Phương pháp luận triết học Mác – Lenin trong nhận thức và thực tiễn | Môn Triết học Mac-Lenin & Tư tưởng Hồ Chí Minh - Trường Đại học Luật Hà Nội

lOMoAR cPSD| 58728417
Chứng minh vai trò phương pháp luận của triết học
Mác – Lenin trong nhận thức và hoạt động thực tiễn
Trước khi chứng minh về vai trò của phương pháp luận của triết
học Mác – Lenin trong nhận thức và hành động thực tiễn, ta hay
cùng tìm hiểu về khái niệm của phương pháp luận
I Phương pháp luận 1 Khái niệm:
- Phương pháp luận là hệ thống những quan điểm, những
nguyên tắc có vai trò chỉ đạo việc sử dụng các phương pháp
trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn nhằm đạt kết quả tối ưu. 2 Phân loại:
Xét theo phạm vi tác dụng của nó phương pháp luận có thể chia
thành hai loại cơ bản nhất là phương pháp luận ngành và phương pháp luận chung
- Phương pháp luận ngành: là phương pháp luận sử dụng cho
từng ngành khoa học cụ thể
Vd: ẩn dụ trong văn học, tích phân trong toán học….
- Phương pháp luận chung: là phương pháp luận được sử dụng
chung cho một nhóm ngành có đặc điểm chung và mối liên
hệ chung có cơ sở để áp dụng
Vd: quy nạp, diễn dịch, phân tích, tổng hợp, điều tra xã hội học…
- Ngoài ra còn có cấp độ nâng cao hơn của phương pháp luận
chung là phương pháp luận chung nhất. Phương pháp luận
này được sử dụng cho tất cả các ngành khoa học lOMoAR cPSD| 58728417 3 Vai trò
- Phương pháp luận có chức năng định hướng con người, gợi
mở cho hoạt động nhận thức và thực tiễn
- Phương pháp luận đóng vai trò định hướng trong quá trình
tìm tòi, lựa chọn, vận dụng phương pháp, gợi mở trong
phương pháp luận là nó đưa ra những quan điểm, nguyên
tắc chỉ đạo để chúng ta tìm tòi, xây dựng, lựa chọn và vận dụng phương pháp
II Phương pháp luận của triết học Mác- Lênin
- Phương pháp luận của triết học Mác- Lênin thuộc thể loại
phương pháp luận chung nhất và là phương pháp luận duy vật biện chứng
- Vai trò phương pháp luận duy vật biện chứng được thể hiện
trước hết là phương pháp chung của toàn bộ nhận thức và
thực tiễn, trang bị cho con người hệ thống những nguyên tắc
phương pháp luận chung nhất cho hoạt động nhận thức và
thực tiễn. trang bị cho con người hệ thống những nguyên tắc,
quy tắc, yêu cầu cũng như hệ thống các khái niệm, phạm trù,
quy luật để làm công cụ nhận thức, giúp con người phát triển tư duy khoa học
- Tuy nhiên triết học Mác- Lênin không thể giải quyết mọi vấn
đề => để đem lại hiểu quả trong nhận thức và hành động cần
có thêm những tri thức khoa học, công nghệ cụ thể và kinh
nghiệm hoạt động thực tiễn. lOMoAR cPSD| 58728417
III Vai trò phương pháp luận của triết học Mác- Lênin trong
nhận thức và hoạt động thực tiễn
1 Chức năng phương pháp luận của triết học Mác- Lênin trong nhận thức
- Trong nhận thức khoa học o Phương pháp luận duy vật biện
chứng trở thành cơ sở của thế giới quan và phương pháp luận
khoa học, vì nó là một hệ thống lý luận phản ánh những mối
liên hệ, những quá trình biến đổi của bản thân thế giới hiện
thực, căn cứ vào những kết quả khoa học đã được đúc kết,
kết hợp với sự tổng kết, khái quát thực tiễn hoạt động của con người
o Vd: Phương pháp luận của triết học Mác- Lênin phủ
nhận sự tạo ra thế giới của Chúa Trời hay các thế lực
tâm linh khác, thay vào đó nó khẳng định Trái Đất được
tạo thành từ các đám mây bụi khổng lồ được tích tụ lại
với nhau do tác động của trọng lực cách đây khoảng 4,6 tỉ năm
- Trong nhận thức xã hội không chỉ là
o Phương pháp luận duy vật biện một chứng lý luận khoa học cho phép phản ánh
đúng đắn các sự vật, hiện tượng, nó còn là một công cụ
sắc bén để mổ xẻ, phân tích các vấn đề xã hội và tìm ra
các giải pháp thích hợp cho từng giai đoạn phát triển lịch sử cụ thể.
o Vd: Phương pháp luận của triết học Mác- Lenin chỉ ra
sự vận động, phát triển theo thời gian của các kiểu Nhà
nước với 4 kiểu nhà nước phát triển từ thấp đến cao là lOMoAR cPSD| 58728417
Nhà nước chủ nô, Nhà nước phong kiến, nhà nước tư
bản và nhà nước xã hội chủ nghĩa. Cùng với
đó là 5 loại hình xã hội được hình thành trong suốt quá
trình phát triển của xã hội loài người lần lượt từ thuở sơ
khai là: xã hội cộng sản nguyên thủy, xã hội chiếm hữu
nô lệ, xã hội phong kiến, xã hội tư bản chủ nghĩa, xã hội xã hội chủ nghĩa
2 Chức năng của phương pháp luận của triết học Mác-
Lênin trong thực tiễn
- Phương pháp luận của Mác Lênin đã đem đến hệ thống
những nguyên tắc phương pháp luận chung nhất cho hoạt động thực tiễn
- Những vấn đề do cuộc sống, do hoạt động thực tiễn đặt ra
bao giờ cũng là những vấn đề hết sức cụ thể, nhưng để giải
quyết những vấn đề ấy một cách có hiệu quả thì không ai có
thể lảng tránh việc giải quyết những vấn đề chung có liên quan
- Thiếu cơ sở lý luận đúng đắn, người ta sẽ luôn phải hành
động trong tình trạng mò mẫm và các chính sách sẽ không
tránh khỏi rơi vào trạng thái tùy tiện => việc nghiên cứu và
giải quyết các vấn đề triết học do thực tiễn cuộc sống đặt ra
không phải là một việc làm vô ích mà chính là sự đóng góp
thiết thực vào giải quyết những vấn đề rất thiết thực, cụ thể,
bức bách của cuộc sống.
o Vd 1: Kết luận của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
VI của Đảng: “lực lượng sản xuất bị kìm hãm không
chỉ trong trường hợp quan hệ sản xuất lạc hậu, mà cả
khi quan hệ sản xuất phát triển không đồng bộ, có lOMoAR cPSD| 58728417
những yếu tố đi quá xa so với trình độ phát triển của lực
lượng sản xuất => đây chính là cơ sở cho việc xác định
hàng loạt chính sách mới, đúng đắn hơn trong việc thực
hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội o Vd 2: Xu thế toàn cầu hóa