-
Thông tin
-
Quiz
Phân tích nhân vật mẹ Lê trong “Nhà mẹ Lê” - Thạch Lam hay nhất | Ngữ văn 10
Trong thế giới văn học, những cụm từ như "Văn học là nhân học", "Văn là người", dường như đã trở nên quen thuộc với chúng ta. Tuy nhiên, không phải lúc nào chúng cũng đủ sức thuyết phục, bởi giữa con người văn chương và con người thực của cuộc sống hàng ngày, thường tồn tại những khoảng cách không nhỏ. Tài liệu được sưu tầm và soạn thảo dưới dạng file PDF để gửi tới các bạn cùng tham khảo, ôn tập đầy đủ kiến thức, chuẩn bị cho các buổi học thật tốt. Mời bạn đọc đón xem!
Văn mẫu 10 225 tài liệu
Ngữ Văn 10 1.3 K tài liệu
Phân tích nhân vật mẹ Lê trong “Nhà mẹ Lê” - Thạch Lam hay nhất | Ngữ văn 10
Trong thế giới văn học, những cụm từ như "Văn học là nhân học", "Văn là người", dường như đã trở nên quen thuộc với chúng ta. Tuy nhiên, không phải lúc nào chúng cũng đủ sức thuyết phục, bởi giữa con người văn chương và con người thực của cuộc sống hàng ngày, thường tồn tại những khoảng cách không nhỏ. Tài liệu được sưu tầm và soạn thảo dưới dạng file PDF để gửi tới các bạn cùng tham khảo, ôn tập đầy đủ kiến thức, chuẩn bị cho các buổi học thật tốt. Mời bạn đọc đón xem!
Chủ đề: Văn mẫu 10 225 tài liệu
Môn: Ngữ Văn 10 1.3 K tài liệu
Thông tin:
Tác giả:




Tài liệu khác của Ngữ Văn 10
Preview text:
Phân tích nhân vật mẹ Lê trong “Nhà mẹ Lê” - Thạch Lam hay nhất
Phân tích nhân vật mẹ Lê trong “Nhà mẹ Lê” - Thạch Lam hay nhất - Mẫu số 1
Trong thế giới văn học, những cụm từ như "Văn học là nhân học", "Văn là người", dường như đã trở nên
quen thuộc với chúng ta. Tuy nhiên, không phải lúc nào chúng cũng đủ sức thuyết phục, bởi giữa con người
văn chương và con người thực của cuộc sống hàng ngày, thường tồn tại những khoảng cách không nhỏ.
Tuy nhiên, với nhà văn Thạch Lam, những cụm từ đó lại được tái hiện một cách cực kỳ chân thực. Có
những nhận xét của nhà thơ Thế Lữ rằng: "Không có một tác phẩm nào của Thạch Lam mà không chứa rất
nhiều Thạch Lam trong đó". Những tác phẩm của ông không chỉ nhẹ nhàng mà còn tinh tế, đong đầy tình
cảm và tư duy sâu sắc về con người và cuộc sống. Điều này được thể hiện rõ qua nhân vật mẹ Lê trong
truyện ngắn "Nhà mẹ Lê".
"Nhà mẹ Lê" là một phần của tập truyện ngắn "Gió lạnh đầu mùa". Tác phẩm này kể về số phận của một gia
đình sống ở Đoàn Thôn, nơi trung tâm là mẹ Lê và mười một đứa con của bà. Thông qua câu chuyện,
Thạch Lam mô tả cuộc sống của gia đình mẹ Lê từ những ngày hạnh phúc và ấm êm đến những ngày
nghèo khó và thiếu thốn. Nhân vật chính, mẹ Lê, được tác giả khắc họa đầy đủ trên nhiều khía cạnh: hoàn
cảnh gia đình, ngoại hình, tính cách và số phận.
Mẹ Lê là một nhân vật đặc biệt. Điều đặc biệt là Thạch Lam đã có cái nhìn khác biệt so với các thành viên
khác của Tự lực văn đoàn. Ông không chỉ viết về những người thuộc tầng lớp tiểu tư sản, mà còn đưa ngòi
bút vào cuộc sống của những lao động bình dân, người dân làm nông. Mẹ Lê xuất thân từ một người phụ
nữ nông thôn. Sau khi chồng mất, bà phải đối mặt với việc nuôi dưỡng mười một đứa con, trong đó có đứa
lớn nhất mới mười bảy tuổi và đứa bé nhất vẫn còn bế trên tay. Số lượng đứa con nhiều và cuộc sống
nghèo khó đã khiến người dân ở Đoàn Thôn phải chú ý đến bà. Sự kết hợp giữa nghèo đói và số lượng con
đông đã khiến cuộc sống của mẹ Lê trở nên vất vả hơn bao giờ hết. Những chi tiết này thể hiện sự lạc hậu,
khó khăn và hạn chế trong nhận thức của người dân nông thôn vào thời điểm đó. Mẹ Lê không chỉ đối mặt
với nghèo đói mà còn phải đối diện với cuộc sống "ngụ cư", một cuộc sống mà không ổn định, phải làm thuê
để kiếm sống. Gia tài của bà chỉ là một căn nhà lá, trong nhà chỉ có một chiếc giường nan gãy nát. Hình ảnh
của mẹ Lê hiện lên cô độc và vất vả, khiến người đọc không thể không cảm thấy thương xót. Thân phận
của một người phụ nữ sao mà đáng thương đến thế, nhỏ nhắn và bạc bẽo đến vậy!
Ngoài ra, ngoại hình của mẹ Lê càng làm nổi bật vẻ khắc khổ của nhân vật này. Mẹ Lê có "ngoại hình chắc
chắn và thấp bé, da mặt và chân tay nhăn nheo như một quả trám khô." Đó là hình ảnh của một người đã
quen lao động, dù thân thể nhỏ bé nhưng lại phải chịu đựng nhiều công việc cực nhọc. Cuộc sống khó khăn
cùng với đám con đã khiến cho người phụ nữ "nhăn nheo như một quả trám khô", đen đúa và gầy còm.
Hình ảnh này khiến người ta liên tưởng đến câu ca dao truyền thống về sự khổ cực của người phụ nữ: "Cái cò là cái cò con
Mẹ đi xúc tép, để con ở nhà"
"Nước non lận đận một mình
Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay"
Với hoàn cảnh xuất thân và ngoại hình như vậy, nhân vật mẹ Lê trở thành biểu tượng của những người phụ
nữ nghèo lầm lũi, vật lạc bên lề cuộc sống như những bóng tối tăm tối. Không cần phải cầu kỳ, Thạch Lam
đã mô tả mẹ Lê với những chi tiết đơn giản nhưng sâu sắc, khiến hiện thực khốc liệt của thời đại đang ẩn
dụ dưới bề ngoài bình yên.
Là một nhà văn nhạy cảm, Thạch Lam luôn tìm ra những chiều sâu tiềm ẩn ở con người và vạn vật. Ông đã
phát hiện ra những nét đẹp và phẩm chất cao quý ẩn giấu trong những cuộc sống khó khăn như của mẹ Lê
và biến chúng thành điểm nhấn trong tác phẩm. Thạch Lam "miêu tả người nghèo mà không muốn độc giả
thấy những mảnh rách, những mụn vá trên quần áo của họ" (Lại Nguyên Ân). Chính vì điều đó, "Nhà mẹ
Lê" được nhiều người nhận xét là một tác phẩm hiện thực giàu lòng nhân ái được viết bởi một cây bút lãng
mạn. Đầu tiên, mẹ Lê là một người mẹ yêu thương gia đình và con cái hết mực, sẵn sàng hi sinh tất cả vì
hạnh phúc của những người thân yêu. Giọt nước mắt hạnh phúc vẫn rơi trong những ngày khó khăn vì các
con của bà vẫn được ăn no. Hình ảnh của mọi người quây quần bên nồi cơm nấu hấp, trong khi ngoài kia
gió lạnh thổi qua mái hiên, thể hiện sự ấm áp, tràn đầy tình thương trong gia đình này. Khung cảnh "Những
ngày nắng ấm trong năm, hay những buổi chiều mùa hạ, mẹ con bác Lê cùng nhau ngồi chơi ở trước cửa
nhà" là một bức tranh đẹp tựa như vẽ. Những đứa trẻ bị lở đầu do căn bệnh gia truyền từ đời cha ông nên
bà phải dùng thảo dược chữa trị cho chúng. Mẹ và con quấn quýt như một đàn gà, tình thương và sự yên
bình biết bao. Không chỉ nhà mẹ Lê mà cả không khí của phố cũng trở nên tươi sáng hơn. "các bà mẹ ngồi
rủ rỉ với nhau những câu chuyện kín đáo; các trẻ con nô đùa dưới quán chợ, còn các bà già thì ngồi giũ tóc
cho chúng và gọt tóc chúng bằng mảnh chai sắc. Thằng cả ngồi đan lại cái lờ. Còn những đứa khác chơi
quanh gần đấỵ". Chi tiết "bác yêu thằng Hy hơn cả. Nó là con thứ chín, ốm yếu, xanh xao nhất trong nhà.
Bác thường bế nó lên hôn hít, rồi khoe với hàng xóm, nội cả nhà chỉ có nó là giống thầy cháu như đúc. Rồi
bác lại ôm con ngồi lặng yên một lát, như để nhớ lại chuyện gì đã lâu lắm." cho thấy tình cảm yêu thương
con vô hạn mà mẹ Lê dành cho những đứa con của mình.
Mẹ Lê còn mang trong mình đức tính chăm chỉ, cần cù, sẵn lòng chịu đựng và kiên nhẫn. Dù cuộc sống
không dễ dàng, nhưng bà không bao giờ từ bỏ. Từ sáng sớm, dù là mùa nắng hay mùa rét, bà vẫn phải dậy
sớm để đi làm thuê cho những người dân trong làng. Khi cả làng trở nên nghèo khó, bà vẫn kiên trì đi khắp
nơi xin việc, thậm chí làm việc không công với hy vọng thu được ít nhiều gạo về cho ba đứa con ăn. Mùa rét
là nỗi ám ảnh của bà vì cánh đồng chỉ còn lại cây trơ trụi, không ai thuê bà làm việc nữa. Những đứa con
nhỏ bé lại càng làm tăng thêm gánh nặng cho bà, khiến bà phải nỗ lực hơn nữa để đảm bảo họ không phải
chịu đói. "Mẹ Lê dạy các con: 'nói dối là tốt nhưng phải biết nói dối cho giỏi, không để bị phát hiện ra'", đây
không chỉ là lời dạy bảo về mặt giáo dục mà còn phản ánh tinh thần chiến đấu, sự hy vọng và ý chí kiên
cường của mẹ Lê trong cuộc sống.
Phẩm chất quan trọng tiếp theo mà Thạch Lam đã tinh tế phát hiện ở nhân vật này là tinh thần lạc quan, ý
chí mạnh mẽ giữa những khó khăn của cuộc sống. Dù gặp phải nhiều khó khăn, bà vẫn không bao giờ từ
bỏ hy vọng. Dù mọi chuyện đều khó khăn, bà vẫn không bao giờ mất đi sự lạc quan. Thậm chí, trong những
khoảnh khắc khó khăn nhất, mẹ Lê vẫn giữ lại ít hy vọng nhỏ nhất: "Trong lòng bà vẫn còn chút hi vọng khi
vào nhà ông Bá xin gạo. Ông Bá đã từ chối không cho. Bà nhớ lại những thời khắc sang trọng, ấm cúng
trong nhà ông Bá. Những chậu sứ, câu đối vàng sáng chói. Ông Bá giầu có như vậy mà không muốn cho bà
và con cái được một bát gạo hay sao?". Mặc dù thất bại, bị đánh đập và bị từ chối, mẹ Lê vẫn không từ bỏ
hy vọng vào một ngày mai tươi sáng hơn.
Nhân vật mẹ Lê mang những phẩm chất đáng kính trong văn hóa truyền thống của phụ nữ Việt Nam như
tình yêu thương gia đình, lòng nhân hậu, sự cần cù và sự lạc quan. Thạch Lam thực sự là một nhà văn "chăm chút cho cái đẹp".
Tuy có những phẩm chất đáng quý nhưng số phận của nhân vật mẹ Lê lại vô cùng bi thảm. Bóng tối của
giặc ngoại xâm và nạn đói hiện lên rất rõ trong tác phẩm, mặc dù tác giả không nhắc đến trực tiếp. Sự thống
trị tàn bạo của thực dân phong kiến đã khiến cuộc sống của con người rơi vào bế tắc. Những buổi chợ trở
nên vắng vẻ hơn. Phố trở nên trống vắng, không còn tiếng nói chuyện trong sương sớm của những người
bán gạo trên đò. Bác Hiền không còn đi bán hàng nữa, bác Đối không còn đi kéo xe và vợ bác Đối không
còn đi hát trong quán rượu. Những chi tiết nhỏ nhặt như vậy, dù không quan trọng, cũng cho thấy sự suy
tàn và vô vọng của Đoàn Thôn. Và với gia đình ngụ cư của mẹ Lê, điều tồi tệ nhất đã xảy ra. Quá đau lòng
khi nhìn thấy đàn con của bà phải chịu đói suốt cả buổi, mẹ Lê lại vá lại manh áo rét, liều lĩnh đi xin gạo lần
nữa dù sáng hôm đó cậu Phúc đã đe dọa sẽ thả chó ra cắn. Trên chân bà, máu đỏ tuôn ra. Trong cơn đau
đớn, bà vẫn không ngừng lo lắng: "Vậy là tôi sẽ phải làm gì để có thể nuôi sống các con mà không có gạo?"
Thương con, thương bản thân, mẹ Lê không kìm được nước mắt.
Tác phẩm kết thúc với một cái kết đầy ám ảnh. Mẹ Lê chết sau một cơn mê sảng. Những đứa con ngồi bên
bậc cửa, bất lực và không biết phải làm gì. Người đọc tự hỏi về tương lai của họ khi thiếu vắng người mẹ.
Cái chết của mẹ Lê gợi lên trong lòng người đọc những cảm xúc, nỗi đau và sự hối tiếc.
Tinh thần nhân đạo của Thạch Lam được thể hiện một cách đặc biệt và sâu sắc. Những người dân nghèo
trong tác phẩm của ông không giống như Chí Phèo, Kế Tư Bền hoặc chị Dậu nhưng vẫn đáng thương đến
tận cùng. Thạch Lam hướng tâm hồn của mình đến những số phận bị lãng quên, nhỏ bé, chiêm nghiệm
từng chút niềm vui trong cuộc sống đen tối. Hạnh phúc và nỗi đau, nụ cười và nước mắt, ánh sáng và bóng
tối đều hội tụ trong tác phẩm của ông. Nhưng dù cuộc sống có khắc nghiệt đến đâu, lòng người vẫn tự hỏi
tại sao mẹ Lê lại phải chịu đựng nhiều nỗi đau đến vậy, nhưng không một ai trả lời được. Trong giây phút
cuối cùng, mẹ Lê không thể làm gì hơn ngoài việc nhắm mắt lại và buông tay ra. Nhưng cô không phải là
người thất bại. Mẹ Lê chiến đấu, cô yêu thương, và cô hy vọng. Đó là tất cả những gì một con người có thể làm.
Nhà văn Thạch Lam không chỉ là nhà văn của câu chuyện về những người nghèo, về cuộc sống đầy khó
khăn và đắng cay. Ông còn là nhà văn của niềm tin, của sự sống, của tình thương và hy vọng. Mẹ Lê đã
chiến đấu cho cuộc sống của mình, cho tương lai của con cái mình, và dù bà đã ra đi, nhưng những dấu vết
của tình thương và hy vọng của bà vẫn tồn tại mãi mãi trong tâm hồn của những người đọc.
Phân tích nhân vật mẹ Lê trong “Nhà mẹ Lê” - Thạch Lam hay nhất - Mẫu số 2
Dưới bàn tay tài hoa của nghệ sĩ văn Thạch Lam, những đoạn văn trở nên như bức tranh tả thực, lột tả một
cách chân thực về số phận bi đáng của một người phụ nữ làm mẹ cho đến mười một đứa con nhỏ tuổi.
Trong đó, cảm giác đói khổ, sự túng thiếu đặc trưng của xã hội thời kỳ đó được phản ánh rõ ràng. Mặc dù
đã phải đối mặt với cảnh nghèo đói, nhưng mẹ Lê vẫn sinh thêm nhiều con, khiến cho cuộc sống của họ trở
nên khốn khổ và khổ sở hơn gấp nhiều lần. Hình ảnh của một người phụ nữ với làn da nhăn nheo như trám
khô, thân hình nhỏ bé nhưng lại là mẹ của mười một đứa con, đứa lớn nhất chỉ mới mười bảy tuổi và đứa
bé nhất vẫn phải được bế trên tay, tất cả đã tái hiện lại cái khốn khổ, nghèo túng đó như thể nó đang tồn tại
ngay trong nhà của mẹ Lê.
Sự khốn cùng của xã hội thời đó hình như đã hiện diện toàn bộ trong cuộc sống của gia đình mẹ Lê. Cảm
giác đói rét, nghèo túng vốn là điều tất yếu khi có hơn mười con nhỏ trong một ngôi nhà được miêu tả như
một "ổ chó", cùng với sự châm biếm khi mô tả mẹ và con cái nhà mẹ Lê như những "chó mẹ và chó con",
tất cả đều toát lên sự chua xót, khổ đau đến mức so sánh con người với động vật. Tuy nhiên, mẹ Lê luôn
âm thầm chịu đựng mọi gian khổ một mình, không than trách hay than phiền một lời nào. Hình ảnh của mẹ
Lê là biểu tượng cho hàng triệu người phụ nữ cùng thời, họ hy sinh tận tụy cho con cái mình, dù đối mặt với
bất kỳ khó khăn nào. Sự vĩ đại ấy luôn hiện diện một cách im lặng, một cách kiên nhẫn.
Dù cuộc sống của mẹ Lê đầy thống khổ, nhưng cô luôn giữ lại những phẩm chất tốt đẹp, những phẩm chất
của một người mẹ bền bỉ qua thời gian. Cô chấp nhận sự đau khổ, sự đói kém, thậm chí là nuôi con bằng
cách tự mình chịu đói, để đảm bảo rằng con cái của mình không phải chịu đau khổ nhiều hơn. Sự cao cả ấy
được thể hiện rõ nhất qua việc cô vất vả kiếm sống để nuôi con, dù chỉ là những công việc nhỏ nhặt. Khi đó,
mỗi bát cơm đều là niềm vui với con của cô. Tuy nhiên, mùa đông đến, công việc mất đi, chỉ còn lại sự cô
đơn và nỗi lo lắng. Những đứa con nhỏ của mẹ Lê phải chịu đói rét cho đến mùa đông năm sau.
Trong xã hội như thế, sự "đông con hơn nhiều của" đã trở thành điều phổ biến, khiến cho hoàn cảnh của
mẹ Lê trở nên thường xuyên và cực kỳ khó khăn. Nhìn vào cuộc sống của mẹ Lê, ai cũng không thể không
cảm thông và ngẫm nghĩ, rằng nếu cô ít con hơn, có lẽ sẽ giảm đi phần nào gánh nặng. Từ hình ảnh của
mẹ Lê, ta thấy cô là một người biết hy sinh, chấp nhận mọi khó khăn vì con cái, thậm chí là chịu đói để bảo
vệ con mình khỏi cái lạnh.
Nhìn vào cuộc đời của mẹ Lê, chúng ta nhận ra rằng cần có sự giúp đỡ, sự chia sẻ từ mỗi người để cứu
vãn cuộc đời của những người nghèo khổ như họ. Liệu có ai sẵn lòng giúp đỡ, che chở cho mẹ con nhà
Lê? Hay cuộc sống của họ sẽ tiếp tục trong khốn khổ và đau khổ? Thạch Lam đã viết những dòng văn nhẹ
nhàng, đầy tình cảm về cuộc sống của những người nghèo khổ. Tuy nhiên, đằng sau những dòng văn ấy,
có lẽ ông muốn kêu gọi và thức tỉnh lòng nhân ái trong mỗi con người.