đại và
cực tiểu)
Phương trình
0y
có hai nghiệm phân biệt



22
1
2
30
0
.
4 4 12 0
30
y
Aa
a
mD
B AC b ac
b ac
o Bước 3: Gọi
12
,xx
là hai nghiệm của phương trình
0y
. Khi đó:
12
12
2
3
.
.
3
Bb
S x x
Aa
Cc
P x x
Aa
o Bước 4: Bin đi điều kiện
K
về dạng tng
S
và tch
P
. Từ đó giải ra tìm đưc
2
.mD
o Bước 5: Kt luận các giá trị m thỏa mãn:

12
.m D D
1.3 MỘT SỐ DẠNG TOÁN TÌM ĐIỀU KIỆN ĐỂ HAI CỰC TRỊ CỦA HÀM SỐ THỎA MÃN ĐIỀU
KIỆN CHO TRƯỚC
Gọi
12
,xx
là các điểm cực trị của hàm số;
12
,yy
là các giá trị cực trị của hàm số.
1.3.1 Điều kiện để hàm số có cực trị cùng dấu, trái dấu.
Trường hợp
Điều kiện
Cùng dấu

0
0
y
P
Cùng dương
0
0
0
y
S
P
Cùng âm
'
0
0
0
y
S
P
Trái dấu

0
0
y
P
1.3.2 Tìm điều kiện để hàm số có hai điểm cực trị
,xx
12
thỏa mãn:
xx
xx
xx



12
12
12
o Hai cực trị
12
,xx
thỏa mãn

12
xx
2
1 2 1 2 1 2
0 . 0x x x x x x
o Hai cực trị
12
,xx
thỏa mãn

12
xx







2
12
1 2 1 2
12
12
0
.0
2
2
xx
x x x x
xx
xx
o Hai cực trị
12
,xx
thỏa mãn

12
xx







2
12
1 2 1 2
12
12
0
.0
2
2
xx
x x x x
xx
xx
Chú ý: Phương trình bậc 3 có 3 nghiệm lập thành cấp số cộng khi có 1 nghiệm là
3
b
x
a
,
có 3 nghiệm lập thành cấp số nhân khi có 1 nghiệm là

3
d
x
a
.
1.3.3 Tìm điều kiện để hai hàm số có hai cực trị
,xx
12
nằm cùng phía, khác phía so với
một đường thẳng.
Cho 2 điểm
1 1 2 2
; , ;A x y B x y
và đưng thng
: 0.ax by c
o Nu
1 1 2 2
0ax by c ax by c
thì hai điểm
,AB
nm về hai phía so với
.
o Nu
1 1 2 2
0ax by c ax by c
thì hai điểm
,AB
nm cùng phía so với
.
1.3.4 Viết phương trình đi qua các điểm cực trị
Giả sử hàm số có cực trị, thực hiện phép chia đa thức
y
cho
y
để có:
y x p x y x Ax B
Như vậy, nu
0
x
là điểm cực trị của hàm số
0
0yx

00
y x Ax B
.
Suy ra đưng thng
1
: y x Ax B
là đưng thng đi qua tất cả các điểm cực trị của
C
.
Đối với đưng thng qua hai cực trị của hàm số bậc 3, ta có công thức:



2
1
22
3 9 9
c b bc
y x x d
aa
hay

1
2
99
bc
y x x d
aa
hoặc

1
.
9
2
yy
y x ay
Cách bấm máy tnh tìm ra đưng thng đi qua hai điểm cực trị (MODE 2) :




3 2 2
32
39
xi
xb
ax bx cx d ax bx c Ai B y Ax B
a
Gọi k là hệ số góc của đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu:

2
9
k
a
Khoảng cách giữa hai điểm cực trị của đồ thị hàm số bậc 3 là:
3
4 16ee
AB
a
với
2
3
9
b ac
e
a
1.3.5 Tìm điều kiện để đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu song song (vuông
góc) với đường thẳng
:d y px q
.
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Vit phương trình đưng thng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
– Giải điều kiện:
kp
(hoặc

1
k
p
).
1.3.6 Tìm điều kiện để đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu tạo với đường
thẳng
:d y px q
một góc
.
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Vit phương trình đưng thng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
– Giải điều kiện:
tan
1
kp
kp
. (Đặc biệt nu d Ox, thì giải điều kiện:
tank
)
1.3.7 Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B sao cho IAB có diện tích
S cho trước (với I là điểm cho trước).
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Vit phương trình đưng thng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
– Giải điều kiện

1
;.
2
IAB
S d I AB AB S
.
1.3.8 Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B đối xứng qua đường thẳng
d cho trước.
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Vit phương trình đưng thng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
– Gọi I là trung điểm của AB.
– Giải điều kiện:
d
Id
.
1.3.9 Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B cách đều đường thẳng d
cho trước.
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Giải điều kiện:
;;d A d d B d
1.3.10 Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B và khoảng cách giữa hai
điểm A, B là lớn nhất (nhỏ nhất).
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Tìm toạ độ các điểm cực trị A, B (có thể dùng pt đưng thng qua hai điểm cực
trị).
– Tnh AB. Dùng phương pháp hàm số để tìm GTLN (GTNN) của AB.

Preview text:

1. CỰC TRỊ CỦA HÀM SỐ BẬC 3: y ax3  bx2  cx d a  0.
1.1 SỐ ĐIỂM CỰC TRỊ CỦA HÀM SỐ BẬC 3 Ta có: y  2
ax bx c  2 3 2
Ax Bx C ,   2
B  4AC  4 b 3ac y'  2   Trường hợp Kết luận 2 b  3ac  0
Hàm số không có cực trị. 2 b  3ac  0
Hàm số có hai điểm cực trị.
Đối với trường hợp hàm bậc ba có hai điểm cực trị, ta có bài toán tổng quát sau đây: 1.2 BÀI TOÁN TỔNG QUÁT :
Cho hàm số y f x m  3 ax  2 ; bx cx  .
d Tìm tham số m để hàm số có cực đại, cực tiểu
tại x , x thỏa mãn điều kiện K cho trước? 1 2  Phương pháp:
o Bước 1: + Tập xác định: D  . + Đạo hàm: y  2
ax bx c  2 3 2
Ax Bx C
o Bước 2: Hàm số có cực trị (hai cực trị, hai cực trị phân biệt hay có cực đại và cực tiểu)  Phương trình 
y  0 có hai nghiệm phân biệt A  3a   0 a   0   m D . 2 2   
  B  4AC  4b 12ac   2 1 b ac y  0   3   0
o Bước 3: Gọi x , x là hai nghiệm của phương trình  y  0 . Khi đó: 1 2
S x x   B   2b  1 2  A 3a .   C c P x .x    1 2 A 3a
o Bước 4: Biến đổi điều kiện K về dạng tổng S và tích P . Từ đó giải ra tìm được m D . 2
o Bước 5: Kết luận các giá trị m thỏa mãn: m D D . 1 2
1.3 MỘT SỐ DẠNG TOÁN TÌM ĐIỀU KIỆN ĐỂ HAI CỰC TRỊ CỦA HÀM SỐ THỎA MÃN ĐIỀU KIỆN CHO TRƯỚC
Gọi x , x là các điểm cực trị của hàm số; y , y là các giá trị cực trị của hàm số. 1 2 1 2
1.3.1 Điều kiện để hàm số có cực trị cùng dấu, trái dấu. Trường hợp Điều kiện   y 0  Cùng dương S  0    P   0 y 0 Cùng dấu  P   0   0  y' Cùng âm S  0 P   0   y 0 Trái dấu  P   0
x    x 1 2
1.3.2 Tìm điều kiện để hàm số có hai điểm cực trị x , x thỏa mãn: x x   1 2 1 2
  x x 1 2
o Hai cực trị x , x thỏa mãn x    x 1 2 1 2
 x  x 0 x .x x x 0 1   2     1 2   1 2    2 
o Hai cực trị x , x thỏa mãn x x   1 2 1 2
x  x 0 x .x x x 0 1   2     1 2   1 2    2     
x x    2 x x 2 1 2      1 2
o Hai cực trị x , x thỏa mãn   x x 1 2 1 2
x  x 0 x .x x x 0 1   2     1 2   1 2    2     
x x    2 x x 2 1 2      1 2 b
Chú ý: Phương trình bậc 3 có 3 nghiệm lập thành cấp số cộng khi có 1 nghiệm là x  , 3a d
có 3 nghiệm lập thành cấp số nhân khi có 1 nghiệm là x   3 . a
1.3.3 Tìm điều kiện để hai hàm số có hai cực trị x , x nằm cùng phía, khác phía so với 1 2
một đường thẳng.
Cho 2 điểm A x ; y , B x ; y và đường thẳng  : ax by c  0. 1 1   2 2
o Nếu ax by cax by c  0 thì hai điểm A,B nằm về hai phía so với . 1 1 2 2
o Nếu ax by cax by c  0 thì hai điểm A,B nằm cùng phía so với . 1 1 2 2
1.3.4 Viết phương trình đi qua các điểm cực trị
Giả sử hàm số có cực trị, thực hiện phép chia đa thức y cho y để có:
y x  pxyx  Ax B
Như vậy, nếu x là điểm cực trị của hàm số  yx  0  y x Ax B . 0  0     0 0
Suy ra đường thẳng  : y x Ax B là đường thẳng đi qua tất cả các điểm cực trị của 1   C.
Đối với đường thẳng qua hai cực trị của hàm số bậc 3, ta có công thức: 2c 2b bc 2 bc y .y y x x d hay y x x d hoặc y x 9ay 1       1        1    2         3 9a  9a 9a 9a 2
Cách bấm máy tính tìm ra đường thẳng đi qua hai điểm cực trị (MODE 2) : 3  2     2 x b ax bx cx d
3ax  2bx c  x 
iAi B y Ax    B  3 9a   
Gọi k là hệ số góc của đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu: k  2 9a
Khoảng cách giữa hai điểm cực trị của đồ thị hàm số bậc 3 là: 4e  3 2 b   16e 3ac AB với e a 9a
1.3.5 Tìm điều kiện để đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu song song (vuông
góc) với đường thẳng d : y px q .
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Viết phương trình đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
– Giải điều kiện: k p (hoặc   1 k ). p
1.3.6 Tìm điều kiện để đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu tạo với đường
thẳng d : y px q một góc .
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Viết phương trình đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu. k p – Giải điều kiện: 
 . (Đặc biệt nếu d  Ox, thì giải điều kiện: k  tan )  tan 1 kp
1.3.7 Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B sao cho IAB có diện tích
S cho trước (với I là điểm cho trước).
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Viết phương trình đường thẳng  đi qua các điểm cực đại, cực tiểu. 1
– Giải điều kiện S
d I; AB .AB   S . IAB   2
1.3.8 Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B đối xứng qua đường thẳng
d cho trước.
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Viết phương trình đường thẳng  đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
– Gọi I là trung điểm của AB.   d – Giải điều kiện:  . I   d
1.3.9 Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B cách đều đường thẳng d cho trước.
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Giải điều kiện: d A; d  dB; d
1.3.10 Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B và khoảng cách giữa hai
điểm A, B là lớn nhất (nhỏ nhất).
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Tìm toạ độ các điểm cực trị A, B (có thể dùng pt đường thẳng qua hai điểm cực trị).
– Tính AB. Dùng phương pháp hàm số để tìm GTLN (GTNN) của AB.