Phân Cấp Quản Lý Thu Ngân Sách Nhà Nước: Chi Tiết và Ý Nghĩa | Quản lý tài chính công | Trường Đại Học Lâm Nghiệp
Phân cấp nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm về phát triển, huy động, sử dụng và quản lý các nguồn thu NSNN của mỗi cấp chính quyền nhà nước Ví dụ: Cấp Trung ương: Bộ Tài chính: Chịu trách nhiệm về chính sách tài chính, căn cứ vào các quy định của pháp luật để xây dựng và thực hiện kế hoạch thu ngân sách quốc gia. Tài liệu được sưu tầm và soạn thảo dưới dạng file PDF để gửi tới các bạn cùng tham khảo, ôn tập đầy đủ kiến thức, chuẩn bị cho các buổi học thật tốt. Mời bạn đọc đón xem!
Môn: Quản lý tài chính công 76 tài liệu
Trường: Trường Đại học Lâm nghiệp 272 tài liệu
Tác giả:
Preview text:
Phân cấp quản lý thu ngân sách nhà nước 1. Khái niệm
Phân cấp nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm về phát triển, huy động, sử dụng
và quản lý các nguồn thu NSNN của mỗi cấp chính quyền nhà nước Ví dụ: Cấp Trung ương:
Bộ Tài chính: Chịu trách nhiệm về chính sách tài chính, căn cứ vào
các quy định của pháp luật để xây dựng và thực hiện kế hoạch thu ngân sách quốc gia.
Tổng cục Thuế: Quản lý, hướng dẫn và tổ chức thực hiện công tác
thuế trên toàn quốc, bao gồm việc thu thuế thu nhập cá nhân, thuế
doanh nghiệp, và các loại thuế khác. Cấp Tỉnh:
Sở Tài chính: Thực hiện các chức năng quản lý ngân sách và giám sát
việc thu ngân sách tại địa phương. Họ cũng chịu trách nhiệm triển
khai các chính sách thuế của Trung ương tại địa phương.
Cục Thuế Tỉnh: Thực hiện quản lý thuế trên địa bàn tỉnh, lập kế hoạch
thu ngân sách, thu nợ thuế, và phê duyệt các khoản miễn, giảm thuế. Cấp Huyện:
Phòng Tài chính - Kế hoạch: Phối hợp với Cục thuế tỉnh để quản lý
thu ngân sách tại huyện, tập trung vào việc thu phí, lệ phí và các
nguồn thu khác của địa phương. Cấp Xã:
Ủy ban Nhân dân xã: Có quyền thu một số loại lệ phí, phí tại địa
phương như phí xây dựng, phí cấp phép và thực hiện các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định.
Quá trình quản lý thu ngân sách thường được thực hiện theo quy trình từ kế
hoạch, thu và kiểm tra việc thực hiện ngân sách. Sự phối hợp giữa các cấp quản lý
là rất quan trọng để đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch trong công tác thu ngân sách nhà nước. 2. Nội dung
2.1 Phân cấp nguồn thu từ đó xác định các nguồn thu và tỷ lệ % phân
chia các nguồn thu NSNN được hưởng của mỗi cấp chính quyền nhà nước. 2
- Phân cấp nguồn thu bao gồm việc phân loại các nguồn thu thành các
nhóm khác nhau và xác định tỷ lệ phần trăm mà mỗi cấp chính quyền được hưởng
từ các nguồn thu này. Các yếu tố chính yếu có thể bao gồm:
Nguồn thu từ thuế: Bao gồm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia
tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân, và các loại thuế khác.
Nguồn thu từ phí và lệ phí: Liên quan đến các dịch vụ mà nhà nước cung
cấp, như phí đăng ký kinh doanh, phí cấp giấy phép xây dựng, phí vệ sinh môi trường, v.v.
Nguồn thu từ nguồn thu khác: Bao gồm các khoản thu từ viện trợ, bán
tài sản công, thu từ các khoản đầu tư và lợi nhuận từ doanh nghiệp nhà nước…
- Quy định chi tiết các khoản thu phân chia theo tỷ lệ giữa các cấp chính
quyền tại Điều 13,15 Nghị định 163/2016/NĐ-CP :
• Các khoản thu ngân sách trung ương: hưởng 100% và Các khoản thu
phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương
• Các khoản thu ngân sách địa phương: hưởng 100%; Các khoản thu phân
chia theo tỷ lệ phần trăm (%) giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương;
Thu bổ sung cân đối ngân sách, bổ sung có mục tiêu từ ngân sách trung ương; Thu
chuyển nguồn của ngân sách địa phương từ năm trước chuyển sang.
- Nguyên tắc thực hiện được quy định cụ thể tại Thông tư số
188/2010/TT-BTC ngày 22/11/2020
Về nguyên tắc phân cấp nguồn thu và phân chia các khoản thu giữa ngân
sách các cấp chính quyền địa phương: Gắn nguồn thu với nhiệm vụ chi và khả
năng quản lý của từng cấp chính quyền địa phương, đảm bảo nguồn lực để các cấp
chủ động thực hiện những nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc
phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội trong phạm vi quản lý; khuyến khích các
cấp tăng cường quản lý thu, chống thất thu; hạn chế phân chia các nguồn thu có
quy mô nhỏ cho nhiều cấp; hạn chế sử dụng nhiều tỷ lệ phân chia khác nhau đối
với từng khoản thu cũng như giữa các đơn vị hành chính trên địa bàn. - Ý nghĩa:
+ Đảm bảo nguồn lực tài chính cho các cấp chính quyền. tạo điều kiện cho
sự quản lý tài chính minh bạch, công bằng giữa các vùng miền.
+ Khi mỗi cấp chính quyền có nguồn thu riêng, họ sẽ có trách nhiệm hơn
trong việc quản lý và sử dụng ngân sách, từ đó nâng cao hiệu quả chi tiêu công.
+ Việc phân cấp giúp các cấp địa phương chủ động hơn trong việc thu hút
đầu tư, phát triển kinh tế địa phương, nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân. 3
+ Các cấp chính quyền địa phương có thể linh hoạt hơn trong việc sử dụng
nguồn thu cho các chương trình phát triển phù hợp với nhu cầu cụ thể của địa phương. + hân P
cấp nguồn thu giúp mỗi cấp chính quyền có nguồn lực cần thiết để
đáp ứng các nhu cầu chi tiêu công, từ cơ sở hạ tầng đến dịch vụ công cho người dân.
+ Đồng thời, các cấp chính quyền có thể quản lý tốt hơn ngân sách của
mình, giảm phụ thuộc vào ngân sách trung ương và tăng cường khả năng tự chủ tài chính. -
Ví dụ thực tế: Hằng năm Bộ Tài chính sẽ có quy định về tổ chức thực
hiện dự toán ngân sách nhà nước. theo đó sẽ quy định cụ thể phân cấp nguồn thu,
nhiệm vụ chi và phân bổ giao dự toán NSNN hàng năm cho các cấp chính quyền.
Năm 2023 quy định tại Thông tư số 122/2021/TT-BTC ngày 24/12/2021. Năm
2024 tại TT 76/2023/TT-BTC ngày 29/12/2023.
2.2 Phân cấp quyết định thu: nguồn thu, các khoản thu, cơ sở thu, mức thu...
- Căn cứ trên nguồn thu đã được phân cấp, Các bộ, cơ quan trung ương,
Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết định phân cấp
nguồn thu các cấp chính quyền địa phương hàng năm đảm bảo đối với các khoản
thu phân chia giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương khi phân chia
cho ngân sách các cấp chính quyền địa phương thì tỷ lệ phần trăm (%) phân chia
các khoản thu không vượt quá tỷ lệ do Quốc hội quyết định, Thủ tướng Chính phủ
giao cho từng tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. - Ví dụ:
+ Cấp trung ương: Quyết định về thuế TNDN, thuế GTGT, và các loại thuế
khác áp dụng chung trên toàn quốc. Xây dựng khuôn khổ pháp lý cho việc thu.
+ Cấp tỉnh/thành phố: Quyết định về mức thu lệ phí và thuế tài sản cụ thể
cho từng địa phương. Quản lý việc thu thuế TNDN từ các doanh nghiệp trên địa bàn.
+ Cấp huyện/xã: Thực hiện thu các khoản phí, lệ phí từ dịch vụ công tại địa
phương. Phối hợp với các cơ quan thuế để đảm bảo thu đúng quy định và hiệu quả. 3. Yêu cầu
Hiệu quả kinh tế và hiệu quả quản lý Phân cấp nguồn thu
- Tương ứng với nhiệm vụ chi được phân cấp 4
Tăng cường tính tự chủ tài chính: Các địa phương có nguồn thu tương
ứng với nhiệm vụ chi sẽ giúp họ tự chủ hơn trong việc quản lý tài chính, từ đó có
thể điều chỉnh ngân sách phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế tại địa phương.
Điều này giúp phát triển kinh tế một cách linh hoạt và hiệu quả hơn.
Khả năng đầu tư và phát triển hạ tầng: Với nguồn thu ổn định, các địa
phương có thể đầu tư mạnh mẽ hơn vào cơ sở hạ tầng và các dự án phát triển kinh
tế, góp phần nâng cao chất lượng sống và thu hút đầu tư.
Khuyến khích chi tiêu có trách nhiệm: Khi nguồn thu gắn liền với nhiệm
vụ chi, các cấp chính quyền có động lực hơn trong việc chi tiêu một cách hiệu quả
và hợp lý, tránh tình trạng lãng phí.
Nâng cao chất lượng dịch vụ công: Các địa phương có khả năng sử dụng
nguồn thu để cải thiện chất lượng dịch vụ công như giáo dục, y tế, giao thông, từ
đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân. Điều này cũng giúp giảm khuyết tật
trong phân phối dịch vụ công.
Cải thiện điều kiện sống của người dân: Việc có nguồn thu ổn định cho
phép chính quyền địa phương thực hiện các chương trình phúc lợi xã hội hiệu quả,
góp phần cải thiện đời sống người dân và giảm nghèo.
Cân bằng giữa các vùng, miền: Việc phân cấp ngân sách và nguồn thu
giúp các địa phương nghèo có thể tiếp cận nguồn tài chính cần thiết hơn cho việc
phát triển, từ đó giảm thiểu sự chênh lệch giữa các khu vực.
Định hướng phát triển địa phương: Các địa phương có thể chủ động xác
định các dự án và chương trình phù hợp với đặc thù của địa phương, từ đó phát
triển một cách bền vững hơn.
Tăng cường trách nhiệm giải trình: Khi các cấp chính quyền tự quản lý
nguồn thu và chi, họ sẽ có trách nhiệm cao hơn đối với việc giải trình về sử dụng
ngân sách và thực hiện các mục tiêu phát triển.
Cải thiện tính minh bạch: Phân cấp nguồn thu và chi rõ ràng giúp tăng
cường tính minh bạch trong quản lý ngân sách, tạo niềm tin cho người dân vào
chính quyền địa phương.
Tối ưu hóa quản lý ngân sách: Các cấp chính quyền có thể theo dõi và
đánh giá hiệu quả của từng khoản chi từ nguồn thu một cách chính xác, từ đó điều
chỉnh kịp thời các quyết định quản lý ngân sách.
Ví dụ: Phân cấp ngân sách trong lĩnh vực giáo dục
Tại Việt Nam, ngân sách giáo dục được phân cấp giữa Chính phủ (trung
ương) và các tỉnh, thành phố (địa phương). Theo Luật Ngân sách Nhà nước, ngân
sách giáo dục được phân bổ cho cả hai cấp, với nhiệm vụ chi cụ thể cho từng cấp.
+ Nguồn thu từ ngân sách trung ương: Nhà nước cấp một phần ngân sách
cho các tỉnh từ nguồn thu thuế trung ương. 5
+ Nguồn thu từ địa phương: Các tỉnh cũng được giao quyền thu một số loại
thuế như thuế đất, thuế doanh nghiệp, hoặc thuế tiêu thụ đặc biệt.
=> Nhiệm vụ chi được phân cấp
+ Chi thường xuyên: Địa phương chịu trách nhiệm chi cho các hoạt động
thường xuyên của giáo dục như lương cho giáo viên, bảo trì cơ sở vật chất trường
học, và mua sắm thiết bị dạy học. Ví dụ, các tỉnh có thể sử dụng nguồn thu từ thuế
để trả lương cho giáo viên và đảm bảo các điều kiện học tập.
+ Chi đầu tư phát triển: Các tỉnh thành tự quản lý chi tiêu cho việc xây
dựng mới các trường học, mở rộng cơ sở hạ tầng giáo dục. Điều này thúc đẩy địa
phương chủ động hơn trong việc cải thiện chất lượng giáo dục tại khu vực của mình.
- Cân bằng quan hệ lợi ích - chi phí của người nộp thuế
Phục vụ nhu cầu địa phương: Khi ngân sách được phân cấp cho các địa
phương, nguồn thu sẽ trực tiếp phục vụ nhu cầu và ưu tiên phát triển của khu vực
đó. Điều này giúp người nộp thuế cảm nhận được giá trị từ khoản đóng góp của
mình dưới hình thức cải thiện dịch vụ công (giáo dục, y tế, hạ tầng).
Quyết định chính sách phù hợp: Các cấp chính quyền địa phương có thể
điều chỉnh thuế và các chính sách liên quan đến thuế sao cho phù hợp với đặc thù
của địa phương, tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình ra quyết định.
Tăng cường chính sách hỗ trợ: Phân cấp cũng cho phép các địa phương
thực hiện các chính sách hỗ trợ cho đối tượng khó khăn hơn, từ đó cải thiện đời
sống và thu nhập cho nhóm người nộp thuế yếu thế.
Tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm: Một trong những yếu tố
quan trọng trong mối quan hệ lợi ích-chi phí là mức độ minh bạch và trách nhiệm
giải trình trong việc sử dụng ngân sách. Nếu người nộp thuế thấy rằng khoản thuế
của họ được sử dụng hiệu quả và công khai, họ sẽ cảm thấy hài lòng hơn với chi phí mà mình bỏ ra.
Khả năng phản hồi và điều chỉnh: Phân cấp nguồn thu cho phép các địa
phương xác định và điều chỉnh mức thuế và dịch vụ công sao cho hợp lý. Nếu
người nộp thuế cảm thấy lợi ích từ dịch vụ công vượt trội hơn chi phí họ bỏ ra,
điều này sẽ tạo ra sự hài lòng và tăng cường niềm tin vào chính quyền.
Phân phối công bằng: Việc phân cấp cũng có thể giúp duy trì tính công
bằng trong phân phối ngân sách. Nếu các địa phương có thể chủ động điều chỉnh
mức thuế dựa trên điều kiện kinh tế và nhu cầu thực tế, điều này có thể giúp giảm
thiểu sự chênh lệch trong mức sống và dịch vụ giữa các khu vực.
Ví dụ: Chính sách phân cấp nguồn thu từ thuế tài sản và thuế đất giữa
chính quyền TW và địa phương: Khi các tỉnh/thành phố tự quản lý nguồn thu từ 6
thuế đất, họ có thể sử dụng các khoản này để cải thiện hạ tầng và các dịch vụ công
cộng. Điều này giúp người nộp thuế nhận thấy rõ hơn lợi ích từ khoản đóng góp
của mình: Cải thiện hạ tầng đô thị: Nguồn thu từ thuế đất thường được sử dụng để
phát triển các công trình hạ tầng như đường xá, cầu cống, và hệ thống cấp nước.
Chẳng hạn, tại thành phố Hồ Chí Minh, một phần lớn nguồn thu từ thuế đất được
sử dụng để phát triển hạ tầng giao thông, từ đó giảm tắc nghẽn và cải thiện điều
kiện sống cho cư dân. Tăng cường dịch vụ công: Số tiền thu được không chỉ dành
cho hạ tầng mà còn cho các dịch vụ công như giáo dục và y tế. Ví dụ, một số tỉnh
đã đầu tư vào cơ sở vật chất cho trường học, giúp nâng cao chất lượng giáo dục.
- Hạn chế tác động rủi ro của thuế, giảm thiểu chi phí hành chính quản
lý và thu thuế
Triển khai các hệ thống công nghệ thông tin để tự động hóa quy trình
quản lý và thu thuế, như phần mềm kê khai thuế trực tuyến và hệ thống quản lý cơ
sở dữ liệu. Ví dụ người nộp thuế có thể kê khai thuế trực tuyến thông qua các nền
tảng số. Điều này không chỉ tạo thuận lợi cho người nộp thuế mà còn giảm chi phí
quản lý cho cơ quan thuế.
Phân cấp quyết định thu => Bảo đảm quyền chủ động của chính quyền
địa phương trong cân đối ngân sách => phân cấp một số thẩm quyển cho chính
quyền địa phương như ấn định cơ sở thu, mức thu của các khoản thu phí dịch vụ
hoặc tự đặt ra các khoản thu phù hợp với địa phương...
- Việc phân cấp quyết định thu cho các cấp ngân sách tạo ra sự linh hoạt
hơn trong quản lý tài chính. Các cấp địa phương có quyền quyết định mức thu
ngân sách và tự quản lý các nguồn lực, từ đó có thể phản ứng nhanh chóng với nhu cầu thực tế.
Ví dụ: Ở nhiều tỉnh, việc cho phép các cấp chính quyền tự quyết định mức
thu phí trong các lĩnh vực như môi trường, du lịch đã giúp tăng thu cho ngân sách
địa phương và đáp ứng tốt hơn các nhu cầu chi tiêu.
- Khi địa phương có trách nhiệm thu ngân sách, họ sẽ có động lực để cải
thiện chất lượng dịch vụ công nhằm thu hút người dân và doanh nghiệp đóng thuế.
Điều này có thể dẫn đến một hệ thống dịch vụ công tốt hơn, từ giáo dục đến y tế.
Ví dụ: Nhiều thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM đã áp dụng nhiều biện
pháp cải tiến dịch vụ hành chính công để làm hài lòng người dân, qua đó thúc đẩy
tỷ lệ đóng thuế và tiết kiệm chi phí cho ngân sách.
- Phân cấp giúp tăng cường cạnh tranh giữa các địa phương trong việc tạo
ra môi trường kinh doanh thuận lợi. Những địa phương nào có chính sách thu hút
đầu tư tốt sẽ có khả năng gia tăng thu ngân sách và phát triển kinh tế địa phương.
Ví dụ: Một số tỉnh đã cải cách thủ tục hành chính để thu hút đầu tư, qua đó
tăng cường ngân sách và phát triển hạ tầng. 7
- Tuy nhiên việc phân cấp cũng có thể dẫn đến tình trạng quản lý kém,
nếu các chính quyền địa phương chưa đủ năng lực. Sự khác biệt trong khả năng
quản lý giữa các địa phương có thể làm giảm hiệu quả của ngân sách. Ở một số địa
phương, nếu không có sự đầu tư vào đào tạo nhân lực và cải tiến quy trình quản lý,
việc thu thuế có thể không hiệu quả và gây lãng phí nguồn lực
Tài liệu liên quan:
-
Quy định lập kế hoạch tài chính 5 năm | Quản lý tài chính công | Trường Đại Học Lâm Nghiệp
4 2 -
Luật Ngân sách Nhà nước 2015 – Những Quy định Cơ bản và Chi tiết | Quản lý tài chính công | Trường Đại Học Lâm Nghiệp
5 3 -
Quản Lý Vốn Doanh Nghiệp: Tầm Quan Trọng và Phương Pháp Hiệu Quả | Quản lý tài chính công | Trường Đại Học Lâm Nghiệp
5 3 -
Quy định Quản lý Tài khoản Kho Bạc Nhà Nước | Quản lý tài chính công | Trường Đại Học Lâm Nghiệp
5 3